အမရာဝိက္ခေပဝါဒဝဏ္ဏနာ

၆၁. န မရတီတိ န ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ. ‘‘ဧဝမ္ပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ ဝိဝိဓော နာနပ္ပကာရော ခေပေါ ပရေန ပရဝါဒီနံ ခိပနံ ဝိက္ခေပေါ. အမရာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝါစာယ စ ဝိက္ခိပန္တီတိ ဝါ အမရာဝိက္ခေပိနော. အမရာဝိက္ခေပိနော ဧဝ အမရာဝိက္ခေပိကာ. ဣတော စိတော စ သန္ဓာဝတိ ဧကသ္မိံ သဘာဝေ အနဝဋ္ဌာနတော. အမရာ ဝိယ ဝိက္ခိပန္တီတိ ဝါ ပုရိမနယေနေဝ သဒ္ဒတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၆၂. ဝိက္ခေပဝါဒိနော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ၊ အကုသလဓမ္မေပိ သဘာဝဘေဒဝသေနေဝ ဉာတုံ ဉာဏဗလံ နတ္ထီတိ ကုသလာကုသလပဒါနံ ကုသလာကုသလကမ္မပထဝသေနေဝ အတ္ထော. ပဌမနယဝသေနေဝ အပရိယန္တဝိက္ခေပတာယ အမရာဝိက္ခေပံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နောတိ အနိယမိတဝိက္ခေပေါ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနိယမိတဝိက္ခေပေါတိ သဿတာဒီသု ဧကသ္မိမ္ပိ ပကာရေ အဋ္ဌတွာ ဝိက္ခေပကရဏံ၊ ပရဝါဒိနာ ယသ္မိံ ကိသ္မိဉ္စိ ပုစ္ဆိတေ ပကာရေ တဿ ပဋိက္ခေပေါတိ အတ္ထော. ဒုတိယနယဝသေန အမရာသဒိသာယ အမရာယ ဝိက္ခေပံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ကုသလန္တိ ဝါ ပုဋ္ဌော’’တိအာဒိမာဟ. အထ ဝါ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ အနိယမတောဝ သဿတေကစ္စသဿတုစ္ဆေဒတက္ကီဝါဒါနံ ပဋိသေဓနေန တံ တံ ဝါဒံ ပဋိက္ခိပတေဝ အပရိယန္တဝိက္ခေပဝါဒတ္တာ အမရာဝိက္ခေပိနော. အတ္တနာ ပန အနဝဋ္ဌိတဝါဒတ္တာ န ကိသ္မိဉ္စိ ပက္ခေ အဝတိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘သယံ ပန။ပေ။ ဗျာကရောတီ’’တိ. ဣဒါနိ ကုသလာဒီနံ အဗျာကရဏေန တမေဝ အနဝဋ္ဌာနံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘ဣဒံ ကုသလန္တိ ဝါ ပုဋ္ဌော’’တိအာဒိနာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧကသ္မိမ္ပိ ပက္ခေ န တိဋ္ဌတီ’’တိ.

၆၃. ကုသလာကုသလံ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တောပိ ယေသမဟံ သမယေန ကုသလမေဝ ‘‘ကုသလ’’န္တိ၊ အကုသလမေဝ စ ‘‘အကုသလ’’န္တိ ဗျာကရေယျံ၊ တေသု တထာ ဗျာကရဏဟေတု ‘‘အဟော ဝတ ရေ ပဏ္ဍိတော’’တိ သက္ကာရသမ္မာနံ ကရောန္တေသု မမ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ အဿာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော သမ္ဘဝတိ. ဒေါသော ဝါ ပဋိဃော ဝါတိ ဧတ္ထ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ယောဇေတဗ္ဗံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝဝိသယာနံ ရာဂါဒီနံ ဝသေန ယောဇနာ ကတာ. ‘‘ဆန္ဒရာဂဒွယံ ဥပါဒါန’’န္တိ အဘိဓမ္မနယေန ဝုတ္တံ. အဘိဓမ္မေ ဟိ တဏှာဒိဋ္ဌိယောဝ ‘‘ဥပါဒါန’’န္တိ အာဂတာ၊ သုတ္တန္တေ ပန ဒေါသောပိ ‘‘ဥပါဒါန’’န္တိ ဝုတ္တော ‘‘ကောဓုပါဒါနဝိနိဗန္ဓာ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒီသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဘယမ္ပိ ဝါ ဒဠှဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပါဒါန’’န္တိ. ဒဠှဂ္ဂဟဏံ အမုဉ္စနံ. ပဋိဃောပိ ဟိ ဥပနာဟာဒိဝသေန ပဝတ္တော အာရမ္မဏံ န မုဉ္စတိ. ဝိဟနနံ ဟိံသနံ ဝိဗာဓနံ. ရာဂေါပိ ဟိ ပရိဠာဟဝသေန သာရဒ္ဓဝုတ္တိတာယ နိဿယံ ဝိဗာဓတီတိ. ဝိနာသေတုကာမတာယ အာရမ္မဏံ ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၄. ပဏ္ဍိစ္စေနာတိ ပညာယ. ယေန ဟိ ဓမ္မေန ယုတ္တော ‘‘ပဏ္ဍိတော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ သော ဓမ္မော ပဏ္ဍိစ္စံ၊ တေန သုတစိန္တာမယံ ပညံ ဒဿေတိ၊ န ပါကတိကကမ္မနိဗ္ဗတ္တံ သာဘာဝိကပညံ. ကတ-သဒ္ဒဿ ကိရိယာသာမညဝါစကတ္တာ ‘‘ကတဝိဇ္ဇော’’တိအာဒီသု ဝိယ ကတ-သဒ္ဒေါ ဉာဏာနုယုတ္တတံ ဝဒတီတိ အာဟ ‘‘ဝိညာတပရပ္ပဝါဒါ’’တိ. သတ္တဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဂ္ဂဿ အံသုကောဋိဝေဓကော ‘‘ဝါလဝေဓီ’’တိ အဓိပ္ပေတော.

၆၅-၆. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ပုရိမာနမ္ပိ တိဏ္ဏံ ကုသလာဒိဓမ္မသဘာဝါနဝဗောဓတော အတ္ထေဝ မန္ဒဘာဝေါ၊ တေသံ ပန အတ္တနော ကုသလာဒိဓမ္မာနဝဗောဓဿ အဝဗောဓဝိသေသော အတ္ထိ၊ တဒဘာဝါ ပစ္ဆိမောယေဝ မန္ဒမောမူဟဘာဝေန ဝုတ္တော. နနု စ ပစ္ဆိမဿာပိ ‘‘အတ္ထိ ပရောလောကော’တိ ဣတိ စေ မေ အဿ၊ ‘အတ္ထိ ပရောလောကော’တိ ဣတိ တေ နံ ဗျာကရေယျံ၊ ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၁.၆၅) ဝစနတော အတ္တနော ဓမ္မာနဝဗောဓဿ အဝဗောဓော အတ္ထိယေဝါတိ? ကိဉ္စာပိ အတ္ထိ၊ န တဿ ပုရိမာနံ ဝိယ အပရိညာတဓမ္မဗျာကရဏနိဗန္ဓနမုသာဝါဒါဒိဘယပရိဇိဂုစ္ဆနကာရော အတ္ထိ၊ အထ ခေါ မဟာမူဠှောယေဝ. အထ ဝါ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပကရဏတ္ထံ ‘‘အတ္ထိ ပရောလောကော’တိ ဣတိ စေ မံ ပုစ္ဆသီ’’တိ ပုစ္ဆာဌပနမေဝ တေန ဒဿီယတိ၊ န အတ္တနော ဓမ္မာနဝဗောဓောတိ အယမေဝ ဝိသေသေန ‘‘မန္ဒော စေဝ မောမူဟော စာ’’တိ ဝုတ္တော. တေနေဝ ဟိ တထာဝါဒိနံ သဉ္ဇယံ ဗေလဋ္ဌပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ‘‘အယံ ဝါ ဣမေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သဗ္ဗမန္ဒော သဗ္ဗမူဠှော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၈၁) ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘အတ္ထိ ပရောလောကော’’တိ သဿတဒဿနဝသေန သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဝါ ပုစ္ဆာ. ‘‘နတ္ထိ ပရောလောကော’’တိ နတ္ထိကဒဿနဝသေန သမ္မာဒဿနဝသေန ဝါ ပုစ္ဆာ. ‘‘အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ ပရောလောကော’’တိ ဥစ္ဆေဒဒဿနဝသေန သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဧဝ ဝါ ပုစ္ဆာ. ‘‘နေဝ အတ္ထိ န နတ္ထိ ပရောလောကော’’တိ ဝုတ္တပ္ပကာရတ္တယပဋိက္ခေပေ သတိ ပကာရန္တရဿ အသမ္ဘဝတော အတ္ထိတာနတ္ထိတာဟိ နဝတ္တဗ္ဗာကာရော ပရောလောကောတိ ဝိက္ခေပညေဝ ပုရေက္ခာရေန သမ္မာဒိဋ္ဌိဝသေန ဝါ ပုစ္ဆာ. သေသစတုက္ကတ္တယေပိ ဝုတ္တနယာနုသာရေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုညသင်္ခါရတ္တိကော ဝိယ ဟိ ကာယသင်္ခါရတ္တိကေန ပုရိမစတုက္ကသင်္ဂဟိတော ဧဝ အတ္ထော. သေသစတုက္ကတ္တယေန အတ္တပရာမာသပုညာဒိ ဖလတာစောဒနာနယေန သင်္ဂဟိတောတိ.

အမရာဝိက္ခေပိကော သဿတာဒီနံ အတ္တနော အရုစ္စနတာယ သဗ္ဗတ္ထ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိနာ ဝိက္ခေပညေဝ ကရောတိ. တတ္ထ ‘‘ဧဝန္တိပိ မေ နော’’တိအာဒိ တတ္ထ တတ္ထ ပုစ္ဆိတာကာရပဋိသေဓနဝသေန ဝိက္ခိပနာကာရဒဿနံ. နနု စ ဝိက္ခေပဝါဒိနော ဝိက္ခေပပက္ခဿ အနုဇာနနံ ဝိက္ခေပပက္ခေ အဝဋ္ဌာနံ ယုတ္တရူပန္တိ? န၊ တတ္ထာပိ တဿ သမ္မူဠှတ္တာ၊ ပဋိက္ခေပဝသေနေဝ စ ဝိက္ခေပဝါဒဿ ပဝတ္တနတော. တထာ ဟိ သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော ရညာ အဇာတသတ္တုနာ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော ပရလောကတ္တိကာဒီနံ ပဋိသေဓနမုခေန ဝိက္ခေပံ ဗျာကာသိ.

ဧတ္ထာဟ – နနု စာယံ သဗ္ဗောပိ အမရာဝိက္ခေပိကော ကုသလာဒယော ဓမ္မေ၊ ပရလောကတ္တိကာဒီနိ စ ယထာဘူတံ အနဝဗုဇ္ဈမာနော တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပနမတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ကထံ ဒိဋ္ဌိဂတိကဘာဝေါ. န ဟိ အဝတ္တုကာမဿ ဝိယ ပုစ္ဆိတမတ္ထမဇာနန္တဿ ဝိက္ခေပကရဏမတ္တေန ဒိဋ္ဌိဂတိကတာ ယုတ္တာတိ? ဝုစ္စတေ – န ဟေဝ ခေါ ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပကရဏမတ္တေန တဿ ဒိဋ္ဌိဂတိကတာ၊ အထ ခေါ မိစ္ဆာဘိနိဝေသဝသေန. သဿတာဘိနိဝေသေန မိစ္ဆာဘိနိဝိဋ္ဌောယေဝ ဟိ ပုဂ္ဂလော မန္ဒဗုဒ္ဓိတာယ ကုသလာဒိဓမ္မေ ပရလောကတ္တိကာဒီနိ စ ယာထာဝတော အပ္ပဋိပဇ္ဇမာနော အတ္တနာ အဝိညာတဿ အတ္ထဿ ပရံ ဝိညာပေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ မုသာဝါဒါဒိဘယေန စ ဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတီတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ယာသံ သတ္တေဝ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော၊ သေသာ သဿတဒိဋ္ဌိယော’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၉၇-၉၈) အထ ဝါ ပုညပါပါနံ တဗ္ဗိပါကာနဉ္စ အနဝဗောဓေန အသဒ္ဒဟနေန စ တဗ္ဗိသယာယ ပုစ္ဆာယ ဝိက္ခေပကရဏံယေဝ သုန္ဒရန္တိ ခန္တိံ ရုစိံ ဥပ္ပါဒေတွာ အဘိနိဝိသန္တဿ ဥပ္ပန္နာ ဝိသုံယေဝေသာ ဧကာ ဒိဋ္ဌိ သတ္တဘင်္ဂဒိဋ္ဌိ ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘ပရိယန္တရဟိတာ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ ဒိဋ္ဌိ စေဝ ဝါစာ စာ’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၆၁). ကထံ ပနဿာ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟော? ဥစ္ဆေဒဝသေန အနဘိနိဝေသတော. နတ္ထိ ကောစိ ဓမ္မာနံ ယထာဘူတဝေဒီ ဝိဝါဒဗဟုလတ္တာ လောကဿ၊ ‘‘ဧဝမေဝ’’န္တိ ပန သဒ္ဒန္တရေန ‘‘ဓမ္မနိဇ္ဈာနနာ အနာဒိကာလိကာ လောကေ’’တိ ဂါဟဝသေန သဿတလေသောပေတ္ထ လဗ္ဘတိယေဝ.