ပါစိတ္တိယကဏ္ဍော
၁. မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ
၁. မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပါစိတ္တိယေသု မုသာဝါဒဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေတိ ပုဗ္ဗေပိ ဇာနိတွာ ဝစနက္ခဏေပိ ဇာနန္တဿေဝ မုသာဝါဒဘဏနေ. ဘဏနဉ္စ နာမ ဣဓ အဘူတဿ ဝါ ဘူတတံ၊ ဘူတဿ ဝါ အဘူတတံ ကတွာ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ၊ နိမိတ္တတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ. တသ္မာ ယော သမ္ပဇာနမုသာဝါဒံ ဝဒတိ၊ တဿ တံနိမိတ္တံ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ အညေသု စ ဤဒိသေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
သာဝတ္ထိယံ ဟတ္ထကံ သကျပုတ္တံ အာရဗ္ဘ အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနနာဒိဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနတ္ထံ မုသာ ဘဏန္တဿ ပါရာဇိကံ၊ အမူလကေန ပါရာဇိကေန အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ သံဃာဒိသေသော၊ သံဃာဒိသေသေန အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ ပါစိတ္တိယံ၊ အာစာရဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ ဒုက္ကဋံ၊ ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသီ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၂၂၀) ပရိယာယေန ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနတ္ထံ ပဋိဝိဇာနန္တဿ မုသာ ဘဏိတေ ထုလ္လစ္စယံ၊ အပ္ပဋိဝိဇာနန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ ကေဝလံ မုသာ ဘဏန္တဿ ဣဓ ပါစိတ္တိယံ. အနုပဓာရေတွာ သဟသာ ဘဏန္တဿ၊ ‘‘အညံ ဘဏိဿာမီ’’တိ အညံ ဘဏန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရတာ၊ ဝိသံဝါဒနစိတ္တေန ယမတ္ထံ ဝတ္တုကာမော၊ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိညာပနပယောဂေါ စာတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနီတိ.
မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒုတိယေ ဩမသဝါဒေတိ ဩဝိဇ္ဈနဝစနေ၊ ဇာတိနာမဂေါတ္တကမ္မသိပ္ပအာဗာဓလိင်္ဂကိလေသအာပတ္တိအက္ကောသေသု ဘူတေန ဝါ အဘူတေန ဝါ ယေန ကေနစိ ပါရာဇိကံ အာပန္နံ ဝါ အနာပန္နံ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဘိက္ခုံ ယာယ ကာယစိ ဝါစာယ ဝါ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ဝါ အနညာပဒေသေန အက္ကောသနဝစနေ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဩမသနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တေဟိယေဝ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ ‘‘သန္တိ ဣဓေကစ္စေ စဏ္ဍာလာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၂၆) နယေန အညာပဒေသံ ကတွာ အက္ကောသန္တဿ၊ ‘‘စောရောသိ ဂဏ္ဌိဘေဒကောသီ’’တိအာဒီဟိ ပါဠိမုတ္တကပဒေဟိ အက္ကောသန္တဿ၊ ယထာ တထာ ဝါ အနုပသမ္ပန္နံ အက္ကောသန္တဿ စ ဒုက္ကဋံ. ဣဓ ဘိက္ခုနီပိ အနုပသမ္ပန္နသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. အနက္ကောသိတုကာမဿ ကေဝလံ ဒဝကမျတာယ ဝဒတော သဗ္ဗတ္ထ ဒုဗ္ဘာသိတံ. အတ္ထဓမ္မအနုသာသနိပုရေက္ခာရာနံ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ယံ အက္ကောသတိ၊ တဿ ဥပသမ္ပန္နတာ၊ အနညာပဒေသေန ဇာတိအာဒီဟိ အက္ကောသနံ၊ ‘‘မံ အက္ကောသတီ’’တိ ဇာနနာ၊ အတ္ထပုရေက္ခာရတာဒီနံ အဘာဝေါတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဝေဒနာ ပန ဣဓ ဒုက္ခာတိ.
ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပေသုညသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
တတိယေ ဘိက္ခုပေသုညေတိ ဘိက္ခုဿ ပေသုညေ၊ ဇာတိအာဒီဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ ဘိက္ခူ အက္ကောသန္တဿ ဘိက္ခုနော သုတွာ ဝစနံ ဘိက္ခုနော ပိယကမျတာယ ဝါ ဘေဒါဓိပ္ပါယေန ဝါ ယော အက္ကုဒ္ဓေါ၊ တဿ ဘိက္ခုဿ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဥပသံဟဋေ တသ္မိံ ပေသုညကရဏဝစနေ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ပေသုညဥပသံဟရဏဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ အညာပဒေသေန အက္ကောသန္တဿ ဝစနူပသံဟာရေ ဝါ ပါဠိမုတ္တကအက္ကောသူပသံဟာရေ ဝါ အနုပသမ္ပန္နဿ စ ဥပသံဟာရေ ဒုက္ကဋံ. ဣဓာပိ ဘိက္ခုနီ အနုပသမ္ပန္နဋ္ဌာနေ ဌိတာ. န ပိယကမျတာယ၊ န ဘေဒါဓိပ္ပါယေန ကေဝလံ ပါပဂရဟိတာယ ဝဒန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဇာတိအာဒီဟိ အနညာပဒေသေန အက္ကောသန္တဿ ဘိက္ခုနော သုတွာ ဝစနံ ဘိက္ခုဿ ဥပသံဟရဏံ၊ ပိယကမျတာဘေဒါဓိပ္ပါယေသု အညတရတာ၊ တဿ ဝိဇာနနာတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနေဝါတိ.
ပေသုညသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
စတုတ္ထေ ပဒသော ဓမ္မံ ဝါစေယျာတိ သင်္ဂီတိတ္တယံ အနာရုဠှမ္ပိ ရာဇောဝါဒတိက္ခိန္ဒြိယစတုပရိဝတ္တနနန္ဒောပနန္ဒကုလုမ္ပသုတ္တမဂ္ဂကထာဒိဓမ္မဉ္စ သင်္ဂီတိတ္တယမာရုဠှံ တိပိဋကဓမ္မဉ္စ ပဒံ ပဒံ ဝါစေယျ၊ ပဒါနုပဒအနွက္ခရအနုဗျဉ္ဇနေသု ဧကေကံ ကောဋ္ဌာသန္တိ အတ္ထော. ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတေသု ပဒါဒီသု ဘိက္ခုဉ္စ ဘိက္ခုနိဉ္စ ဌပေတွာ ယံကဉ္စိ ကောဋ္ဌာသံ အဝသေသပုဂ္ဂလေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဘဏန္တဿ ပဒါဒိဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ပဒသော ဓမ္မဝါစနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ. ဥပသမ္ပန္နေ အနုပသမ္ပန္နသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. အနုပသမ္ပန္နေန သဒ္ဓိံ ဧကတော ဥဒ္ဒေသဂ္ဂဟဏေ၊ သဇ္ဈာယကရဏေ၊ တဿ သန္တိကေ ဥဒ္ဒေသဂ္ဂဟဏေ၊ ယေဘုယျေန ပဂုဏဂန္ထံ ဘဏန္တဿ၊ ဩသာရေန္တဿ စ ခလိတဋ္ဌာနေ ‘‘ဧဝံ ဘဏာဟီ’’တိ ဝစနေ စ ဧကတော ဘဏန္တဿာပိ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အနုပသမ္ပန္နတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဓမ္မံ ပဒသော ဝါစနတာ၊ ဧကတော ဩသာပနဉ္စာတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.
ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၅. ပဌမသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပဉ္စမေ အနုပသမ္ပန္နေနာတိ ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ အန္တမသော ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတေန တိရစ္ဆာနဂတေနာပိ. ဥတ္တရိဒိရတ္တတိရတ္တန္တိ ဒွိန္နံ ဝါ တိဏ္ဏံ ဝါ ရတ္တီနံ ဥပရိ. သဟသေယျန္တိ သဗ္ဗစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေန ဆန္နပရိစ္ဆန္နေ ဝါ သေနာသနေ ပုဗ္ဗာပရိယေန ဝါ ဧကက္ခဏေန ဝါ ဧကတော နိပဇ္ဇနံ. ကပ္ပေယျာတိ ဝိဒဟေယျ သမ္ပာဒေယျ. တတ္ထ ဆဒနံ အနာဟစ္စ ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓေန ပါကာရာဒိနာ ပရိစ္ဆိန္နမ္ပိ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နမိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ဣမိနာ လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေပိ သတ္တဘူမိကော ပါသာဒေါ ဧကူပစာရော ဟောတိ၊ သတဂဗ္ဘံ ဝါ စတုသာလံ၊ ယော တတ္ထ ဝါ အညတ္ထ ဝါ တာဒိသေ တေန ဝါ အညေန ဝါ အနုပသမ္ပန္နေန သဟ တိဿော ရတ္တိယော သယိတွာ စတုတ္ထဒိဝသေ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ အနုပသမ္ပန္နေ နိပန္နေ ဂဗ္ဘဒွါရံ ပိဓာယ ဝါ အပိဓာယ ဝါ နိပဇ္ဇတိ၊ ပဌမနိပန္နော ဝါ တသ္မိံ နိပဇ္ဇန္တေ န ဝုဋ္ဌာတိ၊ တဿ ဥဘိန္နံ ဥဋ္ဌဟိတွာ နိပဇ္ဇနပ္ပယောဂဂဏနာယ အနုပသမ္ပန္နဂဏနာယ စ ပါစိတ္တိယံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁) သဗ္ဗပ္ပကာရတော ဝုတ္တော.
အာဠဝိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အနုပသမ္ပန္နေန သဟသေယျဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘ဥတ္တရိဒိရတ္တတိရတ္တ’’န္တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဥပသမ္ပန္နေ အနုပသမ္ပန္နသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဥပဒ္ဓစ္ဆန္နပရိစ္ဆန္နာဒီသု စ ဒုက္ကဋံ. ဦနကဒိရတ္တတိရတ္တံ ဝသန္တဿ၊ တတိယာယ ရတ္တိယာ ပုရာရုဏာ နိက္ခမိတွာ ပုန ဝသန္တဿ၊ သဗ္ဗစ္ဆန္နသဗ္ဗာပရိစ္ဆန္နာဒီသု ဝသန္တဿ၊ ဣတရသ္မိံ နိသိန္နေ နိပဇ္ဇန္တဿ၊ နိပန္နေ ဝါ နိသီဒန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ပါစိတ္တိယဝတ္ထုကသေနာသနံ၊ တတ္ထ အနုပသမ္ပန္နေန သဟ နိပဇ္ဇနံ၊ စတုတ္ထဒိဝသေ သူရိယတ္ထင်္ဂမနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနေဝါတိ.
ပဌမသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၆. ဒုတိယသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဆဋ္ဌေ မာတုဂါမေနာတိ အန္တမသော တဒဟုဇာတာယပိ မနုဿိတ္ထိယာ. ဒိဿမာနရူပါ ပန ယက္ခိပေတိယော ပဏ္ဍကော မေထုနဝတ္ထုဘူတာ စ တိရစ္ဆာနိတ္ထိယော ဣဓ ဒုက္ကဋဝတ္ထုကာ ဟောန္တိ.
သာဝတ္ထိယံ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ မာတုဂါမေန သဟသေယျဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သေသံ အနန္တရသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ အညတြ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒါ၊ တတြ ဟိ စတုတ္ထဒိဝသေ အာပတ္တိ၊ ဣဓ ပန ပဌမဒိဝသေပီတိ.
ဒုတိယသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၇. ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
သတ္တမေ ဥတ္တရိဆပ္ပဉ္စဝါစာဟီတိဧတ္ထ ဧကော ဂါထာပါဒေါ ဧကာ ဝါစာတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဝါစာပမာဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓမ္မံ ဒေသေယျာတိ ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဓမ္မံ ဝါ အဋ္ဌကထာဓမ္မံ ဝါ ဘာသေယျ. အညတြ ဝိညုနာ ပုရိသဝိဂ္ဂဟေနာတိ ဝိနာ ဝိညုနာ ပုရိသေန. မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ဂဟေတွာ ဌိတေန ပန ယက္ခေန ဝါ ပေတေန ဝါ တိရစ္ဆာနေန ဝါ သဒ္ဓိံ ဌိတာယပိ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဒုတိယာနိယတေ ဝုတ္တလက္ခဏေန မနုဿေန ဝိနာ ဝိညုမနုဿိတ္ထိယာ ဆန္နံ ဝါစာနံ ဥပရိ ပဒါဒိဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ ပဒါဒိဂဏနာယ၊ ဗဟူနံ ဒေသယတော မာတုဂါမဂဏနာယ စ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဥဒါယိတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ မာတုဂါမဿ ဓမ္မဒေသနာဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ ဝိညုနာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အမာတုဂါမေ မာတုဂါမသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ယက္ခိပေတိပဏ္ဍကမနုဿဝိဂ္ဂဟတိရစ္ဆာနိတ္ထီနံ ဒေသေန္တဿ စ ဒုက္ကဋံ. ဆဟိ ဝါစာဟိ၊ တတော ဝါ ဩရံ ဒေသေန္တဿ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဝါ ပုရိသေ သတိ၊ သယံ ဝါ ဥဋ္ဌာယ၊ ပုန နိသီဒိတွာ မာတုဂါမဿ ဝါ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပုန နိသိန္နဿ၊ အညဿ ဝါ မာတုဂါမဿ ဒေသယတော၊ ‘‘ဒီဃနိကာယော နာမ ဘန္တေ ကိမတ္ထိယော’’တိ ဧဝံ ပန ပုဋ္ဌေ သဗ္ဗမ္ပိ ဒီဃနိကာယံ ဒေသေန္တဿ၊ အညဿတ္ထာယ ဝုစ္စမာနံ မာတုဂါမေ သုဏန္တေ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏဿ ဓမ္မဿ ဆန္နံ ဝါစာနံ ဥပရိ ဒေသနာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏော မာတုဂါမော၊ ဣရိယာပထပရိဝတ္တာဘာဝေါ၊ ကပ္ပိယကာရကဿာဘာဝေါ၊ အပဉှာဝိဿဇ္ဇနာတိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဒသောဓမ္မသဒိသာနေဝ၊ ကေဝလံ ဣဓ ကိရိယာကိရိယံ ဟောတီတိ.
ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၈. ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
အဋ္ဌမေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မန္တိ စတုတ္ထပါရာဇိကေ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဥတ္တရိမနုဿာနံ ဈာယီနဉ္စေဝ အရိယာနဉ္စ ဓမ္မံ. ဘူတသ္မိံ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္တနိ ဈာနာဒိဓမ္မေ သတိ တံ ဘိက္ခုဉ္စ ဘိက္ခုနိဉ္စ ဌပေတွာ အညဿ အာရောစယတော ပါစိတ္တိယံ.
ဝေသာလိယံ ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ တေသံ ဘူတာရောစနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ နိပ္ပရိယာယေန အတ္တနိ ဝိဇ္ဇမာနံ ဈာနာဒိဓမ္မံ အာရောစေန္တဿ သစေ ယဿ အာရောစေတိ၊ သော အနန္တရမေဝ ‘‘အယံ ဈာနလာဘီ’’တိ ဝါ ‘‘အရိယော’’တိ ဝါ ယေန ကေနစိ အာကာရေန တမတ္ထံ ဇာနာတိ၊ ပါစိတ္တိယံ. နော စေ ဇာနာတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ပရိယာယေန အာရောစိတံ ပန ဇာနာတု ဝါ၊ မာ ဝါ၊ ဒုက္ကဋမေဝ. တထာရူပေ ကာရဏေ သတိ ဥပသမ္ပန္နဿ အာရောစယတော၊ အာဒိကမ္မိကဿ စ အနာပတ္တိ. ယသ္မာ ပန အရိယာနံ ဥမ္မတ္တကာဒိဘာဝေါ နတ္ထိ၊ ဈာနလာဘိနော ပန တသ္မိံ သတိ ဈာနာ ပရိဟာယန္တိ၊ တသ္မာ တေ ဣဓ န ဂဟိတာ. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ ဘူတတာ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ အာရောစနံ၊ တင်္ခဏဝိဇာနနာ၊ အနညာပဒေသောတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. ဘူတာရောစနသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ ကုသလာဗျာကတစိတ္တေဟိ ဒွိစိတ္တံ၊ သုခမဇ္ဈတ္တဝေဒနာဟိ ဒွိဝေဒနန္တိ.
ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၉. ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
နဝမေ ဘိက္ခုဿာတိ ပါရာဇိကံ အနဇ္ဈာပန္နဿ. ဒုဋ္ဌုလ္လန္တိ ကိဉ္စာပိ ဒွိန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနမေတံ အဓိဝစနံ၊ ဣဓ ပန သံဃာဒိသေသမေဝ အဓိပ္ပေတံ. အညတြ ဘိက္ခုသမ္မုတိယာတိ ယံ သံဃော အဘိဏှာပတ္တိကဿ ဘိက္ခုနော အာယတိံ သံဝရတ္ထာယ အာပတ္တီနဉ္စ ကုလာနဉ္စ ပရိယန္တံ ကတွာ ဝါ အကတွာ ဝါ တိက္ခတ္တုံ အပလောကေတွာ ကတိကံ ကရောတိ၊ တံ ဌပေတွာ၊ အယထာကတိကာယ ‘‘အယံ အသုစိံ မောစေတွာ သံဃာဒိသေသံ အာပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန ဝတ္ထုနာ သဒ္ဓိံ အာပတ္တိံ ဃဋေတွာ အာရောစေန္တဿ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိအာရောစနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အဒုဋ္ဌုလ္လာယ ဒုဋ္ဌုလ္လသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ၊ အဝသေသေ ဆ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ ပုရိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမသင်္ခါတံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝါ ဣတရံ အဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝါ အဇ္ဈာစာရံ အာရောစေန္တဿာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ဝတ္ထုမတ္တံ ဝါ အာပတ္တိမတ္တံ ဝါ အာရောစေန္တဿ၊ ဘိက္ခုသမ္မုတိပရိစ္ဆေဒံ အနတိက္ကမိတွာ အာရောစေန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏဿ ဘိက္ခုနော သဝတ္ထုကော သံဃာဒိသေသော၊ အနုပသမ္ပန္နဿ အာရောစနံ၊ ဘိက္ခုသမ္မုတိယာ အဘာဝေါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဝေဒနာ ပန ဣဓ ဒုက္ခာယေဝါတိ.
ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၁၀. ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒသမေ ပထဝိန္တိ ဒုဝိဓာ ပထဝီ ဇာတပထဝီ အဇာတပထဝီတိ. တတ္ထ ဇာတပထဝီ သုဒ္ဓမိဿပုဉ္ဇဝသေန တိဝိဓာ၊ တတ္ထ သုဒ္ဓပထဝီ နာမ ပကတိယာ သုဒ္ဓပံသု ဝါ သုဒ္ဓမတ္တိကာ ဝါ. မိဿပထဝီ နာမ ယတ္ထ ပံသုတော ဝါ မတ္တိကာတော ဝါ ပါသာဏသက္ခရကထလမရုမ္ဗဝါလုကာသု အညတရဿ တတိယဘာဂေါ ဟောတိ. ပုဉ္ဇပထဝီ နာမ ‘‘အတိရေကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌော ပံသုပုဉ္ဇော ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇော ဝါ’’တိ (ပါစိ. ၈၆) ဝုတ္တံ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေန ပန မိဿကပုဉ္ဇောပိ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ ဌိတသုခုမရဇမ္ပိ စ ဒေဝေ ဖုသာယန္တေ သကိံ တိန္တံ စတုမာသစ္စယေန တိန္တောကာသော ပုဉ္ဇပထဝိသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတိ. တိဝိဓာပိ စေသာ ပထဝီ ဥဒ္ဓနပတ္တပစနာဒိဝသေန ဝါ ယထာ တထာ ဝါ အဒဍ္ဎာ ‘ဇာတပထဝီ’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဒဍ္ဎာ ပန ဝုတ္တပ္ပမာဏတော အဓိကတရပါသာဏာဒိမိဿာ ဝါ အဇာတပထဝီ နာမ ဟောတိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ သုဒ္ဓပါသာဏာဒိဘေဒါယ. တတ္ထ ယာ ‘ဇာတပထဝီ’တိ ဝုတ္တာ၊ အယံ အကပ္ပိယပထဝီ. ယော ဘိက္ခု တံ ဧဝရူပံ ပထဝိံ သယံ ခဏတိ၊ ခဏနဘေဒနဝိလေခနပစနာဒီဟိ ဝိကောပေတိ၊ တဿ ပယောဂဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ. ယော ပန ခဏာပေတိ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိကောပါပေတိ၊ တဿ ‘‘ဣမံ ပဒေသ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣမံ ပထဝိ’’န္တိ ဝါ ဧဝံ နိယမေတွာ ‘‘ခဏ၊ ဘိန္ဒာ’’တိအာဒိနာ နယေန အာဏာပေန္တဿ အာဏတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ၊ သကိံ အာဏတ္တေ ဒိဝသမ္ပိ ခဏန္တေ အာဏာပကဿ ဧကမေဝ ပါစိတ္တိယံ၊ သစေ ဣတရော ပုနပ္ပုနံ အာဏာပေတိ၊ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ.
အာဠဝိယံ အာဠဝကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ပထဝိခဏနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ ပထဝိယာ ဝေမတိကဿ၊ အပထဝိယာ ပထဝိသညိနော စေဝ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ. ဩကာသံ အနိယမေတွာ ‘‘ပေါက္ခရဏိံ ခဏ၊ အာဝါဋံ ခဏ၊ ကန္ဒံ ခဏာ’’တိအာဒီနိ ဘဏန္တဿ၊ အာတပေန သုဿိတွာ ဖလိတကဒ္ဒမံ ဝါ ဂေါကဏ္ဋကံ ဝါ ဟေဋ္ဌာ ပထဝိယာ အသမ္ဗဒ္ဓံ ဘိဇ္ဇိတွာ ပတိတနဒိတဋံ ဝါ မဟန္တမ္ပိ နင်္ဂလစ္ဆိန္နမတ္တိကာပိဏ္ဍန္တိဧဝမာဒီနိ သဗ္ဗဉ္စ အဇာတပထဝိံ ဝိကောပေန္တဿ၊ ‘‘ဣမဿ ထမ္ဘဿ အာဝါဋံ ဇာန၊ မတ္တိကံ ဒေဟိ၊ မတ္တိကံ အာဟရ၊ ပံသုနာ မေ အတ္ထော၊ မတ္တိကံ ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ဘဏန္တဿ၊ အသဉ္စိစ္စ ရုက္ခာဒိပဝဋ္ဋနေန ဘိန္ဒန္တဿ၊ အသတိယာ ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကာဒီဟိ ဝိလေခန္တဿ၊ ဇာတပထဝိဘာဝံ ဝါ၊ ‘‘ခဏာမိ ဝါ အဟ’’န္တိ အဇာနန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဇာတပထဝီ၊ ပထဝိသညိတာ၊ ခဏနခဏာပနာနံ အညတရန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.
ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ ပဌမော.
၂. ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ
၁. ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဘူတဂါမဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဘူတဂါမပါတဗျတာယာတိ ဧတ္ထ ဘဝန္တိ အဟေသုဉ္စာတိ ဘူတာ၊ ဇာယန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ ဇာတာ ဝဍ္ဎိတာ စာတိ အတ္ထော. ဂါမောတိ ရာသိ၊ ဘူတာနံ ဂါမော၊ ဘူတာ ဧဝ ဝါ ဂါမောတိ ဘူတဂါမော၊ ပတိဋ္ဌိတဟရိတတိဏရုက္ခာဒီနမေတံ အဓိဝစနံ. ပါတဗျဿ ဘာဝေါ ပါတဗျတာ၊ ဆေဒနဘေဒနာဒီဟိ ယထာရုစိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာတိ အတ္ထော၊ တဿံ ဘူတဂါမပါတဗျတာယ၊ နိမိတ္တတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ၊ ဘူတဂါမပါတဗျတာဟေတု ဘူတဂါမဿ ဆေဒနာဒိပစ္စယာ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ပထဝိဥဒကပါကာရာဒီသု ယတ္ထကတ္ထစိ ဇာတံ အသုက္ခံ အန္တမသော အတိသုခုမတိဏမ္ပိ သာသပဗီဇကသေဝါလမ္ပိ ဥဒ္ဓရဏစ္ဆေဒနဝိဇ္ဈနာဒီဟိ ဝိကောပေတိ ဝါ ပထဝိခဏနေ ဝုတ္တနယေန ဝိကောပါပေတိ ဝါ ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိ.
အာဠဝိယံ အာဠဝကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ရုက္ခဆိန္ဒနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ ဘူတဂါမတော ဝိယောဇိတမူလဗီဇခန္ဓဗီဇဖလုဗီဇအဂ္ဂဗီဇဗီဇဗီဇာနံ အညတရံ ဘာဇနဂတံ ဝါ ရာသိကတံ ဝါ ဘူမိယံ ရောပိတမ္ပိ နိက္ခန္တမူလမတ္တံ ဝါ နိက္ခန္တအင်္ကုရမတ္တံ ဝါ သစေပိဿ ဝိဒတ္ထိမတ္တာ ပတ္တဝဋ္ဋိ နိဂ္ဂစ္ဆတိ၊ အနိက္ခန္တေ ဝါ မူလေ နိက္ခန္တေ ဝါ မူလေ ယာဝ အင်္ကုရော ဟရိတော န ဟောတိ၊ တာဝ တံ ဝိကောပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ တထာ ဘူတဂါမဗီဇဂါမေ ဝေမတိကဿ၊ အဘူတဂါမဗီဇဂါမေ ဘူတဂါမဗီဇဂါမသညိနော စေဝ ဝေမတိကဿ စ. ဥဘယတ္ထ ပန အတထာသညိဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ၊ အသဉ္စိစ္စ အသတိယာ အဇာနိတွာ ဝါ ဝိကောပေန္တဿ၊ ‘ဣမံ ရုက္ခ’န္တိ ဧဝံ အနိယမေတွာ ‘‘ရုက္ခံ ဆိန္ဒ၊ ဝလ္လိံ ဆိန္ဒာ’’တိအာဒီနိ ဘဏန္တဿ၊ ‘‘ဣမံ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဇာန၊ ဣမံ ဒေဟိ၊ ဣမံ အာဟရ၊ ဣမိနာ မေ အတ္ထော၊ ဣမံ ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ဘဏန္တဿ စ အနာပတ္တိ. ဧဝံ ကပ္ပိယဝစနေန ဘူတဂါမတော ဝိယောဇိတံ ပန ဗီဇဇာတံ ပုန ပိ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ကာရေတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိဿ ဗီဇဂါမပရိမောစနမ္ပိ ကတံ ဟောတိ.
ကပ္ပိယံ ကရောန္တေန ပန အဂ္ဂိနာ ဝါ နခေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ ကတ္တဗ္ဗံ၊ အဂ္ဂိနာ ကရောန္တေန စ ယေန ကေနစိ အဂ္ဂိနာ ဧကဒေသေ ဖုသန္တေန ‘ကပ္ပိယ’န္တိ ဝတွာဝ ကာတဗ္ဗံ. သတ္ထေန ကရောန္တေန ယဿ ကဿစိ တိခိဏသတ္ထဿ အန္တမသော သူစိနခစ္ဆေဒနာဒီနမ္ပိ တုဏ္ဍေန ဝါ ဓာရာယ ဝါ ဝေဓံ ဝါ ဆေဒံ ဝါ ဒဿေန္တေန တထေဝ ကာတဗ္ဗံ. နခေန ကရောန္တေန ဌပေတွာ ဂေါမဟိံသာဒီနံ ခုရေ ယေန ကေနစိ အပူတိနာ မနုဿာနံ ဝါ တိရစ္ဆာနာနံ ဝါ နခေန အန္တမသော ဆိန္ဒိတွာ အာဟဋေနာပိ သတ္ထေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ သစေပိ ဗီဇာနံ ပဗ္ဗတမတ္တော ရာသိ၊ ရုက္ခသဟဿံ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ဧကာဗဒ္ဓံ၊ ဥစ္ဆူနံ ဝါ မဟာဘာရော ဗန္ဓိတွာ ဌပိတော ဟောတိ၊ ဧကသ္မိံ ဗီဇေ ဝါ ရုက္ခသာခါယ ဝါ ဥစ္ဆုမှိ ဝါ ကပ္ပိယေ ကတေ သဗ္ဗံ ကတံ ဟောတိ. ဥစ္ဆုံ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရိဿာမီ’’တိ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဗဒ္ဓံ ဒါရုကံ ဝိဇ္ဈတိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သစေ ပန ယာယ ဝလ္လိယာ ဘာရော ဗဒ္ဓေါ၊ တံ ဝိဇ္ဈတိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. မရိစပက္ကာဒီဟိ မိဿေတွာ ဘတ္တံ အာဟရန္တိ၊ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ဝုတ္တေ သစေပိ ဘတ္တသိတ္ထေ ဝိဇ္ဈတိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ၊ တိလတဏ္ဍုလေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယာဂုယာ ပက္ခိတ္တာနိ ပန ဧကာဗဒ္ဓါနိ ဟုတွာ န သန္တိဋ္ဌန္တိ၊ တတ္ထ ဧကေကံ ဝိဇ္ဈိတွာဝ ကာတဗ္ဗံ. ကပိဋ္ဌဖလာဒီနံ အန္တော မိဉ္ဇံ ကဋာဟံ မုဉ္စိတွာ သဉ္စရတိ၊ ဘိန္ဒာပေတွာ ကပ္ပိယံ ကာရေတဗ္ဗံ. ဧကာဗဒ္ဓါ စေ၊ ကဋာဟေပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပန ဖလံ တရုဏံ ဟောတိ အဗီဇံ ယဉ္စ နိဗ္ဗတ္တဗီဇံ ဗီဇံ အပနေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တတ္ထ ကပ္ပိယကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ. ဘူတဂါမော၊ ဘူတဂါမသညိတာ၊ ဝိကောပနံ ဝါ ဝိကောပါပနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပထဝိခဏနသဒိသာနေဝါတိ.
ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒုတိယေ ယမတ္ထံ သံဃမဇ္ဈေ ဝိနယဓရော ပုစ္ဆတိ၊ တတော အညံ ဝဒတီတိ အညဝါဒကော၊ အညေနညံ ပဋိစရဏဿေတံ နာမံ. ဝိဟေသတီတိ ဝိဟေသကော၊ တုဏှီဘာဝဿေတံ နာမံ၊ တသ္မိံ အညဝါဒကေ ဝိဟေသကေ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဝတ္ထုဒွယေ ပါစိတ္တိယဒွယံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု သာဝသေသံ အာပတ္တိံ အာပန္နော သံဃမဇ္ဈေ အနုယုဉ္ဇိယမာနော တံ န ကထေတုကာမော အညေန ဝစနေန အညံ ဆာဒေန္တော တထာ တထာ ဝိက္ခိပတိ၊ ယော စ တုဏှီဘာဝေန ဝိဟေသေတိ၊ တေသံ ယံ ဘဂဝတာ အညဝါဒကကမ္မဉ္စေဝ ဝိဟေသကကမ္မဉ္စ အနုညာတံ၊ တသ္မိံ သံဃေန ကတေ ပုန တထာ ကရောန္တာနံ ပါစိတ္တိယံ.
ကောသမ္ဗိယံ ဆန္နတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ အညေနညံ ပဋိစရဏဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဓမ္မကမ္မေ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အဓမ္မကမ္မေ တိကဒုက္ကဋံ၊ အနာရောပိတေ ပန အညဝါဒကေ ဝါ ဝိဟေသကေ ဝါ တထာ ကရောန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အာပတ္တိံ အာပန္နဘာဝံ ဝါ အဇာနန္တဿ ‘‘ကိံ တုမှေ ဘဏထာ’’တိ ပုစ္ဆတော၊ ဂေလညေန ဝါ၊ ‘‘သံဃဿ ဘဏ္ဍနာဒီနိ ဝါ ဘဝိဿန္တိ၊ အဓမ္မေန ဝါ ဝဂ္ဂေန ဝါ နကမ္မာရဟဿ ဝါ ကမ္မံ ကရိဿန္တီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန န ကထေန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဓမ္မကမ္မေန အာရောပိတတာ၊ အာပတ္တိယာ ဝါ ဝတ္ထုနာ ဝါ အနုယုဉ္ဇိယမာနတာ၊ ဆာဒေတုကာမတာယ အညေနညံ ပဋိစရဏံ ဝါ တုဏှီဘာဝေါ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန သိယာ ကိရိယံ၊ သိယာ အကိရိယံ၊ ဒုက္ခဝေဒနဉ္စ ဟောတီတိ.
အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
တတိယေ ယေန ဝစနေန ဥဇ္ဈာပေန္တိ ‘‘ဆန္ဒာယ ဣတ္ထန္နာမော ဣဒံ နာမ ကရောတီ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ ဥပသမ္ပန္နံ သံဃေန သမ္မတံ သေနာသနပညာပကာဒိဘေဒံ တဿ အယသကာမာ ဟုတွာ ဘိက္ခူဟိ အဝဇာနာပေန္တိ၊ အဝညာယ ဩလောကာပေန္တိ၊ လာမကတော ဝါ စိန္တာပေန္တိ၊ တံ ဝစနံ ဥဇ္ဈာပနကံ. ယေန စ တထေဝ ဝဒန္တာ ခိယျန္တိ၊ သဗ္ဗတ္ထ တဿ အဝဏ္ဏံ ပကာသေန္တိ၊ တံ ခိယျနကံ၊ တသ္မိံ ဥဇ္ဈာပနကေ ခိယျနကေ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဝတ္ထုဒွယေ ပါစိတ္တိယဒွယံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယော သမ္မတဿ ဘိက္ခုနော အယသကာမတာယ ဥပသမ္ပန္နဿ ဝဒန္တော ဥဇ္ဈာပေတိ ဝါ ခိယျတိ ဝါ၊ တဿ ပါစိတ္တိယံ ဟောတိ.
ရာဇဂဟေ မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဥဇ္ဈာပနခိယျနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ယံ တဿ ဥပသမ္ပန္နဿ သမ္မုတိကမ္မံ ကတံ၊ တသ္မိံ ဓမ္မကမ္မေ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အဓမ္မကမ္မေ တိကဒုက္ကဋံ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ ပန သန္တိကေ တထာ ဘဏန္တဿ၊ အသမ္မတဿ စ အဝဏ္ဏံ ယဿ ကဿစိ သန္တိကေ ဘဏန္တဿ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ ပန သမ္မတဿ ဝါ အသမ္မတဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ယဿ ကဿစိဒေဝ သန္တိကေ ဘဏန္တဿ စ ဒုက္ကဋမေဝ. ပကတိယာဝ ဆန္ဒာဒိဝသေန ကရောန္တံ ဥဇ္ဈာပေန္တဿ ဝါ ခိယျန္တဿ ဝါ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဓမ္မကမ္မေန သမ္မတတာ၊ ဥပသမ္ပန္နတာ၊ အဂတိဂမနာဘာဝေါ၊ တဿ အဝဏ္ဏကာမတာ၊ ယဿ သန္တိကေ ဝဒတိ၊ တဿ ဥပသမ္ပန္နတာ၊ ဥဇ္ဈာပနံ ဝါ ခိယျနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ ဆ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနမေဝါတိ.
ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
စတုတ္ထေ သံဃိကန္တိ သံဃဿ သန္တကံ. မဉ္စာဒီသု ယောကောစိ မဉ္စသင်္ခေပေန ကတော သဗ္ဗောပိ မဉ္စောယေဝ၊ ပီဌေပိ ဧသေဝ နယော. ယေန ကေနစိ ပန စောဠေန ဝါ ကပ္ပိယစမ္မေန ဝါ ဆဝိံ ကတွာ ဌပေတွာ မနုဿလောမံ တာလီသပတ္တဉ္စ ယေဟိ ကေဟိစိ လောမပဏ္ဏတိဏဝါကစောဠေဟိ ပူရေတွာ ကတသေနာသနံ ဘိသီတိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ နိသီဒိတုမ္ပိ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ပမာဏပရိစ္ဆေဒေါပိ စေတ္ထ နတ္ထိ. ကောစ္ဆံ ပန ဝါကဥသီရမုဉ္ဇပဗ္ဗဇာဒီနံ အညတရမယံ အန္တော သံဝေလ္လိတွာ ဗဒ္ဓံ ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိ စ ဝိတ္ထတံ ပဏဝသဏ္ဌာနံ မဇ္ဈေ သီဟစမ္မာဒိပရိက္ခိတ္တံ ဟောတိ၊ အကပ္ပိယစမ္မံ နာမေတ္ထ နတ္ထိ. သေနာသနဉှိ သောဝဏ္ဏမယမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အဇ္ဈောကာသေတိ ဧတ္ထ ယေ အဝဿိကသင်္ကေတာ ဝဿာနမာသာတိ ဧဝံ အသညိတာ အဋ္ဌ မာသာ၊ တေ ဌပေတွာ ဣတရေသု စတူသု မာသေသု သစေပိ ဒေဝေါ န ဝဿတိ. တထာပိ ပကတိအဇ္ဈောကာသေ စ ဩဝဿကမဏ္ဍပေ စ သန္ထရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယတ္ထ ပန ဟေမန္တေ ဝဿတိ၊ တတ္ထ အပရေပိ စတ္တာရော မာသေ န ဝဋ္ဋတိ. ဂိမှေ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဝိဂတဝလာဟကံ ဝိသုဒ္ဓံ နဘံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တဒါ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဂစ္ဆတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ကာကာဒီနံ နိဗဒ္ဓဝါသရုက္ခမူလေ ပန ကဒါစိပိ န ဝဋ္ဋတိ. ဣတိ ယတ္ထ စ ယဒါ စ သန္ထရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တံ သဗ္ဗမိဓ အဇ္ဈောကာသသင်္ခမေဝ ဂတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
သန္ထရိတွာတိ တထာရူပေ ဌာနေ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ အတ္ထာယ သန္ထရိတွာ. အညဿတ္ထာယ သန္ထတမ္ပိ ဟိ ယာဝ သော တတ္ထ န နိသီဒတိ၊ ‘ဂစ္ဆ တွ’န္တိ ဝါ န ဘဏတိ၊ တာဝ သန္ထာရကဿေဝ ဘာရော. သန္ထရာပေတွာတိ အနုပသမ္ပန္နေန သန္ထရာပေတွာ. ဧတဒေဝ ဟိ တဿ ပလိဗောဓော ဟောတိ၊ ဥပသမ္ပန္နေန သန္ထတံ သန္ထာရကဿေဝ ဘာရော၊ တဉ္စ ခေါ ယာဝ အာဏာပကော တတ္ထ န နိသီဒတိ၊ ‘ဂစ္ဆ တွ’န္တိ ဝါ န ဘဏတိ. ယသ္မိဉှိ အတ္တနာ သန္ထရာပိတေ ဝါ ပကတိသန္ထတေ ဝါ ဥပသမ္ပန္နော နိသီဒတိ၊ သဗ္ဗံ တံ နိသိန္နဿေဝ ဘာရော၊ တသ္မာ သန္ထရာပိတန္တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. တံ ပက္ကမန္တော နေဝ ဥဒ္ဓရေယျ၊ န ဥဒ္ဓရာပေယျာတိ အတ္တနာ ဝါ ဥဒ္ဓရိတွာ ပတိရူပေ ဌာနေ န ဌပေယျ၊ ပရေန ဝါ တထာ န ကာရာပေယျ. အနာပုစ္ဆံ ဝါ ဂစ္ဆေယျာတိ ယော ဘိက္ခု ဝါ သာမဏေရော ဝါ အာရာမိကော ဝါ လဇ္ဇီ ဟောတိ၊ အတ္တနော ပလိဗောဓံ ဝိယ မညတိ၊ တထာရူပံ အနာပုစ္ဆိတွာ တံ သေနာသနံ တဿ အနိယျာတေတွာ နိရပေက္ခော ဂစ္ဆတိ၊ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ လေဍ္ဍုပါတံ အတိက္ကမေယျ၊ တဿ ဧကေန ပါဒေန လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမေ ဒုက္ကဋံ၊ ဒုတိယပါဒါတိက္ကမေ ပါစိတ္တိယံ. ဘောဇနသာလာယ ဌိတော ပန ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဒိဝါဝိဟာရဋ္ဌာနေ ပညပေတွာ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ ပေသေတွာ တတော နိက္ခမိတွာ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တော ပါဒုဒ္ဓါရေန ကာရေတဗ္ဗော.
သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ သန္ထတံ အနုဒ္ဓရိတွာ အနာပုစ္ဆံ ပက္ကမနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ပုဂ္ဂလိကေ တိကဒုက္ကဋံ၊ စိမိလိကံ ဝါ ဥတ္တရတ္ထရဏံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏံ ဝါ တဋ္ဋိကံ ဝါ စမ္မက္ခဏ္ဍံ ဝါ ပါဒပုဉ္ဆနံ ဝါ ဖလကပီဌံ ဝါ ယံ ဝါ ပနညံ ကဉ္စိ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ အန္တမသော ပတ္တာဓာရကမ္ပိ ဝုတ္တလက္ခဏေ အဇ္ဈောကာသေ ဌပေတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အာရညကေန ပန အသတိ အနောဝဿကေ သဗ္ဗံ ရုက္ခေ လဂ္ဂေတွာပိ ယထာ ဝါ ဥပစိကာဟိ န ခဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ကတွာပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အဗ္ဘောကာသိကေန ပန စီဝရကုဋိကံ ကတွာပိ ရက္ခိတဗ္ဗံ. အတ္တနော သန္တကေ၊ ဝိဿာသိကပုဂ္ဂလိကေ၊ ဥဒ္ဓရဏာဒီနိ ကတွာ ဂမနေ၊ ဩတာပေန္တဿ၊ ‘‘အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓရိဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆတော၊ ဝုဍ္ဎတရာ ဥဋ္ဌာပေန္တိ၊ အမနုဿော တတ္ထ နိသီဒတိ၊ ကောစိ ဣဿရော ဂဏှာတိ၊ သီဟာဒယော တံ ဌာနံ အာဂန္တွာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧဝံ သေနာသနံ ပလိဗုဒ္ဓံ ဟောတိ၊ တထာ ပလိဗုဒ္ဓေ ဝါ သေနာသနေ၊ ဇီဝိတဗြဟ္မစရိယန္တရာယကရာသု အာပဒါသု ဝါ ဂစ္ဆန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. မဉ္စာဒီနံ သံဃိကတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဒေသေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ အာပဒါယ အဘာဝေါ၊ နိရပေက္ခတာ၊ လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမောတိ ဣမာနေတ္ထ ဆ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမကထိနသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယန္တိ.
ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၅. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပဉ္စမေ ဝိဟာရေတိ ဂဗ္ဘေ ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ ဝုတ္တသေနာသနေ. သေယျန္တိ သေယျာ နာမ ဘိသီ စိမိလိကာ ဥတ္တရတ္ထရဏံ ဘူမတ္ထရဏံ တဋ္ဋိကာ စမ္မက္ခဏ္ဍော နိသီဒနံ ပစ္စတ္ထရဏံ တိဏသန္ထာရော ပဏ္ဏသန္ထာရောတိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စိမိလိကာ နာမ ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ ဝဏ္ဏာနုရက္ခဏတ္ထံ ကတာ. ဥတ္တရတ္ထရဏံ နာမ မဉ္စပီဌာဒီနံ ဥပရိ အတ္ထရိတဗ္ဗယုတ္တကံ ပစ္စတ္ထရဏံ. ဘူမတ္ထရဏံ နာမ စိမိလိကာယ သတိ တဿာ ဥပရိ၊ အသတိ သုဒ္ဓဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာ ကဋသာရကာဒိ ဝိကတိ. တဋ္ဋိကာ နာမ တာလပဏ္ဏာဒီဟိ ကတတဋ္ဋိကာ. စမ္မက္ခဏ္ဍော နာမ ယံကိဉ္စိ စမ္မံ၊ သီဟစမ္မာဒီနဉှိ ပရိဟရဏေယေဝ ပရိက္ခေပေါ၊ သေနာသနပရိဘောဂေ ပန အကပ္ပိယစမ္မံ နာမ နတ္ထိ. ပစ္စတ္ထရဏံ နာမ ပါဝါရော ကောဇဝေါတိ ဧတ္တကမေဝ၊ သေသံ ပါကဋမေဝ. ဣတိ ဣမာသု ဒသသု သေယျာသု ဧကမ္ပိ သေယျံ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂေန ဂဟေတွာ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဝိဟာရေ သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ ယော ဘိက္ခု ဒိသံဂမိကော ယထာ ဌပိတံ ဥပစိကာဟိ န ခဇ္ဇတိ၊ တထာ ဌပနဝသေန နေဝ ဥဒ္ဓရေယျ၊ န ဥဒ္ဓရာပေယျ၊ ပုရိမသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေန အနာပုစ္ဆံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ၊ တဿ ပရိက္ခိတ္တဿ အာရာမဿ ပရိက္ခေပံ၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ဥပစာရံ အတိက္ကမန္တဿ ပဌမပါဒေ ဒုက္ကဋံ၊ ဒုတိယပါဒေ ပါစိတ္တိယံ. ယတ္ထ ပန ဥပစိကာသင်္ကာ နတ္ထိ၊ တတော အနာပုစ္ဆာပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အာပုစ္ဆနံ ပန ဝတ္တံ.
သာဝတ္ထိယံ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ သံဃိကေ ဝိဟာရေ သေယျံ သန္ထရိတွာ အနုဒ္ဓရိတွာ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ပုဂ္ဂလိကေ တိကဒုက္ကဋံ၊ ဝုတ္တလက္ခဏဿ ပန ဝိဟာရဿ ဥပစာရေ ဗဟိ အာသန္နေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယ ဝါ အပရိစ္ဆန္နမဏ္ဍပေ ဝါ ပရိစ္ဆန္နေ ဝါပိ ဗဟူနံ သန္နိပါတဘူတေ ရုက္ခမူလေ ဝါ သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ၊ မဉ္စပီဌဉ္စ ဝိဟာရေ ဝါ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဝိဟာရူပစာရေ ဝါ သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ ဥဒ္ဓရဏာဒီနိ အကတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အတ္တနော သန္တကေ၊ ဝိဿာသိကပုဂ္ဂလိကေ၊ ဥဒ္ဓရဏာဒီနိ ကတွာ၊ ပုရိမနယေနေဝ ပလိဗုဒ္ဓံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂမနေ၊ ယော စ ‘‘အဇ္ဇေဝ အာဂန္တွာ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ ဧဝံ သာပေက္ခော နဒိပါရံ ဝါ ဂါမန္တရံ ဝါ ဂန္တွာ ယတ္ထဿ ဂမနစိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ၊ တတ္ထေဝ ဌိတော ကဉ္စိ ပေသေတွာ ဝါ အာပုစ္ဆတိ၊ နဒိပူရရာဇစောရာဒီသု ဝါ ကေနစိ ပလိဗုဒ္ဓေါ န သက္ကောတိ ပစ္စာဂန္တုံ၊ တဿ စ၊ အာပဒါသု စ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏသေယျာ၊ တဿာ သံဃိကတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဝိဟာရေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ အာပဒါယ အဘာဝေါ၊ အနပေက္ခဿ ဒိသာပက္ကမနံ၊ ဥပစာရသီမာတိက္ကမောတိ ဣမာနေတ္ထ သတ္တ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အနန္တရသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယာနေဝါတိ.
ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၆. အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဆဋ္ဌေ ဇာနန္တိ ‘‘အနုဋ္ဌာပနီယော အယ’’န္တိ ဇာနန္တော၊ တေနေဝဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဝုဍ္ဎော’တိ ဇာနာတိ၊ ‘ဂိလာနော’တိ ဇာနာတိ၊ ‘သံဃေန ဒိန္နော’တိ ဇာနာတီ’’တိ (ပါစိ. ၁၂၁) ဝုတ္တံ. ဝုဍ္ဎော ဟိ အတ္တနော ဝုဍ္ဎတာယ အနုဋ္ဌာပနီယော၊ ဂိလာနော ဂိလာနတာယ၊ သံဃော ပန ဘဏ္ဍာဂါရိကဿ ဝါ ဓမ္မကထိကဝိနယဓရဂဏဝါစကာစရိယာနံ ဝါ ဗဟူပကာရတံ ဂုဏဝိသိဋ္ဌတဉ္စ သလ္လက္ခေတွာ ဓုဝဝါသတ္ထာယ ဝိဟာရံ သလ္လက္ခေတွာ သမ္မန္နိတွာ ဒေတိ၊ တသ္မာ ယဿ သံဃေန ဒိန္နော၊ သောပိ အနုဋ္ဌာပနီယော. ပုဗ္ဗုပဂတန္တိ ပုဗ္ဗံ ဥပဂတံ. အနုပခဇ္ဇာတိ မဉ္စပီဌာနံ ဝါ တဿ ဝါ ဘိက္ခုနော ပဝိသန္တဿ ဝါ နိက္ခမန္တဿ ဝါ ဥပစာရံ အနုပဝိသိတွာ. တတ္ထ မဉ္စပီဌာနံ တာဝ မဟလ္လကေ ဝိဟာရေ သမန္တာ ဒိယဍ္ဎော ဟတ္ထော ဥပစာရော၊ ခုဒ္ဒကေ ယတော ပဟောတိ၊ တတော ဒိယဍ္ဎော ဟတ္ထော၊ တဿ ပန ပဝိသန္တဿ ပါဒဓောဝနပါသာဏတော ယာဝ မဉ္စပီဌံ၊ နိက္ခမန္တဿ မဉ္စပီဌတော ယာဝ ပဿာဝဋ္ဌာနံ၊ တာဝ ဥပစာရော. သေယျံ ကပ္ပေယျာတိ တဿ သမ္ဗာဓံ ကတ္တုကာမတာယ တသ္မိံ ဥပစာရေ ဒသသု သေယျာသု ဧကမ္ပိ သန္ထရန္တဿ ဝါ သန္ထရာပေန္တဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ၊ တတ္ထ နိသီဒန္တဿ ဝါ နိပဇ္ဇန္တဿ ဝါ ပါစိတ္တိယံ၊ ဒွေပိ ကရောန္တဿ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ ပုနပ္ပုနံ ကရောန္တဿ ပယောဂဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အနုပခဇ္ဇ သေယျကပ္ပနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ပုဂ္ဂလိကေ တိကဒုက္ကဋံ၊ ဝုတ္တူပစာရတော ဝါ ဗဟိ၊ ဥပဋ္ဌာနသာလာဒိကေ ဝါ၊ ဝိဟာရဿ ဥပစာရေ ဝါ၊ သန္ထရဏသန္ထရာပနေသုပိ နိသဇ္ဇသယနေသုပိ ဒုက္ကဋမေဝ. အတ္တနော ဝါ၊ ဝိဿာသိကဿ ဝါ သန္တကေ ပန ဝိဟာရေ သန္ထရန္တဿ၊ ယော စ ဂိလာနော ဝါ သီတုဏှပီဠိတော ဝါ ပဝိသတိ၊ တဿ စ၊ အာပဒါသု စ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. သံဃိကဝိဟာရတာ၊ အနုဋ္ဌာပနီယဘာဝဇာနနံ၊ သမ္ဗာဓေတုကာမတာ၊ ဥပစာရေ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမပါရာဇိကသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနမေဝါတိ.
အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၇. နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
သတ္တမေ ကုပိတောတိ ကုဒ္ဓေါ. အနတ္တမနောတိ အတုဋ္ဌစိတ္တော. နိက္ကဍ္ဎေယျ ဝါ နိက္ကဍ္ဎာပေယျ ဝါ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ ယေ အနေကဘူမကာ ပါသာဒါ၊ အနေကကောဋ္ဌကာနိ ဝါ စတုဿာလာနိ၊ တာဒိသေသု သေနာသနေသု ဂဟေတွာ အန္တရာ အဋ္ဌပေတွာ ဧကေနေဝ ပယောဂေန အတိက္ကာမေန္တဿ ဧကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဌပေတွာ ဌပေတွာ နာနာပယောဂေဟိ အတိက္ကာမေန္တဿ ဒွါရဂဏနာယ ပါစိတ္တိယာနိ၊ ဟတ္ထေန အနာမသိတွာ ‘နိက္ခမာ’တိ ဝတွာ ဝါစာယ နိက္ကဍ္ဎန္တဿာပိ ဧသေဝ နယော. နိက္ကဍ္ဎာပေန္တဿ ပန ‘နိက္ကဍ္ဎာ’တိ အာဏတ္တမတ္တေ ဒုက္ကဋံ၊ သကိံ အာဏတ္တေ ပန တသ္မိံ ဗဟုကေပိ ဒွါရေ နိက္ခမန္တေ ဣတရဿ ဧကမေဝ ပါစိတ္တိယံ. သစေ ပန ‘‘ဧတ္တကာနိ ဒွါရာနိ နိက္ကဍ္ဎာဟီ’’တိ ဝါ၊ ‘‘ယာဝ မဟာဒွါရံ၊ တာဝ နိက္ကဍ္ဎာဟီ’’တိ ဝါ ဧဝံ နိယမေတွာ အာဏတ္တော ဟောတိ၊ ဒွါရဂဏနာယ ပါစိတ္တိယာနိ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခုံ သံဃိကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎနဝတ္ထုသ္မိံ
ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ပုဂ္ဂလိကေ တိကဒုက္ကဋံ၊ တဿ ပရိက္ခာရနိက္ကဍ္ဎနေ၊ ဥပဋ္ဌာနသာလာဒိကာ ဝိဟာရူပစာရာ တဿ ဝါ တဿ ပရိက္ခာရဿ ဝါ နိက္ကဍ္ဎနေ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ ပန အနုပသမ္ပန္နပရိက္ခာရဿ ဝါ ဝိဟာရာ ဝါ ဝိဟာရူပစာရာ ဝါ နိက္ကဍ္ဎနေ နိက္ကဍ္ဎာပနေ စ ဒုက္ကဋမေဝ. တဉ္စ ခေါ အသမ္ဗဒ္ဓေသု ပရိက္ခာရေသု ပရိက္ခာရဂဏနာယ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတ္တနော ဝါ၊ ဝိဿာသိကဿ ဝါ သန္တကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎနေ၊ သကလသံဃာရာမတောပိ ဘဏ္ဍနကာရကဿ ဝါ တဿ ပရိက္ခာရဿ ဝါ နိက္ကဍ္ဎနေ နိက္ကဍ္ဎာပနေ ဝါ၊ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနတော အလဇ္ဇိဿ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ န သမ္မာဝတ္တန္တာနံ အန္တေဝါသိကသအဝိဟာရိကာနံ၊ တေသံ ပရိက္ခာရဿ ဝါ နိက္ကဍ္ဎနေ စ၊ သယံ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. သံဃိကဝိဟာရော၊ ဥပသမ္ပန္နဿ ဘဏ္ဍနကာရကဘာဝါဒိဝိနိမုတ္တတာ၊ ကောပေန နိက္ကဍ္ဎနံ ဝါ နိက္ကဍ္ဎာပနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.
နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၈. ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
အဋ္ဌမေ ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာတိ ဥပရိ အစ္ဆန္နတလာယ ဒွိဘူမိကကုဋိယာ ဝါ တိဘူမိကကုဋိယာ ဝါ၊ ပဒဘာဇနေ ပန ဣဓ အဓိပ္ပေတံ ကုဋိံ ဒဿေတုံ ‘‘မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ အသီသဃဋ္ဋာ’’တိ (ပါစိ. ၁၃၁) ဝုတ္တံ. အာဟစ္စပါဒကန္တိ အင်္ဂေ ဝိဇ္ဈိတွာ ပဝေသိတပါဒကံ. အဘိနိသီဒေယျာတိ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ နိသီဒေယျ၊ ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဧတံ ဥပယောဂဝစနံ၊ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ နိသီဒေယျ ဝါ နိပဇ္ဇေယျ ဝါတိ အတ္ထော. အဘီတိ ဣဒံ ပန ပဒသောဘဏတ္ထေ ဥပသဂ္ဂမတ္တမေဝ၊ တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ဝုတ္တလက္ခဏာယ ဝေဟာသကုဋိယာ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန ယာဝ ပမာဏမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သဗ္ဗသော ဟေဋ္ဌိမာဟိ တုလာဟိ သီသံ န ဃဋ္ဋေတိ၊ ဧတ္တကံ ဥစ္စာယ တုလာနံ ဥပရိ ဌပိတေ အာဟစ္စပါဒကေ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ နိသီဒတိ ဝါ နိပဇ္ဇတိ ဝါ၊ တဿ အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေန ပယောဂဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာ အာဟစ္စပါဒကံ မဉ္စံ ပီဌံ သဟသာ အဘိနိသီဒနအဘိနိပဇ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ပုဂ္ဂလိကေ တိကဒုက္ကဋံ၊ အတ္တနော ဝါ၊ ဝိဿာသိကဿ ဝါ သန္တကေ ဝိဟာရေ၊ အဝေဟာသကုဋိယာ၊ သီသဃဋ္ဋာယ၊ ယဿ ဝါ ဟေဋ္ဌာ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရာဒီနံ နိက္ခိတ္တတ္တာ အပရိဘောဂံ ဟောတိ၊ ဥပရိတလံ ဝါ ပဒရသဉ္စိတံ သုဓာဒိပရိကမ္မကတံ ဝါ၊ တတ္ထ အာဟစ္စပါဒကေ နိသီဒန္တဿ၊ ယော စေ တသ္မိံ ဝေဟာသဋ္ဌေပိ အာဟစ္စပါဒကေ ဌိတော ကိဉ္စိ ဂဏှာတိ ဝါ လဂ္ဂတိ ဝါ၊ ယဿ စ ပဋာဏီ ဒိန္နာ ဟောတိ၊ ပါဒသီသာနံ ဥပရိ အာဏီ ပဝေသိတာ၊ တတ္ထ နိသီဒန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. သံဃိကော ဝိဟာရော၊ အသီသဃဋ္ဋာ ဝေဟာသကုဋိ၊ ဟေဋ္ဌာ သပရိဘောဂံ၊ အပဋာဏိဒိန္နေ အာဟစ္စပါဒကေ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနီတိ.
ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၉. မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
နဝမေ မဟလ္လကန္တိ သဿာမိကံ. ဝိဟာရန္တိ ဥလ္လိတ္တာဝလ္လိတ္တံ. ယာဝ ဒွါရကောသာတိဧတ္ထ ဒွါရကောသော နာမ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋဿ သာမန္တာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထော ပဒေသော. အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယာတိ သကဝါဋကဿ ဒွါရဗန္ဓဿ နိစ္စလဘာဝတ္ထာယ. ကဝါဋဉှိ လဟုပရိဝတ္တကံ ဝိဝရဏကာလေ ဘိတ္တိံ အာဟနတိ၊ ပိဒဟနကာလေ ဒွါရဗန္ဓံ. တေန အာဟနေန ဘိတ္တိ ကမ္ပတိ၊ တတော မတ္တိကာ စလတိ၊ စလိတွာ သိထိလာ ဝါ ဟောတိ ပတတိ ဝါ၊ တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယာ’’တိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘ဣဒံ နာမ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ နေဝ မာတိကာယံ၊ န ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ ပန ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဆာဒါပေသိ၊ ပုနပ္ပုနံ လေပါပေသီ’’တိ (ပါစိ. ၁၃၄) အဓိကာရတော ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယ ပုနပ္ပုနံ လိမ္ပိတဗ္ဗော ဝါ လေပါပေတဗ္ဗော ဝါတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာလောကသန္ဓိပရိကမ္မာယာတိဧတ္ထ အာလောကသန္ဓီတိ ဝါတပါနကဝါဋကာ ဝုစ္စန္တိ. တေ ဝိဝရဏကာလေ ဝိဒတ္ထိမတ္တမ္ပိ အတိရေကမ္ပိ ဘိတ္တိပ္ပဒေသံ ပဟရန္တိ၊ ဥပစာရော ပနေတ္ထ သဗ္ဗဒိသာသု လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗဒိသာသု ကဝါဋဝိတ္ထာရပ္ပမာဏော ဩကာသော အာလောကသန္ဓိပရိကမ္မတ္ထာယ လိမ္ပိတဗ္ဗော ဝါ လေပါပေတဗ္ဗော ဝါတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော.
ဧဝံ လေပကမ္မေ ယံ ကတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဆဒနေ ကတ္တဗ္ဗံ ဒဿေတုံ ဒွတ္တိစ္ဆဒနဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒွတ္တိစ္ဆဒနဿ ပရိယာယန္တိ ဆဒနဿ ဒွတ္တိပရိယာယံ၊ ပရိယာယံ ဝုစ္စတိ ပရိက္ခေပေါ၊ ပရိက္ခေပဒွယံ ဝါ ပရိက္ခေပတ္တယံ ဝါ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. အပ္ပဟရိတေ ဌိတေနာတိ အဟရိတေ ဌိတေန. ဟရိတန္တိ စေတ္ထ သတ္တဓညာဒိဘေဒံ ပုဗ္ဗဏ္ဏံ၊ မုဂ္ဂမာသတိလကုလတ္ထအလာဗုကုမ္ဘဏ္ဍာဒိဘေဒဉ္စ အပရဏ္ဏံ အဓိပ္ပေတံ. ယံ တသ္မိံ ခေတ္တေ ဝုတ္တံ န တာဝ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ဝဿေ ပန ပတိတေ သမ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တမ္ပိ ဟရိတသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ တသ္မိံ ဌတွာ အဓိဋ္ဌဟန္တော ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. အပ္ပဟရိတေ ဌတွာ အဓိဋ္ဌဟန္တဿာပိ အယံ ပရိစ္ဆေဒေါ၊ ပိဋ္ဌိဝံသဿ ဝါ ကူဋာဂါရထူပိကာယ ဝါ ပဿေ နိသိန္နော ပုရိသော ဆဒနမုခဝဋ္ဋိအန္တေန ဩလောကေန္တော ယသ္မိံ ဘူမိဘာဂေ ဌိတံ ဘိက္ခုံ ပဿတိ၊ ယသ္မိဉ္စ ဌိတော တံ ဥပရိ နိသိန္နကံ တထေဝ ဥလ္လောကေန္တော ပဿတိ၊ တသ္မိံ ဌာတဗ္ဗံ၊ တဿ အန္တော အဟရိတေပိ ဌာတုံ န လဘတိ. တတော စေ ဥတ္တရီတိ မဂ္ဂေန ဆာဒိယမာနေ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ၊ ပရိယာယေန ဆာဒိယမာနေ တိဏ္ဏံ ပရိယာယာနံ ဥပရိ ဣဋ္ဌကသိလာသုဓာဟိ ဆာဒိယမာနေ ဣဋ္ဌကသိလာသုဓာပိဏ္ဍဂဏနာယ၊ တိဏပဏ္ဏေဟိ ဆာဒိယမာနေ ပဏ္ဏဂဏနာယ စေဝ တိဏမုဋ္ဌိဂဏနာယ စ ပါစိတ္တိယံ.
ကောသမ္ဗိယံ ဆန္နတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ပုနပ္ပုနံ ဆာဒါပနလေပါပနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဦနဒွတ္တိပရိယာယေ အတိရေကသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. သေတဝဏ္ဏာဒိကရဏေ၊ ဒွတ္တိပရိယာယေ ဝါ ဦနကဒွတ္တိပရိယာယေ ဝါ၊ လေဏဂုဟာတိဏကုဋိကာဒီသု၊ အညဿတ္ထာယ၊ အတ္တနော ဓနေန ကာရေန္တဿ၊ ဝါသာဂါရံ ဌပေတွာ သေသာနိ အဓိဋ္ဌဟန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. မဟလ္လကဝိဟာရတာ၊ အတ္တနော ဝါသာဂါရတာ၊ ဥတ္တရိ အဓိဋ္ဌာနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ သဉ္စရိတ္တေ ဝုတ္တနယာနေဝါတိ.
မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၁၀. သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒသမေ ဇာနံ သပ္ပါဏကန္တိ ‘‘သပ္ပါဏကံ ဧတ’’န္တိ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ဇာနန္တော. သိဉ္စေယျ ဝါ သိဉ္စာပေယျ ဝါတိ တေန ဥဒကေန သယံ ဝါ သိဉ္စေယျ၊ အညံ ဝါ အာဏာပေတွာ သိဉ္စာပေယျ. တတ္ထ ဓာရံ အဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ သိဉ္စန္တဿ ဧကသ္မိံ ဃဋေ ဧကာဝ အာပတ္တိ၊ ဝိစ္ဆိန္ဒန္တဿ ပယောဂဂဏနာယ အာပတ္တိယော. မာတိကံ ပမုခံ ကရောတိ၊ ဒိဝသမ္ပိ သန္ဒတု၊ ဧကာဝ အာပတ္တိ. တတ္ထ တတ္ထ ဗန္ဓိတွာ အညတော နေန္တဿ ပယောဂဂဏနာယ အာပတ္တိယော. ဗဟုကမ္ပိ တိဏပဏ္ဏသာခါဒိံ ဧကပ္ပယောဂေန ဥဒကေ ပက္ခိပန္တဿ ဧကာဝ အာပတ္တိ၊ ဧကေကံ ပက္ခိပန္တဿ ပယောဂဂဏနာယ အာပတ္တိယော. ဣဒဉ္စ ယံ ဧဝံ ပက္ခိပိယမာနေ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ၊ အာဝိလံ ဝါ ဟောတိ၊ ယထာ ပါဏကာ မရန္တိ၊ တာဒိသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န မဟာဥဒကံ. သိဉ္စာပနေ အာဏတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ၊ ဧကာဏတ္တိယာ ဗဟုကမ္ပိ သိဉ္စတု၊ အာဏာပကဿ ဧကမေဝ ပါစိတ္တိယံ.
အာဠဝိယံ အာဠဝကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ သိဉ္စနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ အပ္ပါဏကေ သပ္ပါဏကသညိနော၊ ဥဘောသု ဝေမတိကဿ ဒုက္ကဋံ. အပ္ပါဏကသညိနော၊ အသဉ္စိစ္စ အဿတိယာ ဝါ သိဉ္စန္တဿ၊ အဇာနန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥဒကဿ သပ္ပါဏကတာ၊ ‘‘သိဉ္စနေန ပါဏကာ မရိဿန္တီ’’တိ ဇာနနံ၊ တဉ္စ ဥဒကံ တာဒိသမေဝ၊ ဝိနာ ဝဓကစေတနာယ ယေန ကေနစိ ကရဏီယေန တိဏာဒီနံ သိဉ္စနန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.
သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.
၃. ဩဝါဒဝဂ္ဂေါ
၁. ဩဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဩဝါဒဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အသမ္မတောတိ ယာ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော ဘဂဝတာ ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန (ပါစိ. ၁၄၆) ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိ အနုညာတာ၊ တာယ အသမ္မတော. ဩဝဒေယျာတိ ဘိက္ခုနိသံဃံ ဝါ သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဝါ ‘‘ဝဿသတူပသမ္ပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ တဒဟုပသမ္ပန္နဿ ဘိက္ခုနော အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အာဒိကေ (စူဠဝ. ၄၀၃) အဋ္ဌ ဂရုဓမ္မေ ဩဝါဒဝသေန ဩသာရေန္တော ဩဝဒေယျ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဩဝါဒပရိယောသာနေ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဩဝဒနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ အညေန ဝါ ဓမ္မေန ဘိက္ခုနီသု ဥပသမ္ပန္နမတ္တံ ဝါ ဩဝဒတော ဒုက္ကဋံ. သမ္မတဿာပိ တဉ္စေ သမ္မုတိကမ္မံ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ အဓမ္မကမ္မေ အဓမ္မကမ္မသညိနော ဝဂ္ဂေ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဩဝဒတော တိကပါစိတ္တိယံ၊ တထာ ဝေမတိကဿ ဓမ္မကမ္မသညိနော စာတိ နဝ ပါစိတ္တိယာနိ၊ သမဂ္ဂေပိ ဘိက္ခုနိသံဃေန ဝါတိ အဓမ္မကမ္မဝသေန အဋ္ဌာရသ. သစေ ပန တံ ဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ၊ ‘‘ဓမ္မကမ္မေ ဓမ္မကမ္မသညီ သမဂ္ဂံ ဘိက္ခုနိသံဃံ သမဂ္ဂသညီ ဩဝဒတီ’’တိ (ပါစိ. ၁၅၁) ဣဒံ အဝသာနပဒံ ဌပေတွာ တေနေဝ နယေန သတ္တရသ ဒုက္ကဋာနိ၊ ‘‘သမဂ္ဂမှာယျာ’’တိ စ ဝုတ္တေ အညံ ဓမ္မံ၊ ‘‘ဝဂ္ဂမှာယျာ’’တိ စ ဝုတ္တေ အဋ္ဌ ဂရုဓမ္မေ ဘဏန္တဿ၊ ဩဝါဒဉ္စ အနိယျာတေတွာ အညံ ဓမ္မံ ဘဏန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. ယော ပန ဓမ္မကမ္မေ ဓမ္မကမ္မသညီ သမဂ္ဂံ ဘိက္ခုနိသံဃံ သမဂ္ဂသညီ ဩဝဒတိ၊ ဂရုဓမ္မပါဠိံ ဥဒ္ဒေသံ ဒေတိ၊ ပရိပုစ္ဆံ ဒေတိ၊ ‘‘ဩသာရေဟိ အယျာ’’တိ ဝုစ္စမာနော ဩသာရေတိ၊ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ကထေတိ၊ ဘိက္ခုနီနံ သုဏမာနာနံ အညဿတ္ထာယ ဘဏတိ၊ သိက္ခမာနာယ ဝါ သာမဏေရိယာ ဝါ ဘဏတိ၊ တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အသမ္မတတာ၊ ဘိက္ခုနိယာ ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ၊ ဩဝါဒဝသေန အဋ္ဌဂရုဓမ္မဘဏနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဒသောဓမ္မသဒိသာနေဝါတိ.
ဩဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒုတိယေ ဩဝဒေယျာတိ အဋ္ဌဂရုဓမ္မေဟိ ဝါ အညေန ဝါ ဓမ္မေန ဩဝဒန္တဿ သမ္မတဿာပိ ပါစိတ္တိယမေဝ.
သာဝတ္ထိယံ အာယသ္မန္တံ စူဠပန္ထကံ အာရဗ္ဘ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဩဝဒနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ သူရိယေ အတ္ထင်္ဂတေ အတ္ထင်္ဂတသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ၊ ဧကတောဥပသမ္ပန္နံ ဩဝဒန္တဿ စ ဒုက္ကဋံ. ပုရိမသိက္ခာပဒေ ဝိယ ဥဒ္ဒေသာဒိနယေန အနာပတ္တိ. အတ္ထင်္ဂတသူရိယတာ၊ ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ၊ ဩဝဒနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဒသောဓမ္မသဒိသာနေဝါတိ.
အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ဘိက္ခုနုပဿယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
တတိယေ ဘိက္ခုနုပဿယန္တိ ဘိက္ခုနိယာ ဧကရတ္တံ ဝသနဋ္ဌာနမ္ပိ. ဩဝဒေယျာတိ ဣဓ ဂရုဓမ္မေဟိ ဩဝဒန္တဿေဝ ပါစိတ္တိယံ. သစေ ပန အသမ္မတော ဟောတိ၊ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ. သစေ ပန သူရိယေပိ အတ္ထင်္ဂတေ ဩဝဒတိ၊ တီဏိ ဟောန္တိ. သမ္မတဿ ပန ရတ္တိံ ဩဝဒန္တဿပိ ဒွေ ဧဝ ဟောန္တိ. သမ္မတတ္တာ ဟိ ဘိက္ခုဿ ဂရုဓမ္မောဝါဒမူလကံ ပါစိတ္တိယံ နတ္ထိ. ဂိလာနာတိ န သက္ကောတိ ဩဝါဒါယ ဝါ သံဝါသာယ ဝါ ဂန္တုံ.
သက္ကေသု ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဩဝဒနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ သမယာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အနုပသမ္ပန္နာယ ဥပသမ္ပန္နသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ၊ ဧကတောဥပသမ္ပန္နံ ယေန ကေနစိ၊ ဣတရံ အညေန ဓမ္မေန ဩဝဒန္တဿ စ ဒုက္ကဋံ. သမယေ၊ အနုပသမ္ပန္နာယ၊ ပုရိမသိက္ခာပဒေ ဝိယ ဥဒ္ဒေသာဒိနယေန စ အနာပတ္တိ. ဥပဿယူပဂမနံ၊ ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ ဂရုဓမ္မေဟိ ဩဝဒနန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမကထိနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယံ ဟောတီတိ.
ဘိက္ခုနုပဿယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. အာမိသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
စတုတ္ထေ အာမိသဟေတူတိ စီဝရာဒီနံ အညတရဟေတု. ဘိက္ခူတိ သမ္မတာ ဘိက္ခူ ဣဓာဓိပ္ပေတာ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဧဝရူပေ ဘိက္ခူ အဝဏ္ဏကာမတာယ ဧဝံ ဘဏန္တဿ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အာမိသဟေတု ဩဝဒန္တီ’’တိ ဘဏနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဓမ္မကမ္မေ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အဓမ္မကမ္မေ တိကဒုက္ကဋံ၊ အသမ္မတံ ဥပသမ္ပန္နဉ္စ၊ အနုပသမ္ပန္နဉ္စ သမ္မတံ ဝါ အသမ္မတံ ဝါ ဧဝံ ဘဏန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ကာလေ သမ္မုတိံ လဘိတွာ သာမဏေရဘူမိယံ သဏ္ဌိတော၊ အယံ သမ္မတော နာမ အနုပသမ္ပန္နော. ပကတိယာ စီဝရာဒိဟေတု ဩဝဒန္တံ ပန ဧဝံ ဘဏန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥပသမ္ပန္နတာ၊ ဓမ္မေန လဒ္ဓသမ္မုတိတာ၊ အနာမိသန္တရတာ၊ အဝဏ္ဏကာမတာယ ဧဝံ ဘဏနန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနမေဝါတိ.
အာမိသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၅. စီဝရဒါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပဉ္စမေ သာဝတ္ထိယံ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ စီဝရဒါနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သေသကထာမဂ္ဂေါ ပနေတ္ထ စီဝရပ္ပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတြ ဟိ ဘိက္ခု ပဋိဂ္ဂါဟကော၊ ဣဓ ဘိက္ခုနီ၊ အယံ ဝိသေသော၊ သေသံ တာဒိသမေဝါတိ.
စီဝရဒါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၆. စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဆဋ္ဌေ စီဝရန္တိ နိဝါသနပါရုပနုပဂံ. သိဗ္ဗေယျ ဝါ သိဗ္ဗာပေယျာ ဝါတိ ဧတ္ထ သယံ သိဗ္ဗန္တဿ သူစိံ ပဝေသေတွာ ပဝေသေတွာ နီဟရဏေ ပါစိတ္တိယံ၊ သတက္ခတ္တုမ္ပိ ဝိဇ္ဈိတွာ သကိံ နီဟရန္တဿ ဧကမေဝ ပါစိတ္တိယံ. ‘သိဗ္ဗာ’တိ ဝုတ္တော ပန သစေပိ သဗ္ဗံ သူစိကမ္မံ နိဋ္ဌာပေတိ၊ အာဏာပကဿ ဧကမေဝ ပါစိတ္တိယံ. အထ ‘‘ယံ ဧတ္ထ စီဝရေ ကတ္တဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗံ တံ တဝ ဘာရော’’တိ ဝုတ္တော နိဋ္ဌာပေတိ၊ တဿ အာရာပထေ အာရာပထေ ပါစိတ္တိယံ. အာဏာပကဿ ဧကဝါစာယ သမ္ဗဟုလာနိပိ၊ ပုနပ္ပုနံ အာဏတ္တိယံ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ.
သာဝတ္ထိယံ ဥဒါယိတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ စီဝရသိဗ္ဗနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဉာတိကာယ အညာတိကသညိနော ဝါ ဝေမတိကဿ ဝါ၊ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာယ သိဗ္ဗန္တဿ စ ဒုက္ကဋံ. အညံ ထဝိကာဒိပရိက္ခာရံ သိဗ္ဗန္တဿ၊ ဉာတိကာယ၊ သိက္ခမာနသာမဏေရီနဉ္စ စီဝရမ္ပိ သိဗ္ဗန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ သန္တကတာ၊ နိဝါသနပါရုပနုပဂတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏံ သိဗ္ဗနံ ဝါ သိဗ္ဗာပနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ သဉ္စရိတ္တသဒိသာနေဝါတိ.
စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၇. သံဝိဓာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
သတ္တမေ သံဝိဓာယာတိ သံဝိဒဟိတွာ၊ ဂမနကာလေ သင်္ကေတံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂန္တိ ဧကံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတံ မဂ္ဂံ၊ ဧကတော ဝါ အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ. သတ္ထဂမနီယောတိ သတ္ထေန သဒ္ဓိံ ဂန္တဗ္ဗော၊ သေသံ ဥတ္တာနပဒတ္ထမေဝ. အယံ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – အကပ္ပိယဘူမိယံ သံဝိဒဟန္တဿ သံဝိဒဟနပစ္စယာ တာဝ ဒုက္ကဋံ. တတ္ထ ဌပေတွာ ဘိက္ခုနုပဿယံ အန္တရာရာမံ အာသနသာလံ တိတ္ထိယသေယျဉ္စ သေသာ အကပ္ပိယဘူမိ၊ တတ္ထ ဌတွာ သံဝိဒဟန္တဿာတိ အတ္ထော. သံဝိဒဟိတွာ ပန ‘‘အဇ္ဇ ဝါ သွေ ဝါ’’တိ နိယမိတံ ကာလံ ဝိသင်္ကေတံ အကတွာ၊ ဒွါရဝိသင်္ကေတံ ပန မဂ္ဂဝိသင်္ကေတံ ဝါ ကတွာပိ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တဿ ယာဝ အာသန္နဿာပိ အညဿ ဂါမဿ ‘‘အယံ ဣမဿ ဥပစာရော’’တိ မနုဿေဟိ ဌပိတံ ဥပစာရံ န ဩက္ကမတိ၊ တာဝ အနာပတ္တိ. တံ ဩက္ကမန္တဿ ပန ပဌမပါဒေ ဒုက္ကဋံ၊ ဒုတိယပါဒေ ပါစိတ္တိယံ၊ ဣတိ ဂါမူပစာရောက္ကမနဂဏနာယ ပါစိတ္တိယာနိ. အဒ္ဓယောဇနာတိက္ကမေ ပန ဂါမေ အသတိ အဒ္ဓယောဇနဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပဇ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ သမယာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အသံဝိဒဟိတေ သံဝိဒဟိတသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ၊ ယော စ ဘိက္ခုနိယာ အသံဝိဒဟန္တိယာ ကေဝလံ အတ္တနာဝ သံဝိဒဟတိ၊ တဿ ဒုက္ကဋံ. သမယေ သံဝိဒဟိတွာပိ ဂစ္ဆန္တဿ၊ အတ္တနာ အသံဝိဒဟန္တဿ၊ ဝိသင်္ကေတေန ဝါ၊ အာပဒါသု ဂစ္ဆန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဒွိန္နမ္ပိ သံဝိဒဟိတွာ မဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိ၊ အဝိသင်္ကေတတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အနာပဒါ၊ ဂါမန္တရောက္ကမနံ ဝါ အဒ္ဓယောဇနာတိက္ကမော ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာဒီဟိ ပန သဒ္ဓိံ မာတုဂါမသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ၊ အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.
သံဝိဓာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၈. နာဝါဘိရုဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
အဋ္ဌမေ သံဝိဓာယာတိ ကီဠာပုရေက္ခာရော သံဝိဒဟိတွာ၊ အဘိရုဟနကာလေ သင်္ကေတံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဥဒ္ဓံဂါမိနိန္တိ ကီဠာဝသေန ဥဒ္ဓံ နဒိယာ ပဋိသောတံ ဂစ္ဆန္တိံ. အဓောဂါမိနိန္တိ တထေဝ အဓော အနုသောတံ ဂစ္ဆန္တိံ. ယံ ပန တိတ္ထပ္ပဋိပါဒနတ္ထံ ဥဒ္ဓံ ဝါ အဓော ဝါ ဟရန္တိ၊ ဧတ္ထ အနာပတ္တိ. အညတြ တိရိယံ တရဏာယာတိ ဥပယောဂတ္ထေ နိဿက္ကဝစနံ၊ ယာ တိရိယံ တရဏာ၊ တံ ဌပေတွာတိ အတ္ထော. ပါစိတ္တိယန္တိ သဂါမကတီရပဿေန ဂမနကာလေ ဂါမန္တရဂဏနာယ၊ အဂါမကတီရပဿေန ဝါ ယောဇနဝိတ္ထတာယ နဒိယာ မဇ္ဈေန ဝါ ဂမနကာလေ အဒ္ဓယောဇနဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ၊ သမုဒ္ဒေ ပန ယထာသုခံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ နာဝါဘိရုဟနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ တိရိယံ တရဏာယာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ သေသံ အနန္တရသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.
နာဝါဘိရုဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၉. ပရိပါစိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
နဝမေ ဘိက္ခုနိပရိပါစိတန္တိ ဘိက္ခုနိယာ ပရိပါစိတံ၊ နေဝ တဿ နာတ္တနော ဉာတကပ္ပဝါရိတာနံ ဂိဟီနံ သန္တိကေ ဘိက္ခုဿ ဂုဏံ ပကာသေတွာ ‘‘ဒေထ အယျဿ၊ ကရောထ အယျဿာ’’တိ ဧဝံ နိပ္ဖါဒိတံ လဒ္ဓဗ္ဗံ ကတန္တိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေ ဂိဟိသမာရမ္ဘာတိ ဧတ္ထ သမာရမ္ဘောတိ သမာရဒ္ဓံ၊ ပဋိယာဒိတဿေတံ နာမံ. ဂိဟီနံ သမာရမ္ဘော ဂိဟိသမာရမ္ဘော၊ ဘိက္ခုနိယာ ပရိပါစနတော ပုဗ္ဗေ ပဌမတရံယေဝ ယံ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ဂိဟီနံ ပဋိယာဒိတဘတ္တံ၊ ဉာတကပ္ပဝါရိတာနံ ဝါ သန္တကံ၊ တံ ဌပေတွာ အညံ ဇာနံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော. တဉ္စ ခေါ အဇ္ဈောဟရဏဂဏနာယ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ပနဿ ဒုက္ကဋံ.
ရာဇဂဟေ ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခုနိပရိပါစိတပိဏ္ဍပါတဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ ပုဗ္ဗေ ဂိဟိသမာရမ္ဘာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာယ ပရိပါစိတံ ဘုဉ္ဇန္တဿ၊ အပရိပါစိတေ ပရိပါစိတသညိနော၊ ဥဘယတ္ထ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ. ဥဘယတ္ထ အပရိပါစိတသညိနော၊ ဂိဟိသမာရမ္ဘေ၊ သိက္ခမာနသာမဏေရာဒီဟိ ပရိပါစိတေ၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ အဝသေသေ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဘိက္ခုနိယာ ပရိပါစိတတာ၊ ပရိပါစိတဘာဝဇာနနံ၊ ဂိဟိသမာရမ္ဘာဘာဝေါ၊ ဩဒနာဒီနံ အညတရတာ၊ တဿ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမပါရာဇိကသအသာနိ၊ ဣဒံ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.
ပရိပါစိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၁၀. ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒသမေ သဗ္ဗောပိ ကထာမဂ္ဂေါ ဒုတိယအနိယတေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒဉှိ သိက္ခာပဒံ ဒုတိယအနိယတေန စ ဥပရိ ဥပနန္ဒဿ စတုတ္ထသိက္ခာပဒေန စ ဧကပရိစ္ဆေဒံ၊ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ပန ဝိသုံ ပညတ္တန္တိ.
ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ဩဝါဒဝဂ္ဂေါ တတိယော.
၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ
၁. အာဝသထသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဘောဇနဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အဂိလာနေနာတိ အဒ္ဓယောဇနမ္ပိ ဂန္တုံ သမတ္ထေန. ဧကောတိ ဧကဒိဝသိကော. အာဝသထပိဏ္ဍောတိ ‘‘ဣမေသံ ဝါ ဧတ္တကာနံ ဝါ’’တိ ဧကံ ပါသဏ္ဍံ ဝါ၊ ‘‘ဧတ္တကမေဝါ’’တိ ဧဝံ ဘတ္တံ ဝါ အနောဒိဿ သာလာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပုညကာမေဟိ ပညတ္တံ ဘောဇနံ. ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဧကကုလေန ဝါ နာနာကုလေဟိ ဝါ ဧကတော ဟုတွာ ဧကသ္မိံ ဝါ ဌာနေ၊ နာနာဌာနေသု ဝါ ‘‘အဇ္ဇ ဧကသ္မိံ၊ သွေ ဧကသ္မိ’’န္တိ ဧဝံ အနိယတဋ္ဌာနေ ဝါ ပညတ္တော ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဧကဒိဝသမေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. တတော စေ ဥတ္တရီတိ ဒုတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တသ္မိံ ဝါ ဌာနေ အညသ္မိံ ဝါ ဌာနေ တေသံ သန္တကဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.
သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အဂိလာနေနာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဂိလာနဿ အဂိလာနသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. ဂိလာနဿ ဂိလာနသညိနော၊ ယော စ သကိံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဂစ္ဆန္တော ဝါ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ၊ ဂတဋ္ဌာနေ ဧကဒိဝသံ၊ ပစ္စာဂန္တောပိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ၊ အာဂတဋ္ဌာနေ ဧကဒိဝသံ၊ ဂမိဿာမီ’တိ စ ဘုဉ္ဇိတွာ နိက္ခန္တော ကေနစိ ဥပဒ္ဒဝေန နိဝတ္တိတွာ ခေမဘာဝံ ဉတွာ ဂစ္ဆန္တော ပုန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ယဿ ဝါ သာမိကာ နိမန္တေတွာ ဒေန္တိ၊ ယော ဝါ ဘိက္ခူနံယေဝ ဥဒ္ဒိဿ ပညတ္တံ၊ န ယာဝဒတ္ထံ ပညတ္တံ၊ ဌပေတွာ ဝါ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ အညံ ဘုဉ္ဇတိ၊ တဿ စ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အာဝသထပိဏ္ဍတာ၊ အဂိလာနတာ၊ အနုဝသိတွာ ပရိဘောဇနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒသဒိသာနီတိ.
အာဝသထသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒုတိယေ ဂဏဘောဇနေတိ ဂဏဿ ဘောဇနေ. ဣဓ စ ဂဏောတိ စတ္တာရော ဝါ တတုတ္တရိ ဝါ ဘိက္ခူ၊ တေသံ နိမန္တနတော ဝါ ဝိညတ္တိတော ဝါ လဒ္ဓေ ဩဒနာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရဘောဇနေတိ အတ္ထော. တတ္ထာယံ ဝိနိစ္ဆယော – သစေ ဟိ ကောစိ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ယေန ကေနစိ ဝေဝစနေန ဝါ ဘာသန္တရေန ဝါ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ နာမံ ဂဟေတွာ ‘‘ဩဒနေန နိမန္တေမိ၊ ဩဒနံ မေ ဂဏှထာ’’တိအာဒိနာ နယေန နိမန္တေတိ၊ တေ စေ ဧဝံ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ နိမန္တိတာ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဂန္တွာ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ပစ္ဆာ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ. ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဟေတ္ထ ပမာဏံ. သစေ ဩဒနာဒီနံ နာမံ ဂဟေတွာ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဝိညာပေတွာ စ ဂန္တွာ စ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဧဝမ္ပိ ဂဏဘောဇနမေဝ. တဿ ဒုဝိဓဿာပိ ဧဝံ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ. ဂိလာနသမယာဒီသု ယဒါ ပါဒါနမ္ပိ ဖလိတတ္တာ န သက္ကာ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ အယံ ဂိလာနသမယော. အတ္ထတကထိနာနံ ပဉ္စ မာသာ၊ ဣတရေသံ ကတ္တိကမာသောတိ အယံ စီဝရဒါနသမယော. ယဒါ ယော စီဝရေ ကရိယမာနေ ကိဉ္စိဒေဝ စီဝရေ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ကရောတိ၊ အယံ စီဝရကာရသမယော. ယဒါ အဒ္ဓယောဇနမ္ပိ ဂန္တုကာမော ဝါ ဟောတိ ဂစ္ဆတိ ဝါ ဂတော ဝါ၊ အယံ အဒ္ဓါနဂမနသမယော. နာဝါဘိရုဟနသမယေပိ ဧသေဝ နယော. ယဒါ ဂေါစရဂါမေ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ န ယာပေန္တိ၊ အယံ မဟာသမယော. ယဒါ ယောကောစိ ပဗ္ဗဇိတော ဘတ္တေန နိမန္တေတိ၊ အယံ သမဏဘတ္တသမယော၊ ဧတေသု သမယေသု ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.
ရာဇဂဟေ ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ သမယာ’’တိ အယမေတ္ထ သတ္တဝိဓာ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ နဂဏဘောဇနေ ဂဏဘောဇနသညိဿ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. နဂဏဘောဇနသညိဿ ပန၊ ယေ စ ဒွေ တယော ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဗဟူနံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တာနံ၊ နိစ္စဘတ္တိကာဒီသု၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဂဏဘောဇနတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနေဝါတိ.
ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
တတိယေ ပရမ္ပရဘောဇနေတိ ဂဏဘောဇနေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဉ္စဟိ ဘောဇနေဟိ နိမန္တိတဿ ယေန ယေန ပဌမံ နိမန္တိတော၊ တဿ တဿ ဘောဇနတော ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝါ အဝိကပ္ပေတွာ ဝါ ပရဿ ပရဿ ဘောဇနေ. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု အညတရဿ ‘‘မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ တုယှံ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ‘‘ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝါ ဧဝံ သမ္မုခါ ဝါ ‘‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’’တိ (ပါစိ. ၂၂၆) ဝါ ‘‘ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝါ ဧဝံ ပရမ္မုခါဝါ ပဌမနိမန္တနံ အဝိကပ္ပေတွာ ပစ္ဆာ နိမန္တိတကုလေ လဒ္ဓဘိက္ခတော ဧကသိတ္ထမ္ပိ အဇ္ဈောဟရတိ၊ ပါစိတ္တိယံ. သမယာ ဝုတ္တနယာ ဧဝ.
ဝေသာလိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အညတြ နိမန္တိတဘောဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ သမယာ’’တိ အယမေတ္ထ တိဝိဓာ အနုပညတ္တိ၊ ပရိဝါရေ ပန ဝိကပ္ပနမ္ပိ ဂဟေတွာ ‘‘စတဿော အနုပညတ္တိယော’’တိ (ပရိ. ၈၆) ဝုတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ နပရမ္ပရဘောဇနေ ပရမ္ပရဘောဇနသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. နပရမ္ပရဘောဇနသညိဿ ပန၊ ယော စ သမယေ ဝါ ဝိကပ္ပေတွာ ဝါ ဧကသံသဋ္ဌာနိ ဝါ ဒွေ တီဏိ နိမန္တနာနိ ဧကတော ဝါ ကတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ နိမန္တနပ္ပဋိပါဋိယာ ဘုဉ္ဇတိ၊ သကလေန ဂါမေန ဝါ ပူဂေန ဝါ နိမန္တိတော တေသု ယတ္ထကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတိ၊ နိမန္တိယမာနော ဝါ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဟေဿာမီ’’တိ ဝဒတိ၊ တဿ၊ နိစ္စဘတ္တိကာဒီသု၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ပရမ္ပရဘောဇနတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမကထိနသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယန္တိ.
ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
စတုတ္ထေ ပူဝေဟီတိ ပဟေဏကတ္ထာယ ပဋိယတ္တေဟိ အတိရသကမောဒကသက္ခလိကာဒီဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ ခဇ္ဇကေဟိ. မန္ထေဟီတိ ပါထေယျတ္ထာယ ပဋိယတ္တေဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ သတ္တုတိလတဏ္ဍုလာဒီဟိ. ဒွတ္တိပတ္တပူရာတိ မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခံ အနတိက္ကန္တာ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ပတ္တပူရာ. တတော စေ ဥတ္တရီတိ သစေပိ တတိယံ ပတ္တံ ထူပီကတံ ဂဏှာတိ၊ မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခတော ဥပရိဋ္ဌိတပူဝဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ. ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ဧတ္ထ ယေန ဒွေ ဂဟိတာ ဟောန္တိ၊ တေန ဗဟိ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္ထ မယာ ဒွေ ပတ္တပူရာ ဂဟိတာ၊ တွံ ဧကံ ဂဏှေယျာသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တေနာပိ အညံ ပဿိတွာ ‘‘ပဌမံ အာဂတေန ဒွေ ပတ္တပူရာ ဂဟိတာ၊ မယာ ဧကော ဂဟိတော၊ တွံ မာ ဂဏှီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ယေန ပဌမံ ဧကော ဂဟိတော၊ တဿာပိ ပရမ္ပရာရောစနေ ဧသေဝ နယော. ယေန ပန သယမေဝ တယော ဂဟိတာ၊ တေန အညံ ဒိသွာ ‘‘မာ ခေါ တွံ ဧတ္ထ ပဋိဂ္ဂဏှီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အဝဒန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ တံ သုတွာ ဂဏှန္တဿာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. တတော နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ လဒ္ဓဋ္ဌာနတော သဗ္ဗာသန္နံ အာသနသာလံ ဝါ ဝိဟာရံ ဝါ ယတ္ထ ဝါ ပန နိဗဒ္ဓံ ပဋိက္ကမတိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဧကံ ပတ္တပူရံ အတ္တနော ဌပေတွာ သေသံ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ. ယထာမိတ္တံ ပန ဒါတုံ န လဗ္ဘတိ. ယေန ဧကော ဂဟိတော၊ န တေန ကိဉ္စိ အကာမာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ယထာရုစိ ကာတဗ္ဗံ.
သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ အတိရေကသညိဿ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. ဦနကသညိဿ ပန၊ န ပဟေဏကတ္ထာယ န ပါထေယျတ္ထာယ ဝါ ပဋိယတ္တံ၊ တဒတ္ထာယ ပဋိယတ္တသေသကံ ဝါ၊ ဂမနေ ဝါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေ၊ ဉာတကပ္ပဝါရိတာနံ ဝါ ဒေန္တာနံ၊ အတ္တနော ဓနေန ဂဏှန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏပူဝမန္ထတာ၊ အသေသကတာ၊ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနတာ၊ အနညာတကာဒိတာ၊ အတိရေကပ္ပဋိဂ္ဂဟဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ၊ သမုဋ္ဌာနာဒီနိ သဉ္စရိတ္တသဒိသာနေဝါတိ.
ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၅. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပဉ္စမေ ဘုတ္တာဝီတိ ဘုတ္တဝါ၊ ယေန ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ သာသပမတ္တမ္ပိ အဇ္ဈောဟရိတံ၊ သော ဧဝံ ဝုစ္စတိ. ပဝါရိတောတိ ‘‘အသနံ ပညာယတိ၊ ဘောဇနံ ပညာယတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီ’’တိ (ပါစိ. ၂၃၉) ဧဝံ ပါဠိယံ ဝုတ္တပဉ္စင်္ဂဝသေန ကတပ္ပဝါရဏော၊ ကတပ္ပဋိက္ခေပေါတိ အတ္ထော. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိပ္ပကတဘောဇနော ‘ပဝါရိတော’တိ ဝုတ္တော. ယော စ ဝိပ္ပကတဘောဇနော၊ တေန ကိဉ္စိ ဘုတ္တံ၊ ကိဉ္စိ အဘုတ္တံ၊ ယဉ္စ ဘုတ္တံ၊ တံ သန္ဓာယ ‘ဘုတ္တာဝီ’တိပိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ ‘ဘုတ္တာဝီ’တိဝစနေန ဝိသုံ ကိဉ္စိ အတ္ထသိဒ္ဓိံ န ပဿာမ၊ ‘‘ဒိရတ္တတိရတ္တ’’န္တိအာဒီသု (ပါစိ. ၅၂) ပန ဒိရတ္တာဒိဝစနံ ဝိယ ပဝါရိတပဒဿ ပရိဝါရဘာဝေန ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာယ စေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ပဝါရဏင်္ဂေသု ပန အသနံ ပညာယတီတိ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ ဒိဿတိ၊ တံ ဘုဉ္ဇမာနော စေသ ပုဂ္ဂလော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဘောဇနံ ပညာယတီတိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ဘောဇနံ ဒိဿတိ၊ ဩဒနာဒီနံ စေ အညတရံ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ ဘောဇနံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဟတ္ထပါသေ ဌိတောတိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ စေ ဘောဇနံ ဂဏှိတွာ ဒါယကော အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏေ ဩကာသေ ဌိတော ဟောတီတိ အတ္ထော. အဘိဟရတီတိ သော စေ ဒါယကော တဿ တံ ဘောဇနံ ကာယေန အဘိသံဟရတီတိ အတ္ထော. ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီတိ ပဋိက္ခေပေါ ဒိဿတိ၊ တံ စေ အဘိဟဋံ သော ဘိက္ခု ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိပတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ ဝသေန ပဝါရိတော ဟောတိ.
တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘အသန’န္တိအာဒီသု တာဝ ယဉ္စ အသ္နာတိ၊ ယဉ္စ ဘောဇနံ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတိ၊ တံ ဩဒနော ကုမ္မာသော သတ္တု မစ္ဆော မံသန္တိ ဣမေသံ အညတရမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဩဒနော နာမ သာလိ ဝီဟိ ယဝေါ ဂေါဓုမော ကင်္ဂု ဝရကော ကုဒြူသကောတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ‘‘ဘတ္တံ ပစာမာ’’တိ ဝါ ‘‘ယာဂုံ ပစာမာ’’တိ ဝါ ယံကိဉ္စိ သန္ဓာယ ပစန္တု၊ သစေ ဥဏှံ ဝါ သီတလံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဘောဇနကာလေ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ဩဒနော ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. ယော ပန ပါယာသော ဝါ အမ္ဗိလယာဂု ဝါ ဥဒ္ဓနတော ဩတာရိတမတ္တာ အဗ္ဘုဏှာ သက္ကာ ဟောတိ အာဝိဇ္ဈိတွာ ပိဝိတုံ၊ သာ ယဿ ဟတ္ထေန ဂဟိတောကာသေပိ ဩဓိ န ပညာယတိ၊ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. သစေ ပန ဥသုမာယ ဝိဂတာယ ဃနဘာဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ဩဓိံ ဒဿေတိ၊ ပုန ပဝါရဏံ ဇနေတိ၊ ပုဗ္ဗေ တနုကဘာဝေါ န ရက္ခတိ. သစေပိ ဗဟူ ပဏ္ဏဖလကဠီရေ ပက္ခိပိတွာ မုဋ္ဌိမတ္တာပိ တဏ္ဍုလာ ပက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ၊ ဘောဇနကာလေ စေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. အယာဂုကေ နိမန္တနေ ‘‘ယာဂုံ ဒဿာမာ’’တိ ဘတ္တေ ဥဒကကဉ္ဇိကခီရာဒီနိ အာကိရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဒေန္တိ၊ ကိဉ္စာပိ တနုကာ ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိယေဝ. သစေ ပန ပက္ကုထိတေသု ဥဒကာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ပစိတွာ ဒေန္တိ၊ ယာဂုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. သစေ ယာဂုယာပိ သာသပမတ္တမ္ပိ မစ္ဆမံသက္ခဏ္ဍံ ဝါ နှာရု ဝါ ပက္ခိတ္တံ ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. ဌပေတွာ သာနုလောမာနံ ဝုတ္တဓညာနံ တဏ္ဍုလေ အညေဟိ ဝေဠုတဏ္ဍုလာဒီဟိ ဝါ ကန္ဒမူလဖလေဟိ ဝါ ယေဟိ ကေဟိစိ ကတဘတ္တံ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. ကုမ္မာသော နာမ ယဝေဟိ ကတော. အညေဟိ ပန မုဂ္ဂါဒီဟိ ကတကုမ္မာသော ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. သတ္တု နာမ သတ္တ ဓညာနိ ဘဇ္ဇိတွာ ကတော. အန္တမသော ခရပါကဘဇ္ဇိတာနံ ဝီဟီနံ တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေတွာ ကတစုဏ္ဏမ္ပိ ကုဏ္ဍကမ္ပိ သတ္တုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ပန အာတပသုက္ခာနံ ကုဏ္ဍကံ ဝါ၊ ယေ ကေစိ တဏ္ဍုလာ ဝါ လာဇာ ဝါ၊ လာဇေဟိ ကတဘတ္တသတ္တုအာဒီနိ ဝါ န ပဝါရေန္တိ. မစ္ဆမံသေသု သစေ ယာဂုံ ပိဝန္တဿ ယာဂုသိတ္ထမတ္တာနေဝ ဒွေ မစ္ဆက္ခဏ္ဍာနိ ဝါ မံသက္ခဏ္ဍာနိ ဝါ ဧကဘာဇနေ ဝါ နာနာဘာဇနေ ဝါ ဒေန္တိ၊ တာနိ စေ အခါဒန္တော အညံ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ယံကိဉ္စိ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. တတော ဧကံ ခါဒိတံ၊ ဧကံ ဟတ္ထေ ဝါ ပတ္တေ ဝါ ဟောတိ၊ သစေ အညံ ပဋိက္ခိပတိ ပဝါရေတိ. ဒွေပိ ခါဒိတာနိ ဟောန္တိ၊ မုခေ သာသပမတ္တမ္ပိ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထိ၊ သစေပိ အညံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ယော ပန အကပ္ပိယမံသံ ကုလဒူသနဝေဇ္ဇကမ္မဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနသာဒိတရူပိယာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တံ အကပ္ပိယဘောဇနဉ္စ အညံ ကပ္ပိယံ ဝါ အကပ္ပိယံ ဝါ ခါဒန္တော ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ.