(၁) ဝိဘင်္ဂဝါရော

၅၃. ယာ ကုသလတ္တိကေ လဘန္တိ၊ န တာယေဝ ဝေဒနာတ္တိကာဒီသူတိ တိကပဒနာနတ္တမတ္တေန ဝိနာ မူလာဝသာနဝသေန သဒိသတံ သန္ဓာယ ‘‘န တာယေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န စ ကေဝလံ တိကန္တရေယေဝ၊ ကုသလတ္တိကေပိ ပန ယာ ပဋိစ္စဝါရေ လဘန္တိ၊ န တာယေဝ ပစ္စယဝါရာဒီသူတိ သဗ္ဗပုစ္ဆာသမာဟရဏံ ဣဓ ကတ္တဗ္ဗမေဝ. ဓမ္မာနုလောမပစ္စနီယေ စ တိကပဋ္ဌာနေ ဝိတက္ကတ္တိကပီတိတ္တိကာနံ ဝိဿဇ္ဇနေ သဗ္ဗာပေတာ ဝိဿဇ္ဇနံ လဘန္တီတိ ဧတ္ထ ပီတိတ္တိကဂ္ဂဟဏံ န ကာတဗ္ဗံ. န ဟိ တတ္ထ ဧကူနပညာသ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနံ လဘန္တီတိ.

တေန သဒ္ဓိန္တိ တေန သဟဇာတပစ္စယဘူတေန သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ယာဝ နိရောဓဂမနာ ဥဒ္ဓံ ပဇ္ဇတီ’’တိ စ ‘‘ဥပ္ပါဒါဒယော ဝါ ပါပုဏာတီ’’တိ စ ဝစနေဟိ ခဏတ္တယသမင်္ဂီ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝုစ္စတီတိ အနုညာတံ ဝိယ ဟောတိ၊ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂီယေဝ ပန ဧဝံ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ယသ္မာ ပန ဧကော ခန္ဓော ဧကဿာတိအာဒိ ဣဓ ကုသလဝစနေန ဂဟိတေ ခန္ဓေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝေဒနာတ္တိကာဒီသု ပန ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ ဒွိန္နံ၊ ဒွေ ပဋိစ္စ ဧကဿပိ၊ ဟေတုဒုကာဒီသု စ သင်္ခါရက္ခန္ဓေကဒေသံ ပဋိစ္စ သင်္ခါရက္ခန္ဓေကဒေသဿပိ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ သဟ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ သဗ္ဗေသံ ဓမ္မာနံ ပစ္စယော ဟောန္တော ဧကေကဿပိ ဒုကတိကာဒိဘေဒါနဉ္စ ပစ္စယော နာမ ဟောတိယေဝ၊ တထာ ဒုကာဒိဘေဒါနဉ္စာတိ.

‘‘ရူပေန သဒ္ဓိံ အနုပ္ပတ္တိတော အာရုပ္ပဝိပါကဉ္စ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပန န သဗ္ဗသ္မိံ ဧတသ္မိံ ဝစနေ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ အထ ခေါ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပ’’န္တိ ဧတ္ထေဝ. န ကေဝလဉ္စ အာရုပ္ပဝိပါကောဝ၊ အထ ခေါ လောကုတ္တရဝိပါကကိရိယာဗျာကတမ္ပိ အာရုပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဧတ္ထ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ဝိပါကာဗျာကတံ ကိရိယာဗျာကတံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ’’တိ ဧတ္ထ ပန န ကိဉ္စိ ရူပေန ဝိနာ သဟ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သဟေတုကံ ဝိပါကကိရိယာဗျာကတံ အဂ္ဂဟိတံ နာမ အတ္ထိ. တတ္ထ ပန ယံ ရူပေန သဟ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပစ္စယုပ္ပန္နဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ’’တိ ဧတ္တကေ ဝတ္တဗ္ဗေ ပစ္စယဘူတဿ ဝတ္ထုဿ ‘‘ကဋတ္တာ စ ရူပ’’န္တိ ဧတသ္မိံ သာမညဝစနေ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝေန အဂ္ဂဟိတတာပတ္တိံ နိဝါရေတုံ ‘‘ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထူ’’တိ ဝုတ္တံ. ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာတိ ဝါ ဝတ္ထုခန္ဓာနံ အညမညပစ္စယဘူတာနံ ပစ္စယဘာဝဝိသေသဒဿနတ္ထံ အညမညာပေက္ခံ ဝစနဒွယံ ဝုတ္တံ သာမညေန ဂဟိတမ္ပိ ဝိသုံ ဥဒ္ဓဋံ.

မဟာဘူတေပိ ပဋိစ္စ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္တန္တိ ယံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ ကဋတ္တာရူပဉ္စ ဥပါဒါရူပံ ဥပါဒါရူပဂ္ဂဟဏေန ဝိနာ ‘‘ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တဿ မဟာဘူတေပိ ပဋိစ္စ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထန္တိ အတ္ထော. ဧတသ္မိံ ပန ဒဿနေ ခန္ဓပစ္စယသဟိတာသဟိတဉ္စ သဗ္ဗံ ဥပါဒါရူပံ ဣတော ပရေသု သဟဇာတပစ္စယာဒီသု သင်္ဂဟိတန္တိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘ကဋတ္တာရူပံ ပဋိသန္ဓိယမ္ပီ’’တိ ပိ-သဒ္ဒေါ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဥပါဒါရူပန္တိ ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ ဧတ္ထ အတ္ထတော အယံ နယော ဝုတ္တောတိ သန္ဓာယာဟ.

၅၄. ရူပမိဿကာ ပဟာယာတိ ယာသု ပုစ္ဆာသု ရူပေန ဝိနာ ပစ္စယုပ္ပန္နံ န လဗ္ဘတိ၊ အထ ခေါ ရူပမိဿကမေဝ လဗ္ဘတိ၊ တာ ပဟာယာတိ အဓိပ္ပါယော.

၅၇. ‘‘တိဏ္ဏံ သန္နိပါတာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’’တိ ဝစနတောတိ ဂဗ္ဘသေယျကပဋိသန္ဓိယာ ပဉ္စက္ခန္ဓသဗ္ဘာဝေန တာယ သမာနလက္ခဏာ သဗ္ဗာပိ ပဉ္စဝေါကာရပဋိသန္ဓိ ဩက္ကန္တိနာမကာတိ သာဓေတိ. ပရိပုဏ္ဏဓမ္မာနံ ဝိဿဇ္ဇနံ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ပရိပုဏ္ဏဝိဿဇ္ဇနာ.

ဧတ္ထ စ ‘‘ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စ တယော။ပေ။ မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၅၃) ဧတ္တာဝတာ ပဉ္စဝေါကာရေ သဗ္ဗံ စိတ္တကမ္မသမုဋ္ဌာနရူပံ ဒဿိတံ. အဝသေသံ ပန ဒဿေတုံ ‘‘ဗာဟိရ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဗာဟိရန္တိ ဧတေန အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓရူပံ ဒဿေတိ၊ ပုန အာဟာရသမုဋ္ဌာနံ ဥတုသမုဋ္ဌာနန္တိ ဧတေဟိ သဗ္ဗံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ အာဟာရဥတုသမုဋ္ဌာနရူပံ. တတ္ထ ‘‘ဥတုသမုဋ္ဌာနံ ဧက’’န္တိအာဒိနာ အသညသတ္တာနမ္ပိ ဥတုသမုဋ္ဌာနံ ဝုတ္တမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န ဟိ တတ္ထ တဿ ဝဇ္ဇနေ ကာရဏံ အတ္ထီတိ. အာဒိမှိ ပန ‘‘ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒိ အဝိသေသဝစနံ သဟဇာတံ အရူပမ္ပိ ပစ္စယံ ဟေတာဒိကေ စ ပစ္စယေ ဗဟုတရေ လဘန္တံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနကဋတ္တာရူပဒွယံ သဟ သင်္ဂဏှိတွာ ဝုတ္တံ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ တဿ ပရိယောသာနေ ‘‘မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ တတ္ထ ကဋတ္တာရူပံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနသမ္ဗန္ဓံ တံသမာနဂတိကံ ပဉ္စဝေါကာရေ ဝတ္တမာနမေဝ ဂဟိတန္တိ အဂ္ဂဟိတံ ကဋတ္တာရူပံ ဒဿေတုံ ‘‘အသညသတ္တာနံ ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဥပါဒါရူပံ ဣဓပိ ကမ္မပစ္စယဝိဘင်္ဂေ ဝိယ ‘‘မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၆၃) ကဋတ္တာရူပဘာဝဝိသိဋ္ဌံ ဥပါဒါရူပံ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န ဟိ ဝုတ္တဿ ဥတုသမုဋ္ဌာနဿ ပုနဝစနေ ပယောဇနံ အတ္ထီတိ.

ကသ္မာ ပန ယထာ ဗာဟိရာဒီသု ‘‘မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ အဝိသေသေတွာ ဥပါဒါရူပံ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ အဝတွာ စိတ္တကမ္မဇဥပါဒါရူပါနိ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ ဟေတုပစ္စယာဒီသု သဟ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ ဥပါဒါရူပံ အသညသတ္တာနံ။ပေ။ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပ’’န္တိ အဓိပတိပစ္စယာဒီသု ဝိသုံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဘာဝကဋတ္တာရူပဘာဝေဟိ ဝိသေသေတွာဝ ဝုတ္တာနီတိ? တတ္ထ ဗာဟိရဂ္ဂဟဏာဒီဟိ ဝိယ ဧတ္ထ မဟာဘူတာနံ ကေနစိ အဝိသေသိတတ္တာ. အပိစ ဣဒ္ဓိစိတ္တနိဗ္ဗတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာနဉ္စ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာနံ ဗာဟိရရူပါယတနာဒီနံ စိတ္တံ ကမ္မဉ္စ ဟေတာဒီသု န ကောစိ ပစ္စယော၊ အာဟာရဥတုသမုဋ္ဌာနာနံ ပန စိတ္တံ ပစ္ဆာဇာတဘာဝေန ဥပတ္ထမ္ဘကမေဝ၊ န ဇနကံ၊ မဟာဘူတာနေဝ ပန တေသံ သဟဇာတာဒိဘာဝေန ဇနကာနိ၊ တသ္မာ သတိပိ စိတ္တေန ကမ္မေန စ ဝိနာ အဘာဝေ ဟေတာဒိပစ္စယဘူတေဟိ အရူပေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပကဋတ္တာရူပဘူတာနေဝ ဥပါဒါရူပါနိ ဟောန္တိ၊ န အညာနီတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ စိတ္တကမ္မဇေသွေဝ ဥပါဒါရူပေသု ဝိသေသနံ ကတံ. အညာနိ ဝါ သမာနဇာတိကေန ရူပေန သမုဋ္ဌာနာနိ ပါကဋဝိသေသနာနေဝါတိ န ဝိသေသနံ အရဟန္တိ၊ ဧတာနိ ပန အသမာနဇာတိကေဟိ အရူပေဟိ သမုဋ္ဌိတာနိ ဝိသေသနံ အရဟန္တီတိ ဝိသေသိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ယထာ ဝါ စိတ္တကမ္မာနိ စိတ္တကမ္မသမုဋ္ဌာနာနံ သဝိသေသေန ပစ္စယဘာဝေန ပစ္စယာ ဟောန္တိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝတော မူလကရဏဘာဝတော စ၊ န ဧဝံ ဥတုအာဟာရာ တံသမုဋ္ဌာနာနန္တိ စိတ္တကမ္မဇာနေဝ ဝိသုံ ဝိသေသနံ အရဟန္တိ. ဣတရာနိ ပန မဟာဘူတဝိသေသေနေဝ ဝိသေသိတာနိ၊ ဣဓ ဥပါဒါရူပဝိသေသနေန မဟာဘူတာနိ ဝိယ. န ဟိ အညတရဝိသေသနံ ဥဘယဝိသေသနံ န ဟောတီတိ.

၅၈. အညမညပစ္စယေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာတိ ခန္ဓဝတ္ထူနံ အညမညပစ္စယတာဒဿနေန ပုဗ္ဗေ ဝိသုံ ပစ္စယဘာဝေန ဒဿိတာနံ ခန္ဓာနံ ဧကတော ပစ္စယဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတီတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘စတုန္နမ္ပိ ခန္ဓာနံ ဧကတော ဝတ္ထုနာ အညမညပစ္စယတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တ’’န္တိ. ‘‘ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထူ’’တိ ဣဒံ ပန စတုန္နမ္ပိ ခန္ဓာနံ ဧကတော ပဋိစ္စတ္ထဖရဏတာဒဿနတ္ထံ၊ ‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ’’တိ ဝတ္ထုဿ. န ကေဝလဉ္စ ခန္ဓာနံ ဣဓေဝ၊ ဟေတုပစ္စယာဒီသုပိ အယမေဝ နယော. တတ္ထ သဗ္ဗေသံ ခန္ဓာနံ ဝိသုံ ပဋိစ္စတ္ထဖရဏတံ ဒဿေတွာ ပုန ‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ’’တိ ဝတ္ထုဿပိ ဒဿိတာယ ‘‘ဧကံ ခန္ဓဉ္စ ဝတ္ထုဉ္စ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ’’တိအာဒိနာ ခန္ဓဝတ္ထူနဉ္စ ဒဿိတာယေဝ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကသ္မာ ပနေတ္ထ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အညမညပစ္စယာ၊ ကုသလေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ မဟာဘူတာ’’တိ ဧဝမာဒိ န ဝုတ္တံ၊ နနု ယဒေဝ ပဋိစ္စတ္ထံ ဖရတိ၊ န တေနေဝ အညမညပစ္စယေန ဘဝိတဗ္ဗံ ဟေတုပစ္စယာဒီဟိ ဝိယ. န ဟိ ယံ ‘‘ဧကံ တယော ဒွေ စ ခန္ဓေ ပဋိစ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တေ ဟေတုပစ္စယဘူတာ ဧဝ ဟောန္တိ. ဧသ နယော အာရမ္မဏပစ္စယာဒီသုပိ. ပစ္စယဝါရေ စ ‘‘အဗျာကတံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အညမညပစ္စယာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၂၅၆) ဝုတ္တံ၊ န ဝတ္ထု ကုသလာနံ အညမညပစ္စယော ဟောတိ၊ အထ စ ပန တံပစ္စယာ ခန္ဓာနံ အညမညပစ္စယာ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာ ဧဝ. ယဒိပိ ကုသလာ ခန္ဓာ မဟာဘူတာနံ အညမညပစ္စယာ န ဟောန္တိ၊ တထာပိ တေ ပဋိစ္စ တေသံ ဥပ္ပတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာတိ? န ဝတ္တဗ္ဗာ ခန္ဓသဟဇာတာနံ မဟာဘူတာနံ ခန္ဓာနံ ပစ္စယဘာဝါဘာဝတော. အညမညသဒ္ဒေါ ဟိ န ဟေတာဒိသဒ္ဒေါ ဝိယ နိရပေက္ခော၊ သဟဇာတာဒိသဒ္ဒေါ ဝိယ ဝါ အညတရာပေက္ခော၊ အထ ခေါ ယထာဝုတ္တေတရေတရာပေက္ခော. ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နာ စ ခန္ဓာ မဟာဘူတာ ဣဓ ယထာဝုတ္တာ ဘဝေယျုံ၊ တေသု စ မဟာဘူတာ ခန္ဓာနံ န ကောစိ ပစ္စယော. ယဿ စ သယံ ပစ္စယော၊ တတော တေန တန္နိဿိတေန ဝါ အညမညပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ အညမညပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ၊ ယထာ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ၊ ဝတ္ထုံ ပစ္စယာ ခန္ဓာ. တသ္မာ အတ္တနော ပစ္စယဿ ပစ္စယတ္တာဘာဝတော တဒပေက္ခတ္တာ စ အညမညသဒ္ဒဿ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ပစ္စယာ စ မဟာဘူတာနံ အညမညပစ္စယာ ဥပ္ပတ္တိ န ဝုတ္တာ၊ န အညမညပစ္စယာ စ ဝုတ္တာ. ခန္ဓာ ပန ဝတ္ထုံ ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝတ္ထုဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တန္နိဿိတေန စ အညမညပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တသ္မာ ဝတ္ထုံ ပစ္စယာ ခန္ဓာနံ ကုသလာဒီနံ အညမညပစ္စယာ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ.

၅၉. န သာ ဂဟိတာတိ စက္ခာယတနာဒီနိ နိဿယဘူတာနိ ပဋိစ္စာတိ န ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. နိဿယပစ္စယဘာဝေန ပန န စက္ခာယတနာဒီနိ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝေန ရူပါယတနာဒီနိ ဝိယ န ဂဟိတာနီတိ.

၆၀. ဒွီသု ဥပနိဿယေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယမ္ပိ ပန ယေ လဘန္တိ၊ တေသံ ဝသေန အာရမ္မဏပစ္စယသဒိသန္တိ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ကိဉ္စာပီ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ‘‘န သဗ္ဗေ အကုသလာ အဗျာကတာ အာရမ္မဏူပနိဿယံ လဘန္တီ’’တိ ပုရိမပါဌော. ကုသလာပိ ပန မဟဂ္ဂတာ ဧကန္တေန၊ ကာမာဝစရာ စ ကဒါစိ န လဘန္တီတိ ‘‘န သဗ္ဗေ ကုသလာကုသလာဗျာကတာ’’တိ ပဌန္တိ.

၆၁. ပုရေဇာတပစ္စယေ ယထာ အညတ္ထ ပစ္စယံ အနိဒ္ဒိသိတွာဝ ဒေသနာ ကတာ၊ ဧဝံ အကတွာ ကသ္မာ ‘‘ဝတ္ထုံ ပုရေဇာတပစ္စယာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ? နိယမသဗ္ဘာဝါ. ဟေတုအာဒီသု ဟိ နိယမော နတ္ထိ. န ဟိ တေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ အလောဘာဒီသု ကုသလာဒီသု ရူပါဒီသု စ အယမေဝ ပစ္စယောတိ နိယမော အတ္ထိ၊ ဣဓ ပန ဝတ္ထု န ဝတ္ထုဓမ္မေသု ပုရေဇာတပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ ဓမ္မာနံ နိယမတော ဆဗ္ဗိဓံ ဝတ္ထု ပုရေဇာတပစ္စယော ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုတ္တံ. အာရမ္မဏပုရေဇာတမ္ပိ ဟိ ဝတ္ထုပုရေဇာတေ အဝိဇ္ဇမာနေ န လဗ္ဘတိ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ ပဋိသန္ဓိဝိပါကဿ နပုရေဇာတပစ္စယာ ဧဝ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏဿပိ တဿ ပုရေဇာတပစ္စယော န ဥဒ္ဓဋော. ‘‘နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဝိပါကော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပုရေဇာတပစ္စယာ’’တိ ဧတဿပိ အလာဘတော တတ္ထ ‘‘ပုရေဇာတေ တီဏီ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၃.၁၂၄) ဝုတ္တန္တိ.

၆၃. တထာ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ မဟာဘူတာနန္တိ မဟာဘူတာနံ ဧကက္ခဏိကနာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယဝသေနေဝ တဒုပါဒါရူပါနမ္ပိ ဝဒတီတိ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကဋတ္တာရူပါနန္တိ ပဝတ္တိယံ ကဋတ္တာရူပါနန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၆၄. ယထာလာဘဝသေနာတိ ဣန္ဒြိယရူပေသု ယံ ယံ ပဋိသန္ဓိယံ လဗ္ဘတိ၊ တဿ တဿ ဝသေန.

၆၉. ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနမ္ပိ ကေသဉ္စိ နိယမတော ဝတ္ထု ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော၊ ကေသဉ္စိ ခန္ဓာ၊ န စ သမာနဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ ဧဝ ကုသလာဒိကေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ အထ ခေါ နာနာဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာပိ၊ တသ္မာ တံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ၊ ခန္ဓေ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယ ပစ္စယုပ္ပန္နော ပစ္စယံ ပစ္စယံ ကရောတီတိ ဣမဿတ္ထဿ ဝသေန ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝတ္ထုံ ခန္ဓေ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယကရဏတောတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ၊ ဝတ္ထုနာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေနာ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော၊ တတ္ထ ကုသလာနံ ခန္ဓာနံ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပတ္တိ နတ္ထီတိ ‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စာ’’တိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ၊ ဣဒံ ပန ပဋိစ္စသဒ္ဒေန အယောဇေတွာ ‘‘ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ’’တိ ယောဇေတွာ တဿတ္ထော ‘‘ဝတ္ထုနာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကိံ ပန ပဋိစ္စာတိ? ယံ ‘‘ဧကံ ခန္ဓ’’န္တိအာဒိကံ ပါဠိယံ ပဋိစ္စာတိ ဝုတ္တံ. တမေဝ အတ္ထံ ပါကဋံ ကတွာ ‘‘ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ၊ ဝတ္ထုနာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေနာ’’တိ ပဌန္တိ. အနန္တရတ္တာ ပါကဋဿ အဗျာကတစိတ္တသမုဋ္ဌာနဿေဝ ဂဟဏံ မာ ဟောတူတိ ‘‘အဗျာကတစိတ္တသမုဋ္ဌာနမ္ပိ ကုသလာကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌာနမ္ပီ’’တိ အာဟ. အာသန္နမ္ပိ ဒူရမ္ပိ သဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ.

၇၁-၇၂. ‘‘ဣမေ ဝီသတိ ပစ္စယာတိ သံခိပိတွာ ဒဿိတာနံ ဝသေနေတံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဒိ ဧကေနပိ ဒေသနံ သံခိတ္တံ သံခိတ္တမေဝ၊ အာဒိမှိ ပန တယော ပစ္စယာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော ဧကမ္ပိ ပဒံ အပရိဟာပေတွာ ဝိတ္ထာရိတာတိ တေ စတ္တာရော ပစ္ဆာဇာတဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ‘‘ဣမေ ဧကူနဝီသတိ ပစ္စယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ဧတ္တကာ ဟိ သံခိပိတွာ ဒဿိတာတိ. ယေ ပန ပါဠိယံ ဝိတ္ထာရိတံ အဝိတ္ထာရိတဉ္စ သဗ္ဗံ သင်္ဂဟေတွာ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ ‘‘ဣမေ တေဝီသတိ ပစ္စယာ’’တိ ပါဌေန ဘဝိတဗ္ဗံ. အာဒိမှိ ပန တယော ပစ္စယေ ဝိတ္ထာရိတေ ဝဇ္ဇေတွာ ယတော ပဘုတိ သင်္ခေပေါ အာရဒ္ဓေါ၊ တတော စတုတ္ထတော ပဘုတိ သံခိတ္တံ ဝိတ္ထာရိတဉ္စ သဟ ဂဟေတွာ ‘‘ဣမေ တေဝီသတိ ပစ္စယာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဝိဘင်္ဂဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.