အန္တာနန္တဝါဒဝဏ္ဏနာ

၅၃. အန္တာနန္တိကာတိ ဧတ္ထ အမတိ ဂစ္ဆတိ ဧတ္ထ သဘာဝေါ ဩသာနန္တိ အန္တော၊ မရိယာဒါ. တပ္ပဋိသေဓေန အနန္တော၊ အန္တော စ အနန္တော စ အန္တာနန္တော စ နေဝန္တာနာနန္တော စ အန္တာနန္တာ သာမညနိဒ္ဒေသေန၊ ဧကသေသေန ဝါ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၁၇၆၊ သံ. နိ. ၂.၁၊ ဥဒါ. ၁) ဝိယ. ကဿ ပန အန္တာနန္တောတိ? လောကီယတိ သံသာရနိဿရဏတ္ထိကေဟိ ဒိဋ္ဌိဂတိကေဟိ၊ လောကီယန္တိ ဝါ ဧတ္ထ တေဟိ ပုညာပုညံ တဗ္ဗိပါကော စာတိ လောကောတိ သင်္ချံ ဂတဿ အတ္တနော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တီ’’တိ. ကော ပန ဧသော အတ္တာတိ? ဈာနဝိသယဘူတကသိဏနိမိတ္တံ. တတ္ထ ဟိ အယံ ဒိဋ္ဌိဂတိကော လောကသညီ. တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘တံ လောကောတိ ဂဟေတွာ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘ဈာနံ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ စ ဣဓ ‘အတ္တာ၊ လောကော’တိ စ ဂဟိတာ’’တိ ဝဒန္တိ. အန္တာနန္တသဟစရိတဝါဒေါ အန္တာနန္တော၊ ယထာ ‘‘ကုန္တာ ပစရန္တီ’’တိ အန္တာနန္တသန္နိဿယော ဝါ ယထာ ‘‘မဉ္စာ ဃောသန္တီ’’တိ. သော ဧတေသံ အတ္ထီတိ အန္တာနန္တိကာ. တေ ပန ယသ္မာ ယထာဝုတ္တနယေန အန္တာနန္တော ဝါဒေါ ဒိဋ္ဌိ ဧတေသန္တိ ‘‘အန္တာနန္တဝါဒါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အန္တာနန္တဝါဒါ’’တိ ဝတွာ ‘‘အန္တံ ဝါ’’တိအာဒိနာ အတ္ထော ဝိဘတ္တော.

ဧတ္ထာဟ – ယုတ္တံ တာဝ ပုရိမာနံ တိဏ္ဏံ ဝါဒီနံ အန္တတ္တဉ္စ အနန္တတ္တဉ္စ အန္တာနန္တတ္တဉ္စ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တဝါဒတ္တာ အန္တာနန္တိကတ္တံ၊ ပစ္ဆိမဿ ပန တဒုဘယပဋိသေဓနဝသေန ပဝတ္တဝါဒတ္တာ ကထ အန္တာနန္တိကတ္တန္တိ? တဒုဘယပဋိသေဓနဝသေန ပဝတ္တဝါဒတ္တာ ဧဝ. ယသ္မာ အန္တာနန္တပဋိသေဓဝါဒေါပိ အန္တာနန္တဝိသယော ဧဝ တံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တတ္တာ. ဧတဒတ္ထံယေဝ ဟိ သန္ဓာယ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အာရဗ္ဘ ပဝတ္တဝါဒါ’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ယထာ တတိယဝါဒေ ဒေသဘေဒဝသေန ဧကဿေဝ အန္တဝန္တတာ အနန္တတာ စ သမ္ဘဝတိ၊ ဧဝံ တက္ကီဝါဒေပိ ကာလဘေဒဝသေန ဥဘယသမ္ဘဝတော အညမညပဋိသေဓေန ဥဘယညေဝ ဝုစ္စတိ. ကထံ? အန္တဝန္တတာပဋိသေဓေန ဟိ အနန္တတာ ဝုစ္စတိ၊ အနန္တတာပဋိသေဓေန စ အန္တဝန္တတာ၊ အန္တာနန္တာနဉ္စ န တတိယဝါဒဘာဝေါ ကာလဘေဒဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယသ္မာ အယံ လောကသညိတော အတ္တာ အဓိဂတဝိသေသေဟိ မဟေသီဟိ အနန္တော ကဒါစိ သက္ခိဒိဋ္ဌောတိ အနုသုယျတိ၊ တသ္မာ နေဝန္တဝါ. ယသ္မာ ပန တေဟိယေဝ ကဒါစိ အန္တဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌောတိ အနုသုယျတိ၊ တသ္မာ န ပန အနန္တောတိ. ယထာ စ အနုဿုတိတက္ကီဝသေန၊ ဧဝံ ဇာတိဿရတက္ကီ အာဒီနဉ္စ ဝသေန ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. အယဉှိ တက္ကိကော အဝဍ္ဎိတဘာဝပုဗ္ဗကတ္တာ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ ဝဍ္ဎိတဘာဝဿ ဝဍ္ဎိတကာလဝသေန အပ္ပစ္စက္ခကာရိတာယ အနုဿဝါဒိမတ္တေ ဌတွာ ‘‘နေဝန္တဝါ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ. အဝဍ္ဎိတကာလဝသေန ပန ‘‘န ပနာနန္တော’’တိ၊ န ပန အန္တတာနန္တတာနံ အစ္စန္တမဘာဝေန ယထာ တံ ‘‘နေဝသညိနာသညီ’’တိ. ပုရိမဝါဒတ္တယပဋိက္ခေပေါ စ အတ္တနာ ယထာဓိပ္ပေတပ္ပကာရဝိလက္ခဏတာယ တေသံ၊ အဝဿဉ္စေတံ ဧဝံ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ အညထာ ဝိက္ခေပပက္ခံယေဝ ဘဇေယျ စတုတ္ထဝါဒေါ. န ဟိ အန္တတာအနန္တတာတဒုဘယဝိနိမုတ္တော အတ္တနော ပကာရော အတ္ထိ၊ တက္ကီဝါဒီ စ ယုတ္တိမဂ္ဂကော၊ ကာလဘေဒဝသေန စ တဒုဘယံ ဧကသ္မိမ္ပိ န န ယုဇ္ဇတီတိ.

ကေစိ ပန ယဒိ ပနာယံ အတ္တာ အန္တဝါ သိယာ၊ ဒူရဒေသေ ဥပပဇ္ဇနာနုဿရဏာဒိ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိ န သိယာ. အထ အနန္တော၊ ဣဓ ဌိတဿ ဒေဝလောကနိရယာဒီသု သုခဒုက္ခာနုဘဝနမ္ပိ သိယာ. သစေ ပန အန္တဝါ စ အနန္တော စ၊ တဒုဘယဒေါသသမာယောဂေါ. တသ္မာ ‘‘အန္တဝါ၊ အနန္တော’’တိ စ အဗျာကရဏီယော အတ္တာတိ ဧဝံ တက္ကနဝသေန စတုတ္ထဝါဒပ္ပဝတ္တိံ ဝဏ္ဏေန္တိ. ဧဝမ္ပိ ယုတ္တံ တာဝ ပစ္ဆိမဝါဒီဒွယဿ အန္တာနန္တိကတ္တံ အန္တာနန္တာနံ ဝသေန ဥဘယဝိသယတ္တာ တေသံ ဝါဒဿ. ပုရိမဝါဒီဒွယဿ ပန ကထံ ဝိသုံ အန္တာနန္တိကတ္တန္တိ? ဥပစာရဝုတ္တိယာ. သမုဒိတေသု ဟိ အန္တာနန္တဝါဒီသု ပဝတ္တမာနော အန္တာနန္တိက-သဒ္ဒေါ တတ္ထ နိရုဠှတာယ ပစ္စေကမ္ပိ အန္တာနန္တိကဝါဒီသု ပဝတ္တတိ၊ ယထာ အရူပဇ္ဈာနေသု ပစ္စေကံ အဋ္ဌဝိမောက္ခပရိယာယော၊ ယထာ စ လောကေ သတ္တာသယောတိ. အထ ဝါ အဘိနိဝေသတော ပုရိမကာလပ္ပဝတ္တိဝသေန အယံ တတ္ထ ဝေါဟာရော ကတော. တေသဉှိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ တထာရူပစေတောသမာဓိသမဓိဂမတော ပုဗ္ဗကာလံ ‘‘အန္တဝါ နု အယံ လောကော၊ အနန္တော နူ’’တိ ဥဘယာကာရာဝလမ္ဗိနော ပရိဝိတက္ကဿ ဝသေန နိရုဠှော အန္တာနန္တိကဘာဝေါ ဝိသေသလာဘေန တတ္ထ ဥပ္ပန္နေပိ ဧကံသဂ္ဂါဟေ ပုရိမသိဒ္ဓရုဠှိယာ ဝေါဟရီယတီတိ.

၅၄-၆၀. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘တက္ကယတီတိ တက္ကီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၄) သဒ္ဒတော၊ ‘‘စတုဗ္ဗိဓော တက္ကီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၄) အတ္ထတော စ သဿတဝါဒေ ဝုတ္တဝိဓိနာ. ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနုသာရေနာတိ ဒဿနဘူတေန ဝိညာဏေန ဥပလဒ္ဓပုဗ္ဗဿ အန္တဝန္တာဒိနော အနုဿရဏေန. ဧဝဉ္စ ကတွာ အနုဿုတိတက္ကီသုဒ္ဓတက္ကီနမ္ပိ ဣဓ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. အထ ဝါ ဒိဋ္ဌဂ္ဂဟဏေနေဝ ‘‘နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁၀၊ ၁၉၄) ဝိယ သုတာဒီနမ္ပိ ဂဟိတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘အန္တဝါ’’တိအာဒိနာ ဣစ္ဆိတဿ အတ္တနော သဗ္ဗဒါ ဘာဝပရာမသနဝသေနေဝ ဣမေသံ ဝါဒါနံ ပဝတ္တနတော သဿတဒိဋ္ဌိသင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘သေသာ သဿတဒိဋ္ဌိယော’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၉၇-၉၈).