၈. သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ

၁. သဟဓမ္မိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနောတိ ဣမဿတ္ထော ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တော. ဧတသ္မိံ သိက္ခာပဒေတိ ဧတသ္မိံ သိက္ခာပဒေ ယံ ဝုတ္တံ၊ တံ န တာဝ သိက္ခိဿာမီတိ အတ္ထော. ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ ပန အနာဒရိယဘယာ လေသေန ဧဝံ ဝဒန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သိက္ခမာနေနာတိ ဩဝါဒံ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သိက္ခိတုကာမေနေဝ ဟုတွာ. အညာတဗ္ဗန္တိ အာဇာနိတဗ္ဗံ. ပရိပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣမဿ ကော အတ္ထော’’တိ ပရိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ပရိပဉှိတဗ္ဗန္တိ စိန္တေတဗ္ဗံ တုလယိတဗ္ဗံ.

ကောသမ္ဗိယံ ဆန္နတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဧဝံ ဘဏနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အနုပသမ္ပန္နေ တိကဒုက္ကဋံ၊ ဥဘောဟိပိ ‘‘ဣဒံ န သလ္လေခါယာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၄၃၆) နယေနေဝ အပ္ပညတ္တေန ဝုစ္စမာနဿာပိ ဧဝံ ဝဒတော ဒုက္ကဋမေဝ. ‘‘ဇာနိဿာမိ သိက္ခိဿာမီ’’တိ ဘဏန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥပသမ္ပန္နဿ ပညတ္တေန ဝစနံ၊ အသိက္ခိတုကာမတာယ ဧဝံ ဝစနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

သဟဓမ္မိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဝိလေခနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒုတိယေ ဥဒ္ဒိဿမာနေတိ အာစရိယေန အန္တေဝါသိကဿ ဝုစ္စမာနေ ဝါ သဇ္ဈာယဝသေန ပရိဝတ္တိယမာနေ ဝါ. ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကေဟီတိ ခုဒ္ဒကေဟိ စ အနုခုဒ္ဒကေဟိ စ. ယာဝဒေဝါတိ တေသံ သံဝတ္တနမရိယာဒပရိစ္ဆေဒဝစနံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဧတာနိ ဟိ ယေ ဥဒ္ဒိသန္တိ ဝါ ဥဒ္ဒိသာပေန္တိ ဝါ သဇ္ဈာယန္တိ ဝါ၊ တေသံ တာဝ သံဝတ္တန္တိ၊ ယာဝ ‘‘ကပ္ပတိ နု ခေါ၊ န ကပ္ပတိ နု ခေါ’’တိ ကုက္ကုစ္စဝိပ္ပဋိသာရော၊ ဝိဟေသာ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ မနောဝိလေခါ စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ. အထ ဝါ ယာဝဒေဝါတိ အတိသယဝဝတ္ထာပနံ. တဿ ‘သံဝတ္တန္တီ’တိဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော၊ ကုက္ကုစ္စာယ ဝိဟေသာယ ဝိလေခါယ အတိဝိယ သံဝတ္တန္တိယေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သိက္ခာပဒဝိဝဏ္ဏကေတိ ဧဝံ သိက္ခာပဒါနံ ဝိဝဏ္ဏကေ ဂရဟဏေ ပါစိတ္တိယံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ ဝိနယဝိဝဏ္ဏနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အနုပသမ္ပန္နဿ ဝိဝဏ္ဏနေ တိကဒုက္ကဋံ၊ ဥဘိန္နမ္ပိ အညဓမ္မဝိဝဏ္ဏနေ ဒုက္ကဋမေဝ. န ဝိဝဏ္ဏေတုကာမဿ၊ ‘‘ဣင်္ဃ တာဝ သုတ္တန္တေ ဝါ ဂါထာယော ဝါ အဘိဓမ္မံ ဝါ ပရိယာပုဏဿု၊ ပစ္ဆာပိ ဝိနယံ ပရိယာပုဏိဿသီ’’တိ ဘဏတော၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဂရဟိတုကာမတာ စ၊ ဥပသမ္ပန္နဿ သန္တိကေ သိက္ခာပဒဝိဝဏ္ဏနဉ္စာတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ဝိလေခနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. မောဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တတိယေ အနွဍ္ဎမာသန္တိ အနုပဋိပါဋိယာ အဒ္ဓမာသေ အဒ္ဓမာသေ. ဥဒ္ဒိဿမာနေတိ ဥပေါသထဝသေန ဥဒ္ဒိသိယမာနေ. ယဉ္စ တတ္ထ အာပတ္တိံ အာပန္နောတိ ယံ သော အနာစာရံ အာစရိတွာ အညာဏကေန အာပန္နဘာဝံ ဇာနာပေတုကာမော ဧဝမာဟ၊ တသ္မိံ အနာစာရေ ယံ အာပတ္တိံ အာပန္နော. တဉ္စ ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗောတိ အညာဏကေန အာပန္နတ္တာ မောက္ခော နတ္ထိ၊ ယထာ ပန ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ဌိတော၊ တထာ တံ အာပတ္တိံ ကာရေတဗ္ဗော၊ ဒေသနာဂါမိနိယာ ဒေသာပေတဗ္ဗော၊ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိယာ ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဥတ္တရိ စဿ မောဟော အာရောပေတဗ္ဗောတိ ယထာဓမ္မကရဏတော စ ဥတ္တရိ ‘‘တဿ တေ၊ အာဝုသော’’တိအာဒိဝစနေဟိ နိန္ဒိတွာ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေန မောဟော အာရောပေတဗ္ဗော. ဣဒံ တသ္မိံ မောဟနကေ ပါစိတ္တိယန္တိ ယော ဧဝံ အာရောပိတေ မောဟေ ပုန မောဟေတိ၊ တသ္မိံ မောဟနကေ ပုဂ္ဂလေ ဣဒံ ပါစိတ္တိယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န အနာရောပိတေ မောဟေတိ အတ္ထော.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ မောဟနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အဓမ္မကမ္မေ တိကဒုက္ကဋံ၊ အနာရောပိတေ မောဟေ ဒုက္ကဋမေဝ. ယေန န ဝိတ္ထာရေန သုတံ၊ ဦနကဒွတ္တိက္ခတ္တုံ ဝါ ဝိတ္ထာရေန သုတံ၊ ယေ စ န မောဟေတုကာမာ တေသံ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. မောဟာရောပနံ၊ မောဟေတုကာမတာ၊ ဝုတ္တနယေန သုတဘာဝေါ၊ မောဟနန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

မောဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

စတုတ္ထေ ပဟာရံ ဒဒေယျာတိ ဧတ္ထ ပဟရိတုကာမတာယ ပဟာရေ ဒိန္နေ သစေပိ မရတိ၊ ပါစိတ္တိယမေဝ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ ပဟာရဒါနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အနုပသမ္ပန္နေ တိကဒုက္ကဋံ၊ ဝိရူပကရဏာဓိပ္ပါယေန ပန ဥပသမ္ပန္နဿပိ ကဏ္ဏာဒိစ္ဆေဒနေ ဒုက္ကဋမေဝ. ကေနစိ ဝိဟေဌိယမာနဿ ပန မောက္ခာဓိပ္ပါယဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ကုပိတတာ၊ န မောက္ခာဓိပ္ပါယတာ၊ ဥပသမ္ပန္နဿ ပဟာရဒါနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမပါရာဇိကသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စမေ တလသတ္တိကံ ဥဂ္ဂိရေယျာတိ ပဟာရဒါနာကာရံ ဒဿေန္တော ကာယံ ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဝါ ဥစ္စာရေယျ. ဧတ္ထ စ ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ. သစေ ပန ဥဂ္ဂိရိတွာ ဝိရဒ္ဓေါ ပဟာရံ ဒေတိ၊ န ပဟရိတုကာမတာယ ဒိန္နတ္တာ ဒုက္ကဋမေဝ၊ တေန ပဟာရေန ဟတ္ထာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဘိဇ္ဇတိ၊ ဒုက္ကဋမေဝ. သေသမေတ္ထ သဗ္ဗံ ပုရိမသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. အမူလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဆဋ္ဌေ အမူလကေနာတိ ဒိဋ္ဌာဒိမူလဝိရဟိတေန. အနုဒ္ဓံသေယျာတိ စောဒေယျ ဝါ စောဒါပေယျ ဝါ. ပါစိတ္တိယန္တိ သစေ စုဒိတကော တင်္ခဏညေဝ ‘‘စောဒေတိ မ’’န္တိ ဇာနာတိ၊ စောဒကဿ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ အမူလကေန သံဃာဒိသေသေန အနုဒ္ဓံသနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ အနုဒ္ဓံသနေ ဒုက္ကဋံ၊ အနုပသမ္ပန္နေ တိကဒုက္ကဋံ. တထာသညိဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥပသမ္ပန္နတာ၊ သံဃာဒိသေသဿ အမူလကတာ၊ အနုဒ္ဓံသနာ၊ တင်္ခဏဝိဇာနနာတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

အမူလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သတ္တမေ ကုက္ကုစ္စံ ဥပဒဟေယျာတိ ‘‘ဦနဝီသတိဝဿော တွံ မညေ’’တိအာဒီနိ (ပါစိ. ၄၆၆) ဘဏန္တော ဥပ္ပါဒေယျ. ဧဝံ အညသ္မိံ ဥပ္ပါဒနပစ္စယေ အသတိ သဉ္စိစ္စ ဥပ္ပါဒေန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ ကုက္ကုစ္စဥပ္ပါဒနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အနုပသမ္ပန္နေ တိကဒုက္ကဋံ. နဥပ္ပါဒေတုကာမဿ၊ ကေဝလံ ဟိတေသိတာယ တထာ ဝဒန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥပသမ္ပန္နတာ၊ အဖာသုကာမတာ၊ ကုက္ကုစ္စုပ္ပါဒနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အနန္တရသဒိသာနေဝါတိ.

သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အဋ္ဌမေ ဝိဝါဒါပန္နာနန္တိ ဘဏ္ဍနကလဟေဟိ ဝိဝဍ္ဎိတံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အာပန္နာနံ. ဥပဿုတိန္တိ သုတိသမီပံ၊ ယတ္ထ ဌတွာ သက္ကာ ဟောတိ တေသံ ဝစနံ သောတုံ၊ တတ္ထ တိဋ္ဌေယျာတိ အတ္ထော. ‘‘တတ္ထ သောဿာမီ’’တိ စောဒေတုကာမတာယ ဂစ္ဆတော ပဒေ ပဒေ ဒုက္ကဋံ၊ တုရိတဂမနေပိ ဩဟီယမာနေပိ ဧသေဝ နယော. ယတ္ထ ပန ဌိတော သုဏာတိ၊ တတ္ထ ဌိတဿ ပါစိတ္တိယံ၊ အတ္တနော ဌိတောကာသံ အာဂန္တွာ တေသု မန္တယမာနေသုပိ ဥက္ကာသိတွာ၊ ‘‘အဟံ ဧတ္ထာ’’တိ ဝါ ဝတွာ ဇာနာပေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ အကရောန္တဿာပိ သဝနေ ပါစိတ္တိယမေဝ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ ဥပဿုတိဋ္ဌာနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အနုပသမ္ပန္နေ တိကဒုက္ကဋံ၊ ‘‘ဣမေသံ သုတွာ ဩရမိဿာမိ ဝိရမိဿာမိ ဝူပသမိဿာမိ အတ္တာနံ ပရိမောစေဿာမီ’’တိ (ပါစိ. ၄၇၃) ဂစ္ဆတော၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥပသမ္ပန္နတာ၊ စောဒနာဓိပ္ပါယော၊ သဝနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ ဣဒံ ပန သိယာ ကိရိယံ၊ သိယာ အကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

နဝမေ ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာနန္တိ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ကတာနံ အပလောကနကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မန္တိ ဣမေသံ စတုန္နံ ကမ္မာနံ. တတြာယံ သင်္ခေပတော ကမ္မဝိနိစ္ဆယော – တတြ အပလောကနကမ္မံ နာမ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ တံ တံ ဝတ္ထုံ ကိတ္တေတွာ ‘‘ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’တိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဝုစ္စတိ. သမဂ္ဂဿေဝ ပန သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ နာမ. ဧကာယ ဉတ္တိယာ စေဝ အနုဿာဝနာယ စ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ နာမ. ဧကာယ ပန ဉတ္တိယာ တီဟိ စ အနုဿာဝနာဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ နာမ.

တေသု အပလောကနကမ္မံ (ပရိ. ၄၉၆၊ ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၉၅-၄၉၆) ပဉ္စ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ ဘဏ္ဍုကမ္မံ ဗြဟ္မဒဏ္ဍံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ ကဏ္ဋကသာမဏေရဿ နာသနာ ဝိယ နိဿာရဏာ၊ တာဒိသံယေဝ သမ္မာဝတ္တန္တံ ဒိသွာ ပဝေသနာ ‘ဩသာရဏာ’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခဿ ကေသစ္ဆေဒနာပုစ္ဆနံ ဘဏ္ဍုကမ္မံ (မဟာဝ. ၉၈) နာမ. မုခရဿ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ ဒုရုတ္တဝစနေဟိ ဃဋ္ဋေန္တဿ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု မုခရော ဘိက္ခူ ဒုရုတ္တဝစနေဟိ ဃဋ္ဋေန္တော ဝိဟရတိ၊ သော ဘိက္ခု ယံ ဣစ္ဆေယျ၊ တံ ဝဒေယျ၊ ဘိက္ခူဟိ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု နေဝ ဝတ္တဗ္ဗော၊ န ဩဝါဒါနုသာသနိံ ကတ္တဗ္ဗော၊ န ဩဝဒိတဗ္ဗော’’တိ ‘‘သံဃံ၊ ဘန္တေ၊ ပုစ္ဆာမိ ‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဗြဟ္မဒဏ္ဍဿ ဒါနံ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’တိ၊ ဒုတိယမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ၊ တတိယမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ ‘ဣတ္ထန္နာမဿ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုနော ဗြဟ္မဒဏ္ဍဿ ဒါနံ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’’တိ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ဗြဟ္မဒဏ္ဍံ (စူဠဝ. ၄၄၅) နာမ. ယံ ပန ဘဂဝတာ ဘိက္ခုနီနံ ဦရုံ ဝိဝရိတွာ ဒဿနာဒိဝတ္ထူသု ‘‘အဝန္ဒိယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိသံဃေန ကာတဗ္ဗော’’တိ (စူဠဝ. ၄၁၁) ဧဝံ အဝန္ဒိယကမ္မံ အနုညာတံ၊ ယံ ဘိက္ခုနီဟိ ‘‘အယျေ၊ အသုကော နာမ အယျော ဘိက္ခုနီနံ အပ္ပသာဒနီယံ ဒဿေတိ၊ ဧတဿ အယျဿ အဝန္ဒိယကရဏံ ‘ရုစ္စတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿာ’’’တိ ဧဝံ ဥပဿယေ နိသိန္နာဟေဝ ဘိက္ခုနီဟိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဧဝရူပံ ကမ္မံ ယသ္မာ တဿ ကမ္မံယေဝ လက္ခဏံ န ဩသာရဏာဒီနိ၊ တသ္မာ ကမ္မလက္ခဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဒဉ္စ ကမ္မလက္ခဏံ နာမ ဘိက္ခုနိမူလကံ ပညတ္တံ၊ အပိစ ဘိက္ခူနမ္ပိ လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ ဘိက္ခူဟိပိ အစ္ဆိန္နစီဝရကာဒီနံ စီဝရာဒီနိ ဝါ ဒေန္တေဟိ၊ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ အပနေတဗ္ဗာနိပိ ဝတ္ထူနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တေဟိ ဝါ၊ အပနေန္တေဟိ ဝါ၊ တထာရူပံ ဝါ ဓမ္မိကံ ကတိကံ ကရောန္တေဟိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတွာ အပလောကနကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗဉှေတံ ကမ္မလက္ခဏမေဝ ပဝိသတိ၊ ဣတိ အပလောကနကမ္မံ ပဉ္စ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဉတ္တိကမ္မံ ပန နဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ ဥပေါသထံ ပဝါရဏံ သမ္မုတိံ ဒါနံ ပဋိဂ္ဂဟံ ပစ္စုက္ကဍ္ဎနံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ အာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ အနုသိဋ္ဌော သော မယာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမော အာဂစ္ဆေယျ၊ ‘အာဂစ္ဆာဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၆) ဧဝံ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဿ ဩသာရဏာ ဩသာရဏာ နာမ. ‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော၊ ဣမဿ နေဝ သုတ္တံ အာဂစ္ဆတိ၊ နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ၊ သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ၊ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အဝသေသာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာ’’တိ ဧဝံ ဥဗ္ဘာဟိကဝိနိစ္ဆယေ (စူဠဝ. ၂၃၃) ဓမ္မကထိကဿ ဘိက္ခုနော နိဿာရဏာ နိဿာရဏာ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အဇ္ဇုပေါသထော။ပေ။ ဥပေါသထံ ကရေယျာ’’တိ ဧဝံ ဥပေါသထကမ္မဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ ဥပေါသထော နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အဇ္ဇ ပဝါရဏာ ပန္နရသီ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ပဝါရေယျာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၁၀) ဧဝံ ပဝါရဏာကမ္မဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ ပဝါရဏာ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမံ အနုသာသေယျ’’န္တိ၊ ‘‘ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမံ အနုသာသေယျာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၆) ဧဝံ အတ္တာနံ ဝါ ပရံ ဝါ သမ္မန္နိတုံ ဌပိတာ ဉတ္တိ သမ္မုတိ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣမံ စီဝရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော နိဿဂ္ဂိယံ သံဃဿ နိဿဋ္ဌံ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣမံ စီဝရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဒေယျာ’’တိ (ပါရာ. ၄၆၄) ဧဝံ နိဿဋ္ဌစီဝရပတ္တာဒီနံ ဒါနံ ဒါနံ နာမ. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ သရတိ ဝိဝရတိ ဥတ္တာနိံ ကရောတိ ဒေသေတိ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ၊ တေန ဝတ္တဗ္ဗော ‘ပဿသီ’တိ၊ ‘အာမ၊ ပဿာမီ’တိ၊ ‘‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’’တိ (စူဠဝ. ၂၃၉) ဧဝံ အာပတ္တိပ္ပဋိဂ္ဂဟော ပဋိဂ္ဂဟော နာမ. ‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ အာဝါသိကာ၊ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣဒါနိ ဥပေါသထံ ကရေယျာမ၊ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာမ၊ အာဂမေ ကာလေ ပဝါရေယျာမာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၀) ဧဝံ ကတပ္ပဝါရဏပ္ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာ ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာ နာမ. တိဏဝတ္တာရကသမထေ (စူဠဝ. ၂၁၂) သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဉတ္တိ၊ ဧကေကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကေကာ ဉတ္တိ စာတိ တိဿောပိ ဉတ္တိယော ကမ္မလက္ခဏံ နာမ. ဣတိ ဉတ္တိကမ္မံ နဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ သတ္တ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ သမ္မုတိံ ဒါနံ ဥဒ္ဓါရံ ဒေသနံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ ဘိက္ခူနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကနာဒိကေဟိ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ သံဃေန အသမ္ဘောဂကရဏတ္ထံ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနဝသေန နိဿာရဏာ နိဿာရဏာ နာမ. တဿေဝ သမ္မာဝတ္တန္တဿ ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနဝသေန ဩသာရဏာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ ခုဒ္ဒကက္ခန္ဓကေ ဝဍ္ဎလိစ္ဆဝိဝတ္ထုသ္မိံ (စူဠဝ. ၂၆၅-၂၆၆) ဝုတ္တာ. သီမာသမ္မုတိ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိသန္ထတသမ္မုတိဘတ္တုဒ္ဒေသကသေနာသနဂ္ဂါဟာပကဘဏ္ဍာဂါရိကစီဝရပ္ပဋိဂ္ဂါဟကယာဂုဘာဇကဖလဘာဇကခဇ္ဇဘာဇကအပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကသာဋိယဂ္ဂါဟပကပတ္တဂ္ဂါဟာပကအာရာမိကပေသကသာမဏေရပေသကသမ္မုတီတိ ဧတာသံ သမ္မုတီနံ ဝသေန သမ္မုတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထိနစီဝရမတကစီဝရဒါနဝသေန ဒါနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကထိနုဒ္ဓါရဝသေန ဥဒ္ဓါရော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကုဋိဝတ္ထုဝိဟာရဝတ္ထုဒေသနာဝသေန ဒေသနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယာ ပန တိဏဝတ္ထာရကသမထေ (စူဠဝ. ၂၁၂ အာဒယော) ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကာ၊ ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကာတိ ဒွေ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာ၊ ယာ စ မောဟာရောပနာဒီသု ကမ္မဝါစာ (ပါစိ. ၄၄၆) ဝုတ္တာ၊ တာသံ ဝသေန ကမ္မလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဣတိ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ သတ္တ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မမ္ပိ သတ္တေဝ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ ဩသာရဏံ နိဿာရဏံ သမ္မုတိံ ဒါနံ နိဂ္ဂဟံ သမနုဘာသနံ ကမ္မလက္ခဏန္တိ. တတ္ထ တဇ္ဇနီယကမ္မာဒီနံ (စူဠဝ. ၁ အာဒယော) သတ္တန္နံ ကမ္မာနံ ဝသေန နိဿာရဏာ၊ တေသံယေဝ ကမ္မာနံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝသေန ဩသာရဏာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိဝသေန (ပါစိ. ၁၄၆-၁၄၇) သမ္မုတိ၊ ပရိဝါသဒါန(စဦဠဝ. ၁၀၂) မာနတ္တဒါနဝသေန (စူဠဝ. ၁၀၅) ဒါနံ၊ မူလာယပဋိကဿနဝသေန (စူဠဝ. ၁၁၀) နိဂ္ဂဟော၊ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ၊ အဋ္ဌ ယာဝတတိယကာ၊ အရိဋ္ဌော (ပါစိ. ၄၁၇)၊ စဏ္ဍကာဠီ (ပါစိ. ၇၀၉) စာတိ ဣမေ တေ ယာဝတတိယကာတိ ဣမာသံ ဧကာဒသန္နံ သမနုဘာသနာနံ ဝသေန သမနုဘာသနာ၊ ဥပသမ္ပဒါကမ္မအဗ္ဘာနကမ္မဝသေန ကမ္မလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတိ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ သတ္တ ဌာနာနိ ဂစ္ဆတိ.

ဣမေသု ပန စတူသု ကမ္မေသု အပလောကနကမ္မံ အပလောကေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ၊ ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဉတ္တိကမ္မမ္ပိ ဧကံ ဉတ္တိံ ဌပေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ၊ အပလောကနကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပန အပလောကေတွာ ကာတဗ္ဗမ္ပိ အတ္ထိ အကာတဗ္ဗမ္ပိ၊ တတ္ထ သီမာသမ္မုတိ သီမာသမူဟနနံ (မဟာဝ. ၁၃၉-၁၄၀၊ ၁၄၄ အာဒယော) ကထိနစီဝရဒါနံ ကထိနုဒ္ဓါရော ကုဋိဝတ္ထုဒေသနာ ဝိဟာရဝတ္ထုဒေသနာတိ ဣမာနိ ဆ ကမ္မာနိ ဂရုကာနိ အပလောကေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာဝ ကာတဗ္ဗာနိ. အဝသေသာ တေရသ သမ္မုတိယော သေနာသနဂ္ဂါဟာပကမတကစီဝရဒါနသမ္မုတိယော စာတိ ဧတာနိ လဟုကမ္မာနိ အပလောကေတွာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန ပန န ကာတဗ္ဗာနေဝ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မမ္ပိ သကလက္ခဏေနေဝ ကာတဗ္ဗံ၊ န သေသကမ္မဝသေန. ဧဝံ အတ္တနော အတ္တနော လက္ခဏေနေဝ ဝတ္ထုဉတ္တိအနုဿာဝနာသီမာပရိသာသမ္ပတ္တိယာ ကတာနိ ဧတာနိ ကမ္မာနိ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ကတတ္တာ ဓမ္မော ဧတေသု အတ္ထီတိ ဓမ္မိကာနိ နာမ ဟောန္တိ၊ ဣတိ ဧတေသံ ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာနံ ဆန္ဒံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ခီယနဓမ္မံ အာပဇ္ဇန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ ခီယနဓမ္မာပဇ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဓမ္မကမ္မေ ဝေမတိကဿ၊ အဓမ္မကမ္မေ ဓမ္မကမ္မသညိနော၊ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ. အဓမ္မကမ္မသညိဿ၊ ‘‘အဓမ္မေန ဝါ ဝဂ္ဂေန ဝါ နကမ္မာရဟဿ ဝါ ကမ္မံ ကရောန္တီ’’တိ ဉတွာ ခီယန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဓမ္မကမ္မတာ၊ ဓမ္မကမ္မသညိတာ၊ ဆန္ဒံ ဒတွာ ခီယနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒသမေ ဝိနိစ္ဆယကထာယာတိ ယာဝ အာရောစိတံ ဝတ္ထု အဝိနိစ္ဆိကံ၊ ဉတ္တိံ ဝါ ဌပေတွာ ကမ္မဝါစာ အနိဋ္ဌာပိတာ၊ တာဝ ဝိနိစ္ဆယကထာ ဝတ္တမာနာ နာမ ဟောတိ. ယော ဘိက္ခု ဧတသ္မိံ အန္တရေ ကမ္မံ ကောပေတုကာမတာယ ပရိသာယ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟတိ၊ တဿ ဝိဇဟနေ ဒုက္ကဋံ၊ ဝိဇဟိတေ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒံ အဒတွာ ပက္ကမနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဓမ္မကမ္မေ ဝေမတိကဿ၊ အဓမ္မကမ္မေ ဓမ္မကမ္မသညိနော၊ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ. အဓမ္မကမ္မသညိဿ ပန၊ ယော စ ‘‘သံဃဿ ဘဏ္ဍနာဒီနိ ဝါ ဘဝိဿန္တိ၊ အဓမ္မေန ဝါ ဝဂ္ဂေန ဝါ နကမ္မာရဟဿ ဝါ ကမ္မံ ကရိဿန္တီ’’တိ (ပါစိ. ၄၈၃) ဉတွာ၊ ဂိလာနော ဝါ ဟုတွာ၊ ဂိလာနဿ ဝါ ကရဏီယေန၊ ဥစ္စာရာဒီဟိ ဝါ ပီဠိတော၊ န စ ကမ္မံ ကောပေတုကာမော ‘‘ပုန ပစ္စာဂမိဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆတိ၊ တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝိနိစ္ဆယကထာယ ဝတ္တမာနတာ၊ ဓမ္မကမ္မတာ၊ ဓမ္မကမ္မသညိတာ၊ သမာနသီမာယံ ဌိတတာ၊ သမာနသံဝါသကတာ၊ ကောပေတုကာမတာယ ဟတ္ထပါသဝိဇဟနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ဆ အင်္ဂါနိ. သမနုဘာသနသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယာကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၁. ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဧကာဒသမေ သမဂ္ဂေန သံဃေနာတိ သမာနသံဝါသကေန သမာနသီမာယံ ဌိတေန သံဃေန သဒ္ဓိံ စီဝရံ ဒတွာ. ယထာသန္ထုတန္တိ ယော ယော မိတ္တသန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တဝသေန သန္ထုတော၊ တဿ တဿာတိ အတ္ထော. ပါစိတ္တိယန္တိ ဧဝံ သံဃေန သဒ္ဓိံ သယမေဝ သေနာသနပညာပနာဒိဝသေန သမ္မတဿ ဘိက္ခုနော စီဝရံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ခီယန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ.

ရာဇဂဟေ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ အာရဗ္ဘ စီဝရံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ခီယနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဓမ္မကမ္မေ တိကပါစိတ္တိယံ၊ စီဝရံ ဌပေတွာ အညံ ဝိဿဇ္ဇိယဝေဘင်္ဂိယံ ပရိက္ခာရံ ဒတွာ ပစ္ဆာခီယန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ ဝိဿဇ္ဇိယဝေဘင်္ဂိယော နာမ ဌပေတွာ ပဉ္စ ဂရုဘဏ္ဍာနိ အဝသေသော. ရာသိဝသေန ဟိ ပဉ္စ ဂရုဘဏ္ဍာနိ ဝုတ္တာနိ၊ တတ္ထ အာရာမော အာရာမဝတ္ထူတိ ဧကံ၊ ဝိဟာရော ဝိဟာရဝတ္ထူတိ ဒုတိယံ၊ မဉ္စော ပီဌံ ဘိသိ ဗိမ္ဗောဟနန္တိ တတိယံ၊ လောဟကုမ္ဘီ လောဟဘာဏကံ လောဟဝါရကော လောဟကဋာဟံ ဝါသိ ပရသု ကုဌာရီ ကုဒါလော နိခါဒနန္တိ စတုတ္ထံ၊ ဝလ္လိ ဝေဠု မုဉ္ဇံ ပဗ္ဗဇံ တိဏံ မတ္တိကာ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍန္တိ ပဉ္စမံ. ဧတာနိ ဟိ ပဉ္စ သံဃသန္တကာနိ နေဝ သံဃဿ၊ န ဂဏပုဂ္ဂလာနံ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ဝါ ဝိဘဇိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဝိဿဇ္ဇိတဝိဘတ္တာနိပိ သံဃိကာနေဝ ဟောန္တိ. ထာဝရေန ပန ထာဝရံ၊ ဣတရေန စ အကပ္ပိယေန မဟဂ္ဃကပ္ပိယေန ဝါ ဣတရံ သံဃဿ ဥပကာရံ သလ္လက္ခေတွာ ကပ္ပိယပရိဝတ္တနေန ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဝရသေနာသနာဒီနံ သံရက္ခဏတ္ထံ လာမကာနိ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုဉ္စ ဝဋ္ဋတိ. ဧတ္ထ စ ပုရိမေသု တီသု ရာသီသု အဂရုဘဏ္ဍံ နာမ ကိဉ္စိ နတ္ထိ၊ စတုတ္ထေ လောဟကုမ္ဘီ အရဉ္ဇရသဏ္ဌာနံ လောဟဘာဏကံ လောဟကဋာဟန္တိ ဣမာနိ တီဏိ အန္တမသော ပသတမတ္တဥဒကဂ္ဂဏှနကာနိပိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ. လောဟဝါရကော ပန ကာဠလောဟတမ္ဗလောဟကံသလောဟဝဋ္ဋလောဟာနံ ယေန ကေနစိ ကတော သီဟဠဒီပေ ပါဒဂ္ဂဏှနကော ဘာဇေတဗ္ဗော၊ ပါဒေါ စ နာမ မဂဓနာဠိယာ ပဉ္စနာဠိမတ္တံ ဂဏှာတိ၊ တတော အတိရေကံ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ ဣမာနိ တာဝ ပါဠိယံ အာဂတာနိ လောဟဘာဇနာနိ.

ပါဠိယံ ပန အနာဂတာနိပိ ဘိင်္ဂါရပဋိဂ္ဂဟဥဠုင်္ကဒဗ္ဗိကဋစ္ဆုပါတိ တဋ္ဋကသရကသမုဂ္ဂအင်္ဂါရကပလ္လဓူမကဋစ္ဆုအာဒီနိ ခုဒ္ဒကာနိပိ ဂရုဘဏ္ဍာနေဝ၊ အယပတ္တော အယထာလကံ တမ္ဗလောဟထာလကန္တိ ဣမာနိ ပန ဘာဇနီယာနိ၊ ကံသလောဟဝဋ္ဋလောဟဘာဇနဝိကတိ သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ဂိဟိဝိကဋာ ဝါ ဝဋ္ဋတိ၊ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန န ဝဋ္ဋတိ. ဌပေတွာ ပန တံ ဘာဇနဝိကတိံ အညသ္မိမ္ပိ ကပ္ပိယလောဟဘဏ္ဍေ အဉ္ဇနီ အဉ္ဇနိသလာကာ နတ္ထုဒါနံ ကဏ္ဏမလဟရဏီ သူစိ ခုဒ္ဒကော ပိပ္ဖလိကော ခုဒ္ဒကံ အာရကဏ္ဋကံ ကုဉ္စိကာ တာဠံ ကတ္တရယဋ္ဌိ ဝေဓကော ဘိန္ဒိဝါလကော ယထာတထာဃနကတလောဟံဝိပ္ပကတလောဟဘဏ္ဍဉ္စ သဗ္ဗံ ဘာဇနီယံ. ဓူမနေတ္တဖာလဒီပရုက္ခဒီပကပလ္လိကဩလမ္ဗကဒီပဣတ္ထိပုရိသတိရစ္ဆာနရူပကာနိ ပန အညာနိ ဝါ ဘိတ္တိစ္ဆဒနကဝါဋာဒီသု ဥပနေတဗ္ဗာနိ၊ အန္တမသော လောဟခိလကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗာနိပိ လောဟဘဏ္ဍာနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိယေဝ၊ အတ္တနာ လဒ္ဓါနိ ပရိဟရိတွာပိ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန န ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ၊ သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ဂိဟိဝိကဋာနိ ဝါ ဝဋ္ဋန္တိ၊ တိပုဘဏ္ဍေပိ ဧသေဝ နယော. ခီရပါသာဏမယာနိ တဋ္ဋကသရကာဒီနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိယေဝ.

ဃဋကော ပန တေလဘာဇနံ ဝါ ပါဒဂ္ဂဏှနကတော အတိရေကမေဝ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ သုဝဏ္ဏရဇတအာရကူဋဇာတိဖလိကဘာဇနာနိ ဂိဟိဝိကဋာနိပိ န ဝဋ္ဋန္တိ. သေနာသနပရိဘောဂေ ပန အာမာသမ္ပိ အနာမာသမ္ပိ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ.

ဝါသိယာဒီသု ပန ယာယ ဝါသိယာ ဒန္တကဋ္ဌစ္ဆေဒနဥစ္ဆုတစ္ဆနမတ္တတော အညံ မဟာကမ္မံ ကာတုံ န သက္ကာ၊ အယံ ဘာဇနီယာ. သေသာ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ကတာ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ ပရသု ပန အန္တမသော ဝေဇ္ဇာနံ သိရာဝေဓကောပိ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ၊ တထာ ကုဌာရီ. ယာ ပန အာဝုဓသင်္ခေပေန ကတာ၊ အယံ အနာမာသာ၊ ကုဒါလော ဒဏ္ဍဗန္ဓနိခါဒနံ ဝါ အဂရုဘဏ္ဍံ နာမ နတ္ထိ. သမ္မုဉ္ဇနိဒဏ္ဍခဏနကံ ပန အဒဏ္ဍကံ ဖလမတ္တကမေဝ၊ ယံ သက္ကာ သိပါဋိကာယ ပက္ခိပိတွာ ပရိဟရိတုံ၊ တံ ဘာဇနီယံ. သိခရမ္ပိ နိခါဒနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ၊ ယေဟိ မနုဿေဟိ ဝိဟာရေ ဝါသိအာဒီနိ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ၊ တေ စေ ဃရေ ဒဍ္ဎေ ဝါ ဝိလုတ္တေ ဝါ ‘‘ဒေထ နော၊ ဘန္တေ၊ ဥပက္ခရေ၊ ပုန အာဟရိဿာမာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဒါတဗ္ဗာ. သစေ ဟရန္တိ၊ န ဝါရေတဗ္ဗာ၊ အနာဟရန္တာပိ န စောဒေတဗ္ဗာ.

ကမ္မာရတဋ္ဋကာရစုန္ဒကာရနဠကာရမဏိကာရပတ္တဗန္ဓကာနံ အဓိကရဏိမုဋ္ဌိသဏ္ဍာသတုလာဒီနိ သဗ္ဗာနိ လောဟမယာနိ ဥပကရဏာနိ သံဃေ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂရုဘဏ္ဍာနိ. တိပုကောဋ္ဋကသုဝဏ္ဏကာရစမ္မကာရဥပကရဏေသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော၊ တိပုကောဋ္ဋကဥပကရဏေသု တိပုစ္ဆေဒနကသတ္ထကံ၊ သုဝဏ္ဏကာရဥပကရဏေသု သုဝဏ္ဏစ္ဆေဒနကသတ္ထကံ၊ စမ္မကာရဥပကရဏေသု ကတပရိကမ္မစမ္မစ္ဆေဒနခုဒ္ဒကသတ္ထန္တိ ဣမာနိ ဘာဇနီယာနိ. နှာပိတတုန္နကာရဥပကရဏေသုပိ ဌပေတွာ မဟာကတ္တရိံ မဟာသဏ္ဍာသံ မဟာပိပ္ဖလိကဉ္စ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣတရာနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ.

ဝလ္လိအာဒီသု ဝေတ္တဝလ္လိအာဒိကာ ယာ ကာစိ အဍ္ဎဗာဟုပ္ပမာဏာ ဝလ္လိ သံဃဿ ဒိန္နာ ဝါ တတ္ထဇာတကာ ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတာဝ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ သာ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ သစေ အတိရေကာ ဟောတိ၊ ပုဂ္ဂလိကကမ္မေပိ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ သုတ္တမကစိဝါကနာဠိကေရဟီရစမ္မမယာ ရဇ္ဇုကာ ဝါ ယောတ္တာနိ ဝါ ဝါကေ စ နာဠိကေရဟီရေ စ ဝဋ္ဋေတွာ ကတာ ဧကဝဋ္ဋာ ဝါ ဒွိဝဋ္ဋာ ဝါ သံဃဿ သန္တကာ ဂရုဘဏ္ဍံ. သုတ္တံ ပန အဝဋ္ဋေတွာ ဒိန္နံ မကစိဝါကနာဠိကေရဟီရာ စ ဘာဇနီယာ. ယေဟိ ပနေတာနိ ရဇ္ဇုကာဒီနိ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ၊ တေ အတ္တနော ကရဏီယေန ဟရန္တာ န ဝါရေတဗ္ဗာ.

ယော ကောစိ အဋ္ဌင်္ဂုလသူစိဒဏ္ဍကမတ္တောပိ ဝေဠု သံဃဿ ဒိန္နော ဝါ တတ္ထဇာတကော ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတော ဂရုဘဏ္ဍံ၊ သောပိ သံဃဿ ကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ အတိရေကော ပုဂ္ဂလိကကမ္မေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပါဒဂ္ဂဏှနကတေလနာဠိ ပန ကတ္တရယဋ္ဌိ ဥပါဟနဒဏ္ဍကော ဆတ္တဒဏ္ဍော ဆတ္တသလာကာတိ ဣဒမေတ္ထ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ၊ ဒဍ္ဎဂေဟမနုဿာ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆန္တာ န ဝါရေတဗ္ဗာ.

မုဉ္ဇဉ္စ ပဗ္ဗဇဉ္စ အဝသေသဉ္စ ဆဒနတိဏံ မုဋ္ဌိပ္ပမာဏမ္ပိ ဆဒနတိဏသင်္ခေပဂတေသု တာလပဏ္ဏာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဧကပဏ္ဏမ္ပိ သံဃဿ ဒိန္နံ ဝါ တတ္ထဇာတကံ ဝါ ဗဟိအာရာမေ သံဃိကေ တိဏဝတ္ထုသ္မိံ ဇာတကံ ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတံ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ တမ္ပိ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ အတိရေကံ ပုဂ္ဂလိကကမ္မေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဒဍ္ဎဂေဟမနုဿာ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တာ န ဝါရေတဗ္ဗာ၊ အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏောပိ ရိတ္တကပေါတ္ထကော ဂရုဘဏ္ဍမေဝ.

မတ္တိကာ ပကတိမတ္တိကာ ဝါ ဟောတု ပဉ္စဝဏ္ဏာ ဝါ သုဓာ ဝါ သဇ္ဇုရသကင်္ဂုဋ္ဌသိလေသာဒီသု ဝါ ယံကိဉ္စိ ဒုလ္လဘဋ္ဌာနေ အာနေတွာ ဝါ ဒိန္နံ တတ္ထဇာတကံ ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတံ တာလပက္ကမတ္တံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ၊ တမ္ပိ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ အတိရေကံ ပုဂ္ဂလိကကမ္မေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဟိင်္ဂုဟိင်္ဂုလကဟရိတာလမနောသိလဉ္ဇနာဒီနိ ပန ဘာဇနီယာနိ.

ဒါရုဘဏ္ဍေ ယော ကောစိ ဝေဠုမှိ ဝုတ္တပ္ပမာဏော ဒါရုဘဏ္ဍကော သံဃဿ ဒိန္နော ဝါ တတ္ထဇာတကော ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတော ဂရုဘဏ္ဍံ၊ အပိ စ သဗ္ဗာပိ ဒါရုဝေဠုစမ္မပါသာဏာဒိဝိကတိ ဒါရုဘဏ္ဍေန သင်္ဂဟိတာ၊ တတ္ထ မဉ္စပီဌေဟိ အသင်္ဂဟိတာနိ အာသန္ဒိကာဒီနိ အန္တမသော စောဠေန ဝါ ပလာလေဟိ ဝါ ပဏ္ဏေဟိ ဝါ ကတပီဌံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗာနိ အာသနာနိ.

ဝင်္ကဖလကံ ဒီဃဖလကံ စီဝရဓောဝနဖလကံ ဃဋ္ဋနဖလကံ ဃဋ္ဋနမုဂ္ဂရော ဒန္တကဋ္ဌစ္ဆေဒနဂဏ္ဌိကာ ဒဏ္ဍမုဂ္ဂရော နာဝါ အမ္ဗဏံ ရဇနဒေါဏိ ဥဒကပဋိစ္ဆကော ဒါရုမယော ဝါ ဒန္တမယော ဝါ ဝေဠုမယော ဝါ သပါဒကောပိ အပါဒကောပိ သမုဂ္ဂေါ မဉ္ဇူသာ ပါဒဂ္ဂဏှနကတော အတိရေကပ္ပမာဏော ကရဏ္ဍော ဥဒကဒေါဏိ ဥဒကကဋာဟံ ဥဠုင်္ကော ကဋစ္ဆုပါနီယသရာဝံ ပါနီယသင်္ခေါတိ ဧတေသု ယံကိဉ္စိ သံဃေ ဒိန္နံ ဂရုဘဏ္ဍံ. သင်္ခထာလကံ ပန ဘာဇနီယံ၊ တထာ ဒါရုမယော ဥဒကတုမ္ဗော.

ပါဒကထလိကမဏ္ဍလံ ဒါရုမယံ ဝါ ဟောတု စောဠပဏ္ဏာဒိမယံ ဝါ သဗ္ဗံ ဂရုဘဏ္ဍံ. အာဓာရကော ပတ္တပိဓာနံ တာလဝဏ္ဋံ ဗီဇနီ စင်္ကောဋကံ ပစ္ဆိ ယဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနီ မုဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနီတိ ဧတေသုပိ ယံကိဉ္စိ ခုဒ္ဒကံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ ဒါရုဝေဠုပဏ္ဏစမ္မာဒီသု ယေန ကေနစိ ကတံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ.

ထမ္ဘတုလာသောပါနဖလကာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဒါရုမယံ ဝါ ပါသာဏမယံ ဝါ ဂေဟသမ္ဘာရူပဂံ ယော ကောစိ ကဋသာရကော ယံကိဉ္စိ ဘူမတ္ထရဏံ ယံကိဉ္စိ အကပ္ပိယစမ္မံ၊ သဗ္ဗံ သံဃိကံ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ ဘူမတ္ထရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဠကစမ္မံ ပန ပစ္စတ္ထရဏဂတိကံ ဟောတိ၊ တမ္ပိ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ၊ ကပ္ပိယစမ္မာနိ ဘာဇနီယာနိ၊ ကုရုန္ဒိယံ ပန သဗ္ဗံ မဉ္စပ္ပမာဏံ စမ္မံ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ဝုတ္တံ.

ဥဒုက္ခလံ မုသလံ သုပ္ပံ နိသဒံ နိသဒပေါတော ပါသာဏဒေါဏိ ပါသာဏကဋာဟံ သဗ္ဗံ ကသိဘဏ္ဍမ္ပိ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ သဗ္ဗံ စက္ကယုတ္တယာနံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. မဉ္စပီဌာနံ ပါဒါ စ အဋနိယော စ ဝါသိပရသုအာဒီနံ ဒဏ္ဍာ စာတိ ဧတေသု ယံကိဉ္စိ အနိဋ္ဌိတံ ဘာဇနီယံ၊ တစ္ဆိတမဋ္ဌံ ပန ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ၊ အနုညာတဝါသိယာ ဒဏ္ဍော ဆတ္တံ မုဋ္ဌိပဏ္ဏံ ကတ္တရယဋ္ဌိ ဥပါဟနာ အရဏိသဟိတံ ဓမ္မကရဏော ပါဒဂ္ဂဏှနကတော အနတိရိတ္တံ အာမလကတုမ္ဗံ အာမလကဃဋော လာဗုကတုမ္ဗံ လာဗုကဃဋော ဝိသာဏတုမ္ဗန္တိ သဗ္ဗမေတံ ဘာဇနီယံ၊ တတော ပရံ ဂရုဘဏ္ဍံ.

ဟတ္ထိဒန္တော ဝါ ယံကိဉ္စိ ဝိသာဏံ ဝါ အတစ္ဆိတံ ယထာဂတမေဝ ဘာဇနီယံ၊ တေဟိ ကတမဉ္စပီဌပါဒါဒီသု ပုရိမသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော. တစ္ဆိတနိဋ္ဌိတောပိ ဟိင်္ဂုကရဏ္ဍကော အဉ္ဇနိကရဏ္ဍကော ဂဏ္ဌိကာ ဝိဓော အဉ္ဇနီ အဉ္ဇနိသလာကာ ဥဒကပုဉ္ဆနီတိ ဣဒံ သဗ္ဗံ ဘာဇနီယမေဝ.

မတ္တိကာဘဏ္ဍေ သဗ္ဗံ မနုဿာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ ဃဋပိဌရာဒိကုလာလဘာဇနံ၊ ပတ္တကဋာဟံ အင်္ဂါရကဋာဟံ ဓူမဒါနကံ ဒီပရုက္ခကော ဒီပကပလ္လိကာ စယနိဋ္ဌကာ ဆဒနိဋ္ဌကာ ထုပိကာတိ သဗ္ဗံ ဂရုဘဏ္ဍံ၊ ဧတေသု ပန ဝုတ္တနယေသု ဂရုဘဏ္ဍေသု ယံကိဉ္စိ ဝေဠုအာဒိံ အတ္တနော အတ္ထာယ ဂဏှန္တေန သမကံ ဝါ အတိရေကံ ဝါ ဖာတိကမ္မံ ကတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ပါဒဂ္ဂဏှနကတော အနတိရိတ္တပ္ပမာဏော ပန ဃဋကော ပတ္တော ထာလကံ ကဉ္စနကော ကုဏ္ဍိကာတိ ဣဒမေတ္ထ ဘာဇနီယံ၊ ယထာ စ မတ္တိကာဘဏ္ဍေ ဧဝံ လောဟဘဏ္ဍေပိ ကုဏ္ဍိကာ ဘာဇနီယကောဋ္ဌာသမေဝ ဘဇတိ. ဣတိ ယံ ဘာဇနီယံ ဝိဿဇ္ဇနီယမ္ပိ တံ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇိယဝေဘင်္ဂိယသင်္ခါတံ အညံ ပရိက္ခာရံ ဒတွာ ခီယန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ ဣတရံ ပန ဒါတုမေဝ န ဝဋ္ဋတိ. ဣဿရဝတာယ ဒေန္တော ထုလ္လစ္စယံ အာပဇ္ဇတိ၊ ထေယျစိတ္တေန ဂဏှန္တော ဘဏ္ဍံ အဂ္ဃါပေတွာ ကာရေတဗ္ဗော. ယထာ စ အညံ ပရိက္ခာရံ ဒတွာ ခီယန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ တထာ သံဃေန အသမ္မတဿ စီဝရံ ဝါ အညံ ဝါ ပရိက္ခာရံ ဒတွာ ခီယန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ၊ အနုပသမ္ပန္နေ သဗ္ဗတ္ထ တိကဒုက္ကဋံ. ပကတိယာ ပန ဆန္ဒာဒိဝသေန (ပါစိ. ၄၈၈) ကရောန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကော အတ္ထော တဿ ဒိန္နေန၊ လဒ္ဓါပိ ဝိနိပါတေဿတိ၊ န သမ္မာ ဥပနေဿတီ’’တိ ခီယန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဥပသမ္ပန္နတာ၊ ဓမ္မေန လဒ္ဓသမ္မုတိတာ၊ သံဃေန သဒ္ဓိံ ဝိကပ္ပနုပဂစီဝရဒါနံ၊ ပစ္ဆာ ခီယိတုကာမတာယ ခီယနာတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၂. ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒွါဒသမေ သဗ္ဗံ တိံသကကဏ္ဍေ ပရိဏာမနသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယမေဝ. အယမေဝ ဟိ ဝိသေသော၊ တတ္ထ အတ္တနော ပရိဏာမိတတ္တာ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဣဓ ပုဂ္ဂလဿ ပရိဏာမိတတ္တာ သုဒ္ဓိကပါစိတ္တိယန္တိ.

ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.