ဧကစ္စသဿတဝါဒဝဏ္ဏနာ

၃၈. သတ္တေသု သင်္ခါရေသု စ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧတဿာတိ ဧကစ္စသဿတော၊ ဧကစ္စသဿတဝါဒေါ. သော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ဧကစ္စသဿတိကာ. တေ ပန ယသ္မာ ဧကစ္စသဿတော ဝါဒေါ ဒိဋ္ဌိ ဧတေသန္တိ ဧကစ္စသဿတဝါဒါ နာမ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကစ္စသဿတဝါဒါ’’တိ. ဣမိနာ နယေန ဧကစ္စအသဿတိကာ ဒိပဒဿပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. နနု စ ‘‘ဧကစ္စသဿတိကာ’’တိ ဝုတ္တေ တဒညဿ ဧကစ္စဿ အသဿတတာသန္နိဋ္ဌာနံ သိဒ္ဓမေဝ ဟောတီတိ? သစ္စံ သိဒ္ဓမေဝ ဟောတိ အတ္ထတော၊ န ပန သဒ္ဒတော. တသ္မာ သုပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကစ္စအသဿတိကာ’’တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ ဣဓ သာဝသေသံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဓမ္မဿာမီ. ဣဓာတိ ‘‘ဧကစ္စသဿတိကာ’’တိ ဣမသ္မိံ ပဒေ. ဂဟိတာတိ ဝုတ္တာ၊ တထာ စေဝ အတ္ထော ဒဿိတော. ဣဓာတိ ဝါ ဣမိဿာ ဒေသနာယ. တထာ ဟိ ပုရိမကာ တယော ဝါဒါ သတ္တဝသေန၊ စတုတ္ထော သင်္ခါရဝသေန ဝိဘတ္တော. ‘‘သင်္ခါရေကစ္စသဿတိကာ’’တိ ဣဒံ တေဟိ သဿတဘာဝေန ဂယှမာနာနံ ဓမ္မာနံ ယာထာဝသဘာဝဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ၊ န ပနေကစ္စသဿတိကမတဒဿနဝသေန. တဿ ဟိ သဿတာဘိမတံ အသင်္ခတမေဝါတိ လဒ္ဓိ. တေနေဝါဟ ‘‘စိတ္တန္တိ ဝါ။ပေ။ ဌဿတီ’’တိ. န ဟိ ယဿ ဘာဝဿ ပစ္စယေဟိ အဘိသင်္ခတဘာဝံ ပဋိဇာနာတိ၊ တဿေဝ နိစ္စဓုဝါဒိဘာဝေါ အနုမ္မတ္တကေန သက္ကာ ပဋိညာတုံ. ဧတေန ‘‘ဥပ္ပါဒဝယဓုဝတာယုတ္တဘာဝါ သိယာ နိစ္စာ၊ သိယာ အနိစ္စာ သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တဿ သတ္တဘင်္ဂဝါဒဿ အယုတ္တတာ ဝိဘာဝိတာ ဟောတိ.

တတ္ထာယံ အယုတ္တတာဝိဘာဝနာ – ယဒိ ‘‘ယေန သဘာဝေန ယော ဓမ္မော အတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ၊ တေနေဝ သဘာဝေန သော ဓမ္မော နတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ဝုစ္စေယျ၊ သိယာ အနေကန္တဝါဒေါ. အထ အညေန၊ သိယာ န အနေကန္တဝါဒေါ. န စေတ္ထ ဒေသန္တရာဒိသမ္ဗန္ဓဘာဝေါ ယုတ္တော ဝတ္တုံ တဿ သဗ္ဗလောကသိဒ္ဓတ္တာ၊ ဝိဝါဒါဘာဝတော. ယေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘ယထာ သုဝဏ္ဏဃဋေန မကုဋေ ကတေ ဃဋဘာဝေါ နဿတိ၊ မကုဋဘာဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သုဝဏ္ဏဘာဝေါ တိဋ္ဌတိယေဝ၊ ဧဝံ သဗ္ဗဘာဝါနံ ကောစိ ဓမ္မော နဿတိ၊ ကောစိ ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သဘာဝေါ ပန တိဋ္ဌတီ’’တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ကိံ တံ သုဝဏ္ဏံ၊ ယံ ဃဋေ မကုဋေ စ အဝဋ္ဌိတံ၊ ယဒိ ရူပါဒိ၊ သော သဒ္ဒေါ ဝိယ အနိစ္စော. အထ ရူပါဒိ သမူဟော၊ သမူဟော နာမ သမ္မုတိမတ္တံ. န တဿ အတ္ထိတာ နတ္ထိတာ နိစ္စတာ ဝါ လဗ္ဘတီ’’တိ အနေကန္တဝါဒေါ န သိယာ. ဓမ္မာနဉ္စ ဓမ္မိနော အညထာနညထာသု ဒေါသော ဝုတ္တောယေဝ သဿတဝါဒဝိစာရဏာယံ. တသ္မာ သော တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. အပိစ နိစ္စာနိစ္စနဝတ္တဗ္ဗရူပေါ အတ္တာ လောကော စ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနတာပဋိဇာနနတော ယထာ နိစ္စာဒီနံ အညတရံ ရူပံ၊ ယထာ ဝါ ဒီပါဒယော. န ဟိ ဒီပါဒီနံ ဥဒယဗ္ဗယသဘာဝါနံ နိစ္စာနိစ္စနဝတ္တဗ္ဗသဘာဝတာ သက္ကာ ဝိညာတုံ၊ ဇီဝဿ နိစ္စာဒီသု အညတရံ ရူပံ ဝိယာတိ ဧဝံ သတ္တဘင်္ဂဿ ဝိယ သေသဘင်္ဂါနမ္ပိ အသမ္ဘဝေါယေဝါတိ သတ္တဘင်္ဂဝါဒဿ အယုတ္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတ္ထ စ ‘‘ဣဿရော နိစ္စော၊ အညေ သတ္တာ အနိစ္စာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တဝါဒါ သတ္တေကစ္စသဿတိကာ သေယျထာပိ ဣဿရဝါဒါ. ‘‘ပရမာဏဝေါ နိစ္စာ ဓုဝါ၊ အဏုကာဒယော အနိစ္စာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တဝါဒါ သင်္ခါရေကစ္စသဿတိကာ သေယျထာပိ ကာဏာဒါ. နနု ‘‘ဧကစ္စေ ဓမ္မာ သဿတာ၊ ဧကစ္စေ အသဿတာ’’တိ ဧတသ္မိံ ဝါဒေ စက္ခာဒီနံ အသဿတတာသန္နိဋ္ဌာနံ ယထာသဘာဝါဝဗောဓော ဧဝ၊ တယိဒံ ကထံ မိစ္ဆာဒဿနန္တိ၊ ကော ဝါ ဧဝမာဟ ‘‘စက္ခာဒီနံ အသဿတဘာဝသန္နိဋ္ဌာနံ မိစ္ဆာဒဿန’’န္တိ? အသဿတေသုယေဝ ပန ကေသဉ္စိ ဓမ္မာနံ သဿတဘာဝါဘိနိဝေသော ဣဓ မိစ္ဆာဒဿနံ. တေန ပန ဧကဝါရေ ပဝတ္တမာနေန စက္ခာဒီနံ အသဿတဘာဝါဝဗောဓော ဝိဒူသိတော သံသဋ္ဌဘာဝတော ဝိသသံသဋ္ဌော ဝိယ သပ္ပိမဏ္ဍော သကိစ္စကရဏာသမတ္ထတာယ သမ္မာဒဿနပက္ခေ ဌပေတဗ္ဗတံ နာရဟတီတိ. အသဿတဘာဝေန နိစ္ဆိတာပိ ဝါ စက္ခုအာဒယော သမာရောပိတဇီဝသဘာဝါ ဧဝ ဒိဋ္ဌိဂတိကေဟိ ဂယှန္တီတိ တဒဝဗောဓဿ မိစ္ဆာဒဿနဘာဝေါ န သက္ကာ နိဝါရေတုံ. တေနေဝါဟ ‘‘စက္ခုံ ဣတိပိ။ပေ။ ကာယော ဣတိပိ အယံ မေ အတ္တာ’’တိအာဒိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ အသင်္ခတာယ သင်္ခတာယ စ ဓာတုယာ ဝသေန ယထာက္ကမံ ‘‘ဧကစ္စေ ဓမ္မာ သဿတာ၊ ဧကစ္စေ အသဿတာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တော ဝိဘဇ္ဇဝါဒေါပိ ဧကစ္စသဿတဝါဒေါ အာပဇ္ဇတီတိ ဧဝံပကာရာ စောဒနာ အနဝကာသာ ဟောတိ အဝိပရီတဓမ္မသဘာဝသမ္ပဋိပတ္တိဘာဝတော.

ကာမဉ္စေတ္ထ ပုရိမဝါဒေပိ အသဿတာနံ ဓမ္မာနံ ‘‘သဿတာ’’တိ ဂဟဏံ ဝိသေသတော မိစ္ဆာဒဿနံ၊ သဿတာနံ ပန ‘‘သဿတာ’’တိ ဂါဟော န မိစ္ဆာဒဿနံ ယထာသဘာဝဂ္ဂဟဏဘာဝတော. အသဿတေသုယေဝ ပန ‘‘ကေစိဒေဝ ဓမ္မာ သဿတာ၊ ကေစိ အသဿတာ’’တိ ဂဟေတဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိဘာဂပ္ပဝတ္တိယာ ဣမဿ ဝါဒဿ ဝါဒန္တရတာ ဝုတ္တာ၊ န စေတ္ထ ‘‘သမုဒါယန္တောဂဓတ္တာ ဧကဒေသဿ သပ္ပဒေသသဿတဂ္ဂါဟော နိပ္ပဒေသသဿတဂ္ဂါဟေ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတီ’’တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ ဝါဒီ တဗ္ဗိသယဝိသေသဝသေန ဝါဒဒွယဿ ပဝတ္တတ္တာ. အညေ ဧဝ ဟိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဿတာ’’တိ အဘိနိဝိဋ္ဌာ၊ အညေ ‘‘ဧကစ္စသဿတာ’’တိ. သင်္ခါရာနံ အနဝသေသပရိယာဒါနံ၊ ဧကဒေသပရိဂ္ဂဟော စ ဝါဒဒွယဿ ပရိဗျတ္တောယေဝ. ကိဉ္စ ဘိယျော အနေကဝိဓသမုဿယေ ဧကဝိဓသမုဿယေ စ ခန္ဓပဗန္ဓေ အဘိနိဝေသဘာဝတော. စတုဗ္ဗိဓောပိ ဟိ သဿတဝါဒီ ဇာတိဝိသေသဝသေန နာနာဝိဓရူပကာယသန္နိဿယေ ဧဝ အရူပဓမ္မပုဉ္ဇေ သဿတာဘိနိဝေသီ ဇာတော အဘိညာဏေန အနုဿဝါဒီဟိ စ ရူပကာယဘေဒဂ္ဂဟဏတော. တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိ’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၂) ‘‘စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ စ အာဒိ. ဝိသေသလာဘီ ဧကစ္စသဿတိကော အနုပဓာရိတဘေဒသမုဿယေဝ ဓမ္မပဗန္ဓေ သဿတာကာရဂ္ဂဟဏေန အဘိနိဝိသနံ ဇနေသိ ဧကဘဝပရိယာပန္နခန္ဓသန္တာနဝိသယတ္တာ တဒဘိနိဝေသဿ. တထာ စ တီသုပိ ဝါဒေသု ‘‘တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ တတော ပရံ နာနုဿရတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ၊ တက္ကီနံ ပန သဿတေကစ္စသဿတဝါဒီနံ သဿတာဘိနိဝေသဝိသေသော ရူပါရူပဓမ္မဝိသယတာယ သုပါကဋောယေဝါတိ.

၃၉. ဒီဃဿ ကာလဿ အတိက္ကမေနာတိ ဝိဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီနံ အပဂမေန. အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနံ သံ-သဒ္ဒေန ယုတ္တော ဝဋ္ဋ-သဒ္ဒေါ ဝိနာသဝါစီတိ အာဟ ‘‘ဝိနဿတီ’’တိ၊ သင်္ခယဝသေန ဝတ္တတီတိ အတ္ထော. ဝိပတ္တိကရမဟာမေဃသမုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ ဟိ ယာဝ အဏုသဟဂတောပိ သင်္ခါရော န ဟောတိ၊ တာဝ လောကော သံဝဋ္ဋတီတိ ဝုစ္စတိ. လောကောတိ စေတ္ထ ပထဝီအာဒိဘာဇနလောကော အဓိပ္ပေတော. ဥပရိဗြဟ္မလောကေသူတိ ပရိတ္တသုဘာဒီသု ရူပီဗြဟ္မလောကေသု. အဂ္ဂိနာ ဟိ ကပ္ပဝုဋ္ဌာနံ ဣဓာဓိပ္ပေတံ ဗဟုလံ ပဝတ္တနတော. တေနေဝါဟ ဘဂဝါ ‘‘အာဘဿရသံဝတ္တနိကာ ဟောန္တီ’’တိ. အရူပေသုဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေန သံဝဋ္ဋမာနလောကဓာတူဟိ အညလောကဓာတူသု ဝါတိ ဝိကပ္ပနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ‘‘သဗ္ဗေ အပါယသတ္တာ တဒါ ရူပါရူပဘဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ သက္ကာ ဝိညာတုံ အပါယေသု ဒီဃတမာယုကာနံ မနုဿလောကူပတ္တိယာ အသမ္ဘဝတော. သတိပိ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဘိသင်္ခါရမနသာ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေ ဗာဟိရပစ္စယေဟိ ဝိနာ မနသာဝ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ‘‘မနောမယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ ရူပါဝစရသတ္တာ. ယဒိ ဧဝံ ကာမဘဝေ ဩပပါတိကသတ္တာနမ္ပိ မနောမယဘာဝေါ အာပဇ္ဇတီတိ? နာပဇ္ဇတိ အဓိစိတ္တဘူတေန အတိသယမနသာ နိဗ္ဗတ္တသတ္တေသု မနောမယဝေါဟာရတောတိ ဒဿန္တော အာဟ ‘‘ဈာနမနေန နိဗ္ဗတ္တတ္တာ မနောမယာ’’တိ. ဧဝံ အရူပါဝစရသတ္တာနမ္ပိ မနောမယဘာဝေါ အာပဇ္ဇတီတိ စေ? န၊ တတ္ထ ဗာဟိရပစ္စယေဟိ နိဗ္ဗတ္တေတဗ္ဗတာသင်္ကာယ ဧဝ အဘာဝတော၊ ‘‘မနသာဝ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ အဝဓာရဏာသမ္ဘဝတော. နိရုဠှော ဝါယံ လောကေ မနောမယဝေါဟာရော ရူပါဝစရသတ္တေသု. တထာ ဟိ ‘‘အန္နမယော ပါနမယော မနောမယော အာနန္ဒမယော ဝိညာဏမယော’’တိ ပဉ္စဓာ အတ္တာနံ ဝေဒဝါဒိနော ဝဒန္တိ. ဥစ္ဆေဒဝါဒေပိ ဝက္ခတိ ‘‘ဒိဗ္ဗော ရူပီ မနောမယော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၈၆). သောဘနာ ပဘာ ဧတေသု သန္တီတိ သုဘာ. ‘‘ဥက္ကံသေနာ’’တိ အာဘဿရဒေဝေ သန္ဓာယာဟ၊ ပရိတ္တာဘာ အပ္ပမာဏာဘာ ပန ဒွေ စတ္တာရော စ ကပ္ပေ တိဋ္ဌန္တိ. အဋ္ဌကပ္ပေတိ အဋ္ဌ မဟာကပ္ပေ.

၄၀. သဏ္ဌာတီတိ သမ္ပတ္တိကရမဟာမေဃသမုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ ပထဝီသန္ဓာရကုဒကတံသန္ဓာရကဝါယုမဟာပထဝီအာဒီနံ သမုပ္ပတ္တိဝသေန ဌာတိ၊ ‘‘သမ္ဘဝတိ’’ ဣစ္စေဝ ဝါ အတ္ထော အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနံ. ပကတိယာတိ သဘာဝေန၊ တဿ ‘‘သုည’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ နတ္ထိတာယာ’’တိ၊ အနုပ္ပန္နတ္တာတိ အတ္ထော၊ တေန ယထာ ဧကစ္စာနိ ဝိမာနာနိ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ စုတတ္တာ သုညာနိ ဟောန္တိ၊ န ဧဝမိဒန္တိ ဒဿေတိ. ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇဗြဟ္မပုရောဟိတမဟာဗြဟ္မာနော ဗြဟ္မကာယိကာ၊ တေသံ နိဝါသော ဘူမိပိ ‘‘ဗြဟ္မကာယိကာ’’တိ ဝုတ္တာ. ကမ္မံ ဥပနိဿယဝသေန ပစ္စယော ဧတိဿာတိ ကမ္မပစ္စယာ. အထ ဝါ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ ဝိပစ္စနကကမ္မဿ သဟကာရီပစ္စယဘာဝတော၊ ကမ္မဿ ပစ္စယာတိ ကမ္မပစ္စယာ. ဥတု သမုဋ္ဌာနံ ဧတိဿာတိ ဥတုသမုဋ္ဌာနာ. ‘‘ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝါ ပါဌော၊ ကမ္မသဟာယော ပစ္စယော၊ ကမ္မဿ ဝါ သဟာယဘူတော ပစ္စယော ကမ္မပစ္စယော၊ သောဝ ဥတု ကမ္မပစ္စယဥတု၊ သော သမုဋ္ဌာနံ ဧတိဿာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဗြဟ္မဝိမာန’’န္တိ ဝုတ္တာယ ဗြဟ္မကာယိကဘူမိယာ. ကထံ ပဏီတာယ ဒုတိယဇ္ဈာနဘူမိယံ ဌိတာနံ ဟီနာယ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိယာ ဥပပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အထ သတ္တာန’’န္တိအာဒိ. ဩတရန္တီတိ ဥပပဇ္ဇနဝသေန ဟေဋ္ဌာဘူမိံ ဂစ္ဆန္တိ.

အပ္ပါယုကေတိ ယံ ဥဠာရံ ပုညကမ္မံ ကတံ၊ တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဝိပါကပဗန္ဓတော အပ္ပပရိမာဏာယုကေ. အာယုပ္ပမာဏေနေဝါတိ ပရမာယုပ္ပမာဏေနေဝ. ကိံ ပနေတံ ပရမာယု နာမ၊ ကထံ ဝါ တံ ပရိစ္ဆိန္နပမာဏန္တိ? ဝုစ္စတေ – ယော တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တသ္မိံ တသ္မိံ ဘဝဝိသေသေ ပုရိမသိဒ္ဓဘဝပတ္ထနူပနိဿယဝသေန သရီရာဝယဝဝဏ္ဏသဏ္ဌာနပမာဏာဒိဝိသေသာ ဝိယ တံတံဂတိနိကာယာဒီသု ယေဘုယျေန နိယတပရိစ္ဆေဒေါ ဂဗ္ဘသေယျကကာမာဝစရဒေဝရူပါဝစရသတ္တာနံ သုက္ကသောဏိတဥတုဘောဇနာဒိ ဥတုအာဒိပစ္စယုပ္ပန္နပစ္စယူပတ္ထမ္ဘိတော ဝိပါကပဗန္ဓဿ ဌိတိကာလနိယမော၊ သော ယထာသကံ ခဏမတ္တာဝဋ္ဌာယီနမ္ပိ အတ္တနော သဟဇာတာနံ ရူပါရူပဓမ္မာနံ ဌပနာကာရဝုတ္တိတာယ ပဝတ္တကာနိ ရူပါရူပဇီဝိတိန္ဒြိယာနိ ယသ္မာ န ကေဝလံ နေသံ ခဏဌိတိယာ ဧဝ ကာရဏဘာဝေန အနုပါလကာနိ၊ အထ ခေါ ယာဝ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒါ အနုပဗန္ဓဿ အဝိစ္ဆေဒဟေတုဘာဝေနာပိ၊ တသ္မာ အာယုဟေတုကတ္တာ ကာရဏူပစာရေန အာယု၊ ဥက္ကံသပရိစ္ဆေဒဝသေန ပရမာယူတိ စ ဝုစ္စတိ. တံ ပန ဒေဝါနံ နေရယိကာနံ ဥတ္တရကုရုကာနဉ္စ နိယတပရိစ္ဆေဒံ၊ ဥတ္တရကုရုကာနံ ပန ဧကန္တနိယတပရိစ္ဆေဒမေဝ၊ အဝသိဋ္ဌမနုဿပေတတိရစ္ဆာနာနံ ပန စိရဋ္ဌိတိသံဝတ္တနိကကမ္မဗဟုလေ ကာလေ တံကမ္မသဟိတသန္တာနဇနိတသုက္ကသောဏိတပ္ပစ္စယာနံ တံမူလကာနဉ္စ စန္ဒသူရိယသမဝိသမပရိဝတ္တနာဒိဇနိတဥတုအာဟာရာဒိသမဝိသမ ပစ္စယာနံ ဝသေန စိရာစိရကာလတော အနိယတပရိစ္ဆေဒံ၊ တဿ စ ယထာ ပုရိမသိဒ္ဓဘဝပတ္ထနာဝသေန တံတံဂတိနိကာယာဒီသု ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒိဝိသေသနိယမော သိဒ္ဓေါ ဒဿနာနုဿဝါဒီဟိ၊ တထာ အာဒိတော ဂဟဏသိဒ္ဓိယာ. ဧဝံ တာသု တာသု ဥပပတ္တီသု နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ ယေဘုယျေန သမပ္ပမာဏဋ္ဌိတိကာလံ ဒဿနာနုဿဝေဟိ လဘိတွာ တံ ပရမတံ အဇ္ဈောသာယ ပဝတ္တိတဘဝပတ္ထနာဝသေန အာဒိတော ပရိစ္ဆေဒနိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယသ္မာ ပန ကမ္မံ တာသု တာသု ဥပပတ္တီသု ယထာ တံတံဥပပတ္တိနိယတဝဏ္ဏာဒိနိဗ္ဗတ္တနေ သမတ္ထံ၊ ဧဝံ နိယတာယုပရိစ္ဆေဒါသု ဥပပတ္တီသု ပရိစ္ဆေဒါတိက္ကမေန ဝိပါကနိဗ္ဗတ္တနေ သမတ္ထံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အာယုပ္ပမာဏေနေဝ စဝန္တီ’’တိ. ယသ္မာ ပန ဥပတ္ထမ္ဘကသဟာယေဟိ အနုပါလကပ္ပစ္စယေဟိ ဥပါဒိန္နကက္ခန္ဓာနံ ပဝတ္တေတဗ္ဗာကာရော အတ္ထတော ပရမာယု၊ တဿ ယထာဝုတ္တပရိစ္ဆေဒါနတိက္ကမနတော သတိပိ ကမ္မာဝသေသေ ဌာနံ န သမ္ဘဝတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနော ပုညဗလေနေဝ ဌာတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. ကပ္ပံ ဝါတိ အသင်္ချေယျကပ္ပံ ဝါ တဿ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ဥပဍ္ဎကပ္ပတော ဦနမဓိကံ ဝါတိ ဝိကပ္ပနတ္ထော ဝါ-သဒ္ဒေါ.

၄၁. အနဘိရတီတိ ဧကဝိဟာရေန အနဘိရတိ. သာ ပန ယသ္မာ အညေဟိ သမာဂမိစ္ဆာ ဟောတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပရဿာပိ သတ္တဿ အာဂမနပတ္ထနာ’’တိ. ပိယဝတ္ထုဝိရဟေန ပိယဝတ္ထုအလာဘေန ဝါ စိတ္တဝိဃာတော ဥက္ကဏ္ဌိတာ၊ သာ အတ္ထတော ဒေါမနဿစိတ္တုပ္ပါဒေါ ယေဝါတိ အာဟ ‘‘ပဋိဃသမ္ပယုတ္တာ’’တိ. ဒီဃရတ္တံ ဈာနရတိယာ ရမမာနဿ ဝုတ္တပ္ပကာရံ အနဘိရတိနိမိတ္တံ ဥပ္ပန္နာ ‘‘မမ’’န္တိ စ ‘‘အဟ’’န္တိ စ ဂဟဏဿ ကာရဏဘူတာ တဏှာဒိဋ္ဌိယော ဣဓ ပရိတဿနာ. တာ ပန စိတ္တဿ ပုရိမာဝတ္ထာယ စလနံ ကမ္ပနန္တိ အာဟ ‘‘ဥဗ္ဗိဇ္ဇနာ ဖန္ဒနာ’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘တဏှာတဿနာပိ ဒိဋ္ဌိတဿနာပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ယံ ပန အတ္ထုဒ္ဓါရေ ‘‘အဟော ဝတ အညေပိ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆေယျုန္တိ အယံ တဏှာတဿနာ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဒိဋ္ဌိတဿနာယ ဝိသုံ ဥဒါဟရဏံ ဒဿေန္တေန တဏှာတဿနံယေဝ တတော နိဒ္ဓါရေတွာ ဝုတ္တံ၊ န ပန တတ္ထ ဒိဋ္ဌိတဿနာယ အဘာဝတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တာသတဿနာ စိတ္တုတြာသော. ဘယာနကန္တိ ဘေရဝါရမ္မဏနိမိတ္တံ ဗလဝဘယံ. တေန သရီရဿ ထဒ္ဓဘာဝေါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဘယံ သံဝေဂန္တိ ဧတ္ထ ဘယန္တိ ဘင်္ဂါနုပဿနာယ စိဏ္ဏန္တေ သဗ္ဗသင်္ခါရတော ဘာယနဝသေန ဥပ္ပန္နံ ဘယဉာဏံ. သံဝေဂန္တိ သဟောတ္တပ္ပဉာဏံ၊ ဩတ္တပ္ပမေဝ ဝါ. သန္တာသန္တိ အာဒီနဝနိဗ္ဗိဒါနုပဿနာဟိ သင်္ခါရေဟိ သန္တဿနဉာဏံ. သဟ ဗျာယတိ ပဝတ္တတိ၊ ဒေါသံ ဝါ ဆာဒေတီတိ သဟဗျော၊ သဟာယော၊ တဿ ဘာဝံ သဟဗျတံ.

၄၂. အဘိဘဝိတွာ ဌိတော ဣမေ သတ္တေတိ အဓိပ္ပါယော. ယသ္မာ ပန သော ပါသံသဘာဝေန ဥတ္တမဘာဝေန စ ‘‘တေ သတ္တေ အဘိဘဝိတွာ ဌိတော’’တိ အတ္တာနံ မညတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဇေဋ္ဌကောဟမသ္မီ’’တိ. အညဒတ္ထု ဒသောတိ ဒဿနေ အန္တရာယာဘာဝဝစနေန၊ ဉေယျဝိသေသပရိဂ္ဂါဟိကဘာဝေန စ အနာဝရဏဒဿာဝိတံ ပဋိဇာနာတီတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗံ ပဿာမီတိ အတ္ထော’’တိ. ဘူတဘဗျာနန္တိ အဟေသုန္တိ ဘူတာ၊ ဘဝန္တိ ဘဝိဿန္တီတိ ဘဗျာ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝတ္တမာနကာလဝသေနေဝ ဘဗျ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော ဒဿိတော. ပဌမစိတ္တက္ခဏေတိ ပဋိသန္ဓိစိတ္တက္ခဏေ. ကိဉ္စာပိ သော ဗြဟ္မာ အနဝဋ္ဌိတဒဿနတ္တာ ပုထုဇ္ဇနဿ ပုရိမတရဇာတိပရိစိတမ္ပိ ကမ္မဿကတညာဏံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိဝသေန စိတ္တုပ္ပတ္တိမတ္တပဋိဗဒ္ဓေန သတ္တနိမ္မာနေန ဝိပလ္လဋ္ဌော ‘‘အဟံ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ’’တိအာဒိနာ ဣဿရကုတ္တဒဿနံ ပက္ခန္ဒမာနော အဘိနိဝိသနဝသေနေဝ ပတိဋ္ဌိတော၊ န ပတိဋ္ဌာပနဝသေန ‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ ပတိဋ္ဌာပနက္ကမေနေဝ ပန တဿ သော အဘိနိဝေသော ဇာတောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ကာရဏတော သာဓေတုကာမော’’တိ၊ ‘‘ပဋိညံ ကတွာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘တံ ကိဿ ဟေတူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ မနောပဏိဓီတိ မနသာ ဧဝ ပတ္ထနာ၊ တထာ စိတ္တပ္ပဝတ္တိမတ္တမေဝါတိ အတ္ထော၊ ဣတ္ထဘာဝန္တိ ဣဒပ္ပကာရတံ. ယသ္မာ ပန ဣတ္ထန္တိ ဗြဟ္မတ္တဘာဝေါ ဣဓာဓိပ္ပေတော၊ တသ္မာ ‘‘ဗြဟ္မဘာဝန္တိ အတ္ထော’’တိ ဝုတ္တံ. နနု စ ဒေဝါနံ ဥပပတ္တိသမနန္တရံ ‘‘ဣမိဿာ နာမ ဂတိယာ စဝိတွာ ဣမိနာ နာမ ကမ္မုနာ ဣဓူပပန္နာ’’တိ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဟောတီတိ? သစ္စံ ဟောတိ၊ သာ ပန ပုရိမဇာတီသု ကမ္မဿကတညာဏေ သမ္မဒေဝ နိဝိဋ္ဌဇ္ဈာသယာနံ. ဣမေ ပန သတ္တာ ပုရိမာသုပိ ဇာတီသု ဣဿရကုတ္တဒဿနဝသေန ဝိနိဗန္ဓာဘိနိဝေသာ အဟေသုန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဣမိနာ မယ’’န္တိအာဒိ.

၄၃. ဤသတီတိ ဤသော၊ အဘိဘူတိ အတ္ထော. မဟာ ဤသော မဟေသော၊ သုပ္ပတိဋ္ဌမဟေသတာယ ပန ပရေဟိ ‘‘မဟေသော’’တိ အက္ခာတဗ္ဗတာယ မဟေသက္ခော၊ အတိသယေန မဟေသက္ခော မဟေသက္ခတရောတိ ဝစနတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယသ္မာ ပန သော မဟေသက္ခဘာဝေါ အာဓိပတေယျပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ ဝိညာယတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဣဿရိယပရိဝါရဝသေန မဟာယသတရော’’တိ ဝုတ္တံ.

၄၄. ဣဓေဝ အာဂစ္ဆတီတိ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေ ဧဝ ပဋိသန္ဓိဝသေန အာဂစ္ဆတိ. ယံ အညတရော သတ္တောတိ ဧတ္ထ ယန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ ကရဏေ ဝါ ပစ္စတ္တနိဒ္ဒေသော၊ ယေန ဌာနေနာတိ အတ္ထော၊ ကိရိယာပရာမသနံ ဝါ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတီတိ ဧတ္ထ ယဒေတံ ဣတ္ထတ္တဿ အာဂမနံ၊ ဧတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော ‘‘ပဗ္ဗဇတိ၊ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတီ’’တိ ဧတေသုပိ ပဒေသု. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဘိက္ခဝေ ဝိဇ္ဇတိ၊ ယံ အညတရော သတ္တော’’တိ ဣမဉှိ ပဒံ ‘‘ပဗ္ဗဇတီ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ.

၄၅. ခိဍ္ဍာယ ပဒုဿန္တီတိ ခိဍ္ဍာပဒေါသိနော၊ ခိဍ္ဍာပဒေါသိနော ဧဝ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ၊ ခိဍ္ဍာပဒေါသော ဝါ ဧတေသံ အတ္ထီတိ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ. အတိက္ကန္တဝေလံ အတိဝေလံ၊ အာဟာရူပဘောဂကာလံ အတိက္ကမိတွာတိ အတ္ထော. မေထုနသမ္ပယောဂေန ဥပ္ပဇ္ဇနကသုခံ ကေဠိဟဿသုခံ ရတိဓမ္မော ရတိသဘာဝေါ. အာဟာရန္တိ ဧတ္ထ ကော ဒေဝါနံ အာဟာရော၊ ကာ အာဟာရဝေလာတိ? သဗ္ဗေသမ္ပိ ကာမာဝစရဒေဝါနံ သုဓာ အာဟာရော၊ သာ ဟေဋ္ဌိမေဟိ ဥပရိမာနံ ပဏီတတမာ ဟောတိ၊ တံ ယထာသကံ ဒိဝသဝသေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တိ. ကေစိ ပန ‘‘ဗိဠာရပဒပ္ပမာဏံ သုဓာဟာရံ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော ဇိဝှါယ ဌပိတမတ္တော ယာဝ ကေသဂ္ဂနခဂ္ဂါ ကာယံ ဖရတိ၊ တေသံယေဝ ဒိဝသဝသေန သတ္တဒိဝသေ ယာပနသမတ္ထော စ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘နိရန္တရံ ခါဒန္တာ ပိဝန္တာ’’တိ ဣဒံ ပရိကပ္ပနဝသေန ဝုတ္တံ. ကမ္မဇတေဇဿ ဗလဝဘာဝေါ ဥဠာရပုညနိဗ္ဗတ္တတ္တာ၊ ဥဠာရဂရုသိနိဒ္ဓသုဓာဟာရဇီရဏတော စ. ကရဇကာယဿ မန္ဒဘာဝေါ မုဒုသုခုမာလဘာဝတော. တေနေဝ ဟိ ဘဂဝါ ဣန္ဒသာလဂုဟာယံ ပကတိပထဝိယံ သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တံ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ‘‘ဩဠာရိကံ ကာယံ အဓိဋ္ဌေဟီ’’တိ အာဟ. တေသန္တိ မနုဿာနံ. ဝတ္ထုန္တိ ကရဇကာယံ. ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော.

၄၇. မနေနာတိ ဣဿာပကတတ္တာ ပဒုဋ္ဌေန မနသာ. ဥသူယာဝသေန မနသောဝ ပဒေါသော မနောပဒေါသော၊ သော ဧတေသံ အတ္ထိ ဝိနာသဟေတုဘူတောတိ မနောပဒေါသိကာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အကုဒ္ဓေါ ရက္ခတီတိ ကုဒ္ဓဿ သော ကောဓော ဣတရသ္မိံ အကုဇ္ဈန္တေ အနုပါဒါနော ဧကဝါရမေဝ ဥပ္ပတ္တိယာ အနာသေဝနော စာဝေတုံ န သက္ကောတိ ဥဒကန္တံ ပတွာ အဂ္ဂိ ဝိယ နိဗ္ဗာယတိ၊ တသ္မာ အကုဒ္ဓေါ တံ စဝနတော ရက္ခတိ၊ ဥဘောသု ပန ကုဒ္ဓေသု ဘိယျော ဘိယျော အညမညမှိ ပရိဝဍ္ဎနဝသေန တိခိဏသမုဒါစာရော နိဿယဒဟနရသော ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဟဒယဝတ္ထုံ နိဒဟန္တော အစ္စန္တသုခုမာလကရဇကာယံ ဝိနာသေတိ၊ တတော သကလောပိ အတ္တဘာဝေါ အန္တရဓာယတိ. တေနာဟ ‘‘ဥဘောသု ပနာ’’တိအာဒိ. တထာ စာဟ ဘဂဝါ ‘‘အညမညံ ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ ကိလန္တကာယာ။ပေ။ စဝန္တီ’’တိ. ဓမ္မတာတိ ဓမ္မနိယာမော. သော စ တေသံ ကရဇကာယဿ မန္ဒတာယ၊ တထာဥပ္ပဇ္ဇနကကောဓဿ စ ဗလဝတာယ ဌာနသော စဝနံ၊ တေသံ ရူပါရူပဓမ္မာနံ သဘာဝေါတိ အဓိပ္ပါယော.

၄၉. စက္ခာဒီနံ ဘေဒံ ပဿတီတိ ဝိရောဓိပစ္စယသန္နိပါတေ ဝိကာရာပတ္တိဒဿနတော၊ အန္တေ စ အဒဿနူပဂမနတော ဝိနာသံ ပဿတိ ဩဠာရိကတ္တာ ရူပဓမ္မဘေဒဿ. ပစ္စယံ ဒတွာတိ အနန္တရပစ္စယာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟုတွာ. ‘‘ဗလဝတရ’’န္တိ စိတ္တဿ လဟုတရံ ဘေဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ဧကသ္မိံ ရူပေ ဓရန္တေယေဝ သောဠသ စိတ္တာနိ ဘိဇ္ဇန္တိ. ဘေဒံ န ပဿတီတိ ခဏေ ခဏေ ဘိဇ္ဇန္တမ္ပိ စိတ္တံ ပရဿ အနန္တရပစ္စယဘာဝေနေဝ ဘိဇ္ဇတီတိ ပုရိမစိတ္တဿ အဘာဝံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝိယ ပစ္ဆိမစိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိတော ဘာဝပက္ခော ဗလဝတရော ပါကဋော စ ဟောတိ၊ န အဘာဝပက္ခောတိ စိတ္တဿ ဝိနာသံ န ပဿတိ၊ အယဉ္စ အတ္ထော အလာတစက္ကဒဿနေန သုပါကဋော ဝိညာယတိ. ယသ္မာ ပန တက္ကီဝါဒီ နာနတ္တနယဿ ဒူရတရတာယ ဧကတ္တနယဿပိ မိစ္ဆာဂဟိတတ္တာ ‘‘ယဒေဝိဒံ ဝိညာဏံ သဗ္ဗဒါပိ ဧကရူပေန ပဝတ္တတိ၊ အယမေဝ အတ္တာ နိစ္စော’’တိအာဒိနာ အဘိနိဝေသံ ဇနေတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သော တံ အပဿန္တော’’တိအာဒိ.