၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ

၁. အာဝသထသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဘောဇနဝဂ္ဂဿ ပဌမေ အဂိလာနေနာတိ အဒ္ဓယောဇနမ္ပိ ဂန္တုံ သမတ္ထေန. ဧကောတိ ဧကဒိဝသိကော. အာဝသထပိဏ္ဍောတိ ‘‘ဣမေသံ ဝါ ဧတ္တကာနံ ဝါ’’တိ ဧကံ ပါသဏ္ဍံ ဝါ၊ ‘‘ဧတ္တကမေဝါ’’တိ ဧဝံ ဘတ္တံ ဝါ အနောဒိဿ သာလာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပုညကာမေဟိ ပညတ္တံ ဘောဇနံ. ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဧကကုလေန ဝါ နာနာကုလေဟိ ဝါ ဧကတော ဟုတွာ ဧကသ္မိံ ဝါ ဌာနေ၊ နာနာဌာနေသု ဝါ ‘‘အဇ္ဇ ဧကသ္မိံ၊ သွေ ဧကသ္မိ’’န္တိ ဧဝံ အနိယတဋ္ဌာနေ ဝါ ပညတ္တော ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဧကဒိဝသမေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. တတော စေ ဥတ္တရီတိ ဒုတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တသ္မိံ ဝါ ဌာနေ အညသ္မိံ ဝါ ဌာနေ တေသံ သန္တကဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အဂိလာနေနာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဂိလာနဿ အဂိလာနသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. ဂိလာနဿ ဂိလာနသညိနော၊ ယော စ သကိံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဂစ္ဆန္တော ဝါ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ၊ ဂတဋ္ဌာနေ ဧကဒိဝသံ၊ ပစ္စာဂန္တောပိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ၊ အာဂတဋ္ဌာနေ ဧကဒိဝသံ၊ ဂမိဿာမီ’တိ စ ဘုဉ္ဇိတွာ နိက္ခန္တော ကေနစိ ဥပဒ္ဒဝေန နိဝတ္တိတွာ ခေမဘာဝံ ဉတွာ ဂစ္ဆန္တော ပုန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ယဿ ဝါ သာမိကာ နိမန္တေတွာ ဒေန္တိ၊ ယော ဝါ ဘိက္ခူနံယေဝ ဥဒ္ဒိဿ ပညတ္တံ၊ န ယာဝဒတ္ထံ ပညတ္တံ၊ ဌပေတွာ ဝါ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ အညံ ဘုဉ္ဇတိ၊ တဿ စ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အာဝသထပိဏ္ဍတာ၊ အဂိလာနတာ၊ အနုဝသိတွာ ပရိဘောဇနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒသဒိသာနီတိ.

အာဝသထသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒုတိယေ ဂဏဘောဇနေတိ ဂဏဿ ဘောဇနေ. ဣဓ စ ဂဏောတိ စတ္တာရော ဝါ တတုတ္တရိ ဝါ ဘိက္ခူ၊ တေသံ နိမန္တနတော ဝါ ဝိညတ္တိတော ဝါ လဒ္ဓေ ဩဒနာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရဘောဇနေတိ အတ္ထော. တတ္ထာယံ ဝိနိစ္ဆယော – သစေ ဟိ ကောစိ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ယေန ကေနစိ ဝေဝစနေန ဝါ ဘာသန္တရေန ဝါ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ နာမံ ဂဟေတွာ ‘‘ဩဒနေန နိမန္တေမိ၊ ဩဒနံ မေ ဂဏှထာ’’တိအာဒိနာ နယေန နိမန္တေတိ၊ တေ စေ ဧဝံ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ နိမန္တိတာ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဂန္တွာ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ပစ္ဆာ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ. ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဟေတ္ထ ပမာဏံ. သစေ ဩဒနာဒီနံ နာမံ ဂဟေတွာ ဧကတော ဝါ နာနာတော ဝါ ဝိညာပေတွာ စ ဂန္တွာ စ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဧဝမ္ပိ ဂဏဘောဇနမေဝ. တဿ ဒုဝိဓဿာပိ ဧဝံ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ. ဂိလာနသမယာဒီသု ယဒါ ပါဒါနမ္ပိ ဖလိတတ္တာ န သက္ကာ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ အယံ ဂိလာနသမယော. အတ္ထတကထိနာနံ ပဉ္စ မာသာ၊ ဣတရေသံ ကတ္တိကမာသောတိ အယံ စီဝရဒါနသမယော. ယဒါ ယော စီဝရေ ကရိယမာနေ ကိဉ္စိဒေဝ စီဝရေ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ကရောတိ၊ အယံ စီဝရကာရသမယော. ယဒါ အဒ္ဓယောဇနမ္ပိ ဂန္တုကာမော ဝါ ဟောတိ ဂစ္ဆတိ ဝါ ဂတော ဝါ၊ အယံ အဒ္ဓါနဂမနသမယော. နာဝါဘိရုဟနသမယေပိ ဧသေဝ နယော. ယဒါ ဂေါစရဂါမေ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ န ယာပေန္တိ၊ အယံ မဟာသမယော. ယဒါ ယောကောစိ ပဗ္ဗဇိတော ဘတ္တေန နိမန္တေတိ၊ အယံ သမဏဘတ္တသမယော၊ ဧတေသု သမယေသု ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ရာဇဂဟေ ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ သမယာ’’တိ အယမေတ္ထ သတ္တဝိဓာ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ နဂဏဘောဇနေ ဂဏဘောဇနသညိဿ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. နဂဏဘောဇနသညိဿ ပန၊ ယေ စ ဒွေ တယော ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဗဟူနံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တာနံ၊ နိစ္စဘတ္တိကာဒီသု၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဂဏဘောဇနတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနေဝါတိ.

ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တတိယေ ပရမ္ပရဘောဇနေတိ ဂဏဘောဇနေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဉ္စဟိ ဘောဇနေဟိ နိမန္တိတဿ ယေန ယေန ပဌမံ နိမန္တိတော၊ တဿ တဿ ဘောဇနတော ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝါ အဝိကပ္ပေတွာ ဝါ ပရဿ ပရဿ ဘောဇနေ. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု အညတရဿ ‘‘မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ တုယှံ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ‘‘ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝါ ဧဝံ သမ္မုခါ ဝါ ‘‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’’တိ (ပါစိ. ၂၂၆) ဝါ ‘‘ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝါ ဧဝံ ပရမ္မုခါဝါ ပဌမနိမန္တနံ အဝိကပ္ပေတွာ ပစ္ဆာ နိမန္တိတကုလေ လဒ္ဓဘိက္ခတော ဧကသိတ္ထမ္ပိ အဇ္ဈောဟရတိ၊ ပါစိတ္တိယံ. သမယာ ဝုတ္တနယာ ဧဝ.

ဝေသာလိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အညတြ နိမန္တိတဘောဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ သမယာ’’တိ အယမေတ္ထ တိဝိဓာ အနုပညတ္တိ၊ ပရိဝါရေ ပန ဝိကပ္ပနမ္ပိ ဂဟေတွာ ‘‘စတဿော အနုပညတ္တိယော’’တိ (ပရိ. ၈၆) ဝုတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ နပရမ္ပရဘောဇနေ ပရမ္ပရဘောဇနသညိနော ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. နပရမ္ပရဘောဇနသညိဿ ပန၊ ယော စ သမယေ ဝါ ဝိကပ္ပေတွာ ဝါ ဧကသံသဋ္ဌာနိ ဝါ ဒွေ တီဏိ နိမန္တနာနိ ဧကတော ဝါ ကတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ နိမန္တနပ္ပဋိပါဋိယာ ဘုဉ္ဇတိ၊ သကလေန ဂါမေန ဝါ ပူဂေန ဝါ နိမန္တိတော တေသု ယတ္ထကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတိ၊ နိမန္တိယမာနော ဝါ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဟေဿာမီ’’တိ ဝဒတိ၊ တဿ၊ နိစ္စဘတ္တိကာဒီသု၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ပရမ္ပရဘောဇနတာ၊ သမယာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမကထိနသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယန္တိ.

ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

စတုတ္ထေ ပူဝေဟီတိ ပဟေဏကတ္ထာယ ပဋိယတ္တေဟိ အတိရသကမောဒကသက္ခလိကာဒီဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ ခဇ္ဇကေဟိ. မန္ထေဟီတိ ပါထေယျတ္ထာယ ပဋိယတ္တေဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ သတ္တုတိလတဏ္ဍုလာဒီဟိ. ဒွတ္တိပတ္တပူရာတိ မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခံ အနတိက္ကန္တာ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ပတ္တပူရာ. တတော စေ ဥတ္တရီတိ သစေပိ တတိယံ ပတ္တံ ထူပီကတံ ဂဏှာတိ၊ မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခတော ဥပရိဋ္ဌိတပူဝဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ. ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ဧတ္ထ ယေန ဒွေ ဂဟိတာ ဟောန္တိ၊ တေန ဗဟိ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္ထ မယာ ဒွေ ပတ္တပူရာ ဂဟိတာ၊ တွံ ဧကံ ဂဏှေယျာသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တေနာပိ အညံ ပဿိတွာ ‘‘ပဌမံ အာဂတေန ဒွေ ပတ္တပူရာ ဂဟိတာ၊ မယာ ဧကော ဂဟိတော၊ တွံ မာ ဂဏှီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ယေန ပဌမံ ဧကော ဂဟိတော၊ တဿာပိ ပရမ္ပရာရောစနေ ဧသေဝ နယော. ယေန ပန သယမေဝ တယော ဂဟိတာ၊ တေန အညံ ဒိသွာ ‘‘မာ ခေါ တွံ ဧတ္ထ ပဋိဂ္ဂဏှီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အဝဒန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ တံ သုတွာ ဂဏှန္တဿာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. တတော နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ လဒ္ဓဋ္ဌာနတော သဗ္ဗာသန္နံ အာသနသာလံ ဝါ ဝိဟာရံ ဝါ ယတ္ထ ဝါ ပန နိဗဒ္ဓံ ပဋိက္ကမတိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဧကံ ပတ္တပူရံ အတ္တနော ဌပေတွာ သေသံ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ. ယထာမိတ္တံ ပန ဒါတုံ န လဗ္ဘတိ. ယေန ဧကော ဂဟိတော၊ န တေန ကိဉ္စိ အကာမာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ယထာရုစိ ကာတဗ္ဗံ.

သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ အတိရေကသညိဿ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. ဦနကသညိဿ ပန၊ န ပဟေဏကတ္ထာယ န ပါထေယျတ္ထာယ ဝါ ပဋိယတ္တံ၊ တဒတ္ထာယ ပဋိယတ္တသေသကံ ဝါ၊ ဂမနေ ဝါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေ၊ ဉာတကပ္ပဝါရိတာနံ ဝါ ဒေန္တာနံ၊ အတ္တနော ဓနေန ဂဏှန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏပူဝမန္ထတာ၊ အသေသကတာ၊ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနတာ၊ အနညာတကာဒိတာ၊ အတိရေကပ္ပဋိဂ္ဂဟဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ၊ သမုဋ္ဌာနာဒီနိ သဉ္စရိတ္တသဒိသာနေဝါတိ.

ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စမေ ဘုတ္တာဝီတိ ဘုတ္တဝါ၊ ယေန ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ သာသပမတ္တမ္ပိ အဇ္ဈောဟရိတံ၊ သော ဧဝံ ဝုစ္စတိ. ပဝါရိတောတိ ‘‘အသနံ ပညာယတိ၊ ဘောဇနံ ပညာယတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီ’’တိ (ပါစိ. ၂၃၉) ဧဝံ ပါဠိယံ ဝုတ္တပဉ္စင်္ဂဝသေန ကတပ္ပဝါရဏော၊ ကတပ္ပဋိက္ခေပေါတိ အတ္ထော. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိပ္ပကတဘောဇနော ‘ပဝါရိတော’တိ ဝုတ္တော. ယော စ ဝိပ္ပကတဘောဇနော၊ တေန ကိဉ္စိ ဘုတ္တံ၊ ကိဉ္စိ အဘုတ္တံ၊ ယဉ္စ ဘုတ္တံ၊ တံ သန္ဓာယ ‘ဘုတ္တာဝီ’တိပိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ ‘ဘုတ္တာဝီ’တိဝစနေန ဝိသုံ ကိဉ္စိ အတ္ထသိဒ္ဓိံ န ပဿာမ၊ ‘‘ဒိရတ္တတိရတ္တ’’န္တိအာဒီသု (ပါစိ. ၅၂) ပန ဒိရတ္တာဒိဝစနံ ဝိယ ပဝါရိတပဒဿ ပရိဝါရဘာဝေန ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာယ စေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဝါရဏင်္ဂေသု ပန အသနံ ပညာယတီတိ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ ဒိဿတိ၊ တံ ဘုဉ္ဇမာနော စေသ ပုဂ္ဂလော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဘောဇနံ ပညာယတီတိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ဘောဇနံ ဒိဿတိ၊ ဩဒနာဒီနံ စေ အညတရံ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ ဘောဇနံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဟတ္ထပါသေ ဌိတောတိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ စေ ဘောဇနံ ဂဏှိတွာ ဒါယကော အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏေ ဩကာသေ ဌိတော ဟောတီတိ အတ္ထော. အဘိဟရတီတိ သော စေ ဒါယကော တဿ တံ ဘောဇနံ ကာယေန အဘိသံဟရတီတိ အတ္ထော. ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီတိ ပဋိက္ခေပေါ ဒိဿတိ၊ တံ စေ အဘိဟဋံ သော ဘိက္ခု ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိပတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ ဝသေန ပဝါရိတော ဟောတိ.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘အသန’န္တိအာဒီသု တာဝ ယဉ္စ အသ္နာတိ၊ ယဉ္စ ဘောဇနံ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတိ၊ တံ ဩဒနော ကုမ္မာသော သတ္တု မစ္ဆော မံသန္တိ ဣမေသံ အညတရမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဩဒနော နာမ သာလိ ဝီဟိ ယဝေါ ဂေါဓုမော ကင်္ဂု ဝရကော ကုဒြူသကောတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ‘‘ဘတ္တံ ပစာမာ’’တိ ဝါ ‘‘ယာဂုံ ပစာမာ’’တိ ဝါ ယံကိဉ္စိ သန္ဓာယ ပစန္တု၊ သစေ ဥဏှံ ဝါ သီတလံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဘောဇနကာလေ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ဩဒနော ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. ယော ပန ပါယာသော ဝါ အမ္ဗိလယာဂု ဝါ ဥဒ္ဓနတော ဩတာရိတမတ္တာ အဗ္ဘုဏှာ သက္ကာ ဟောတိ အာဝိဇ္ဈိတွာ ပိဝိတုံ၊ သာ ယဿ ဟတ္ထေန ဂဟိတောကာသေပိ ဩဓိ န ပညာယတိ၊ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. သစေ ပန ဥသုမာယ ဝိဂတာယ ဃနဘာဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ဩဓိံ ဒဿေတိ၊ ပုန ပဝါရဏံ ဇနေတိ၊ ပုဗ္ဗေ တနုကဘာဝေါ န ရက္ခတိ. သစေပိ ဗဟူ ပဏ္ဏဖလကဠီရေ ပက္ခိပိတွာ မုဋ္ဌိမတ္တာပိ တဏ္ဍုလာ ပက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ၊ ဘောဇနကာလေ စေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. အယာဂုကေ နိမန္တနေ ‘‘ယာဂုံ ဒဿာမာ’’တိ ဘတ္တေ ဥဒကကဉ္ဇိကခီရာဒီနိ အာကိရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဒေန္တိ၊ ကိဉ္စာပိ တနုကာ ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိယေဝ. သစေ ပန ပက္ကုထိတေသု ဥဒကာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ပစိတွာ ဒေန္တိ၊ ယာဂုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. သစေ ယာဂုယာပိ သာသပမတ္တမ္ပိ မစ္ဆမံသက္ခဏ္ဍံ ဝါ နှာရု ဝါ ပက္ခိတ္တံ ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. ဌပေတွာ သာနုလောမာနံ ဝုတ္တဓညာနံ တဏ္ဍုလေ အညေဟိ ဝေဠုတဏ္ဍုလာဒီဟိ ဝါ ကန္ဒမူလဖလေဟိ ဝါ ယေဟိ ကေဟိစိ ကတဘတ္တံ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. ကုမ္မာသော နာမ ယဝေဟိ ကတော. အညေဟိ ပန မုဂ္ဂါဒီဟိ ကတကုမ္မာသော ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. သတ္တု နာမ သတ္တ ဓညာနိ ဘဇ္ဇိတွာ ကတော. အန္တမသော ခရပါကဘဇ္ဇိတာနံ ဝီဟီနံ တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေတွာ ကတစုဏ္ဏမ္ပိ ကုဏ္ဍကမ္ပိ သတ္တုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ပန အာတပသုက္ခာနံ ကုဏ္ဍကံ ဝါ၊ ယေ ကေစိ တဏ္ဍုလာ ဝါ လာဇာ ဝါ၊ လာဇေဟိ ကတဘတ္တသတ္တုအာဒီနိ ဝါ န ပဝါရေန္တိ. မစ္ဆမံသေသု သစေ ယာဂုံ ပိဝန္တဿ ယာဂုသိတ္ထမတ္တာနေဝ ဒွေ မစ္ဆက္ခဏ္ဍာနိ ဝါ မံသက္ခဏ္ဍာနိ ဝါ ဧကဘာဇနေ ဝါ နာနာဘာဇနေ ဝါ ဒေန္တိ၊ တာနိ စေ အခါဒန္တော အညံ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ယံကိဉ္စိ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. တတော ဧကံ ခါဒိတံ၊ ဧကံ ဟတ္ထေ ဝါ ပတ္တေ ဝါ ဟောတိ၊ သစေ အညံ ပဋိက္ခိပတိ ပဝါရေတိ. ဒွေပိ ခါဒိတာနိ ဟောန္တိ၊ မုခေ သာသပမတ္တမ္ပိ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထိ၊ သစေပိ အညံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ယော ပန အကပ္ပိယမံသံ ကုလဒူသနဝေဇ္ဇကမ္မဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနသာဒိတရူပိယာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တံ အကပ္ပိယဘောဇနဉ္စ အညံ ကပ္ပိယံ ဝါ အကပ္ပိယံ ဝါ ခါဒန္တော ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ.

ဧဝံ ယဉ္စ အသ္နာတိ၊ ယဉ္စ ဘောဇနံ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပန္တော ပဝါရဏံ ဇနေတိ၊ တံ ဉတွာ ဣဒါနိ ယထာ အာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ဇာနနတ္ထံ အယံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘‘အသနံ ဘောဇန’’န္တိ ဧတ္ထ တာဝ ယေန ဧကသိတ္ထမ္ပိ အဇ္ဈောဟဋံ ဟောတိ၊ သော သစေ ပတ္တမုခဟတ္ထေသု ယတ္ထကတ္ထစိ ဘောဇနေ သတိ သာပေက္ခောဝ အညံ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. သစေ ပန နိရပေက္ခော ဟောတိ၊ ယံ ပတ္တာဒီသု အဝသိဋ္ဌံ၊ တံ န စ အဇ္ဈောဟရိတုကာမော၊ အညဿ ဝါ ဒါတုကာမော၊ အညတြ ဝါ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိတုကာမော၊ သော ပဋိက္ခိပန္တောပိ န ပဝါရေတိ. ‘‘ဟတ္ထပါသေ ဌိတော’’တိ ဧတ္ထ ပန သစေ ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ၊ အာနိသဒဿ ပစ္ဆိမန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ သစေ ဌိတော၊ ပဏှီနံ အန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ သစေ နိပန္နော၊ ယေန ပဿေန နိပန္နော၊ တဿ ပါရိမန္တတော ပဋ္ဌာယ ဒါယကဿ နိသိန္နဿ ဝါ ဌိတဿ ဝါ နိပန္နဿ ဝါ ဌပေတွာ ပသာရိတဟတ္ထံ ယံ အာသန္နတရံ အင်္ဂံ၊ တဿ ဩရိမန္တေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထော ‘ဟတ္ထပါသော’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မိံ ဌတွာ အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပန္တဿေဝ ပဝါရဏာ ဟောတိ၊ န တတော ပရံ. ‘အဘိဟရတီ’တိ ဟတ္ထပါသဗ္ဘန္တရေ ဌိတော ဂဟဏတ္ထံ ဥပနာမေတိ. သစေ ပန အနန္တရနိသိန္နောပိ ဘိက္ခု ဟတ္ထေ ဝါ အာဓာရကေ ဝါ ဌိတံ ပတ္တံ အနဘိဟရိတွာဝ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ဘတ္တပစ္ဆိံ အာနေတွာ ပုရတော ဘူမိယံ ဌပေတွာ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. ဤသကံ ပန ဥဒ္ဓရိတွာ ဝါ အပနာမေတွာ ဝါ ‘ဂဏှထာ’တိ ဝုတ္တေ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. ဘတ္တပစ္ဆိံ ဂဟေတွာ ပရိဝိသန္တဿ အညော ‘‘အဟံ ဓာရေဿာမီ’’တိ ဂဟိတမတ္တမေဝ ကရောတိ၊ ပရိဝေသကောယေဝ ပန တံ ဓာရေတိ၊ တသ္မာ သာ အဘိဟဋာဝ ဟောတိ၊ တတော ဒါတုကာမတာယ ဂဏှန္တံ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ ဟောတိ. သစေ ပန ပရိဝေသကေန ဖုဋ္ဌမတ္တာဝ ဟောတိ၊ ဣတရောဝ နံ ဓာရေတိ၊ တတော ဒါတုကာမတာယ ဂဏှန္တံ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ န ဟောတိ. ကဋစ္ဆုနာ ဥဒ္ဓဋေ ပန ဟောတိ၊ ဒွိန္နံ သမဘာရေပိ ပဋိက္ခိပန္တော ပဝါရေတိယေဝ. အနန္တရဿ ဒိယျမာနေ ဣတရော ပတ္တံ ပိဒဟတိ၊ အညဿ အဘိဟဋံ နာမ ပဋိက္ခိတ္တံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ‘ပဋိက္ခေပေါ’တိ ဧတ္ထ ဝါစာယ အဘိဟဋေ ပဋိက္ခေပေါ န ရုဟတိ၊ ကာယေန အဘိဟဋံ ပန အင်္ဂုလိစလနာဒိနာ ကာယဝိကာရေန ဝါ ‘‘အလံ၊ မာ ဒေဟီ’’တိအာဒိနာ ဝစီဝိကာရေန ဝါ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ.

ဧကော သမံသကံ ရသံ အဘိဟရတိ၊ ‘‘ရသံ ပဋိဂ္ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ သုတွာ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ‘မံသရသ’န္တိ ဝုတ္တေ ပန ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. ‘‘ဣမံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဟောတိယေဝ. မံသံ ဝိသုံ ကတွာ ‘မံသရသ’န္တိ ဝုတ္တေပိ သစေ သာသပမတ္တမ္ပိ ခဏ္ဍံ အတ္ထိ၊ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. သစေ နတ္ထိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ကဠီရပနသာဒီဟိ မိဿေတွာ မစ္ဆမံသံ ပစန္တိ၊ တံ ဂဟေတွာ ‘‘ကဠီရသူပံ ဂဏှထ၊ ပနသဗျဉ္ဇနံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ဧဝမ္ပိ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? အပဝါရဏာရဟဿ နာမေန ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘မစ္ဆမံသံ ဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣမံ ဂဏှထာ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ပန ပဝါရေတိ၊ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တော. ဂမနာဒီသု ပန ယသ္မိံ ဣရိယာပထေ ပဝါရေတိ၊ တံ အဝိကောပေန္တေနေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

အနတိရိတ္တန္တိ န အတိရိတ္တံ၊ န အဓိကန္တိ အတ္ထော. တံ ပန ကပ္ပိယကတာဒီဟိ သတ္တဟိ ဝိနယကမ္မာကာရေဟိ အကတံ ဝါ ဂိလာနဿ အနဓိကံ ဝါ ဟောတိ. တသ္မာ ပဒဘာဇနေ (ပါစိ. ၂၃၉) ‘အကပ္ပိယကတ’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ယံ ဖလံ ဝါ ကန္ဒမူလာဒိ ဝါ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပိယေဟိ ကပ္ပိယံ အကတံ၊ ယဉ္စ အကပ္ပိယမံသံ ဝါ အကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါ၊ ဧတံ အကပ္ပိယံ နာမ၊ တံ အကပ္ပိယံ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ အတိရိတ္တံ ကတံ အကပ္ပိယကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကတန္တိ ဘိက္ခုနာ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံယေဝ ပုရိမနယေန အတိရိတ္တံ ကတံ. အနုစ္စာရိတကတန္တိ ကပ္ပိယံ ကာရေတုံ အာဂတေန ဘိက္ခုနာ ဤသကမ္ပိ အနုက္ခိတ္တံ ဝါ အနပနာမိတံ ဝါ ကတံ. အဟတ္ထပါသေ ကတန္တိ ကပ္ပိယံ ကာရေတုံ အာဂတဿ ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ဌိတေန ကတံ. အဘုတ္တာဝိနာ ကတန္တိ ယော အတိရိတ္တံ ကရောတိ၊ တေန ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ဘောဇနံ အဘုတ္တေန ကတံ. ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အာသနာ ဝုဋ္ဌိတေန ကတန္တိ ဣဒံ ဥတ္တာနမေဝ. ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ အဝုတ္တန္တိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဧဝံ အဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣတိ ဣမေဟိ သတ္တဟိ ဝိနယကမ္မာကာရေဟိ ယံ အတိရိတ္တံ ကပ္ပိယံ အကတံ၊ ယဉ္စ ပန န ဂိလာနာတိရိတ္တံ၊ တဒုဘယမ္ပိ အနတိရိတ္တံ. အတိရိတ္တံ ပန တဿေဝ ပဋိပက္ခနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အပိစေတ္ထ ဘုတ္တာဝိနာ ကတံ ဟောတီတိ (ပါစိ. ၂၃၉) အန္တမသော အနန္တရနိသိန္နဿ ပတ္တတော ဧကမ္ပိ သိတ္ထံ ဝါ မံသဟီရံ ဝါ ခါဒိတွာ ကတမ္ပိ ဘုတ္တာဝိနာ ကတံ ဟောတိ၊ ယော ပါတောဝ ဧဝံ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော နိသီဒတိယေဝ၊ သော ဥပကဋ္ဌေပိ ကာလေ အဘိဟဋံ ပိဏ္ဍံ ဘိက္ခုနာ ဥပနီတံ ကပ္ပိယံ ကာတုံ လဘတိ. သစေ ပန တသ္မိံ ကပ္ပိယေ ကတေ ဘုဉ္ဇန္တဿ အညံ အာမိသံ အာကိရန္တိ၊ တံ သော ပုန ကာတုံ န လဘတိ. ယဉှိ အကတံ၊ တံ ကာတဗ္ဗံ. ယေန စ အကတံ၊ တေန စ ကာတဗ္ဗန္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၉) ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ တသ္မိံ ဘာဇနေ ကရိယမာနေ ပဌမကတေန သဒ္ဓိံ ကတံ ဟောတီတိ တံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အညသ္မိံ ပန ဘာဇနေ တေန ဝါ အညေန ဝါ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ကတံ ပဌမကတေန မိဿေတွာပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န ကေဝလဉ္စ တဿ ယေန ပန ကတံ၊ တံ ဌပေတွာ အညေသံ ပဝါရိတာနမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယထာ ပန အကတေန မိဿံ န ဟောတိ၊ ဧဝံ မုခဉ္စ ဟတ္ထဉ္စ သုဒ္ဓံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဂိလာနာတိရိတ္တံ ပန န ကေဝလံ ဂိလာနဿ ဘုတ္တာဝသေသမေဝ၊ အထ ခေါ ယံကိဉ္စိ ဂိလာနံ ဥဒ္ဒိဿ ‘‘အဇ္ဇ ဝါ သွေ ဝါ ယဒါ ဝါ ဣစ္ဆတိ၊ တဒါ ခါဒိဿတီ’’တိ အာဟဋံ၊ တံ သဗ္ဗံ ‘ဂိလာနာတိရိတ္တ’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါတိ ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ. ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေန ပဝါရိတဿ အနတိရိတ္တံ ယံကိဉ္စိ အာမိသံ အဇ္ဈောဟရဏတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှတော ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အညတြ ဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အနတိရိတ္တ’’န္တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ယာမကာလိကာဒီနိ အာဟာရတ္ထာယ ဂဏှတော၊ နိရာမိသာနိ အဇ္ဈောဟရတော စ ဒုက္ကဋံ၊ တထာ အတိရိတ္တေ အနတိရိတ္တသညိနော စေဝ ဝေမတိကဿ စ. အတိရိတ္တသညိနော ပန၊ ‘‘အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဂဏှန္တဿ၊ အညဿတ္ထာယ ဂဏှန္တဿ၊ ယာမကာလိကာဒီနိ တေသံ အနုညာတပရိဘောဂဝသေန နိရာမိသာနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ပဝါရိတဘာဝေါ၊ အာမိသဿ အနတိရိတ္တတာ၊ ကာလေန အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမကထိနသဒိသာနေဝ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယန္တိ.

ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဆဋ္ဌေ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျာတိ အဘိဟရိတွာ ‘‘ဟန္ဒ၊ ဘိက္ခု ခါဒ ဝါ ဘုဉ္ဇ ဝါ’’တိ ဧဝံ ပဝါရေယျ. ဇာနန္တိ သုတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ တဿ ပဝါရိတဘာဝံ ဇာနန္တော. အာသာဒနာပေက္ခောတိ အာသာဒနံ စောဒနံ မင်္ကုကရဏဘာဝံ အပေက္ခမာနော. ဘုတ္တသ္မိံ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ အဘိဟာရေ တာဝ ဒုက္ကဋံ၊ သစေ သော တံ ဂဏှာတိ၊ ပုန အဘိဟာရကဿ ဒုက္ကဋံ၊ တသ္မိံ ပန ဘုဉ္ဇန္တေ အဘိဟာရကဿ တဿ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ဒုက္ကဋံ၊ ဘောဇနပရိယောသာနေ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ အနတိရိတ္တေန ဘောဇနေန အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရဏာဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ပဝါရိတေ ပဝါရိတသညိနော ပါစိတ္တိယံ. ဝေမတိကဿ၊ ယာမကာလိကာဒီနိ အာဟာရတ္ထာယ အဘိဟရန္တဿ၊ တေသဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟဏအဇ္ဈောဟာရေသု၊ အပ္ပဝါရိတေ စ ပဝါရိတသညိနော၊ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ. အပ္ပဝါရိတသညိဿ ပန၊ ယော စ အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဒေတိ၊ ‘‘ကာရာပေတွာ ဝါ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ ဒေတိ၊ ယော ဝါ ‘‘အညဿတ္ထာယ ဟရန္တော ဂစ္ဆာဟီ’’တိ ဒေတိ၊ ယော စ ယာမကာလိကာဒီနိ ‘‘သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ ဒေတိ၊ တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ပဝါရိတတာ၊ ပဝါရိတသညိတာ၊ အာသာဒနာပေက္ခတာ၊ အနတိရိတ္တေန အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရဏတာ၊ ဘောဇနပရိယောသာနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သတ္တမေ ဝိကာလေတိ ဝိဂတေ ကာလေ၊ မဇ္ဈနှိကာတိက္ကမနတော ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာတိ အဓိပ္ပါယော. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ဧတသ္မိံ အန္တရေ ယံကိဉ္စိ ဝနမူလဖလံ ဥပါဒါယ အာမံ ဝါ ပက္ကံ ဝါ အာမိသသင်္ခေပဂတံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ အဇ္ဈောဟရဏတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.

ရာဇဂဟေ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဝိကာလေ ဘောဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ယာမကာလိကာဒီနိ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဟဏအဇ္ဈောဟာရေသု၊ ကာလေ ဝိကာလသညိဿ၊ ဝေမတိကဿ စ ဒုက္ကဋံ၊ ကာလေ ကာလသညိဿ ယာမကာလိကာဒီနိ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရောမဋ္ဌကဿ ရောမဋ္ဌံ၊ န စ ဘိက္ခဝေ ဗဟိမုခဒွါရာ နီဟရိတွာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၃) အနုညာတနယေန ရောမဋ္ဌကဿာပိ အနာပတ္တိ. ဝိကာလတာ၊ ယာဝကာလိကတာ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနီတိ.

ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အဋ္ဌမေ သန္နိဓိကာရကန္တိ ကာရော ကရဏံ ကိရိယာတိ အတ္ထတော ဧကံ၊ သန္နိဓိ ကာရော အဿာတိ သန္နိဓိကာရံ၊ သန္နိဓိကာရမေဝ သန္နိဓိကာရကံ၊ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဧကရတ္တိံ ဝီတိနာမိတဿေတံ နာမံ. တသ္မာ ဧဝံ သန္နိဓိကတံ ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ ဝါ ယာမကာလိကံ ဝါ ‘အဇ္ဈောဟရိဿာမီ’တိ ဂဏှန္တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ. သစေပိ ပတ္တော ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတိ၊ ယံ အင်္ဂုလိယာ ဃံသန္တဿ လေခါ ပညာယတိ၊ ဂဏ္ဌိကပတ္တဿ ဝါ ဂဏ္ဌိကန္တရေ သ္နေဟော ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ၊ ယော ဥဏှေ ဩတာပေန္တဿ ပဂ္ဃရတိ၊ ဥဏှယာဂုယာ ဝါ ဂဟိတာယ သန္ဒိဿတိ၊ တာဒိသေ ပတ္တေပိ ပုနဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. ယံ ပန ဘိက္ခု နိရပေက္ခော သာမဏေရာနံ ပရိစ္စဇိတွာ တေဟိ နိဟိတံ လဘိတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ တံ ဝဋ္ဋတိ. သယံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အပရိစ္စတ္တမေဝ ဟိ ဒုတိယဒိဝသေ ကပ္ပိယဘောဇနံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. အကပ္ပိယေသု ပန မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယံ၊ သေသေသု ပန ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ. ယာမကာလိကံ သတိ ပစ္စယေ အဇ္ဈောဟရတော ပါစိတ္တိယံ၊ အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရတော ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ. ယော ပန ပဝါရိတော ဟုတွာ အနတိရိတ္တကတံ အဇ္ဈောဟရတိ၊ တဿ သဗ္ဗဝိကပ္ပေသု အပရမ္ပိ ပါစိတ္တိယံ ဝဍ္ဎတိ. သစေ ဝိကာလေ အဇ္ဈောဟရတိ၊ အနတိရိတ္တပစ္စယာ သဗ္ဗဝိကပ္ပေသု အနာပတ္တိ၊ သတိ ပစ္စယေ ဝိကာလပစ္စယာ ယာမကာလိကာဒီသု စ အနာပတ္တိ. အဝသေသေသု ဝိကာလပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ ဝဍ္ဎတိယေဝ. ဘိက္ခုဿ ပန သန္နိဓိ ဘိက္ခုနိယာ ဝဋ္ဋတိ၊ ဘိက္ခုနိယာ စ သန္နိဓိ ဘိက္ခုဿ ဝဋ္ဋတိ၊ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၂၁-၄၂၂) အနုညာတတ္တာ ဝဋ္ဋတီတိ.

သာဝတ္ထိယံ အာယသ္မန္တံ ဗေလဋ္ဌသီသံ အာရဗ္ဘ သန္နိဓိကာရကဘောဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ သတ္တာဟကာလိက ယာဝဇီဝိကာနံ ပန အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အဇ္ဈောဟာရေ စ ဒုက္ကဋံ. ယထာ စေတာနိ အာဟာရတ္ထာယ န ကပ္ပန္တိ၊ ဧဝံ ယာဝကာလိကာဒီဟိ သံသဋ္ဌာနိပိ၊ ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယာဝကာလိကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာမကာလိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ ကပ္ပတိ၊ ဝိကာလေ န ကပ္ပတီ’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၃၀၅). တသ္မာ သစေပိ တံ တံ တေန တေန သဒ္ဓိံ သံသဋ္ဌံ လဘတိ၊ သစေ အသမ္ဘိန္နရသံ ဝါ ဟောတိ သုဓောတံ ဝါ၊ ယထာ ဣတရေန သံသဂ္ဂေါ န ပညာယတိ၊ အတ္တနော ကာလာနုရူပေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

သစေ ပန သမ္ဘိန္နရသံ ဝါ ဟောတိ ဒုဒ္ဓေါတံ ဝါ၊ န ဝဋ္ဋတိ. ယာဝကာလိကဉှိ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ သမ္ဘိန္နရသာနိ တီဏိပိ ယာမကာလိကာဒီနိ အတ္တနော သဘာဝံ ဥပနေတိ၊ ယာမကာလိကံ ဒွေပိ သတ္တာဟကာလိကာဒီနိ အတ္တနော သဘာဝံ ဥပနေတိ၊ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကမေဝ အတ္တနော သဘာဝံ ဥပနေတိ. တသ္မာ တေန တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတေန သဒ္ဓိံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝါ ပုရေ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝါ ယာဝဇီဝိကံ သတ္တာဟံ ကပ္ပတိ၊ ဒွီဟပ္ပဋိဂ္ဂဟိတေန ဆာဟံ၊ တီဟပ္ပဋိဂ္ဂဟိတေန ပဉ္စာဟံ။ပေ။ သတ္တာဟပ္ပဋိဂ္ဂဟိတေန တဒဟေဝ ကပ္ပတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာယေဝ ဟိ ‘‘သတ္တာဟကာလိကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟိတံ သတ္တာဟံ ကပ္ပတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကာလယာမသတ္တာဟာတိက္ကမေသု စေတ္ထ ဝိကာလဘောဇန သန္နိဓိဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒါနံ ဝသေန အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဣမေသု ပန စတူသု ကာလိကေသု ယာဝကာလိကံ ယာမကာလိကန္တိ ဣမမေဝ ဒွယံ အန္တောဝုဋ္ဌဉ္စေဝ သန္နိဓိကာရကဉ္စ၊ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကဉ္စ အကပ္ပိယကုဋိယံ နိက္ခိပိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ သန္နိဓိမ္ပိ န ဇနေတိ. အကပ္ပိယကုဋိယံ အန္တောဝုဋ္ဌေန ပန တေန သဒ္ဓိံ ဣတရဒွယံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ မုခသန္နိဓိ နာမ ဟောတိ၊ မဟာပစ္စရိယံ ပန အန္တောဝုဋ္ဌံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နာမမတ္တမေဝ နာနာကရဏံ၊ အာပတ္တိ ပန ဒုက္ကဋမေဝ. တတ္ထ အကပ္ပိယကုဋိ နာမ သံဃဿ ဝါ ဥပသမ္ပန္နပုဂ္ဂလဿ ဝါ သန္တကံ ဝသနတ္ထာယ ကတဂေဟံ၊ တတ္ထ သဟသေယျပ္ပဟောနကေ ပဒေသေ ဝုဋ္ဌံ ယာဝကာလိကဉ္စ ယာမကာလိကဉ္စ သံဃိကံ ဝါ ဥပသမ္ပန္နပုဂ္ဂလဿ ဝါ သန္တကံ အန္တောဝုဋ္ဌံ နာမ ဟောတိ၊ တတ္ထ ပက္ကံ အန္တောပက္ကံ နာမ၊ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပန သယံ ပက္ကံ သာမံ ပက္ကံ နာမ၊ တံ သဗ္ဗံ အနဇ္ဈောဟရဏီယံ. တေန တေန သဒ္ဓိံ သံသဋ္ဌမ္ပိ တံဂတိကမေဝ၊ သဗ္ဗံ အဇ္ဈောဟရန္တဿ ဒုက္ကဋံ. တသ္မာ အန္တောဝုဋ္ဌအန္တောပက္ကမောစနတ္ထံ ဘဂဝတာ စတဿော ကပ္ပိယဘူမိယော (မဟာဝ. ၂၉၅) အနုညာတာ၊ တာသံ ဝိနိစ္ဆယော သမန္တပါသာဒိကာယံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၅) ဝုတ္တော. ယတ္ထ ပနေတာ န သန္တိ၊ တတ္ထ အနုပသမ္ပန္နဿ သန္တကံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သာမံ ပါကမ္ပိ ပုနပါကံ ဝဋ္ဋတိ၊ အသန္နိဓိကာရကေ သန္နိဓိကာရကသညိနော၊ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. အသန္နိဓိကာရကသညိနော၊ ယာဝကာလိကာဒီနိ တီဏိ နိဒဟိတွာ သကံ သကံ ကာလံ အနတိက္ကမိတွာ၊ ယာဝဇီဝိကံ သဒါပိ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အာမိသံ၊ သန္နိဓိဘာဝေါ၊ တဿ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနေဝါတိ.

သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

နဝမေ ပဏီတဘောဇနာနီတိ ပဏီတသံသဋ္ဌာနိ သတ္တဓညနိဗ္ဗတ္တာနိ ဘောဇနာနိ. ယထာ ဟိ အာဇညယုတ္တော ရထော ‘အာဇညရထော’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမိဓာပိ ပဏီတသံသဋ္ဌာနိ ဘောဇနာနိ ပဏီတဘောဇနာနီတိ. ယေဟိ ပန ပဏီတေဟိ သံသဋ္ဌာနိ၊ တာနိ ‘ပဏီတဘောဇနာနီ’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေသံ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ သေယျထိဒံ သပ္ပိ နဝနီတန္တိအာဒိမာဟ၊ တတ္ထ သပ္ပိအာဒီနိ ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒေ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တလက္ခဏေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. မစ္ဆာဒီသု ပန သဗ္ဗောပိ ‘ဩဒကော’တိ (ပါစိ. ၂၆၀) ဝုတ္တလက္ခဏော မစ္ဆော မစ္ဆောယေဝ. ယေသံ ပန မံသံ ကပ္ပတိ၊ တေသံ မံသဉ္စ ခီရဒဓီနိ စ ဣဓာဓိပ္ပေတာနိ. ဧဝရူပါနိ ပဏီတဘောဇနာနီတိ ယာနိ ဧတေဟိ သပ္ပိအာဒီဟိ သံသဋ္ဌတ္တာ ‘ပဏီတဘောဇနာနီ’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ တထာရူပါနိ ပဏီတဘောဇနာနိ. အဂိလာနောတိ ယဿ တေဟိ ဝိနာပိ ဖာသု ဟောတိ. အတ္တနော အတ္ထာယ ဝိညာပေတွာတိ ဧတ္ထ ပန ယော အဂိလာနော သုဒ္ဓါနိ သပ္ပိအာဒီနိ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဝိညာပေတိ၊ သော မဟာနာမသိက္ခာပဒေန (ပါစိ. ၃၀၃) ကာရေတဗ္ဗော၊ မစ္ဆာဒီနိ စတ္တာရိ ဝိညာပေန္တော သူပေါဒနဝိညတ္တိယာ (ပါစိ. ၆၁၂-၆၁၃) ကာရေတဗ္ဗော၊ သပ္ပိအာဒီဟိ သံသဋ္ဌဘောဇနာနိ ဝိညာပေန္တော ဣမိနာ ကာရေတဗ္ဗော. တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘သပ္ပိနာ ဘတ္တံ ဒေဟိ၊ သပ္ပိံ အာကိရိတွာ ဒေဟိ၊ သပ္ပိမိဿကံ ကတွာ ဒေဟိ၊ သဟ သပ္ပိနာ ဒေဟိ၊ သပ္ပိဉ္စ ဘတ္တဉ္စ ဒေဟီ’’တိ ဧဝံ ဝိညာပေန္တဿ တာဝ ဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟရဏေ အဇ္ဈောဟရဏေ ပါစိတ္တိယံ. ‘‘သပ္ပိဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ယသ္မာ သာလိဘတ္တံ ဝိယ သပ္ပိဘတ္တံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ သူပေါဒနဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋမေဝ ဟောတိ. သစေ ပန ‘‘သပ္ပိနာ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဘတ္တံ ဒတွာ ‘‘သပ္ပိံ ကတွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ နဝနီတခီရာဒီနိ ဝါ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဝါ ဒေတိ ‘‘ဣမိနာ သပ္ပိံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ၊ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. ‘‘ဂေါသပ္ပိနာ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဂေါသပ္ပိံ ဝါ ဒေတု၊ တသ္မိံ အသတိ ပုရိမနယေန နဝနီတာဒီနိ ဝါ၊ ဂါဝိံယေဝ ဝါ ဒေတု ‘‘ဣတော သပ္ပိနာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ၊ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. သစေ ပန ‘‘ဂေါသပ္ပိနာ ဒေဟီ’’တိ ယာစိတော အဇိကာသပ္ပိအာဒီဟိ ဒေတိ၊ ဝိသင်္ကေတံ. ဧဝဉှိ သတိ အညံ ယာစိတေန အညံ ဒိန္နံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အနာပတ္တိ၊ ဧသ နယော ‘‘အဇိကာသပ္ပိနာ ဒေဟီ’’တိအာဒီသုပိ. ‘‘ကပ္ပိယသပ္ပိနာ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ အကပ္ပိယသပ္ပိနာ ဒေတိ၊ ဝိသင်္ကေတမေဝ. ‘‘အကပ္ပိယသပ္ပိနာ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ အကပ္ပိယသပ္ပိနာဝ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ပရိဘောဂေပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒေသု ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သစေ ပန သဗ္ဗေဟိပိ သပ္ပိအာဒီဟိ ဧကဋ္ဌာနေ ဝါ နာနာဋ္ဌာနေ ဝါ ဝိညာပေတွာ ပဋိလဒ္ဓံ ဧကတော သမ္ဘိန္နရသံ ကတွာ တတော ကုသဂ္ဂေန ဧကဗိန္ဒုမ္ပိ အဇ္ဈောဟရတိ၊ နဝ ပါစိတ္တိယာနိ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ပဏီတဘောဇနဝိညတ္တိဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အဂိလာနော’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ဂိလာနဿ အဂိလာနသညိနော၊ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. ဂိလာနသညိဿ၊ ဂိလာနကာလေ ဝိညာပေတွာ အဂိလာနဿ ဘုဉ္ဇတော၊ ဂိလာနဿ သေသကေ၊ ဉာတကပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနတော၊ အညဿတ္ထာယ ဝိညတ္တေ၊ အတ္တနော ဓနေန ဂဟိတေ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ပဏီတဘောဇနတာ၊ အဂိလာနတာ၊ ကတဝိညတ္တိယာ ပဋိလာဘော၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒသမေ အဒိန္နန္တိ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ဂဏှန္တဿ ဟတ္ထပါသေ ဌတွာ ကာယကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓနိဿဂ္ဂိယာနံ အညတရေန န ဒိန္နံ၊ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကဿေတံ နာမံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကဉှိ ဘိက္ခုနော အတ္တနော သန္တကမ္ပိ အဇ္ဈောဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ပဋိဂ္ဂဟိတံ အန္တမသော ဝိဿာသိကသန္တကမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ တဿ လက္ခဏံ ဝုတ္တဝိပလ္လာသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. သစေ ဟိ ယော ကောစိ အနုပသမ္ပန္နော အန္တမသော တိရစ္ဆာနောပိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော ကာယာဒီနံ အညတရေန ဒေတိ၊ တဉ္စေ ဘိက္ခုနာ ယေန ကေနစိ သရီရာဝယဝေန ဝါ၊ တပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ၊ သံဟာရိမေန စ အန္တမသော မဉ္စေနာပိ၊ ဓာရေတုံ သမတ္ထေန စ အန္တမသော အတတ္ထဇာတကရုက္ခပဏ္ဏေနာပိ၊ သူစိယာ ပရာမဋ္ဌမတ္တေနာပိ ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓံ နာမ ဣဓ နတ္ထိ၊ ယမ္ပိ နတ္ထုကရဏိယာ ဒိယျမာနံ နာသိကာယ၊ အကလ္လကော ဝါ မုခေန ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ၊ အာဘောဂမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ ပမာဏံ. ပုဗ္ဗာဘောဂေ စ သတိ ပစ္ဆာ နိဒ္ဒါယန္တဿ ပတ္တေ ဒိန္နမ္ပိ ဟတ္ထပါသေ သတိ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. ယမ္ပိ ‘‘ပတ္တေန ပဋိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ နိသိန္နဿေဝ ဟတ္ထေ ပတတိ၊ တံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အဘိဟဋဘာဇနတော ပတိတရဇမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ တတ္ထ ဌိတနိသိန္နနိပန္နာနံ ပဝါရဏာသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဟတ္ထပါသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သစေ ပန ဒါယကပ္ပဋိဂ္ဂါဟကေသု ဧကော အာကာသေ ဟောတိ၊ ဧကော ဘူမိယံ၊ ဘူမဋ္ဌဿ သီသေန အာကာသဋ္ဌဿ စ ဌပေတွာ ဒါတုံ ဝါ ဂဟေတုံ ဝါ ပသာရိတဟတ္ထံ ယံ အာသန္နတရံ အင်္ဂံ၊ တဿ ဩရိမန္တေန ဟတ္ထပါသပ္ပမာဏံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. သစေပိ ဧကော ကူပေ ဟောတိ၊ ဧကော ကူပတဋေ၊ ဧကော ဝါ ရုက္ခေ၊ ဧကော ပထဝိယံ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ဟတ္ထပါသပ္ပမာဏံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. တသ္မိံ ဌတွာ သစေပိ ဒွေ တယော ဝါ သာမဏေရာ ယံ မဇ္ဈိမော ပုရိသော ဥက္ခိပိတုံ သက္ကောတိ၊ ဧဝရူပံ ဘာရံ ပဝဋ္ဋေန္တာ ဘိက္ခုနော ဘူမိယံ ဌပိတဟတ္ထံ အာရောပေန္တိ၊ ဥက္ခိပိတွာ ဝါ ဘိက္ခုနော ပသာရိတဟတ္ထေ ဧကဒေသေနာပိ ဌပေန္တိ၊ တံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. ယံ ပန ပိဏ္ဍာယ စရန္တဿ ပတ္တေ ရဇံ ပတတိ၊ တံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာဝ ဘိက္ခာ ဂဏှိတဗ္ဗာ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဂဏှန္တဿ ဝိနယဒုက္ကဋံ၊ တံ ပန ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ. သစေ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ဝစနံ အဿုတွာ ဝါ အနာဒိယိတွာ ဝါ ဘိက္ခံ ဒေန္တိယေဝ၊ ဝိနယဒုက္ကဋာ မုစ္စတိ၊ ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အညာ ဘိက္ခာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ. သစေ မဟာဝါတော တတော တတော ရဇံ ပါတေတိ၊ န သက္ကာ ဟောတိ ဘိက္ခံ ဂဟေတုံ၊ ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒဿာမီ’’တိ သုဒ္ဓစိတ္တေန အာဘောဂံ ကတွာ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. တံ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာ ပုန တေန ဒိန္နံ ဝါ တဿ ဝိဿာသေန ဝါ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အဿုခေဠသိင်္ဃာဏိကာဒီသု ယံ ဌာနတော စဝိတွာ ဟတ္ထေ ဝါ ပတ္တေ ဝါ ပတတိ၊ တံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ အင်္ဂလဂ္ဂံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ. ပတန္တမ္ပိ ဝေါစ္ဆိန္နဉ္စေ အန္တရာ န ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဥဂ္ဂဟိတကံ နာမ ဟောတိ၊ တံ ပစ္ဆာ ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပန ဘေသဇ္ဇံ ဝါ မူလဖလံ ဝါ မာတာဒီနံ အတ္ထာယ ဂဟေတွာ ဆာယတ္ထာယ ဝါ ဖလိနိသာခံ ဥက္ခိပိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ တတော ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယော ပန တတ္ထ ဇာတကဖလိနိသာခါယ ဝါ ဝလ္လိယာ ဝါ ဂဟေတွာ စာလေတိ. တဿ တတော လဒ္ဓံ ဖလံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဒုရုပစိဏ္ဏဒုက္ကဋဉ္စ အာပဇ္ဇတိ၊ အညဿ တံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဖလိရုက္ခံ ပန အပဿယိတုံ ဝါ အာလမ္ဗိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတေ ယံ အညံ အင်္ကုရာဒိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ တံ. ယာဝ ဟိ ဟတ္ထတော မုတ္တေ နိရပေက္ခော န ဟောတိ၊ နိရပေက္ခတာယ ဝါ ဟတ္ထတော န မုစ္စတိ၊ တာဝ န ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတိ၊ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တော.

မုခဒွါရန္တိ ဂလနာဠိကံ. မုခေန ဝါ ဟိ ပဝိဋ္ဌံ ဟောတု၊ နာသိကာယ ဝါ၊ ဂလေန အဇ္ဈောဟရဏီယတာယ သဗ္ဗမ္ပိ တံ မုခဒွါရံ ပဝေသိတမေဝ ဟောတိ. အာဟာရန္တိ ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ ဝါ ယာမကာလိကံ ဝါ သတ္တာဟကာလိကံ ဝါ ယာဝဇီဝိကံ ဝါ. သဗ္ဗဉှေတံ အဇ္ဈောဟရဏီယတ္တာ ‘အာဟာရော’တိ ဝုစ္စတိ၊ တတ္ထ သဗ္ဗမ္ပိ ဓညံ ဝါ ဓညာနုလောမံ ဝါ တာလနာဠိကေရပနသလဗုဇအလာဗုကုမ္ဘဏ္ဍပုဿဖလတိပုသဖလဧဠာလုကသင်္ခါတံ နဝဝိဓံ မဟာဖလဉ္စေဝ အပရဏ္ဏဉ္စ၊ ယဉ္စညံ ဝနမူလပတ္တပုပ္ဖဖလာဒိ အာဟာရတ္ထံ ဖရတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ယာဝ မဇ္ဈနှိကကာလော၊ တာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝကာလိကံ နာမ. အမ္ဗပါနံ ဇမ္ဗုပါနံ စောစပါနံ မောစပါနံ မဓုကပါနံ မုဒ္ဒိကပါနံ သာလူကပါနံ ဖာရုသကပါနန္တိ ဣမာနိ အဋ္ဌ ပါနာနိ၊ ယာနိ စ တေသံ အနုလောမာနိ ဝေတ္တတိန္တိဏိကမာတုလုင်္ဂကပိဋ္ဌကောသမ္ဗကရမန္ဒာဒိခုဒ္ဒကဖလပါနာနိ၊ ဧတာနိ သဗ္ဗာနိ အနုပသမ္ပန္နေဟိ သီတောဒကေန မဒ္ဒိတွာ ကတာနိ အာဒိစ္စပါကာနိ ဝါ ယာဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမယာမံ နိဒဟိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာမကာလိကာနိ နာမ. အဝသေသေသု အနုညာတဖလပတ္တပုပ္ဖရသေသုပိ ဧသေဝ နယော. သပ္ပိအာဒီနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ သတ္တာဟံ နိဒဟိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော သတ္တာဟကာလိကာနိ နာမ. ဣဒံ ပန ယာဝကာလိကာဒိတ္တယံ ကာလဝိမုတ္တဉ္စ ဥဒကံ ဌပေတွာ အဝသေသမူလဖလာဖလာဒိ ယံ နေဝ ခါဒနီယတ္ထံ န ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရတိ၊ တံ ယာဝဇီဝံ နိဒဟိတွာ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝဇီဝိကံ နာမ. အာဟရေယျာတိ ပဝေသေယျ. အညတြ ဥဒကဒန္တပေါနာတိ ဣဒံ အနာဟာရေပိ ဥဒကေ အာဟာရသညာယ၊ ဒန္တပေါနေ စ ‘‘မုခဒွါရံ အာဟဋံ ဣဒ’’န္တိ သညာယ ကုက္ကုစ္စာယန္တာနံ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဥဒကဉှိ ယထာသုခံ ပါတုံ၊ ဒန္တကဋ္ဌဉ္စ ဒန္တပေါနပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဌပေတွာ ပန ဣဒံ ဒွယံ အဝသေသံ အဇ္ဈောဟရဏတ္ထာယ ဂဏှတော ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ၊ သစေပိ ဒန္တကဋ္ဌရသော အဇာနန္တဿ အန္တော ပဝိသတိ၊ ပါစိတ္တိယမေဝ.

ဝေသာလိယံ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ အဒိန္နံ အာဟာရံ အာဟရဏဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ‘‘အညတြ ဥဒကဒန္တပေါနာ’’တိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတကေ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတသညိနော၊ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋံ. ပဋိဂ္ဂဟိတသညိဿ၊ ဥဒကဒန္တပေါနေ၊ စတ္တာရိ မဟာဝိကဋာနိ သတိ ပစ္စယေ အသတိ ကပ္ပိယကာရကေ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဧတ္ထ ဒုဗ္ဗစောပိ အသမတ္ထောပိ ကပ္ပိယကာရကော အသန္တပက္ခေယေဝ တိဋ္ဌတိ၊ ဆာရိကာယ အသတိ သုက္ခဒါရုံ ဈာပေတွာ၊ တသ္မိဉ္စ အသတိ အလ္လဒါရုံ ရုက္ခတော ဆိန္ဒိတွာပိ ကာတုံ၊ မတ္တိကတ္ထာယ စ ပထဝိံ ခဏိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒံ ပန စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ မဟာဝိကဋံ ကာလောဒိဿံ နာမ သပ္ပဒဋ္ဌက္ခဏေယေဝ သာမံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အညဒါ ပဋိဂ္ဂါဟာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကတာ၊ အနနုညာတတာ၊ ဓူမာဒိအဗ္ဗောဟာရိကာဘာဝေါ၊ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနီတိ.

ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဘောဇနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.