၉. ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

နဝမေ ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာနန္တိ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ကတာနံ အပလောကနကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မန္တိ ဣမေသံ စတုန္နံ ကမ္မာနံ. တတြာယံ သင်္ခေပတော ကမ္မဝိနိစ္ဆယော – တတြ အပလောကနကမ္မံ နာမ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ တံ တံ ဝတ္ထုံ ကိတ္တေတွာ ‘‘ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’တိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဝုစ္စတိ. သမဂ္ဂဿေဝ ပန သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ နာမ. ဧကာယ ဉတ္တိယာ စေဝ အနုဿာဝနာယ စ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ နာမ. ဧကာယ ပန ဉတ္တိယာ တီဟိ စ အနုဿာဝနာဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ နာမ.

တေသု အပလောကနကမ္မံ (ပရိ. ၄၉၆၊ ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၉၅-၄၉၆) ပဉ္စ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ ဘဏ္ဍုကမ္မံ ဗြဟ္မဒဏ္ဍံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ ကဏ္ဋကသာမဏေရဿ နာသနာ ဝိယ နိဿာရဏာ၊ တာဒိသံယေဝ သမ္မာဝတ္တန္တံ ဒိသွာ ပဝေသနာ ‘ဩသာရဏာ’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခဿ ကေသစ္ဆေဒနာပုစ္ဆနံ ဘဏ္ဍုကမ္မံ (မဟာဝ. ၉၈) နာမ. မုခရဿ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ ဒုရုတ္တဝစနေဟိ ဃဋ္ဋေန္တဿ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု မုခရော ဘိက္ခူ ဒုရုတ္တဝစနေဟိ ဃဋ္ဋေန္တော ဝိဟရတိ၊ သော ဘိက္ခု ယံ ဣစ္ဆေယျ၊ တံ ဝဒေယျ၊ ဘိက္ခူဟိ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု နေဝ ဝတ္တဗ္ဗော၊ န ဩဝါဒါနုသာသနိံ ကတ္တဗ္ဗော၊ န ဩဝဒိတဗ္ဗော’’တိ ‘‘သံဃံ၊ ဘန္တေ၊ ပုစ္ဆာမိ ‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဗြဟ္မဒဏ္ဍဿ ဒါနံ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’တိ၊ ဒုတိယမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ၊ တတိယမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ ‘ဣတ္ထန္နာမဿ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုနော ဗြဟ္မဒဏ္ဍဿ ဒါနံ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’’တိ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဗြဟ္မဒဏ္ဍံ (စူဠဝ. ၄၄၅) နာမ. ယံ ပန ဘဂဝတာ ဘိက္ခုနီနံ ဦရုံ ဝိဝရိတွာ ဒဿနာဒိဝတ္ထူသု ‘‘အဝန္ဒိယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိသံဃေန ကာတဗ္ဗော’’တိ (စူဠဝ. ၄၁၁) ဧဝံ အဝန္ဒိယကမ္မံ အနုညာတံ၊ ယံ ဘိက္ခုနီဟိ ‘‘အယျေ၊ အသုကော နာမ အယျော ဘိက္ခုနီနံ အပ္ပသာဒနီယံ ဒဿေတိ၊ ဧတဿ အယျဿ အဝန္ဒိယကရဏံ ‘ရုစ္စတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿာ’’’တိ ဧဝံ ဥပဿယေ နိသိန္နာဟေဝ ဘိက္ခုနီဟိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဧဝရူပံ ကမ္မံ ယသ္မာ တဿ ကမ္မံယေဝ လက္ခဏံ န ဩသာရဏာဒီနိ၊ တသ္မာ ကမ္မလက္ခဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဒဉ္စ ကမ္မလက္ခဏံ နာမ ဘိက္ခုနိမူလကံ ပညတ္တံ၊ အပိစ ဘိက္ခူနမ္ပိ လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ ဘိက္ခူဟိပိ အစ္ဆိန္နစီဝရကာဒီနံ စီဝရာဒီနိ ဝါ ဒေန္တေဟိ၊ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ အပနေတဗ္ဗာနိပိ ဝတ္ထူနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တေဟိ ဝါ၊ အပနေန္တေဟိ ဝါ၊ တထာရူပံ ဝါ ဓမ္မိကံ ကတိကံ ကရောန္တေဟိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတွာ အပလောကနကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗဉှေတံ ကမ္မလက္ခဏမေဝ ပဝိသတိ၊ ဣတိ အပလောကနကမ္မံ ပဉ္စ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဉတ္တိကမ္မံ ပန နဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ ဥပေါသထံ ပဝါရဏံ သမ္မုတိံ ဒါနံ ပဋိဂ္ဂဟံ ပစ္စုက္ကဍ္ဎနံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ အာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ အနုသိဋ္ဌော သော မယာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမော အာဂစ္ဆေယျ၊ ‘အာဂစ္ဆာဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၆) ဧဝံ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဿ ဩသာရဏာ ဩသာရဏာ နာမ. ‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော၊ ဣမဿ နေဝ သုတ္တံ အာဂစ္ဆတိ၊ နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ၊ သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ၊ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အဝသေသာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာ’’တိ ဧဝံ ဥဗ္ဘာဟိကဝိနိစ္ဆယေ (စူဠဝ. ၂၃၃) ဓမ္မကထိကဿ ဘိက္ခုနော နိဿာရဏာ နိဿာရဏာ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အဇ္ဇုပေါသထော။ပေ။ ဥပေါသထံ ကရေယျာ’’တိ ဧဝံ ဥပေါသထကမ္မဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ ဥပေါသထော နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အဇ္ဇ ပဝါရဏာ ပန္နရသီ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ပဝါရေယျာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၁၀) ဧဝံ ပဝါရဏာကမ္မဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ ပဝါရဏာ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမံ အနုသာသေယျ’’န္တိ၊ ‘‘ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမံ အနုသာသေယျာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၆) ဧဝံ အတ္တာနံ ဝါ ပရံ ဝါ သမ္မန္နိတုံ ဌပိတာ ဉတ္တိ သမ္မုတိ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣမံ စီဝရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော နိဿဂ္ဂိယံ သံဃဿ နိဿဋ္ဌံ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣမံ စီဝရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဒေယျာ’’တိ (ပါရာ. ၄၆၄) ဧဝံ နိဿဋ္ဌစီဝရပတ္တာဒီနံ ဒါနံ ဒါနံ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ သရတိ ဝိဝရတိ ဥတ္တာနိံ ကရောတိ ဒေသေတိ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ၊ တေန ဝတ္တဗ္ဗော ‘ပဿသီ’တိ၊ ‘အာမ၊ ပဿာမီ’တိ၊ ‘‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’’တိ (စူဠဝ. ၂၃၉) ဧဝံ အာပတ္တိပ္ပဋိဂ္ဂဟော ပဋိဂ္ဂဟော နာမ. ‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ အာဝါသိကာ၊ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣဒါနိ ဥပေါသထံ ကရေယျာမ၊ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာမ၊ အာဂမေ ကာလေ ပဝါရေယျာမာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၀) ဧဝံ ကတပ္ပဝါရဏပ္ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာ ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာ နာမ. တိဏဝတ္တာရကသမထေ (စူဠဝ. ၂၁၂) သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဉတ္တိ၊ ဧကေကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကေကာ ဉတ္တိ စာတိ တိဿောပိ ဉတ္တိယော ကမ္မလက္ခဏံ နာမ. ဣတိ ဉတ္တိကမ္မံ နဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ သတ္တ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ သမ္မုတိံ ဒါနံ ဥဒ္ဓါရံ ဒေသနံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ ဘိက္ခူနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကနာဒိကေဟိ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ သံဃေန အသမ္ဘောဂကရဏတ္ထံ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနဝသေန နိဿာရဏာ နိဿာရဏာ နာမ. တဿေဝ သမ္မာဝတ္တန္တဿ ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနဝသေန ဩသာရဏာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ ခုဒ္ဒကက္ခန္ဓကေ ဝဍ္ဎလိစ္ဆဝိဝတ္ထုသ္မိံ (စူဠဝ. ၂၆၅-၂၆၆) ဝုတ္တာ. သီမာသမ္မုတိ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိသန္ထတသမ္မုတိဘတ္တုဒ္ဒေသကသေနာသနဂ္ဂါဟာပကဘဏ္ဍာဂါရိကစီဝရပ္ပဋိဂ္ဂါဟကယာဂုဘာဇကဖလဘာဇကခဇ္ဇဘာဇကအပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကသာဋိယဂ္ဂါဟပကပတ္တဂ္ဂါဟာပကအာရာမိကပေသကသာမဏေရပေသကသမ္မုတီတိ ဧတာသံ သမ္မုတီနံ ဝသေန သမ္မုတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထိနစီဝရမတကစီဝရဒါနဝသေန ဒါနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကထိနုဒ္ဓါရဝသေန ဥဒ္ဓါရော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကုဋိဝတ္ထုဝိဟာရဝတ္ထုဒေသနာဝသေန ဒေသနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယာ ပန တိဏဝတ္ထာရကသမထေ (စူဠဝ. ၂၁၂ အာဒယော) ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကာ၊ ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကာတိ ဒွေ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာ၊ ယာ စ မောဟာရောပနာဒီသု ကမ္မဝါစာ (ပါစိ. ၄၄၆) ဝုတ္တာ၊ တာသံ ဝသေန ကမ္မလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဣတိ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ သတ္တ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မမ္ပိ သတ္တေဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ သမ္မုတိံ ဒါနံ နိဂ္ဂဟံ သမနုဘာသနံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ တဇ္ဇနီယကမ္မာဒီနံ (စူဠဝ. ၁ အာဒယော) သတ္တန္နံ ကမ္မာနံ ဝသေန နိဿာရဏာ၊ တေသံယေဝ ကမ္မာနံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝသေန ဩသာရဏာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိဝသေန (ပါစိ. ၁၄၆-၁၄၇) သမ္မုတိ၊ ပရိဝါသဒါန(စဦဠဝ. ၁၀၂) မာနတ္တဒါနဝသေန (စူဠဝ. ၁၀၅) ဒါနံ၊ မူလာယပဋိကဿနဝသေန (စူဠဝ. ၁၁၀) နိဂ္ဂဟော၊ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ၊ အဋ္ဌ ယာဝတတိယကာ၊ အရိဋ္ဌော (ပါစိ. ၄၁၇)၊ စဏ္ဍကာဠီ (ပါစိ. ၇၀၉) စာတိ ဣမေ တေ ယာဝတတိယကာတိ ဣမာသံ ဧကာဒသန္နံ သမနုဘာသနာနံ ဝသေန သမနုဘာသနာ၊ ဥပသမ္ပဒါကမ္မအဗ္ဘာနကမ္မဝသေန ကမ္မလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတိ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ သတ္တ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဣမေသု ပန စတူသု ကမ္မေသု အပလောကနကမ္မံ အပလောကေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ၊ ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဉတ္တိကမ္မမ္ပိ ဧကံ ဉတ္တိံ ဌပေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ၊ အပလောကနကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပန အပလောကေတွာ ကာတဗ္ဗမ္ပိ အတ္ထိ အကာတဗ္ဗမ္ပိ၊ တတ္ထ သီမာသမ္မုတိ သီမာသမူဟနနံ (မဟာဝ. ၁၃၉-၁၄၀၊ ၁၄၄ အာဒယော) ကထိနစီဝရဒါနံ ကထိနုဒ္ဓါရော ကုဋိဝတ္ထုဒေသနာ ဝိဟာရဝတ္ထုဒေသနာတိ ဣမာနိ ဆ ကမ္မာနိ ဂရုကာနိ အပလောကေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာဝ ကာတဗ္ဗာနိ. အဝသေသာ တေရသ သမ္မုတိယော သေနာသနဂ္ဂါဟာပကမတကစီဝရဒါနသမ္မုတိယော စာတိ ဧတာနိ လဟုကမ္မာနိ အပလောကေတွာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန ပန န ကာတဗ္ဗာနေဝ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မမ္ပိ သကလက္ခဏေနေဝ ကာတဗ္ဗံ၊ န သေသကမ္မဝသေန. ဧဝံ အတ္တနော အတ္တနော လက္ခဏေနေဝ ဝတ္ထုဉတ္တိအနုဿာဝနာသီမာပရိသာသမ္ပတ္တိယာ ကတာနိ ဧတာနိ ကမ္မာနိ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ကတတ္တာ ဓမ္မော ဧတေသု အတ္ထီတိ ဓမ္မိကာနိ နာမ ဟောန္တိ၊ ဣတိ ဧတေသံ ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာနံ ဆန္ဒံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ခီယနဓမ္မံ အာပဇ္ဇန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ ခီယနဓမ္မာပဇ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဓမ္မကမ္မေ ဝေမတိကဿ၊ အဓမ္မကမ္မေ ဓမ္မကမ္မသညိနော၊ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ. အဓမ္မကမ္မသညိဿ၊ ‘‘အဓမ္မေန ဝါ ဝဂ္ဂေန ဝါ နကမ္မာရဟဿ ဝါ ကမ္မံ ကရောန္တီ’’တိ ဉတွာ ခီယန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဓမ္မကမ္မတာ၊ ဓမ္မကမ္မသညိတာ၊ ဆန္ဒံ ဒတွာ ခီယနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.