အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဝါဒဝဏ္ဏနာ

၆၇. အဓိစ္စ ယဒိစ္ဆကံ ယံ ကိဉ္စိ ကာရဏံ၊ ကဿစိ ဝုဒ္ဓိပုဗ္ဗံ ဝါ ဝိနာ သမုပ္ပန္နောတိ အတ္တလောကသညိတာနံ ခန္ဓာနံ အဓိစ္စုပ္ပတ္တိအာကာရာရမ္မဏံ ဒဿနံ တဒါကာရသန္နိဿယေန ပဝတ္တိတော၊ တဒါကာရသဟစရိတတာယ စ ‘‘အဓိစ္စသမုပ္ပန္န’’န္တိ ဝုစ္စတိ ယထာ ‘‘မဉ္စာ ဃောသန္တိ၊ ကုန္တာ ပစရန္တီ’’တိ စ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စာတိ ဒဿနံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္န’’န္တိ.

၆၈-၇၃. ဒေသနာသီသန္တိ ဒေသနာယ ဇေဋ္ဌကဘာဝေန ဂဟဏံ၊ တေန သညံယေဝ ဓုရံ ကတွာ ဘဂဝတာ အယံ ဒေသနာ ကတာ၊ န ပန တတ္ထ အညေသံ အရူပဓမ္မာနံ အတ္ထိဘာဝတောတိ ဒဿေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘အစိတ္တုပ္ပါဒါ’’တိအာဒိ. ဘဂဝါ ဟိ ယထာ လောကုတ္တရဓမ္မံ ဒေသေန္တော သမာဓိံ ပညံ ဝါ ဓုရံ ကရောတိ၊ ဧဝံ လောကိယဓမ္မံ ဒေသေန္တော စိတ္တံ သညံ ဝါ ဓုရံ ကရောတိ. တတ္ထ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ (ဓ. သ. ၂၇၇) ပဉ္စင်္ဂိကော သမ္မာသမာဓိ [ဒီ. နိ. ၃.၃၅၅ (ခ)] ပဉ္စဉာဏိကော သမ္မာသမာဓိ၊ [ဒီ. နိ. ၃.၃၅၅ (ဇ)၊ ဝိဘ. ၂.၈၀၄] ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၇၁) တထာ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ၊ (ဓ. သ. ၁) ကိံစိတ္တော တွံ ဘိက္ခု (ပါရာ. ၁၄၆၊ ၁၈၀) မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ၊ (ဓ. ပ. ၁၊ ၂၊ နေတ္တိ. ၉၀၊ ပေဋကော. ၈၃) သန္တိ ဘိက္ခဝေ သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော၊ (ဒီ. နိ. ၃.၃၃၂၊ ၃၄၂၊ ၃၅၇၊ အ. နိ. ၉.၂၄၊ စူဠနိ. ၈၃) န နေဝသညာနာသညာယတန’’န္တိအာဒီနိ သုတ္တာနိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၈) ဧတဿ အတ္ထဿ သာဓကာနိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. တိတ္ထာယတနေတိ အညတိတ္ထိယသမယေ. တိတ္ထိယာ ဟိ ဥပပတ္တိဝိသေသေ ဝိမုတ္တိသညိနော၊ သညာဝိရာဂါဝိရာဂေသု အာဒီနဝါနိသံသဒဿိနော ဝါ ဟုတွာ အသညသမာပတ္တိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အက္ခဏဘူမိယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န သာသနိကာ. ဝါယောကသိဏေ ပရိကမ္မံ ကတွာတိ ဝါယောကသိဏေ ပဌမာဒီနိ တီဏိ ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တတိယဇ္ဈာနေ စိဏ္ဏဝသီ ဟုတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနာဓိဂမာယ ပရိကမ္မံ ကတွာ. တေနေဝါဟ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ’’တိ.

ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဝါယောကသိဏေယေဝ ပရိကမ္မံ ဝုတ္တန္တိ? ဝုစ္စတေ – ယထေဝ ဟိ ရူပပဋိဘာဂဘူတေသု ကသိဏဝိသေသေသု ရူပဝိဘာဝနေန ရူပဝိရာဂဘာဝနာသင်္ခါတော အရူပသမာပတ္တိဝိသေသော သစ္ဆိကရီယတိ၊ ဧဝံ အပရိဗျတ္တဝိဂ္ဂဟတာယ အရူပပဋိဘာဂဘူတေ ကသိဏဝိသေသေ အရူပဝိဘာဝနေန အရူပဝိရာဂဘာဝနာသင်္ခါတော ရူပသမာပတ္တိဝိသေသော အဓိဂမီယတီတိ ဧတ္ထ ‘‘သညာ ရောဂေါ သညာ ဂဏ္ဍော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၂၄) ‘‘ဓိ စိတ္တံ၊ ဓိဗ္ဗတေ တံ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ စ နယေန အရူပပ္ပဝတ္တိယာ အာဒီနဝဒဿနေန၊ တဒဘာဝေ စ သန္တပဏီတဘာဝသန္နိဋ္ဌာနေန ရူပသမာပတ္တိယာ အဘိသင်္ခရဏံ၊ ရူပဝိရာဂဘာဝနာ ပန သဒ္ဓိံ ဥပစာရေန အရူပသမာပတ္တိယော၊ တတ္ထာပိ ဝိသေသေန ပဌမာရုပ္ပဇ္ဈာနံ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏေပီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တဿာပိ ဟိ အရူပပဋိဘာဂတာ လဗ္ဘတီတိ? ဣစ္ဆိတမေဝေတံ ကေသဉ္စိ အဝစနံ ပနေတ္ထ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ အဂ္ဂဟိတဘာဝေန. ယထာ ဟိ ရူပဝိရာဂဘာဝနာ ဝိရဇ္ဇနီယဓမ္မဘာဝမတ္တေန ပရိနိပ္ဖန္နာ၊ ဝိရဇ္ဇနီယဓမ္မပဋိဘာဂဘူတေ စ ဝိသယဝိသေသေ ပါတုဘဝတိ၊ ဧဝံ အရူပဝိရာဂဘာဝနာပီတိ ဝုစ္စမာနေ န ကောစိ ဝိရောဓော၊ တိတ္ထိယေဟေဝ ပန တဿာ သမာပတ္တိယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတာယ၊ တေသဉ္စ ဝိသယပထေသုပနိဗန္ဓနဿေဝ တဿ ဈာနဿ ပဋိပတ္တိတော ဒိဋ္ဌိဝန္တေဟိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ စတုတ္ထေယေဝ ဘူတကသိဏေ အရူပဝိရာဂဘာဝနာပရိကမ္မံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိဉ္စ ဝဏ္ဏကသိဏေသု ဝိယ ပုရိမဘူတကသိဏတ္တယေပိ ဝဏ္ဏပဋိစ္ဆာယာဝ ပဏ္ဏတ္တိ အာရမ္မဏံ ဈာနဿ လောကဝေါဟာရာနုရောဓေနေဝ ပဝတ္တိတော. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၇) ပထဝီကသိဏဿ အာဒါသစန္ဒမဏ္ဍလူပမာဝစနဉ္စ သမတ္ထိတံ ဟောတိ၊ စတုတ္ထံ ပန ဘူတကသိဏံ ဘူတပ္ပဋိစ္ဆာယမေဝ ဈာနဿ ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ တဿေဝ အရူပပဋိဘာဂတာ ယုတ္တာတိ ဝါယောကသိဏေယေဝ ပရိကမ္မံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣဓေဝါတိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေယေဝ. တတ္ထာတိ အသညဘဝေ. ယဒိ ရူပက္ခန္ဓမတ္တမေဝ အသညဘဝေ ပါတုဘဝတိ၊ ကထမရူပသန္နိဿယေန ဝိနာ တတ္ထ ရူပံ ပဝတ္တတိ၊ ကထံ ပန ရူပသန္နိဿယေန ဝိနာ အရူပဓာတုယံ အရူပံ ပဝတ္တတိ၊ ဣဒမ္ပိ တေန သမာနဇာတိယမေဝ. ကသ္မာ? ဣဓေဝ အဒဿနတော. ယဒိ ဧဝံ ကဗဠီကာရာဟာရေန ဝိနာ ရူပဓာတုယံ ရူပေန န ပဝတ္တိတဗ္ဗံ၊ ကိံ ကာရဏံ? ဣဓေဝ အဒဿနတော. အပိ စ ယထာ ယဿ စိတ္တသန္တာနဿ နိဗ္ဗတ္တိကာရဏံ ရူပေ အဝိဂတတဏှံ၊ တဿ သဟ ရူပေန သမ္ဘဝတော ရူပံ နိဿာယ ပဝတ္တိ၊ ယဿ ပန နိဗ္ဗတ္တိကာရဏံ ရူပေ ဝိဂတတဏှံ၊ တဿ ဝိနာ ရူပေန ရူပနိရပေက္ခတာယ ကာရဏဿ၊ ဧဝံ ယဿ ရူပပ္ပဗန္ဓဿ နိဗ္ဗတ္တိကာရဏံ ဝိဂတတဏှံ အရူပေ၊ တဿ ဝိနာ အရူပေန ပဝတ္တိ ဟောတီတိ အသညဘဝေ ရူပက္ခန္ဓမတ္တမေဝ နိဗ္ဗတ္တတိ. ကထံ ပန တတ္ထ ကေဝလော ရူပပ္ပဗန္ဓော ပစ္စုပ္ပန္နပစ္စယရဟိတော စိရကာလံ ပဝတ္တတီတိ ပစ္စေတဗ္ဗံ၊ ကိတ္တကံ ဝါ ကာလံ ပဝတ္တတီတိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ယထာ နာမ ဇိယာဝေဂုက္ခိတ္တော သရော’’တိအာဒိ၊ တေန န ကေဝလမာဂမောယေဝ အယမေတ္ထ ယုတ္တီတိ ဒဿေတိ. တတ္တကမေဝ ကာလန္တိ ဥက္ကံသတော ပဉ္စ မဟာကပ္ပသတာနိပိ တိဋ္ဌန္တိ အသညသတ္တာ. ဈာနဝေဂေတိ အသညသမာပတ္တိပရိက္ခတေ ကမ္မဝေဂေ. အန္တရဓာယတီတိ ပစ္စယနိရောဓေန နိရုဇ္ဈတိ နပ္ပဝတ္တတိ.

ဣဓာတိ ကာမဘဝေ. ကထံ ပန အနေကကပ္ပသတသမတိက္ကမေန စိရနိရုဒ္ဓတော ဝိညာဏတော ဣဓ ဝိညာဏံ သမုပ္ပဇ္ဇတိ. န ဟိ နိရုဒ္ဓေ စက္ခုမှိ စက္ခုဝိညာဏမုပ္ပဇ္ဇမာနံ ဒိဋ္ဌန္တိ? နယိဒမေကန္တတော ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. စိရနိရုဒ္ဓမ္ပိ ဟိ စိတ္တံ သမာနဇာတိကဿ အန္တရာနုပ္ပဇ္ဇနတော အနန္တရပစ္စယမတ္တံ ဟောတိယေဝ၊ န ဗီဇံ၊ ဗီဇံ ပန ကမ္မံ. တသ္မာ ကမ္မတော ဗီဇဘူတတော အာရမ္မဏာဒီဟိ ပစ္စယေဟိ အသညဘဝတော စုတာနံ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိဝိညာဏံ ဟောတိယေဝ. တေနာဟ ‘‘ဣဓ ပဋိသန္ဓိသညာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ဧတ္ထ စ ယထာ နာမ ဥတုနိယာမေန ပုပ္ဖဂ္ဂဟဏေ နိယတကာလာနံ ရုက္ခာနံ ဝေခေ ဒိန္နေ ဝေခဗလေန န ယထာ နိယာမတာ ဟောတိ ပုပ္ဖဂ္ဂဟဏဿ၊ ဧဝမေဝ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ အဝိပ္ပယောဂေန ဝတ္တမာနေသု ရူပါရူပဓမ္မေသု ရူပါရူပဝိရာဂဘာဝနာဝေခေ ဒိန္နေ တဿ သမာပတ္တိဝေခဗလဿ အနုရူပတော အရူပဘဝေ အသညာဘဝေ စ ယထာက္ကမံ ရူပရဟိတာ အရူပရဟိတာ စ ခန္ဓာနံ ပဝတ္တိ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နနု ဧတ္ထ ဇာတိသတသဟဿဒသသံဝဋ္ဋာဒီနံ မတ္ထကေ၊ အဗ္ဘန္တရတော ဝါ ပဝတ္တာယ အသညူပဝတ္တိယာ ဝသေန လာဘီအဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒေါ လာဘီသဿတဝါဒေါ ဝိယ အနေကဘေဒေါ သမ္ဘဝတီတိ? သစ္စံ သမ္ဘဝတိ၊ အနန္တရတ္တာ ပန အာပန္နာယ အသညူပပတ္တိယာ ဝသေန လာဘီအဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒေါ နယဒဿနဝသေန ဧကောဝ ဒဿိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟတော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒဿ သဿတဝါဒေ အာဂတော သဗ္ဗော ဒေသနာနယော ယထာသမ္ဘဝံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒေပိ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဣမဿ ဝိသေသဿ ဒဿနတ္ထံ ဘဂဝတာ လာဘီအဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒေါ အဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော. အဝဿဉ္စ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒဿ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော သံကိလေသပက္ခေ သတ္တာနံ အဇ္ဈာသယဿ ဒုဝိဓတ္တာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စာ’’တိ. တထာ စ ဝက္ခတိ ‘‘ယာသံ သတ္တေဝ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော၊ သေသာ သဿတဒိဋ္ဌိယော’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၉၇-၉၈).

နနု စ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကဝါဒဿ သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟော န ယုတ္တော. ‘‘အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ နာဟောသိ’’န္တိအာဒိဝသေန ပဝတ္တနတော၊ အပုဗ္ဗသတ္တပါတုဘာဝဂ္ဂါဟတ္တာ၊ အတ္တနော လောကဿ စ သဒါဘာဝဂါဟိနီ စ သဿတဒိဋ္ဌိ ‘‘အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’’န္တိ ပဝတ္တနတော? နော န ယုတ္တော အနာဂတေ ကောဋိအဒဿနတော. ယဒိပိ ဟိ အယံ ဝါဒေါ ‘‘သောမှိ ဧတရဟိ အဟုတွာ သန္တတာယ ပရိဏတော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၆၈) အတ္တနော လောကဿ စ အတီတကောဋိပရာမသနဝသေန ပဝတ္တော၊ တထာပိ ဝတ္တမာနကာလတော ပဋ္ဌာယ န တေသံ ကတ္ထစိ အနာဂတေ ပရိယန္တံ ပဿတိ၊ ဝိသေသေန စ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလေသု ပရိယန္တာဒဿနပဘာဝိတော သဿတဝါဒေါ. ယထာဟ ‘‘သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ. ယဒိ ဧဝံ ဣမဿ ဝါဒဿ၊ သဿတဝါဒါဒီနဉ္စ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကေသု သင်္ဂဟော န ယုတ္တော အနာဂတကာလပရာမသနဝသေန ပဝတ္တတ္တာတိ? န၊ သမုဒါဂမဿ အတီတကောဋ္ဌာသိကတ္တာ. တထာ ဟိ နေသံ သမုပ္ပတ္တိ အတီတံသပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေဟိ၊ တပ္ပဋိရူပကာနုဿဝါဒိပ္ပဘာဝိတတက္ကနေဟိ စ သင်္ဂဟိတာတိ၊ တထာ စေဝ သံဝဏ္ဏိတံ. အထ ဝါ သဗ္ဗတ္ထ အပ္ပဋိဟတဉာဏေန ဝါဒိဝရေန ဓမ္မဿာမိနာ နိရဝသေသတော အဂတိဉ္စ ဂတိဉ္စ ယထာဘူတံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာ ဧတာ ဒိဋ္ဌိယော၊ တသ္မာ ယာဝတိကာ ဒိဋ္ဌိယော ဘဂဝတာ ဒေသိတာ၊ ယထာ စ ဒေသိတာ၊ တထာ တထာဝ သန္နိဋ္ဌာနတော သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ၊ န ဧတ္ထ ယုတ္တိဝိစာရဏာ ကာတဗ္ဗာ ဗုဒ္ဓဝိသယတ္တာ. အစိန္တေယျော ဟိ ဗုဒ္ဓဝိသယောတိ.

ဒုတိယဘာဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.