ဝိဝဋ္ဋကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၄၅. ‘‘ဝေဒနာနံ သမုဒယ’’န္တိအာဒိပါဠိ ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တန္တိ ‘‘ဖဿသမုဒယာ ဖဿနိရောဓာ’’တိ ဝုတ္တဖဿဋ္ဌာနံ. အာဟာရောတိ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. သော ဟိ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.ပစ္စယနိဒ္ဒေသ ၄၂၉) ဝစနတော ကမ္မသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ ဥပတ္ထမ္ဘကပစ္စယော ဟောတိယေဝ. ယဒိပိ သောတာပန္နာဒယော ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ၊ ဥက္ကံသဂတိဝိဇာနနဝသေန ပန ဒေသနာ အရဟတ္တနိကူဋေန နိဋ္ဌာပိတာ. ဧတ္ထ စ ‘‘ယတော ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု။ပေ။ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ ဧတေန ဓမ္မဿ နိယျာနိကဘာဝေန သဒ္ဓိံ သံဃဿ သုပ္ပဋိပတ္တိံ ဒဿေတိ. တေနေဝ ဟိ အဋ္ဌကထာယမေတ္ထ ‘‘ကော ဧဝံ ဇာနာတီတိ? ခီဏာသဝေါ ဇာနာတိ၊ ယာဝ အာရဒ္ဓဝိပဿကော ဇာနာတီ’’တိ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃော ဒဿိတော၊ တေန ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဝသေနပိ ဒီပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ၊ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၈) တံ ယထာရုတဝသေနေဝ ဒီပိတံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၁၄၆. အန္တော ဇာလဿာတိ အန္တောဇာလံ၊ အန္တောဇာလေ ကတာတိ အန္တောဇာလီကတာ. အပါယူပပတ္တိဝသေန အဓော ဩသီဒနံ၊ သမ္ပတ္တိဘဝဝသေန ဥဒ္ဓံ ဥဂ္ဂမနံ. တထာ ပရိတ္တဘူမိမဟဂ္ဂတဘူမိဝသေန၊ ဩလီနတာ’တိဓာဝနဝသေန၊ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိအပရန္တာနုဒိဋ္ဌိဝသေန စ ယထာက္ကမံ အဓော ဩသီဒနံ ဥဒ္ဓံ ဥဂ္ဂမနံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘ဒသသဟဿိလောကဓာတူ’’တိ ဇာတိခေတ္တံ သန္ဓာယာဟ.

၁၄၇. အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝန္တိ ဓရမာနကပဏ္ဏတ္တိယာ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ. အတီတဘာဝေန ပန တထာ ပဏ္ဏတ္တိ ယာဝ သာသနန္တရဓာနာ၊ တတော ဥဒ္ဓမ္ပိ အညဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေသု ဝတ္တတိ ဧဝ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဝေါဟာရမတ္တမေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၇). ကာယောတိ အတ္တဘာဝေါ၊ ယော ရူပါရူပဓမ္မသမူဟော. ဧဝံ ဟိဿ အမ္ဗရုက္ခသဒိသတာ၊ တဒဝယဝါနဉ္စ ရူပက္ခန္ဓစက္ခာဒီနံ အမ္ဗပက္ကသဒိသတာ ယုဇ္ဇတီတိ. ဧတ္ထ စ ဝဏ္ဋစ္ဆေဒေ ဝဏ္ဋူပနိဗန္ဓာနံ အမ္ဗပက္ကာနံ အမ္ဗရုက္ခတော ဝိစ္ဆေဒေါ ဝိယ ဘဝနေတ္တိဆေဒေ တဒုပနိဗန္ဓာနံ ရူပက္ခန္ဓာဒီနံ သန္တာနတော ဝိစ္ဆေဒေါတိ ဧတ္တာဝတာ ဩပမ္မံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၁၄၈. ဓမ္မပရိယာယေတိ ပါဠိယံ. ဣဓတ္ထောတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတံ. ပရတ္ထောတိ သမ္ပရာယဟိတံ. သင်္ဂါမံ ဝိဇိနာတိ ဧတေနာတိ သင်္ဂါမဝိဇယော. အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ အတ္ထဇာလံ. ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ၊ သီလာဒိအနဝဇ္ဇဓမ္မနိဒ္ဒေသတော စ ဓမ္မဇာလံ. သေဋ္ဌဋ္ဌေန ဗြဟ္မဘူတာနံ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနံ ဝိဘတ္တတ္တာ ဗြဟ္မဇာလံ. ဒိဋ္ဌိဝိဝေစနမုခေန သုညတာပကာသနေန သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဝိဘာဝိတတ္တာ ဒိဋ္ဌိဇာလံ. တိတ္ထိယဝါဒနိမ္မဒ္ဒနူပါယတ္တာ အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယောတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၄၉. အတ္တမနာတိ ပီတိယာ ဂဟိတစိတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဂတာယာ’’တိအာဒိ. ယထာ ပန အနတ္တမနာ အတ္တနော အနတ္ထစရတာယ ပရမနာ ဝေရိမနာ နာမ ဟောန္တိ. ယထာဟ ‘‘ဒိသော ဒိသ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၄၂၊ ဥဒါ. ၃၃) ဂါထာ၊ န ဧဝံ အတ္တမနာ. ဣမေ ပန အတ္တနော အတ္ထစရတာယ သကမနာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘အတ္တမနာတိ သကမနာ’’တိ. အထ ဝါ အတ္တမနာတိ သမတ္တမနာ၊ ဣမာယ ဒေသနာယ ပရိပုဏ္ဏမနသင်္ကပ္ပါတိ အတ္ထော. အဘိနန္ဒတီတိ တဏှာယတီတိ အတ္ထောတိ အာဟ ‘‘တဏှာယမ္ပိ အာဂတော’’တိ. အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနံ အဘိနန္ဒန္တီတိ ဥပဂစ္ဆန္တိ သေဝန္တီတိ အတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဥပဂမနေပိ အာဂတော’’တိ. တထာ အဘိနန္ဒန္တီတိ သမ္ပဋိစ္ဆန္တီတိ အတ္ထောတိ အာဟ ‘‘သမ္ပဋိစ္ဆနေပိ အာဂတော’’တိ. ‘‘အဘိနန္ဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ ပဒေန ဝုတ္တောယေဝ အတ္ထော ‘‘အနုမောဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ ပကာသီယတီတိ အဘိနန္ဒနသဒ္ဒေါ ဣဓ အနုမောဒနသဒ္ဒတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အနုမောဒနေပိ အာဂတော’’တိ. ‘‘ကတမဉ္စ တံ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၇) တတ္ထ တတ္ထ ပဝတ္တာယ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနဝသေန ပဝတ္တတ္တာ ဣဒံ သုတ္တံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ. ယသ္မာ ပန ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝသေန ပဝတ္တမ္ပိ သဂါထကံ သုတ္တံ ဂေယျံ နာမ ဟောတိ၊ နိဂ္ဂါထကတ္တမေဝ ပန အင်္ဂန္တိ ဂါထာရဟိတံ ဝေယျာကရဏံ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘နိဂ္ဂါထကတ္တာ ဟိ ဣဒံ ဝေယျာကရဏန္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ.

အပရေသုပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေန ပါရမိပရိစယမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. ဝုတ္တဉှိ ဗုဒ္ဓဝံသေ –

‘‘ဣမေ ဓမ္မေ သမ္မသတော၊ သဘာဝသရသလက္ခဏေ၊

ဓမ္မတေဇေန ဝသုဓာ၊ ဒသသဟဿီ ပကမ္ပထာ’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၁၆၆)၊

ဝီရိယဗလေနာတိ မဟာဘိနိက္ခမနေ စက္ကဝတ္တိသိရိပရိစ္စာဂဟေတုဘူတဝီရိယပ္ပဘာဝေန၊ ဗောဓိမဏ္ဍူပသင်္ကမနေ ‘‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ၊ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတူ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၂.၁၈၄၊ သံ. နိ. ၂.၂၂၊ မဟာနိ. ၁၉၆) ဝုတ္တစတုရင်္ဂသမန္နာဂတဝီရိယာနုဘာဝေန. အစ္ဆရိယဝေဂါဘိဟတာတိ ဝိမှယာဝဟကိရိယာနုဘာဝဃဋ္ဋိတာ. ပံသုကူလဓောဝနေ ကေစိ ‘‘ပုညတေဇေနာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ အစ္ဆရိယဝေဂါဘိဟတာတိ ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ၊ ဝေဿန္တရဇာတကေ ပါရမိပရိပူရဏပုညတေဇေန အနေကက္ခတ္တုံ ကမ္ပိတတ္တာ ‘‘အကာလကမ္ပနေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာဓုကာရဒါနဝသေန အကမ္ပိတ္ထ ယထာ တံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ (သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁၊ မဟာဝ. ၁၃၊ ပဋိ. မ. ၂.၃၀). သင်္ဂီတိကာလာဒီသုပိ သာဓုကာရဒါနဝသေန အကမ္ပိတ္ထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ တာဝေတ္ထ အဋ္ဌကထာယ လီနတ္ထဝဏ္ဏနာ.