နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

အဘိဓမ္မပိဋကေ

ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ

ဓာတုကထာပကရဏ-မူလဋီကာ

ဂန္ထာရမ္ဘဝဏ္ဏနာ

ဓာတုကထာပကရဏံ ဒေသေန္တော ဘဂဝါ ယသ္မိံ သမယေ ဒေသေသိ၊ တံ သမယံ ဒဿေတုံ၊ ဝိဘင်္ဂါနန္တရံ ဒေသိတဿ ပကရဏဿ ဓာတုကထာဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝါ ‘‘အဋ္ဌာရသဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗလဝိဓမနဝိသယာတိက္ကမနဝသေန ဒေဝပုတ္တမာရဿ၊ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ကိလေသာဘိသင်္ခါရမာရာနံ၊ သမုဒယပ္ပဟာနပရိညာဝသေန ခန္ဓမာရဿ၊ မစ္စုမာရဿ စ ဗောဓိမူလေ ဧဝ ဘဉ္ဇိတတ္တာ ပရူပနိဿယရဟိတံ နိရတိသယံ တံ ဘဉ္ဇနံ ဥပါဒါယ ဘဂဝါ ဧဝ ‘‘မာရဘဉ္ဇနော’’တိ ထောမိတော. တတ္ထ မာရေ အဘဉ္ဇေသိ၊ မာရဘဉ္ဇနံ ဝါ ဧတဿ၊ န ပရရာဇာဒိဘဉ္ဇနန္တိ မာရဘဉ္ဇနော. မဟာဝိက္ကန္တော မဟာဝီရိယောတိ မဟာဝီရော.

ခန္ဓာဒယော အရဏန္တာ ဓမ္မာ သဘာဝဋ္ဌေန ဓာတုယော၊ အဘိဓမ္မကထာဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဝါတိ ကတွာ တေသံ ကထနတော ဣမဿ ပကရဏဿ ဓာတုကထာတိ အဓိဝစနံ. ယဒိပိ အညေသု စ ပကရဏေသု တေ သဘာဝါ ကထိတာ၊ ဧတ္ထ ပန တေသံ သဗ္ဗေသံ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟာဒီသု စုဒ္ဒသသု နယေသု ဧကေကသ္မိံ ကထိတတ္တာ သာတိသယံ ကထနန္တိ ဣဒမေဝ ဧဝံနာမကံ. ဧကဒေသကထနမေဝ ဟိ အညတ္ထ ကတန္တိ. ခန္ဓာယတနဓာတူဟိ ဝါ ခန္ဓာဒီနံ အရဏန္တာနံ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟာဒယော နယာ ဝုတ္တာတိ တတ္ထ မဟာဝိသယာနံ ဓာတူနံ ဝသေန ဓာတူဟိ ကထာ ဓာတုကထာတိ ဧဝံ အဿ နာမံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒွိဓာ တိဓာ ဆဓာ အဋ္ဌာရသဓာတိ အနေကဓာ ဓာတုဘေဒံ ပကာသေသီတိ ဓာတုဘေဒပ္ပကာသနောတိ. တဿတ္ထန္တိ တဿာ ဓာတုကထာယ အတ္ထံ. အ-ကာရေ အာ-ကာရဿ လောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ယံ ဓာတုကထ’’န္တိ ဝါ ဧတ္ထ ပကရဏန္တိ ဝစနသေသော သတ္တန္နံ ပကရဏာနံ ကမေန ဝဏ္ဏနာယ ပဝတ္တတ္တာတိ တေန ယောဇနံ ကတွာ တဿ ပကရဏဿ အတ္ထံ တဿတ္ထန္တိ အ-ကာရလောပေါ ဝါ. တန္တိ တံ ဒီပနံ သုဏာထ၊ တံ ဝါ အတ္ထံ တံဒီပနဝစနသဝနေန ဥပဓာရေထာတိ အတ္ထော. သမာဟိတာတိ နာနာကိစ္စေဟိ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တာ၊ အတ္တနော စိတ္တေ အာဟိတာတိ ဝါ အတ္ထော.

ဂန္ထာရမ္ဘဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁. မာတိကာဝဏ္ဏနာ

၁. နယမာတိကာဝဏ္ဏနာ

၁. ကော ပနေတဿ ပကရဏဿ ပရိစ္ဆေဒေါတိ? န သော ဣဓ ဝတ္တဗ္ဗော၊ အဋ္ဌသာလိနိယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. နိဒါနကထာ) ပကရဏပရိစ္ဆေဒေါ ဝုတ္တော ဧဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စုဒ္ဒသဝိဓေန ဝိဘတ္တန္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ. ခန္ဓာဒီနံ ဒေသနာ နီယတိ ပဝတ္တီယတိ ဧတေဟိ၊ ခန္ဓာဒယော ဧဝ ဝါ နီယန္တိ ဉာယန္တိ ဧတေဟိ ပကာရေဟီတိ နယာ၊ နယာနံ မာတိကာ ဥဒ္ဒေသော၊ နယာ ဧဝ ဝါ မာတိကာတိ နယမာတိကာ. ဧတေသံ ပဒါနံ မူလဘူတတ္တာတိ ‘‘မူလမာတိကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာနံ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟာဒီနံ စုဒ္ဒသန္နံ ပဒါနံ ခန္ဓာဒိဓမ္မဝိဘဇနဿ ဣမဿ ပကရဏဿ မူလဘူတတ္တာ နိဿယဘူတတ္တာတိ အတ္ထော.

၂. အဗ္ဘန္တရမာတိကာဝဏ္ဏနာ

၂. ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’တိအာဒီဟိ ရူပက္ခန္ဓာဒိပဒါနိ ဒဿိတာနိ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝစနေန စ ယေသု ဒွါဒသသု အင်္ဂေသု ပစ္စေကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ၊ တဒတ္ထာနိ ဒွါဒသ ပဒါနိ ဒဿိတာနီတိ တေသံ တထာဒဿိတာနံ သရူပေနေဝ ဒဿိတာနံ ဖဿာဒီနဉ္စ ပဒါနံ ဝသေန အာဟ ‘‘ပဉ္စဝီသာဓိကေန ပဒသတေနာ’’တိ. တတ္ထ ကမ္မုပပတ္တိကာမဘဝါဒီနံ ဣဓ ဝိဘတ္တာနံ ဘာဝနဘဝနဘာဝေန ဘဝေ ဝိယ သောကာဒီနံ ဇရာမရဏဿ ဝိယ အနိဋ္ဌတ္တာ တန္နိဒါနဒုက္ခဘာဝေန စ ဇရာမရဏေ အန္တောဂဓတာယ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဿ ဒွါဒသပဒတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ဘိန္ဒိတွာ အဝိဿဇ္ဇိတာနမ္ပိ သတိပဋ္ဌာနာဒီနံ ဘိန္ဒိတွာ ဂဟဏံ ကရောန္တော တေသံ ဘိန္ဒိတွာပိ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတံ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

နယမာတိကာဒိကာ လက္ခဏမာတိကန္တာ မာတိကာ ပကရဏန္တရာသာဓာရဏတာယ ဓာတုကထာယ မာတိကာ နာမ၊ တဿာ အဗ္ဘန္တရေ ဝုတ္တော ဝိဘဇိတဗ္ဗာနံ ဥဒ္ဒေသော အဗ္ဘန္တရမာတိကာ နာမာတိ ဣမမတ္ထံ ပကာသေန္တော ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဧဝံ အဝတွာတိ ယထာ ‘‘သဗ္ဗာပိ။ပေ။ မာတိကာ’’တိ အယံ ဓာတုကထာမာတိကတော ဗဟိဒ္ဓါ ဝုတ္တာ၊ ဧဝံ အဝတွာတိ အတ္ထော. ဓာတုကထာယ အဗ္ဘန္တရေယေဝါတိ စ ဓာတုကထာမာတိကာယ အဗ္ဘန္တရေယေဝါတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဒါဝေဏိကမာတိကာအဗ္ဘန္တရေ ဟိ ဌပိတာ တဿာယေဝ အဗ္ဘန္တရေ ဌပိတာတိ ဝုတ္တာ. အထ ဝါ ဧဝံ အဝတွာတိ ယထာ ‘‘သဗ္ဗာပိ။ပေ။ မာတိကာ’’တိ ဧတေန ဝစနေန ဓာတုကထာတော ဗဟိဘူတာ ကုသလာဒိအရဏန္တာ မာတိကာ ပကရဏန္တရဂတာ ဝုတ္တာ၊ ဧဝံ အဝတွာတိ အတ္ထော. ဓာတုကထာယ အဗ္ဘန္တရေယေဝါတိ စ ဣမဿ ပကရဏဿ အဗ္ဘန္တရေ ဧဝ သရူပတော ဒဿေတွာ ဌပိတတ္တာတိ အတ္ထော. သဗ္ဗဿ အဘိဓမ္မဿ မာတိကာယ အသင်္ဂဟိတတ္တာ ဝိကိဏ္ဏဘာဝေန ပကိဏ္ဏကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၃. နယမုခမာတိကာဝဏ္ဏနာ

၃. နယာနံ ပဝတ္တိဒွါရဘူတာ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟဝိယောဂီသဟယောဂီဓမ္မာ နယမုခါနီတိ တေသံ ဥဒ္ဒေသော နယမုခမာတိကာ. စုဒ္ဒသပိ ဟိ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟသမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါနံ ဝေါမိဿကတာဝသေန ပဝတ္တာတိ ယေဟိ တေ စတ္တာရောပိ ဟောန္တိ၊ တေ ဓမ္မာ စုဒ္ဒသန္နမ္ပိ နယာနံ မုခါနိ ဟောန္တီတိ. တတ္ထ သင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒါဒီသု သစ္စာဒီဟိပိ ယထာသမ္ဘဝံ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟော ယဒိပိ ဝုတ္တော၊ သော ပန သင်္ဂါဟကဘူတေဟိ တေဟိ ဝုတ္တော၊ န သင်္ဂဟဘူတေဟိ၊ သောပိ ‘‘စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ အာယတနသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတာ’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မုဒ္ဓါရေ တတ္ထာပိ ခန္ဓာဒီဟေဝ သင်္ဂဟေဟိ နိယမေတွာ ဝုတ္တော၊ တသ္မာ ‘‘တီဟိ သင်္ဂဟော၊ တီဟိ အသင်္ဂဟော’’တိ ဝုတ္တံ. ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မုဒ္ဓါရေပိ ပန ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေသု စ ရူပက္ခန္ဓာဒီနံ အရဏန္တာနံ ယထာသမ္ဘဝံ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါ စတူဟေဝ ခန္ဓေဟိ ဟောန္တီတိ ‘‘စတူဟိ သမ္ပယောဂေါ၊စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ ဝုတ္တံ.

နနု စ ဝိပ္ပယောဂေါ ရူပနိဗ္ဗာနေဟိပိ ဟောတိ၊ ကသ္မာ ‘‘စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ? ရူပနိဗ္ဗာနေဟိ ဘဝန္တဿပိ စတူဟေဝ ဘာဝတော. န ဟိ ရူပံ ရူပေန နိဗ္ဗာနေန ဝါ ဝိပ္ပယုတ္တံ ဟောတိ၊ နိဗ္ဗာနံ ဝါ ရူပေန၊ စတူဟေဝ ပန ခန္ဓေဟိ ဟောတီတိ စတုန္နံ ခန္ဓာနံ ရူပနိဗ္ဗာနေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါပိ ဝိပ္ပယုဇ္ဇမာနေဟိ စတူဟိ ခန္ဓေဟိ နိယမိတော တေဟိ ဝိနာ ဝိပ္ပယောဂါဘာဝတော. သော စာယံ ဝိပ္ပယောဂေါ အနာရမ္မဏဿ၊ အနာရမ္မဏအနာရမ္မဏမိဿကေဟိ မိဿကဿ စ န ဟောတိ၊ အနာရမ္မဏဿ ပန မိဿကဿ စ သာရမ္မဏေန၊ သာရမ္မဏဿ သာရမ္မဏေန အနာရမ္မဏေန မိဿကေန စ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၄. လက္ခဏမာတိကာဝဏ္ဏနာ

၄. သင်္ဂဟောယေဝ သင်္ဂဟနယော. သဘာဂေါ. ဝိသဘာဂေါတိ ဧတဿ ‘‘တီဟိ သင်္ဂဟော၊ တီဟိ အသင်္ဂဟော’’တိ ဧတေန၊ ‘‘စတူဟိ သမ္ပယောဂေါ၊ စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ ဧတေနပိ ဝိသုံ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တေန သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော စ သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါ စ ဘာဝေါ၊ တထာ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ စာတိ အယမတ္ထော ဝိညာယတိ. ယဿ ဝါ သင်္ဂဟော စ အသင်္ဂဟော စ၊ သော ဓမ္မော သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါ စ၊ တထာ ယဿ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ စ၊ သောပိ သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါ စာတိ. တတ္ထ ယေန ရူပက္ခန္ဓော။ပေ။ မနောဝိညာဏဓာတူတိ ဓမ္မာ ဂဏနံ ဂစ္ဆန္တိ၊ သော ရုပ္ပနာဒိကော သမာနဘာဝေါ သင်္ဂဟေ သဘာဂတာ၊ ဧကုပ္ပါဒါဒိကော သမ္ပယောဂေ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၅. ဗာဟိရမာတိကာဝဏ္ဏနာ

၅. ဧဝံ ဓာတုကထာယ မာတိကတော ဗဟိ ဌပိတတ္တာတိ ‘‘သဗ္ဗာပိ။ပေ။ မာတိကာ’’တိ ဧတေန ဌပနာကာရေန ဗဟိ ပိဋ္ဌိတော ဌပိတတ္တာတိ အတ္ထော. ဧတေန ဝါ ဌပနာကာရေန ကုသလာဒီနံ အရဏန္တာနံ ဣဓ အဋ္ဌပေတွာ ဓာတုကထာယ မာတိကတော ဗဟိ ပကရဏန္တရမာတိကာယ ဣမဿ ပကရဏဿ မာတိကာဘာဝေန ဌပိတတ္တာ တထာ ပကာသိတတ္တာတိ အတ္ထော.

သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟောတိအာဒီသု သင်္ဂဟော ဧကဝိဓောဝ၊ သော ကသ္မာ ‘‘စတုဗ္ဗိဓော’’တိ ဝုတ္တောတိ? သင်္ဂဟောတိ အတ္ထံ အဝတွာ အနိဒ္ဓါရိတတ္ထဿ သဒ္ဒဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ. သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟောတိအာဒီသု သဒ္ဒေသု သင်္ဂဟသဒ္ဒေါ တာဝ အတ္တနော အတ္ထဝသေန စတုဗ္ဗိဓောတိ အယဉှေတ္ထတ္ထော. အတ္ထောပိ ဝါ အနိဒ္ဓါရိတဝိသေသော သာမညေန ဂဟေတဗ္ဗတံ ပတ္တော ‘‘သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော’’တိအာဒီသု ‘‘သင်္ဂဟော’’တိ ဝုတ္တောတိ န ကောစိ ဒေါသော. နိဒ္ဓါရိတေ ဟိ ဝိသေသေ တဿ ဧကဝိဓတာ သိယာ၊ န တတော ပုဗ္ဗေတိ. ဇာတိသဒ္ဒဿ သာပေက္ခသဒ္ဒတ္တာ ‘‘ဇာတိယာ သင်္ဂဟော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အတ္တနော ဇာတိယာ’’တိ ဝိညာယတိ သမ္ဗန္ဓာရဟဿ အညဿ အဝုတ္တတ္တာတိ ဇာတိသင်္ဂဟောတိ ရူပကဏ္ဍေ ဝုတ္တော သဇာတိသင်္ဂဟော ဝုတ္တော ဟောတိ.

ဧတ္ထ နယမာတိကာယ ‘‘သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော၊ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ ဣမေ ဒွေ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မဝိသေသံ အနိဒ္ဓါရေတွာ သာမညေန ဓမ္မာနံ ပုစ္ဆနဝိဿဇ္ဇနနယဥဒ္ဒေသာ၊ အဝသေသာ နိဒ္ဓါရေတွာ. ‘‘သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတ’’န္တိ ဟိ ‘‘သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ အသင်္ဂဟိတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဧကဿ အသင်္ဂဟိတသဒ္ဒဿ လောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန သင်္ဂဟိတဝိသေသဝိသိဋ္ဌော ယော အသင်္ဂဟိတော ဓမ္မဝိသေသော၊ တန္နိဿိတော အသင်္ဂဟိတတာသင်္ခါတော ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနနယော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ၊ ‘‘သင်္ဂဟိတေနာ’’တိ စ ဝိသေသနေ ကရဏဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသ နယော တတိယာဒီသု ဒသမာဝသာနေသု နယုဒ္ဒေသေသု ဆဋ္ဌဝဇ္ဇေသု. တေသုပိ ဟိ ဝုတ္တနယေန ဒွီဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မဝိသေသနိဒ္ဓါရဏံ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ အန္တိမပဒသဒိသေန တတိယပဒေန ပုစ္ဆနဝိဿဇ္ဇနနယာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ. တတ္ထ စတုတ္ထပဉ္စမေသု ကတ္တုအတ္ထေ ကရဏနိဒ္ဒေသော၊ သတ္တမာဒီသု စ စတူသု သဟယောဂေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ န ဒုတိယတတိယေသု ဝိယ သမာနာဓိကရဏေ ဝိသေသနေ. တတ္ထ ဟိ သဘာဝန္တရေန သဘာဝန္တရဿ ဝိသေသနံ ကတံ၊ ဧတေသု ဓမ္မန္တရေန ဓမ္မန္တရဿာတိ. ဧကာဒသမာဒီသု ပန စတူသု အာဒိပဒေနေဝ ဓမ္မဝိသေသနိဒ္ဓါရဏံ ကတွာ ဣတရေဟိ ပုစ္ဆနဝိဿဇ္ဇနနယာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ. ဝိသေသနေ ဧဝ စေတ္ထ ကရဏဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနဉှိ နိဿယဘူတာ ဓမ္မာ သင်္ဂဟိတတာဒိဝိသေသေန ကရဏဘူတေန သမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တာဒိဘာဝံ အတ္တနော ဝိသေသေန္တီတိ.

ဝိကပ္ပတောတိ ဝိဝိဓကပ္ပနတော၊ ဝိဘာဂတောတိ အတ္ထော. သန္နိဋ္ဌာနဝသေနာတိ အဓိမောက္ခသမ္ပယောဂဝသေန. သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာ စ သဗ္ဗေ စ စိတ္တုပ္ပါဒါ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါ၊ တေသံ သာဓာရဏဝသေနာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အဓိမောက္ခော ဟိ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာနံ စိတ္တုပ္ပါဒါနံ သာဓာရဏဝသေန ဝုတ္တော၊ ဣတရေ သဗ္ဗေသန္တိ. တတ္ထ သာဓာရဏာ ပသဋာ ပါကဋာ စာတိ အာဒိတော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ တေသံ သင်္ဂဟာဒိပရိဂ္ဂဟတ္ထံ ဥဒ္ဒေသော ကတော၊ အသာဓာရဏာပိ ပန ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာဝါတိ တေသု မဟာဝိသယေန အညေသမ္ပိ သင်္ဂဟာဒိပရိဂ္ဂဟံ ဒဿေတုံ အဓိမောက္ခော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော. ‘‘သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာ’’တိ စ ဓမ္မသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာယံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်္ဂေ စ ဝစနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ယေ ဝုတ္တာ၊ တေသံ သဗ္ဗေသံ သာဓာရဏတောတိ ပန အတ္ထေ သတိ သာဓာရဏာသာဓာရဏေသု ဝတ္တဗ္ဗေသု ယော အသာဓာရဏေသု မဟာဝိသယော အဓိမောက္ခော၊ တဿ ဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒသာဓာရဏတော ဖဿာဒယော သဗ္ဗသာဓာရဏာတိ အဓိမောက္ခော စ အသာဓာရဏေသု မဟာဝိသယောတိ ကတွာ ဝုတ္တော အညဿ တာဒိသဿ အဘာဝါတိ အယမဓိပ္ပါယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ပနေတ္ထ ရူပမိဿကတ္တာ န ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ပန အသမာဓိသဘာဝါ သာမညသဒ္ဒေနေဝ သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟိ စ သမာဓိသဘာဝါ ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယံ အညံ ဗျာပေတဗ္ဗံ နိဝတ္တေတဗ္ဗဉ္စ နတ္ထီတိ အနညဗျာပကနိဝတ္တကသာမညဝိသေသဒီပနတော တဿေဝ ဓမ္မဿ ဘေဒဒီပကေဟိ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ န သုခါဒိသဘာဝါ ဝေဒနာ ဝိယ ဝုတ္တလက္ခဏဝိပရီတေဟိ သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟေဝ၊ တသ္မာ ‘‘စိတ္တေကဂ္ဂတာ’’တိ အယံ သာမညသဒ္ဒေါ သမာဓိသဘာဝေ ဝိသေသသဒ္ဒနိရပေက္ခော ပဝတ္တမာနော သယမေဝ ဝိသေသသဒ္ဒမာပဇ္ဇိတွာ အသမာဓိသဘာဝမေဝ ပကာသေယျ၊ ဣတရော စ သမာဓိသဘာဝမေဝါတိ ဒွိဓာ ဘိန္နာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ အသာဓာရဏာ စေဝ အပ္ပဝိသယာ စာတိ ဣဓ ဥဒ္ဒေသံ န အရဟတိ. အဘိန္နာပိ ဝါ ဖဿာဒီနံ ဝိယ ပါကဋတ္တာဘာဝတော အညဓမ္မနိဿယေန ဝတ္တဗ္ဗတော စ သာ ဇီဝိတဉ္စ န အရဟတီတိ န ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ.

မာတိကာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. နိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁. ပဌမနယော သင်္ဂဟာသင်္ဂဟပဒဝဏ္ဏနာ

၁. ခန္ဓပဒဝဏ္ဏနာ

၆. ခန္ဓာယတနဓာတုယောမဟန္တရေ အဘိညေယျဓမ္မဘာဝေန ဝုတ္တာ၊ တေသံ ပန သဘာဝတော အဘိညာတာနံ ဓမ္မာနံ ပရိညေယျတာဒိဝိသေသဒဿနတ္ထံ သစ္စာနိ၊ အဓိပတိယာဒိကိစ္စဝိသေသဒဿနတ္ထံ ဣန္ဒြိယာဒီနိ စ ဝုတ္တာနီတိ သစ္စာဒိဝိသေသော ဝိယ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟဝိသေသော စ အဘိညေယျနိဿိတော ဝုစ္စမာနော သုဝိညေယျော ဟောတီတိ ‘‘တီဟိ သင်္ဂဟော. တီဟိ အသင်္ဂဟော’’တိ နယမုခမာတိကာ ဌပိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘စတူဟီ’’တိ ဝုတ္တာ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါ စ အဘိညေယျနိဿယေန ခန္ဓာဒီဟေဝ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇိတာတိ. ရူပက္ခန္ဓော ဧကေန ခန္ဓေနာတိ ယေ ဓမ္မာ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေသံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ရူပက္ခန္ဓဘာဝေန သဘာဂတာ ဟောတီတိ ရူပက္ခန္ဓဘာဝသင်္ခါတေန၊ ရူပက္ခန္ဓဝစနသင်္ခါတေန ဝါ ဂဏနေန သင်္ဂဟံ ဂဏနံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ယဉှိ ကိဉ္စီ’’တိအာဒိ. ရူပက္ခန္ဓောတိ ဟိ သင်္ဂဟိတဗ္ဗဓမ္မော ဒဿိတော. ယေန သင်္ဂဟေန သင်္ဂယှတိ၊ တဿ သင်္ဂဟဿ ဒဿနံ ‘‘ဧကေန ခန္ဓေနာ’’တိ ဝစနံ. ပဉ္စသု ခန္ဓဂဏနေသု ဧကေန ခန္ဓဂဏနေန ဂဏိတောတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော. ယသ္မာ စ ခန္ဓာဒိဝစနေဟိ သင်္ဂဟော ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ ဥပရိ ‘‘ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ’’တိအာဒိံ ဝက္ခတီတိ.

အသင်္ဂဟနယနိဒ္ဒေသေတိ ဣဒံ ‘‘သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော’’တိ ဧတဿေဝ နယဿ ဧကဒေသနယဘာဝေန ဝုတ္တံ၊ န နယန္တရတာယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ရူပက္ခန္ဓမူလကာယေဝ စေတ္ထ ဒုကတိကစတုက္ကာ ဒဿိတာတိ ဧတေန ဝေဒနာက္ခန္ဓမူလကာ ပုရိမေန ယောဇိယမာနေ ဝိသေသော နတ္ထီတိ ပစ္ဆိမေဟေဝ ယောဇေတွာ တယော ဒုကာ ဒွေ တိကာ ဧကော စတုက္ကော၊ သညာက္ခန္ဓမူလကာ ဒွေ ဒုကာ ဧကော တိကော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓမူလကော ဧကော ဒုကောတိ ဧတေ လဗ္ဘန္တီတိ ဒဿေတိ. တေသံ ပန ဘေဒတော ပဉ္စကပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနန္တရံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနံ ကာတဗ္ဗံ သံခိတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဝုတ္တနယေန ဝါ သက္ကာ ဉာတုန္တိ ပါဠိံ န အာရောပိတန္တိ.

အာယတနပဒါဒိဝဏ္ဏနာ

၄၀. ယသ္မာ စ ဒုကတိကေသူတိ ယဒိပိ ဧကကေပိ သဒိသံ ဝိဿဇ္ဇနံ၊ ဧကကေ ပန သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနံ စက္ခုန္ဒြိယသောတိန္ဒြိယသုခိန္ဒြိယာဒီနံ ဒုကာဒီသု အသဒိသဝိဿဇ္ဇနံ ဒိဋ္ဌံ. န ဟေတ္ထ စက္ခုသောတစက္ခုသုခိန္ဒြိယဒုကာနံ အညမညသဒိသဝိဿဇ္ဇနံ၊ နာပိ ဒုကေဟိ တိကဿ၊ ဣဓ ပန ဒုက္ခသမုဒယဒုက္ခမဂ္ဂဒုကာနံ အညမညံ တိကေန စ သဒိသံ ဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဒုကတိကေသွေဝ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတံ သမုဒယာနန္တရံ မဂ္ဂသစ္စဿ ဝစနေ ကာရဏံ ဝဒတိ.

၆. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝဏ္ဏနာ

၆၁. ‘‘ပုစ္ဆံ အနာရဘိတွာ အဝိဇ္ဇာ ဧကေန ခန္ဓေန၊ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ဧကေန ခန္ဓေနာ’’တိ လိခိတဗ္ဗေပိ ပမာဒဝသေန ‘‘အဝိဇ္ဇာ ဧကေန ခန္ဓေနာ’’တိ ဣဒံ န လိခိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သရူပေကသေသံ ဝါ ကတွာ အဝိဇ္ဇာဝစနေန အဝိဇ္ဇာဝိဿဇ္ဇနံ ဒဿိတန္တိ. သဗ္ဗမ္ပိ ဝိပါကဝိညာဏန္တိ ဧတ္ထ ဝိပါကဂ္ဂဟဏေန ဝိသေသနံ န ကာတဗ္ဗံ. ကုသလာဒီနမ္ပိ ဟိ ဝိညာဏာနံ ဓာတုကထာယံ သင်္ခါရပစ္စယာဝိညာဏာဒိပဒေဟိ သင်္ဂဟိတတာ ဝိပ္ပယုတ္တေနသင်္ဂဟိတာသင်္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသေ ‘‘ဝိပါကာ ဓမ္မာ’’တိ ဣမဿ ဝိဿဇ္ဇနာသဒိသေန တေသံ ဝိဿဇ္ဇနေန ဒဿိတာ၊ ဣဓ စ နာမရူပဿ ဧကာဒသဟာယတနေဟိ သင်္ဂဟဝစနေန အကမ္မဇာနမ္ပိ သင်္ဂဟိတတာ ဝိညာယတီတိ.

၇၁. ဇာယမာနပရိပစ္စမာနဘိဇ္ဇမာနာနံ ဇာယမာနာဒိဘာဝမတ္တတ္တာ ဇာတိဇရာမရဏာနိ ပရမတ္ထတော ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇိတွာ အနုပလဗ္ဘမာနာနိ ပရမတ္ထာနံ သဘာဝမတ္တဘူတာနိ၊ တာနိ ရူပဿ နိဗ္ဗတ္တိပါကဘေဒဘူတာနိ ရုပ္ပနဘာဝေန ဂယှန္တီတိ ရူပက္ခန္ဓဓမ္မသဘာဂါနိ၊ အရူပါနံ ပန နိဗ္ဗတ္တိအာဒိဘူတာနိ ရူပကလာပဇာတိအာဒီနိ ဝိယ သဟုပ္ပဇ္ဇမာနစတုက္ခန္ဓကလာပနိဗ္ဗတ္တိအာဒိဘာဝတော ဧကေကဘူတာနိ ဝေဒိယနသဉ္ဇာနနဝိဇာနနေဟိ ဧကန္တပရမတ္ထကိစ္စေဟိ အဂယှမာနာနိ သင်္ခတာဘိသင်္ခရဏေန အနေကန္တပရမတ္ထကိစ္စေန ဂယှန္တီတိ သင်္ခါရက္ခန္ဓဓမ္မသဘာဂါနိ၊ တထာ ဒုဝိဓာနိပိ တာနိ စက္ခာယတနာဒီဟိ ဧကန္တပရမတ္ထကိစ္စေဟိ အဂယှမာနာနိ နိဿတ္တဋ္ဌေန ဓမ္မာယတနဓမ္မဓာတုဓမ္မေဟိ သဘာဂါနိ၊ တေန တေဟိ ခန္ဓာဒီဟိ သင်္ဂယှန္တီတိ ‘‘ဇာတိ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟီ’’တိအာဒိမာဟ.

ပဌမနယသင်္ဂဟာသင်္ဂဟပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဒုတိယနယော သင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

၁၇၁. သင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသေ ယံ တံ ဥဒ္ဒေသေ အသင်္ဂဟိတတာယ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဉ္စ သင်္ဂဟိတတာဝိသိဋ္ဌံ အသင်္ဂဟိတံ ဓမ္မဇာတံ နိဒ္ဓါရိတံ၊ တဒေဝ တာဝ ဒဿေန္တော ‘‘စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတာ’’တိ အာဟ. သဗ္ဗတ္ထ ခန္ဓာဒိသင်္ဂဟသာမညာနံ နိစ္စံ ဝိသေသာပေက္ခတ္တာ ဘေဒနိဿိတတ္တာ စ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနံ သဝိသေသာဝ ခန္ဓာဒိဂဏနာ သုဒ္ဓါ. တတ္ထ သင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတဝစနမတ္တေန ဓမ္မဝိသေသဿ နိဒ္ဓါရိတတ္တာ တီသု သင်္ဂဟေသု ဧကေန ဒွီဟိ ဝါ ယေ သင်္ဂဟိတာ ဟုတွာ အညေဟိ အသင်္ဂဟိတာ၊ တေယေဝ ဓမ္မာ ‘‘ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတာ’’တိ ဧတ္တကေနေဝ ဒဿေတဗ္ဗာ သိယုံ၊ တေသံ ပန ဧဝံဝိဓာနံ အသမ္ဘဝါ နယမာတိကာယ စ အဗ္ဘန္တရဗာဟိရမာတိကာပေက္ခတ္တာ ဥဒ္ဒေသေပိ ယံ ယံ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု အရဏန္တေသု သင်္ဂါဟကံ၊ တံ တံ အပေက္ခိတွာ သင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတံ နိဒ္ဓါရိတန္တိ ဝိညာယတီတိ တေန တေန သင်္ဂါဟကေန ယထာနိဒ္ဓါရိတံ ဓမ္မံ နိယမေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘စက္ခာယတနေနာ’’တိအာဒိမာဟ. ယတ္ထ ဟိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မဝိသေသနိဒ္ဓါရဏံ နတ္ထိ၊ တသ္မိံ ပဌမနယေ ဆဋ္ဌနယေ စ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝေန၊ ဣတရေသု စ ယံ ယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ နိဒ္ဓါရိတံ၊ တဿ တဿ နိယာမကဘာဝေန ရူပက္ခန္ဓာဒယော အရဏန္တာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ.

တတ္ထ ‘‘စက္ခာယတနေန။ပေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတုယာ’’တိ ကတ္တုအတ္ထေ ကရဏနိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ‘‘ခန္ဓသင်္ဂဟေန အာယတနသင်္ဂဟေန ဓာတုသင်္ဂဟေနာ’’တိ ကရဏတ္ထေ. ဧတ္ထ စ ယေန ယေန သင်္ဂါဟကေန ခန္ဓာဒိသင်္ဂဟေသု တေန တေန သင်္ဂဟေတဗ္ဗာသင်္ဂဟေတဗ္ဗံ အညံ အတ္ထိ၊ တံ တဒေဝ သင်္ဂါဟကာသင်္ဂါဟကဘာဝေန ဥဒ္ဓဋံ. ရူပက္ခန္ဓေန ပန ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟေတဗ္ဗော အညော ဓမ္မော နတ္ထိ၊ တထာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီဟိ၊ န စ သော ဧဝ တဿ သင်္ဂါဟကော အသင်္ဂါဟကော ဝါ ဟောတိ. ယဉ္စ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော ဧကေန ခန္ဓေန သင်္ဂဟိတော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ န တဿေဝ တေန သင်္ဂဟိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ရူပက္ခန္ဓဘာဝေန ပန ရူပက္ခန္ဓဝစနေန ဝါ ဂဟိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ပကာသိတောယမတ္ထော.

ယဒိ စ သော ဧဝ တေန သင်္ဂယှေယျ၊ သင်္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ – ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ အာယတနသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ ဓာတုသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ၊ တေ ဓမ္မာ တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကေနာယတနေန သတ္တဟိ ဓာတူဟိ သမ္ပယုတ္တာ’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ န စ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ယထာ စိတ္တံ စိတ္တေန သမ္ပယုတ္တံ ဝိပ္ပယုတ္တဉ္စ န ဟောတိ၊ ဧဝံ ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓေန သင်္ဂဟိတော အသင်္ဂဟိတော စ န ဟောတိ၊ တထာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီဟိ. န ဟိ သော ဧဝ တဿ သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါ စာတိ. တေနေဝ န ဧကဒေသာ ဝိယ သမုဒါယဿ၊ သမုဒါယော ဧကဒေသာနံ သင်္ဂါဟကော အသင်္ဂါဟကော စ. ယထာ ရူပက္ခန္ဓော စက္ခာယတနာဒီနံ၊ ဓမ္မာယတနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီနံ၊ သရဏာ ဓမ္မာ စတုန္နံ ခန္ဓာနံ. သမုဒါယန္တောဂဓာနဉှိ ဧကဒေသာနံ န ဝိဘာဂေါ အတ္ထိ၊ ယေန တေ သမုဒါယဿ သမုဒါယော စ တေသံ သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါ စ သိယာတိ၊ တထာ န သမုဒါယော ဧကဒေသသဘာဂဝိသဘာဂါနံ သင်္ဂါဟကော အသင်္ဂါဟကော စ. ယထာ ဓမ္မာယတနံ သုခုမရူပသဘာဂဿ ဝေဒနာဒိဝိသဘာဂဿ စ ရူပက္ခန္ဓေကဒေသဿ ခန္ဓသင်္ဂဟေန၊ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ရူပါရူပဇီဝိတသဘာဂဝိသဘာဂဿ ရူပက္ခန္ဓေကဒေသဿ သင်္ခါရက္ခန္ဓေကဒေသဿ စ ဇီဝိတဝဇ္ဇဿ ခန္ဓသင်္ဂဟေနေဝ. န ဟိ ဧကဒေသသဘာဂံ သမုဒါယသဘာဂံ၊ နာပိ ဧကဒေသဝိသဘာဂံ သမုဒါယဝိသဘာဂန္တိ၊ တသ္မာ သတိပိ အတ္တတော အတ္တနိ အန္တောဂဓတော အတ္တေကဒေသသဘာဂတော စ အညဿ အသင်္ဂါဟကတ္တေ သင်္ဂါဟကတ္တမေဝ ဧတေသံ နတ္ထိ၊ ယေန သင်္ဂဟိတဿ အသင်္ဂါဟကာ သိယုန္တိ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော ဧဝ ဧဝရူပါနံ အဂ္ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယံ ပန ‘‘ဓမ္မာယတနံ အသင်္ခတံ ခန္ဓတော ဌပေတွာ စတူဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၂၅)၊ ‘‘စက္ခာယတနဉ္စ သောတာယတနဉ္စ ဧကေန ခန္ဓေန သင်္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၂၆) စ ဝုတ္တံ၊ န တေန ဧကဒေသာနံ သမုဒါယသင်္ဂါဟကတ္တံ၊ သမုဒါယဿ စ ဧကဒေသသင်္ဂါဟကတ္တံ ဒဿေတိ၊ စတုက္ခန္ဓဂဏနဘေဒေဟိ ပန ဓမ္မာယတနဿ ဂဏေတဗ္ဗာဂဏေတဗ္ဗဘာဝေန ပဉ္စဓာ ဘိန္နတံ၊ စက္ခာယတနာဒီနံ ဧကက္ခန္ဓဂဏနေန ဂဏေတဗ္ဗတာယ ဧကဝိဓတဉ္စ ဒဿေတိ. သင်္ဂါဟကာသင်္ဂါဟကနိရပေက္ခာနံ ဂဏေတဗ္ဗာဂဏေတဗ္ဗာနံ တံတံဂဏနေဟိ ဂဏနဒဿနမတ္တမေဝ ဟိ ပဌမနယော ကမ္မကရဏမတ္တသဗ္ဘာဝါ၊ ဒုတိယာဒယော ပန သင်္ဂါဟကာသင်္ဂါဟကေဟိ သင်္ဂဟိတာသင်္ဂဟိတာနံ အဂဏနာဒိဒဿနာနိ ကတ္တုကရဏကမ္မတ္တယသဗ္ဘာဝါ. တထာ ပဌမနယေ တထာ တထာ ဂဏေတဗ္ဗာဂဏေတဗ္ဗဘာဝသင်္ခါတော တံတံခန္ဓာဒိဘာဝါဘာဝေါ သဘာဂဝိသဘာဂတာ၊ ဒုတိယာဒီသု ယထာနိဒ္ဓါရိတဓမ္မဒဿနေ သင်္ဂါဟကသင်္ဂဟေတဗ္ဗာနံ သမာနက္ခန္ဓာဒိဘာဝေါ သဘာဂတာ၊ တဒဘာဝေါ စ ဝိသဘာဂတာ. ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေသု တံတံခန္ဓာဒိဘာဝါဘာဝေါ ဧဝါတိ အယမေတေသံ ဝိသေသောတိ.

သမုဒယသစ္စသုခိန္ဒြိယသဒိသာနိ ပန တေဟိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗမေဝ အတ္ထိ၊ န သင်္ဂဟိတံ အသင်္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အသင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော န ဥဒ္ဓဋာနိ. ဒုက္ခသစ္စသဒိသာနိ တေဟိ ဝိသဘာဂသမုဒါယဘူတေဟိ အနေကက္ခန္ဓေဟိ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဣတရေဟိ အသင်္ဂဟေတဗ္ဗဉ္စ နတ္ထီတိ သင်္ဂါဟကတ္တာသင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော. ဧဝံ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော အသင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော ဥဘယာဘာဝတော စ ယထာဝုတ္တသဒိသာနိ အနုဒ္ဓရိတွာ သင်္ဂါဟကတ္တာသင်္ဂါဟကတ္တဘာဝတော စက္ခာယတနာဒီနေဝ ဥဒ္ဓဋာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ‘‘စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ’’တိ စက္ခာယတနဝဇ္ဇာ ရူပဓမ္မာ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ န ရူပက္ခန္ဓောတိ. န ဟိ ဧကဒေသော သမုဒါယသင်္ဂါဟကောတိ ဒဿိတမေတန္တိ.

အဋ္ဌကထာယံ ပန ခန္ဓပဒေနာတိ ခန္ဓပဒသင်္ဂဟေနာတိ အတ္ထော၊ န သင်္ဂါဟကေနာတိ. ‘‘ကေနစိ သင်္ဂါဟကေနာ’’တိ ဣဒံ ပန အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ. တံ ပန ရူပက္ခန္ဓာဒီသု န ယုဇ္ဇတီတိ တံ ဝိဿဇ္ဇနံ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု သင်္ဂါဟကေသု န ယုဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ရူပက္ခန္ဓေန ဟိ။ပေ။ သင်္ဂဟိတောတိ ဧတေန နယေန စက္ခာယတနေန ရူပက္ခန္ဓောဝ သင်္ဂဟိတော၊ သော စ အဍ္ဎေကာဒသဟိ အာယတနဓာတူဟိ အသင်္ဂဟိတော နာမ နတ္ထီတိ ဧဝံ စက္ခာယတနာဒီနိပိ န ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ အာပဇ္ဇတီတိ စေ? နာပဇ္ဇတိ. န ဟိ အညမတ္တနိဝါရဏံ ဧဝသဒ္ဒဿ အတ္ထော၊ အထ ခေါ သင်္ဂါဟကတော အညနိဝါရဏံ. သော စာတိအာဒိ စ န နိရပေက္ခဝစနံ၊ အထ ခေါ သင်္ဂါဟကာပေက္ခန္တိ. ကထံ? ရူပက္ခန္ဓေန ဟိ ရူပက္ခန္ဓောဝ သင်္ဂဟိတောတိ ယထာ စက္ခာယတနေန စက္ခာယတနတော အညမ္ပိ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတံ အတ္ထိ၊ ယံ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတံ ဟောတိ၊ န ဧဝံ ရူပက္ခန္ဓေန ရူပက္ခန္ဓတော အညံ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတံ အတ္ထိ၊ ယံ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတံ သိယာ၊ ရူပက္ခန္ဓေန ပန ရူပက္ခန္ဓောဝ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတောတိ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ယုတ္တော. သိယာ ပနေတံ ‘‘သော ဧဝ ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓေန အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတော ဟောတူ’’တိ၊ တံ နိဝါရေန္တော အာဟ ‘‘သော စ အဍ္ဎေကာဒသဟိ အာယတနဓာတူဟိ အသင်္ဂဟိတော နာမ နတ္ထီ’’တိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေနာ’’တိ အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓဿ ဝါ တဒေကဒေသာနံ ဝါ စက္ခာဒီနံ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ သင်္ဂါဟကော အသင်္ဂါဟကော စ န ဟောတီတိ ဣမိနာ ပရိယာယေန အသင်္ဂဟိတတာယ အဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ ယုဇ္ဇတိ၊ န ရူပက္ခန္ဓေန ရူပက္ခန္ဓဿ တဒေကဒေသာနံ ဝါ အဍ္ဎေကာဒသဟိ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ သင်္ဂဟိတတာယ. န ဟိ သာ သင်္ဂဟိတတာ အတ္ထိ. ယဒိ သိယာ၊ သင်္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ ရူပက္ခန္ဓောပိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗော သိယာ. တေန ဟိ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ ရူပက္ခန္ဓော တဒေကဒေသော ဝါ သင်္ဂဟိတာ သိယုံ၊ အတ္ထိ စ တေသံ ဝိပ္ပယုတ္တတာတိ.

ဧဝံ အသင်္ဂဟိတတာယ အဘာဝတော ဧတာနိ၊ အညာနိ စာတိ ဧတ္ထာပိ စက္ခာယတနာဒီဟိ ဝိယ ဧတေဟိ အညေဟိ စ သင်္ဂဟိတာနံ အသင်္ဂဟိတတာယ အဘာဝတော ဧတာနိ အညာနိ စ ယထာ ဝါ တထာ ဝါ ဧတာနိ ဝိယ အယုဇ္ဇမာနဝိဿဇ္ဇနတ္တာ ဧဝရူပါနိ ပဒါနိ သင်္ဂါဟကဘာဝေန န ဂဟိတာနီတိ အဓိပ္ပါယော.

တတ္ထ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေန ဟိ ရူပက္ခန္ဓောဝ သင်္ဂဟိတော’’တိ၊ တံ တေနေဝ တဿ သင်္ဂဟိတတ္တာသင်္ဂဟိတတ္တာဘာဝဒဿနေန နိဝါရိတံ. ယဉှေတ္ထ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ သတိပိ သင်္ဂဟိတတ္တေ အသင်္ဂဟိတတာယ အဘာဝတောတိ ဝိညာယမာနံ သမုဒယသစ္စာဒီသု ယုဇ္ဇေယျ သတိ တေဟိ သင်္ဂဟိတေ တဒသင်္ဂဟိတတ္တာဘာဝတော. ရူပက္ခန္ဓာဒီဟိ ပန သင်္ဂဟိတမေဝ နတ္ထိ၊ ကုတော တဿ အသင်္ဂဟိတတာ ဘဝိဿတိ၊ တသ္မာ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝေါ ဧဝေတ္ထ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏန္တိ ယုတ္တံ. သင်္ဂဟိတတ္တာဘာဝေန အသင်္ဂဟိတတ္တံ ယဒိပိ ရူပက္ခန္ဓာဒိနာ အတ္တနော အတ္တနိ အန္တောဂဓဿ အတ္တေကဒေသသဘာဂဿ စ နတ္ထိ၊ အညဿ ပန အတ္ထီတိ န ဒုက္ခသစ္စာဒီသု ဝိယ ဥဘယာဘာဝေါ စေတ္ထ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဘဝိတုံ ယုတ္တောတိ. ဓမ္မာယတနဇီဝိတိန္ဒြိယာဒီနဉ္စ ခန္ဓစတုက္ကဒုကာဒိသင်္ဂါဟကတ္တေ သတိ န တေသံ သင်္ဂဟိတာနံ တေဟိ ဓမ္မာယတနဇီဝိတိန္ဒြိယာဒီဟိ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတတာ နတ္ထီတိ အသင်္ဂဟိတတာယ အဘာဝေါ အနေကန္တိကော၊ တသ္မာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ အဂ္ဂဟိတာနံ အဂ္ဂဟဏေ၊ ဂဟိတာနဉ္စ ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

အနိဒဿနံ ပုနဒေဝ သပ္ပဋိဃန္တိ ဧတ္ထ အနိဒဿနန္တိ ဧတေန ‘‘သနိဒဿနသပ္ပဋိဃ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တေန သပ္ပဋိဃသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ အနိဒဿနသပ္ပဋိဃာ ဒဿိတာ. ပုနဒေဝါတိ ဧတေန တတ္ထေဝ အဝိသိဋ္ဌံ သနိဒဿနပဒံ နိဝတ္တေတွာ ဂဏှန္တော သနိဒဿနဒုကပဒံ ဒဿေတိ. ‘‘စက္ခာယတနေန စက္ခာယတနမေဝေကံ သင်္ဂဟိတ’’န္တိ ဣဒံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ ‘‘စက္ခာယတနေန စက္ခာယတနံ အာယတနသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတ’’န္တိ စ ‘‘အသင်္ဂဟိတ’’န္တိ စ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿိတောယံ နယောတိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ တဿေဝ သမုဒါယေကဒေသာနဉ္စ သင်္ဂါဟကသင်္ဂဟိတန္တိ ဝစနေသု အသင်္ဂါဟကအသင်္ဂဟိတန္တိ ဝစနေသု စ တဒဝတ္တဗ္ဗတာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အသင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော ဧဝ ဟိ စက္ခာယတနာဒီနိ စက္ခာယတနာဒီဟိ အသင်္ဂဟိတာနီတိ န ဝုစ္စန္တိ၊ န သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတောတိ.

ဒုတိယနယသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. တတိယနယော အသင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

၁၇၉. အသင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသေ ရူပက္ခန္ဓေန ခန္ဓသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတေသု ဝေဒနာဒီနံ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ နိဗ္ဗာနဿ စ သုခုမရူပေန သဟ အာယတနဓာတုသဘာဂတ္တေ သတိပိ န သုခုမရူပမေဝ ရူပက္ခန္ဓောတိ ရူပက္ခန္ဓေန အာယတနဓာတုသဘာဂတ္တံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ န တေန တာနိ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ သင်္ဂဟိတာနိ. န ကေဝလံ သင်္ဂဟိတာနေဝ၊ အသင်္ဂဟိတာနိပိ တေန တာနိ တေဟိ သင်္ဂဟေဟိ န ဟောန္တေဝ တဒေကဒေသေန သုခုမရူပေန အာယတနဓာတုသဘာဂတ္တာ၊ သင်္ဂဟိတာဘာဝေါ ဧဝ ပန ဣဓာဓိပ္ပေတော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓစက္ခာယတနာဒီဟိ ပန အသင်္ဂဟိတာ န တေ တေဟိ ကထဉ္စိ သမ္မိဿာတိ သဗ္ဗထာ တေ တေဟိ န သင်္ဂဟိတာ. ဒုက္ခသစ္စာဒီဟိ စ ပဉ္စက္ခန္ဓသမုဒါယဘူတေဟိ ခန္ဓသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတံ နိဗ္ဗာနံ ရူပက္ခန္ဓေန ဝိယ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ သင်္ဂဟိတံ တေဟိ န ဟောတိ၊ တသ္မာ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတော ဧဝ ဧဝရူပါနံ အသင်္ဂါဟကဘာဝေန အဂ္ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သနိဗ္ဗာနပဉ္စက္ခန္ဓသမုဒါယဘူတာနံ ပန အဗျာကတဓမ္မာဒီနံ အသင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတောဝ. န ဟိ တံ ကဉ္စိ အတ္ထိ၊ ယဿ တေ ခန္ဓသင်္ဂဟေန အသင်္ဂါဟကာ သိယုံ၊ န စ အတ္တနော ဧကဒေသော အတ္တေကဒေသသဘာဂေါ စ အတ္တနာ အသင်္ဂဟိတော ဟောတီတိ အတ္တနာ အသင်္ဂဟိတသင်္ဂါဟကတ္တာ ပန ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီနံ ဂဟဏံ ကတန္တိ.

ယံ ပန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ ‘‘ယေ ဓမ္မာယတနေန သင်္ဂဟိတာ’’တိ၊ တံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. ဓမ္မာယတနေန ဟိ န ကောစိ ဓမ္မော ကေနစိ သင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတော အတ္ထိ ဝိသဘာဂက္ခန္ဓနိဗ္ဗာနသမုဒါယတ္တာ၊ ခန္ဓသင်္ဂဟေန သယမေဝ အတ္တနော သင်္ဂါဟကံ န ဟောတီတိ အာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ စ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝတောတိ ဒဿိတောယံ နယောတိ ဧတဿ ဓမ္မာယတနဂဏနေန ဂဏိတာတိ အတ္ထော. ယာနိ။ပေ။ ဂဟိတာနီတိ ဧတေန ဝိညာဏသမ္မိဿံ ဓမ္မာယတနေကဒေသံ ဒီပေန္တာနိ ဣဒ္ဓိပါဒါဒိပဒါနိ၊ ဩဠာရိကရူပသမ္မိဿံ ဒီပေန္တာနိ ရူပက္ခန္ဓာဒိပဒါနိ၊ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဓမ္မာယတနံ အဒီပေန္တာနိ ဝိညာဏက္ခန္ဓစက္ခာယတနာဒိပဒါနိ၊ သကလဓမ္မာယတနဒီပကာနိ ဓမ္မာယတနာဒိပဒါနိ စ ဝဇ္ဇေတွာ ဓမ္မာယတနေကဒေသံ အညာယတနေန အသမ္မိဿံ ဒီပေန္တာနိ ဂဟိတာနီတိ ဒဿေတိ.

တတိယနယအသင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. စတုတ္ထနယော သင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

၁၉၁. သင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသေ ယသ္မာ ယထာ ဒုတိယတတိယနယာ တိဏ္ဏံ သင်္ဂဟာနံ သင်္ဂဟဏာသင်္ဂဟဏပ္ပဝတ္တိဝိသေသေန ‘‘သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ၊ အသင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတ’’န္တိ စ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ နေဝံ စတုတ္ထပဉ္စမာ. သင်္ဂဟဏပ္ပဝတ္တိယာ ဧဝ ဟိ သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ အသင်္ဂဟဏပ္ပဝတ္တိယာ ဧဝ စ အသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတန္တိ၊ တသ္မာ သင်္ဂဟဏပ္ပဝတ္တိဝိသေသဝိရဟေ သင်္ဂဟိတဓမ္မာသင်္ဂဟိတဓမ္မဝိသေသေ နိဿိတာ ဧတေ ဒွေ နယာတိ ဧတ္ထ ကေနစိ သင်္ဂဟိတေန ဓမ္မဝိသေသေန ပုန သင်္ဂဟိတော ဓမ္မဝိသေသော သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတော သင်္ဂဟိတတာယ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗော စ၊ တမေဝ တာဝ ယထာနိဒ္ဓါရိတံ ဒဿေန္တော ‘‘သမုဒယသစ္စေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓ။ပေ။ သင်္ဂဟိတာ၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓ။ပေ။ သင်္ဂဟိတာ’’တိ အာဟ. ဧတ္ထ စ ယေ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ န သင်္ဂါဟကာ ရူပက္ခန္ဓဝိညာဏက္ခန္ဓဓမ္မာယတနဒုက္ခသစ္စာဒီနိ ဝိယ၊ ယေ စ ဒွီဟာယတနဓာတုသင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂါဟကာ စက္ခာယတနာဒီနိ ဝိယ၊ ယေ စ ဧကေန ခန္ဓသင်္ဂဟေနေဝ ဓာတုသင်္ဂဟေနေဝ စ န သင်္ဂါဟကာ ဝေဒနာဒိက္ခန္ဓနိရောဓသစ္စဇီဝိတိန္ဒြိယာဒီနိ ဝိယ စက္ခုဝိညာဏဓာတာဒယော ဝိယ စ၊ တေ ဓမ္မာ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝသဗ္ဘာဝါ သင်္ဂါဟကဘာဝေန န ဥဒ္ဓဋာ၊ တီဟိပိ ပန သင်္ဂဟေဟိ ယေ သင်္ဂါဟကာ၊ တေ သင်္ဂါဟကတ္တာဘာဝါဘာဝတော ဣဓ ဥဒ္ဓဋာ. တေဟိ သင်္ဂဟိတာပိ ဟိ ဧကန္တေန အတ္တနော သင်္ဂါဟကဿ သင်္ဂါဟကာ ဟောန္တိ၊ ယဿ ပုန သင်္ဂဟော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗော စာတိ.

အဋ္ဌကထာယံ ပန သကလေန ဟိ ခန္ဓာဒိပဒေနာတိ သကလဝါစကေန ရူပက္ခန္ဓာဒိပဒေနာတိ အတ္ထော. ယံ ပနေတံ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ အတ္တနော သင်္ဂါဟကံ သင်္ဂဏှိတွာ ပုန တေနေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ၊ တံ တေန ခန္ဓာဒိပဒေနာတိ ဧဝံ အယောဇေတွာ တံ အညံ သင်္ဂဟိတံ နာမ နတ္ထီတိ ဧဝံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ ယေန ယံ သင်္ဂဟိတံ၊ တေနေဝ တဿ သင်္ဂဟော ပုစ္ဆိတော ဝိဿဇ္ဇိတော၊ န စ တဿေဝ၊ အထ ခေါ တေန သင်္ဂဟိတဿာတိ. ယထာ ဝေဒနာ သဒ္ဒေါ စ ခန္ဓော အာယတနဉ္စ၊ န ဧဝံ သုခုမရူပံ၊ တံ ပန ခန္ဓာယတနာနံ ဧကဒေသောဝ၊ တသ္မာ ‘‘သုခုမရူပေကဒေသံ ဝါ’’တိ အဝတွာ ‘‘သုခုမရူပံ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထ စ အညေန အသမ္မိဿန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယမ္ပိ စေတံ ဝုတ္တံ ‘‘တဒေဝ ယေဟိ ဓမ္မေဟိ ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂဟိတံ၊ တေ ဓမ္မေ သန္ဓာယာ’’တိ၊ တမ္ပိ တထာ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတဿ သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟော ဧတ္ထ ပုစ္ဆိတော ဝိဿဇ္ဇိတော စ၊ အထ ခေါ သင်္ဂဟောဝ၊ တသ္မာ ဧကေန ခန္ဓေနာတိ ဧကေန ခန္ဓဂဏနေနာတိ အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော၊ န သင်္ဂါဟကေနာတိ. န ဟိ ဧကော ခန္ဓော အတ္တနော ဧကဒေသဿ သင်္ဂါဟကောတိ.

စတုတ္ထနယသင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ပဉ္စမနယော အသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

၁၉၃. အသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသေပိ ဝုတ္တနယေနေဝ ယထာနိဒ္ဓါရိတဓမ္မဒဿနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ သသုခုမရူပဝိညာဏသဟိတဓမ္မသမုဒါယာ ယေ တေ ဒုက္ခသစ္စအနိဒဿနအပ္ပဋိဃအစေတသိကာနုပါဒါသဒိသာ သတိပိ ဧကေန ဒွီဟိ ဝါ သင်္ဂဟေဟိ ကေသဉ္စိ အသင်္ဂါဟကတ္တေ တီဟိပိ အသင်္ဂဟေတဗ္ဗဿ အဘာဝတော ပရိပုဏ္ဏသင်္ဂဟာသင်္ဂါဟကာ န ဟောန္တိ၊ အဗျာကတဓမ္မသဒိသာ ကေနစိ သင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝတော အသင်္ဂါဟကာ ဧဝ န ဟောန္တိ၊ တေန တေ အသင်္ဂါဟကဘာဝေန န ဥဒ္ဓဋာ၊ ဣတရေ ပန တဗ္ဗိပရိယာယေန ဥဒ္ဓဋာတိ.

ယံ ပန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘တာဒိသေန ဟိ ပဒေန နိဗ္ဗာနံ ခန္ဓသင်္ဂဟမတ္တံ န ဂစ္ဆေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဒုက္ခသစ္စံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အနိဒဿနအပ္ပဋိဃေသု ပန အသင်္ဂါဟကေသု နိဗ္ဗာနံ အန္တောဂဓံ၊ န စ တဒေဝ တဿ အသင်္ဂါဟကန္တိ. သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနံ ဝသေန သမောဓာနေတွာ ကတေဟိ သဒ္ဓိန္တိ ဧဝံ ကတေဟိ ဒုတိယပဉှာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ပဌမပဉှနာမရူပပဉှာဒယော သဗ္ဗေပိ စတုတ္တိံသ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ယံ ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋံ ပဒံ၊ တဒေဝါတိ ရူပက္ခန္ဓာဒိဝိသေသကပဒံ ဝဒတိ၊ န နိဒ္ဓါရိတေ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဓမ္မေ. တေ ဟိ လက္ခဏတော ဒဿိတာ၊ န ပဒေန သရူပတောတိ. တတ္ထ တဒေဝါတိ ဧဝ-သဒ္ဒေန န တံ ကဒါစိ သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ န ဟောတီတိ ဥဒ္ဓဋဿေဝ အသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတဘာဝေ နိယတတံ အညဿ စ အနိယတတံ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘တဒေဝ ယေဟိ အသင်္ဂဟိတ’’န္တိ ဧတ္ထ ဟိ ‘‘နိယမတော’’တိ သက္ကာ ဝစနသေသော ယောဇေတုန္တိ. အထ ဝါ တဒေဝါတိ ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋမေဝ ဧဝံပကာရမေဝ ဟုတွာ ယေဟိ အသင်္ဂဟိတန္တိ တဿ ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋဘာဝေန ဧဝံ အသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတဘာဝနိယမနတ္ထော ဧဝ-သဒ္ဒေါ၊ န အညဿ အသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတတာနိဝါရဏတ္ထောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋဉှိ အညသဟိတံ အသဟိတဉ္စ အသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ ဟောတိ. ရူပက္ခန္ဓာဒီနိ ဟိ အညသဟိတာနိ ဝိညာဏက္ခန္ဓာဒီနိ အသဟိတာနီတိ.

အဝသေသာ သင်္ဂဟိတာတိ ဣဒံ အဝသေသာ အသင်္ဂဟိတာ န ဟောန္တီတိ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေဟိပိ ဝိညာဏဓမ္မေဟိ တေ ရူပဓမ္မာဝ တီဟိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတာတိ ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋာ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂါဟကာ ဟုတွာ အသင်္ဂဟိတာတိ အဓိပ္ပါယော. အနုဒ္ဓဋာ ဝေဒနာဒယောပိ ဟိ အသင်္ဂဟိတာ ဧဝါတိ. ဧတ္ထ စ ပဌမေ နယေ ဝေဒနာဒယောပိ ဝိညာဏေန အသင်္ဂဟိတာတိ ဝုတ္တာ၊ ဒုတိယေ ရူပဓမ္မာဝါတိ အယံ ဝိသေသော. ဝေဒနာဒယော ဟိ ရူပဝိညာဏေဟေဝ ခန္ဓာဒိသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတာတိ ဩဠာရိကရူပေဟိ ဝိညာဏေန စ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတာတိ အတ္ထော. ရူပေကဒေသော ဟိ ဧတ္ထ ရူပဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတောတိ.

၁၉၆. စတုတ္ထပဉှေ စက္ခာယတနံ ဝေဒနာဒီဟိ စတူဟီတိ ဧတ္ထ စက္ခာယတနန္တိ ဧတေန ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋံ အသင်္ဂါဟကံ ဒဿေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. စက္ခာယတနေန ပန အသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတာနိ ဒသ ဩဠာရိကာယတနာနိ န စက္ခာယတနမေဝါတိ. ‘‘ရူပဉ္စ ဓမ္မာယတန’’န္တိအာဒိနာ ယေဟိ ဓမ္မေဟိ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတံ တံ ဝိညာဏမေဝ ဟောတိ၊ အသင်္ဂဟိတေန တေန အသင်္ဂဟိတဉ္စ ဝိညာဏဝဇ္ဇံ သဗ္ဗံ တေဝ ဓမ္မေ ဥဒါနေတိ. သဒိသဝိဿဇ္ဇနာ ဟိ ဧကတော ဥဒါနေတွာ ဒဿေတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပဌမေန ရူပက္ခန္ဓေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနေသု ဧကတော ဥဒါနေတွာ ဒဿိတေသု အညေ ဝိသဒိသဝိဿဇ္ဇနာ နယဒါနေန ဒဿိတာ ဟောန္တိ. တေနာဟ ‘‘ရူပဉ္စ ဓမ္မာယတနန္တိ။ပေ။ အညေနာကာရေန သင်္ခိပိတွာ ဒဿိတာ’’တိ. တတ္ထ ဒွေ ဘဝါတိ အသညေကဝေါကာရဘဝါ. ဒွေတိ ဗာဟိရုပါဒါဓမ္မေ ဧဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယေန အသင်္ဂါဟကေန အသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗဉ္စ ပရိစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ သော ရူပက္ခန္ဓာဒိကော တဿ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနဉ္စ နိဿယဘာဝတော ‘‘ဝိသယော’’တိ ဝုတ္တော၊ ယထာဒဿိတဿ ပန ဥဒ္ဒါနဿ နယဒါနမတ္တတ္တာ ‘‘နယော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဒွေဝီသနယော စာ’’တိပိ ပါဌော၊ ဒွေဝီသပဒိကော ဧသ နယော စာတိ အတ္ထော.

ပဉ္စမနယအသင်္ဂဟိတေနအသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဆဋ္ဌနယော သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒဝဏ္ဏနာ

၂၂၈. သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒေ ယံ လဗ္ဘတိ၊ ယဉ္စ န လဗ္ဘတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ပုစ္ဆာယ ဂဟိတန္တိ ဣဒံ န ရူပက္ခန္ဓာဒီနိ ပဒါနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အထ ခေါ သမ္ပယောဂပဒံ ဝိပ္ပယောဂပဒဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ရူပက္ခန္ဓာဒီသု ဟိ ယံ ဓမ္မာယတနာဒိပဒံ န လဗ္ဘတိ၊ တံ ပုစ္ဆာယပိ န ဂဟိတံ. သမ္ပယောဂပဒံ ပန ရူပက္ခန္ဓာဒီသု အလဗ္ဘမာနမ္ပိ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော ကတိဟိ။ပေ။ သမ္ပယုတ္တော’’တိ ဧဝံ ပုစ္ဆာယ ဂဟိတံ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီသု လဗ္ဘမာနံ၊ ဝိပ္ပယောဂပဒံ ပန သဗ္ဗတ္ထ လဗ္ဘမာနမေဝါတိ. ရူပဓမ္မာနံ ပန ရူပေန နိဗ္ဗာနေန ဝါ၊ နိဗ္ဗာနဿ စ ရူပေန သဒ္ဓိံ သမ္ပယောဂေါ နာမ နတ္ထီတိ ဧကုပ္ပါဒါဒိသဘာဂတာယ အဘာဝတော သမ္ပယောဂံ နိဝါရေန္တေန သာ ဧဝ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ ဧတေသံ ဝိသဘာဂတာတိ တဒဘာဝတော ဝိပ္ပယောဂေါပိ နိဝါရိတော ဧဝ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စတူသု ဟိ ခန္ဓေသု ဝိဇ္ဇမာနာ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ တေသံ အညမညံ သဘာဂတာ ဟောတိ ရူပနိဗ္ဗာနေဟိ တေသံ တေဟိ စ ရူပနိဗ္ဗာနာနံ ဝိသဘာဂတာ စ၊ န စ ရူပေကဒေသဿ နိဗ္ဗာနဿ ဝါ သာ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ အတ္ထိ၊ ယာ ရူပေကဒေသေန ရူပေကဒေသနိဗ္ဗာနာနံ နိဗ္ဗာနေန စ ရူပဿ ဝိသဘာဂတာ သိယာ. တေနေဝ ‘‘စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ.

သတ္တသု ဝိညာဏဓာတူသု ဧကာယပိ အဝိပ္ပယုတ္တေတိ ယထာ ရူပဘဝေါ တီဟိ ဝိညာဏဓာတူဟိ၊ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ ပဉ္စဟိ၊ အဝိတက္ကအဝိစာရာ ဧကာယ ဝိပ္ပယုတ္တေ အနာရမ္မဏမိဿကေ ဓမ္မေ ဒီပေန္တိ၊ ဧဝံ အဒီပေတွာ ဧကာယပိ ဝိပ္ပယုတ္တေ အဟောန္တေ သတ္တဟိပိ သမ္ပယုတ္တေ သတ္တပိ ဝါ တာ ဒီပေန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. အဝိပ္ပယုတ္တေတိ ဟိ ယေ ဝိပ္ပယုတ္တာ န ဟောန္တိ၊ တေ ဓမ္မေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ န သမ္ပယုတ္တေတိ. တေန ယာနိ တာဟိ သမ္ပယုတ္တေ ဒီပေန္တိ ဓမ္မာယတနာဒိပဒါနိ၊ ယာနိ စ သမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တဘာဝေဟိ နဝတ္တဗ္ဗံ ဒီပေန္တိ အစေတသိကာဒိပဒါနိ၊ ယာနိ စ သမ္ပယုတ္တနဝတ္တဗ္ဗာနိ ဒီပေန္တိ ဒုက္ခသစ္စာဒိပဒါနိ၊ တေသံ သဗ္ဗေသံ အနာရမ္မဏမိဿကဓမ္မဒီပကာနံ အဂ္ဂဟဏံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န ဟိ အနာရမ္မဏမိဿကသဗ္ဗဝိညာဏဓာတုတံသမ္ပယုတ္တတဒုဘယသမုဒါယာနံ ခန္ဓာယတနဓာတူသု ကေနစိ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ ဝါ အတ္ထီတိ.

ယဒိ ဧဝံ ဝိပ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ ‘‘ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. အကုသလာဗျာကတာ ဟိ အနာရမ္မဏမိဿောဘယဓမ္မာတိ? န၊ ယထာဝုတ္တသမုဒါယာနံ ခန္ဓာဒီဟေဝ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါဘာဝဝစနတော. ခန္ဓာဒယော ဟိ တဒေကဒေသာ တဒေကဒေသညသမုဒါယာ စ၊ သမုဒါယေကဒေသာနဉ္စ ဝိဘာဂါဘာဝတော န သဘာဂဝိသဘာဂတာ အတ္ထိ၊ တေန တေသံ ခန္ဓာဒီဟိ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါဘာဝေါ ဟောတိ. ကုသလာ ပန ဓမ္မာ အကုသလာဗျာကတေဟိ ဝိဘတ္တာ၊ တေ စ ကုသလေဟိ၊ န တေသံ သမုဒါယေကဒေသဘာဝေါ တဒေကဒေသညသမုဒါယဘာဝေါ ဝါ၊ တသ္မာ ခန္ဓာဒီနိ အနာမသိတွာ ဝိပ္ပယုတ္တတာမတ္တေန ယထာနိဒ္ဓါရိတဓမ္မဒဿနေ ကုသလေဟိ ဣတရေသံ၊ ဣတရေဟိ စ ကုသလာနံ ဝိပ္ပယောဂေါ န န ဟောတိ ဝိသဘာဂတာသဗ္ဘာဝတောတိ တေသံ အညမညဝိပ္ပယုတ္တတာ ဝုတ္တာ. ဧသ နယော သဗ္ဗေသု ဧဝရူပေသု.

ဥဒ္ဒါနေ ပန အဋ္ဌာရသ တတော ပရေတိ ဣဒံ ‘‘သောဠသာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တေဝီသန္တိ ဣဒဉ္စ ‘‘ဧကဝီသ’’န္တိ. သဗ္ဗတ္ထ စ ကာလသန္တာနဘေဒရဟိတာရဟိတဗဟုဓမ္မသမောဓာနာနံ သင်္ခါရက္ခန္ဓဓမ္မာယတနဓမ္မဓာတူနံ ဧကဒေသာ သမုဒယသစ္စဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ဧကဒေသသမ္မိဿာ စ ဣဒ္ဓိပါဒါဒယော အနာရမ္မဏေဟိ အသမ္မိဿာ ရူပက္ခန္ဓာဒယော စ သာရမ္မဏေဟိ အသမ္မိဿာ သမ္ပယောဂီဝိပ္ပယောဂီဘာဝေန သမာနကာလသန္တာနေဟိ စ ဧကဒေသန္တရေဟိ ဝိဘတ္တာ ဧဝ ဂဟိတာတိ တေဟိ တေ ကေဟိစိ ဧကဒေသန္တရေဟိ ဝိဘတ္တေဟိ ယထာယောဂံ သမ္ပယောဂံ ဝိပ္ပယောဂဉ္စ လဘန္တိ. အတ္ထိ ဟိ တေသံ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ သဘာဂတာ ဝိသဘာဂတာ စာတိ. တေန တတ္ထ တတ္ထ ‘‘ဧကေန ခန္ဓေန ဧကေနာယတနေန ဧကာယ ဓာတုယာ ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တ’’န္တိ စ၊ ‘‘ဧကေနာယတနေန ဧကာယ ဓာတုယာ ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ဘိန္နကာလသမုဒါယာ ဧဝ ပန ဝေဒနာသညာဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဝတ္တမာနာ စ ဧကေကဓမ္မာ ဧဝ၊ တသ္မာ တေသံ သမာနကာလဿ ဝိဘဇိတဗ္ဗဿ အဘာဝတော န သုခိန္ဒြိယာဒီနိ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ဝိဘာဂံ ကရောန္တိ၊ စက္ခုဝိညာဏဓာတာဒယော စ ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ မနာယတနဿ စ. တေန ‘‘သုခိန္ဒြိယံ ဧကေန ခန္ဓေန ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တ’’န္တိ၊ ‘‘စက္ခုဝိညာဏဓာတု ဧကေန ခန္ဓေန ဧကေနာယတနေန ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တာ’’တိ စ ဧဝမာဒိ န ဝုတ္တံ၊ ခန္ဓာယတနဝိဘာဂဝိရဟိတမ္ပိ ပန ဝိညာဏံ ဓာတုဝိဘာဂေန ဝိဘတ္တမေဝ ဝုတ္တန္တိ ‘‘စက္ခုဝိညာဏဓာတု။ပေ။ မနောဝိညာဏဓာတု သောဠသဟိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမေဝံ ဣန္ဒြိယဝိဘာဂေန ဝိဘတ္တာနံ သုခိန္ဒြိယာဒီနံ ‘‘သုခိန္ဒြိယေန ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ’’တိအာဒီသု ယထာယောဂံ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ နာဝိဘတ္တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿာတိ.

၂၃၅. ယထာ တံသမ္ပယောဂီဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘သမုဒယသစ္စံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ တံဝိပ္ပယောဂီဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တ’’န္တိ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ စေ? အဝိဘာဂေဟိ တေဟိ ဝိပ္ပယောဂဝစနဿ အယုတ္တတ္တာ. ဝိဘာဂေ ဟိ သတိ သမုဒယသစ္စံ သုခဒုက္ခဒေါမနဿိန္ဒြိယေဟိ မနောဝိညာဏဓာတုတော အညဝိညာဏဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တန္တိ ယုတ္တံ ဝတ္တုံ ဝိဘာဂေနေဝ ဝိသဘာဂတာယ သင်္ဂဟိတတ္တာ၊ ဝိဘာဂရဟိတေဟိ ပန ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီဟိ န ယုတ္တံ၊ တေဟိ ဝိဇ္ဇမာနေဟိ ဝိဇ္ဇမာနဿ သမုဒယဿ ဝိသဘာဂဘာဝါဘာဝတော. ယဉှိ အနုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ ဝိယ အာမဋ္ဌကာလဘေဒံ န ဟောတိ သင်္ခတံ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ၊ တံ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ နိဿာယ သမ္ပယောဂီဝိပ္ပယောဂီဘာဝေန ဥဒ္ဓရီယတိ၊ တဉ္စ ဝိဘာဂရဟိတေဟိ ခန္ဓာဒီဟိ သင်္ခတေဟိ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝမေဝ နိဿာယ အနာမဋ္ဌကာလဘေဒေ အတ္ထိတာယ ဧဝ နိဿိတဗ္ဗတ္တာ. အဝိဇ္ဇမာနဿ ဟိ အဝိဇ္ဇမာနေန၊ အဝိဇ္ဇမာနဿ စ ဝိဇ္ဇမာနေန၊ ဝိဇ္ဇမာနဿ စ အဝိဇ္ဇမာနေန သမ္ပယောဂေါ နတ္ထိ၊ ဝိပ္ပယောဂေါ ပန အဝိဇ္ဇမာနတာဒီပကေ ဘေဒေ ဂဟိတေ တေနေဝ ဝိသဘာဂတာပိ ဂဟိတာ ဧဝါတိ ဟောတိ. ဘေဒေ ပန အဂ္ဂဟိတေ တေန တေန ဂဟဏေန ဝိသဘာဂတာယ အဂ္ဂဟိတတ္တာ သတိ သဘာဂတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနတာယ ဧဝ ဓမ္မာနံ သဘာဂဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနတော ဝိဇ္ဇမာနတာ ဒဿိတာတိ ဧကုပ္ပါဒါဒိဘာဝသင်္ခါတာ သဘာဂတာပိ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောတိ. တဿာ စ ဂဟိတတ္တာ သမ္ပယောဂေါဝ လဗ္ဘတိ၊ န ဝိပ္ပယောဂေါ၊ တသ္မာ သမုဒယသစ္စံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တတ္တေန ဝုတ္တံ၊ န ဝိပ္ပယုတ္တတ္တေနာတိ. ဧသ နယော မဂ္ဂသစ္စာဒီသုပီတိ.

၂၆၂. ‘‘ဒုတိယဇ္ဈာနဝိစာရဉှိ ဌပေတွာ သေသာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနံ ယေ ပဓာနာ ဝိတက္ကော ဝိယ ကောဋ္ဌာသန္တရစိတ္တုပ္ပါဒေသု အလီနာ၊ တေ ဧဝ ဣဓ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာတိ အဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေတိ. တေနေဝ ဟိ အနန္တရနယေ သမုဒယသစ္စေန သမာနဂတိကာ န သဝိတက္ကသဝိစာရေဟီတိ တေ န ဂဟိတာ. ဒသမောသာနနယေသု စ တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာနဉ္စ သောဠသဟိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ အဋ္ဌာရသသင်္ဂဟိတော စ ဝုတ္တော. ဝိတက္ကသဟိတေသုပိ ပန တေသု ဂဟိတေသု သဗ္ဗေပိ တေ ဝိစာရေန သမ္ပယုတ္တာတိ ‘‘ဧကေန ခန္ဓေန ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တာ’’တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. သော ဟိ သမုဒါယော ဝိစာရံ ဝဇ္ဇေတွာ အညေန ကေနစိ သမ္ပယုတ္တော န ဟောတိ. န ဟိ တဒေကဒေသဿ ဝိတက္ကဿ ဝိစာရတော အညေန သမ္ပယောဂေါ သမုဒါယဿ ဟောတိ. ယထာ နာနာစိတ္တုပ္ပါဒေသု ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ သမုဒါယဿ ဣဒ္ဓိပါဒဿ ဧကဒေသာနံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယောဂေါ သမုဒါယဿ န ဟောတိ၊ ဧဝမိဓာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယထာ ပန တေသု ဧကောပိ ဝေဒနာသညာက္ခန္ဓေဟိ သင်္ခါရက္ခန္ဓေကဒေသေန စ အသမ္ပယုတ္တော နာမ နတ္ထီတိ သမုဒါယဿ တေဟိ သမ္ပယုတ္တတာ ဝုတ္တာ၊ ဧဝမိဓာပိ ဝိစာရေန အသမ္ပယုတ္တဿ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဿ ကဿစိ အဘာဝတော သမုဒါယဿ တေန သမ္ပယုတ္တတာ န န သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာနံ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကာဒီနံ ဝိယ သမ္ပယုတ္တတာ န ဝတ္တဗ္ဗာ. ယထာ ဟိ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကေသု ကေစိ သင်္ခါရက္ခန္ဓေကဒေသေန မောဟေန သမ္ပယုတ္တာ၊ ကေစိ အသမ္ပယုတ္တာတိ န သမုဒါယော တေန သမ္ပယုတ္တော၊ နာပိ အညော ကောစိ ဓမ္မော အတ္ထိ၊ ယေန သော သမုဒါယော သမ္ပယုတ္တော သိယာတိ ‘‘ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ သမ္ပယုတ္တာတိ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ဘာဝနာယပဟာတဗ္ဗဟေတုကသဟေတုကာဒယောပိ. န ပနေဝံ ယေန အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တသမုဒါယော သမ္ပယုတ္တော သိယာ၊ တံ နတ္ထိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေသု ကဿစိ ဝိစာရေန အသမ္ပယုတ္တဿ အဘာဝါ၊ တသ္မာ တေ ‘‘သမ္ပယုတ္တာ’’တိ န န ဝတ္တဗ္ဗာတိ. သဗ္ဗတ္ထ စ ဧကဓမ္မေပိ ကေဟိစီတိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော သင်္ခါယ အနိယမိတတ္တာ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဆဋ္ဌနယသမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သတ္တမနယော သမ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ

၃၀၆. သမ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ ရူပက္ခန္ဓာဒယော တေဟိ သမ္ပယုတ္တာဘာဝတော န ဂဟိတာ. သမုဒယသစ္စာဒီနိ သတိပိ တေဟိ သမ္ပယုတ္တေ၊ သမ္ပယုတ္တေဟိ စ ဝိပ္ပယုတ္တေ သမ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တာနံ ခန္ဓာဒီဟိ ဝိပ္ပယောဂါဘာဝတော. န ဟိ သမုဒယသစ္စေန သမ္ပယုတ္တေဟိ လောဘသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ တတော အညဓမ္မာနံ ခန္ဓာဒီသု ကေနစိ ဝိပ္ပယောဂေါ အတ္ထိ. နနု စ တေ ဧဝ စိတ္တုပ္ပါဒါ စတ္တာရော ခန္ဓာ အဍ္ဎဒုတိယာနိ အာယတနာနိ အဍ္ဎဒုတိယာ ဓာတုယော စ ဟောန္တီတိ တေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဝတ္တဗ္ဗောတိ? န၊ တဒညဓမ္မာနံ ခန္ဓာဒိဘာဝတော. န ဟိ တေ ဧဝ ဓမ္မာ စတ္တာရော ခန္ဓာ၊ အထ ခေါ တေ စ တတော အညေ စ၊ တထာ အဍ္ဎဒုတိယာယတနဓာတုယောပိ. န စ တဒညသမုဒါယေဟိ အညေ ဝိပ္ပယုတ္တာ ဟောန္တိ သမုဒါယေကဒေသာနံ ဧကဒေသညသမုဒါယာနဉ္စ ဝိပ္ပယောဂါဘာဝတော. ဧသ နယော မဂ္ဂသစ္စသုခိန္ဒြိယာဒီသု. အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေသုပိ နိရဝသေသေသု အဓိပ္ပေတေသု တေသံ သဝိတက္ကသဝိစာရသမာနဂတိကတ္တာ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ န ဒိဿတိ.

အဋ္ဌကထာယံ ပန ဧဝရူပါနီတိ ယထာ ရူပက္ခန္ဓေ ဝိဿဇ္ဇနံ န ယုဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ယေသု အညေသုပိ န ယုဇ္ဇတိ၊ တာနိ ဝိဿဇ္ဇနဿ အယောဂေန ‘‘ဧဝရူပါနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ၊ န သမ္ပယုတ္တာဘာဝေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာနိ ပန ပဒါနိ ဓမ္မဓာတုယာ သမ္ပယုတ္တေ ဓမ္မေ ဒီပေန္တီတိ ဧတေန ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိပဒါနိ ဒဿေတိ၊ ဝိညာဏဉ္စ အညေန အသမ္မိဿန္တိ ဝိညာဏက္ခန္ဓမနာယတနာဒိပဒါနိ. တတ္ထ အညေန အသမ္မိဿန္တိ အသမ္ပယုတ္တေန အသမ္မိဿန္တိ အတ္ထော. အဒုက္ခမသုခါယဝေဒနာယသမ္ပယုတ္တပဒါနိပိ ဟိ သမ္ပယုတ္တေဟိ သမ္မိဿဝိညာဏဒီပကာနိ ဣဓ ဂဟိတာနီတိ. ဧတေန စ လက္ခဏေန ဧဝရူပါနေဝ ဂဟိတာနီတိ ဒဿေတိ၊ န ဧဝရူပါနိ ဂဟိတာနေဝါတိ သမုဒယသစ္စာဒိဣဒ္ဓိပါဒါဒိပဒါနံ အသင်္ဂဟိတတ္တာ. ‘‘အထ ဖဿသတ္တကံ စိတ္တံ သဟ ယုတ္တပဒေဟိ သတ္တာ’’တိ ပုရာဏပါဌော၊ အယံ ပန ဦနောတိ ကတွာ ‘‘အထ ဖဿသတ္တကံ၊ တိကေ တယော သတ္တ မဟန္တရေ စာ’’တိ ပါဌော ကတော.

၃၀၉. ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋပဒေနေဝ သဒ္ဓိံ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ ဝသေနာတိ ဣဒံ ပုစ္ဆာယ ဥဒ္ဓဋပဒေန သမ္ပယုတ္တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာ တေန သဒ္ဓိံ ဝိပ္ပယုတ္တာ ဟောန္တီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ပါဠိဥဒ္ဒါနဂါထာယံ ဒွေ စ မနေန ယုတ္တာ၊ ဝိတက္ကဝိစာရဏာတိ မနောဓာတုယာ ဧကန္တသမ္ပယုတ္တာ ဒွေ ဝိတက္ကဝိစာရာတိ သဝိတက္ကပဒံ သဝိစာရပဒဉ္စ ဒဿေတိ.

သတ္တမနယသမ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အဋ္ဌမနယော ဝိပ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ

၃၁၇. ဝိပ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ ရူပက္ခန္ဓာဒီဟိ ဝိပ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တမေဝ ယထာနိဒ္ဓါရိတံ နတ္ထီတိ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေန ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ သမ္ပယုတ္တာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေန ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ တေ ဓမ္မာ ကတိဟိ ခန္ဓေဟိ။ပေ။ သမ္ပယုတ္တာတိ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန ရူပက္ခန္ဓေန ဝိပ္ပယုတ္တာနံ ကေနစိ ခန္ဓာဒိနာ သမ္ပယောဂါဘာဝတော ယထာနိဒ္ဓါရိတံ ဝိပ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တမေဝ နတ္ထိ၊ ကုတော တဿ ပုန ခန္ဓာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တတာတိ ဒဿေတိ.

အဋ္ဌမနယဝိပ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. နဝမနယော သမ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ

၃၁၉. သမ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာယံ ယံခန္ဓာဒိဝသေနာတိ သမာသပဒံ ဣဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ယဿ ခန္ဓာဒိနော ဝသေနာတိ အတ္ထော. တဿေဝါတိ စ တဿေဝ ခန္ဓာဒိနောတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ ဣဓ သမ္ပယုတ္တံ ဝုတ္တံ၊ တံ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု အရဏန္တေသု ယေန ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိနာ သမ္ပယုတ္တံ၊ ပုန တဿေဝ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိနော ခန္ဓာဒီဟိ သမ္ပယောဂံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ. တဉှိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တေန သမ္ပယုတ္တတ္တာ ‘‘သမ္ပယုတ္တေန သမ္ပယုတ္တ’’န္တိ နိဒ္ဓါရိတန္တိ. ရူပေန ဝါတိ ဧတေန နိရောဓသစ္စအပ္ပစ္စယအသင်္ခတေဟိပိ အယောဂေါ ဝုတ္တော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ တထာ ရူပမိဿကေဟိ ဝါတိ ဧတေန အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာဒီဟိ နိဗ္ဗာနမိဿကေဟိပိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပန သုခုမရူပဂတိကမေဝါ’’တိ. သဗ္ဗာရူပက္ခန္ဓသင်္ဂါဟကေဟီတိ ဝတ္တမာနာနမေဝ သမ္ပယောဂေါ လဗ္ဘတီတိ ဝတ္တမာနေသု ဧကမ္ပိ ဓမ္မံ အနပနေတွာ အဝိကလစတုက္ခန္ဓသင်္ဂါဟကေဟိ အရူပဘဝါဒီဟီတိ အတ္ထော. အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ – ယေ သမ္ပယောဂံ န လဘန္တိ ရူပက္ခန္ဓာဒယော၊ တေ သဗ္ဗေ န ဂဟိတာ၊ ဣတရေ စ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော သဗ္ဗေ ဂဟိတာတိ.

နဝမနယသမ္ပယုတ္တေနသမ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဒသမနယော ဝိပ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ

၃၅၃. ဝိပ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ အဂ္ဂဟိတေသု ဓမ္မာယတနာဒိဓမ္မာ အနာရမ္မဏမိဿကသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒဂတဓမ္မဘာဝတော တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တဿ အဘာဝါ န ဂဟိတာ၊ ဒုက္ခသစ္စစတုမဟာဘဝအဗျာကတာဒိဓမ္မာ တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ ခန္ဓာဒီဟိ ဝိပ္ပယောဂါဘာဝတောတိ အယံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.

ဒသမနယဝိပ္ပယုတ္တေနဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၁. ဧကာဒသမနယော သင်္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ

၄၀၉. ဧကာဒသမနယဝဏ္ဏနာယံ ‘‘တေ စ သေသေဟိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကေန မနာယတနေန သတ္တဟိ ဝိညာဏဓာတူဟီ’’တိ ဧတေသံ ပဒါနံ ‘‘သမ္ပယုတ္တာ နာမာ’’တိ ဧတေန သဟ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ကေဟိစီ’’တိ ဧတဿ ပနတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ခါရက္ခန္ဓေ ဓမ္မာယတနဓမ္မဓာတူသု စ ဌပေတွာ တဏှ’’န္တိ ဧတေန ‘‘တေ စာ’’တိ ဝုတ္တေ သမုဒယသစ္စေန ခန္ဓာဒိသင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတဓမ္မေ ဝိသေသေတွာ တေသံ ဧဝ ဝိသေသိတာနံ အတ္တဝဇ္ဇေဟိ သေသေဟိ သင်္ခါရက္ခန္ဓေ တဏှာယ ဓမ္မာယတနဓမ္မဓာတူသု စ တဏှာယ ဝေဒနာသညာက္ခန္ဓေဟိ သမ္ပယောဂါရဟေဟိ သမ္ပယုတ္တတံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သေသေဟိ သမ္ပယုတ္တတ္တာ ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တာ နာမာ’’တိ.

ဧကာဒသမနယသင်္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၂. ဒွါဒသမနယော သမ္ပယုတ္တေနသင်္ဂဟိတာသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

၄၁၇. ဒွါဒသမနယေ စ နဝမနယေ ဝိယ သမ္ပယောဂါရဟာဝ လဗ္ဘန္တီတိ အာဟ ‘‘တေယေဝ ဥဒ္ဓဋာ’’တိ.

ဒွါဒသမနယသမ္ပယုတ္တေနသင်္ဂဟိတာသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၃. တေရသမနယော အသင်္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ

၄၄၈. တေရသမနယဝဏ္ဏနာယံ ယေဟိ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတံ ဝိညာဏမေဝ ဟောတိ၊ တေ ပါဠိယံ ‘‘ရူပဉ္စ ဓမ္မာယတန’’န္တိအာဒိဥဒ္ဒါနဂါထာယ ဒဿိတာ ဗာဝီသ ဓမ္မာ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေန သဒိသပဉှာ ဓမ္မာ’’တိ ဝုတ္တာ. ယေဟိ ပန တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတာနိ အရူပဘဝေန ဝိယ ဩဠာရိကာယတနာနေဝ ဟောန္တိ၊ တေ ဝုတ္တာဝသေသာ သဗ္ဗေ ဣဓ ဥဒ္ဓဋာ ‘‘အရူပဘဝေန သဒိသာ’’တိ ဝုတ္တာ. သေသာတိ သေသာ ပဉ္စမနယေ အာဂတာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော သတိပိ အသင်္ဂါဟကတ္တေ ဣဓ ဝိဿဇ္ဇနံ န ရုဟန္တီတိ န ဥဒ္ဓဋာ. ယေ ပန အသင်္ဂါဟကာ ဧဝ န ဟောန္တိ ဒုက္ခသစ္စာဒိဓမ္မာ၊ တေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ယထာ ပန ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော န ရုဟန္တိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓေန ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တေသဉ္စ သမ္ပယောဂေါ နာမ နတ္ထီတိ ရူပါရူပဓမ္မာနံ အသမ္ပယောဂေဟိ ဝေါမိဿတာယ သမ္ပယောဂေါ နတ္ထီတိ အတ္ထော.

ယဒိ ပန တေ ကဒါစိ အသဗ္ဗဝိညာဏဓာတုသမ္ပယုတ္တာ အရူပဓမ္မာ ရူပဓမ္မာ စ သိယုံ၊ န တေသံ ဝိပ္ပယောဂေါ နတ္ထီတိ ‘‘ဝိပ္ပယောဂေါ စ နတ္ထီ’’တိ န ဝုတ္တံ၊ န ဝေဒနာက္ခန္ဓေန အသင်္ဂဟိတာနံ ဝိပ္ပယောဂဿ အတ္ထိတာယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥဘယာဘာဝတော ဟိ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ဣဓ န ရုဟန္တီတိ. ဧဝံ ပနေတ္ထ သိယာ ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓေန ဟိ ခန္ဓာဒိဝသေန အနာရမ္မဏမိဿကာ သတ္တဝိညာဏဓာတုဓမ္မာ အသင်္ဂဟိတာ ဟောန္တိ၊ တေသဉ္စ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ စ နတ္ထီ’’တိ. အနာရမ္မဏသဟိတာနဉှိ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတူနံ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတုသမ္ပယုတ္တာနံ တဒုဘယဓမ္မာနဉ္စ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိဝိညာဏက္ခန္ဓာဒိစက္ခာယတနာဒီဟိ တီဟိပိ သင်္ဂဟေဟိ အသင်္ဂဟိတာနံ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါဘာဝေါ အရုဟဏေ ကာရဏံ. ဇာတိဝိပ္ပယောဂဘူမိကာလသန္တာနဝိပ္ပယောဂတော စတုဗ္ဗိဓော ဝိပ္ပယောဂေါ. တတ္ထ ဇာတိဝိပ္ပယောဂေါ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အကုသလာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ၊ ဘူမိဝိပ္ပယောဂေါ ‘‘ကာမာဝစရာ၊ ရူပါဝစရာ’’တိအာဒိ၊ ကာလဝိပ္ပယောဂေါ ‘‘အတီတာ ဓမ္မာ၊ အနာဂတာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ၊ သန္တာနဝိပ္ပယောဂေါ ‘‘အဇ္ဈတ္တာ ဓမ္မာ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ. ဧဝံ ဝိပ္ပယောဂေါ စတုဓာ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တေရသမနယအသင်္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၄. စုဒ္ဒသမနယော ဝိပ္ပယုတ္တေနသင်္ဂဟိတာသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

၄၅၆. စုဒ္ဒသမနယေ ဓမ္မာယတနာဒီနံ အနာရမ္မဏမိဿကသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒဂတဓမ္မဘာဝတော ဝိပ္ပယောဂဿ အရုဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဇာတိအာဒိတ္တယဿ စေတ္ထ ဓမ္မသဘာဝမတ္တတ္တာ န ကထဉ္စိ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ စ ရုဟတိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓဓမ္မာနံ သဗ္ဗဓမ္မသမောဓာနတ္တာ၊ အနိဒဿနအပ္ပဋိဃာဒီနံ အနာရမ္မဏမိဿကသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒတ္တာ. ဒုက္ခသစ္စာဒိဓမ္မာဝ ဣဓ တေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟသဗ္ဘာဝါ ဂဟိတာတိ.

ပါဠိဥဒ္ဒါနဂါထာယံ သမုစ္ဆေဒေ န လဗ္ဘန္တီတိ ပရိယောသာနေ နယေ န လဗ္ဘန္တီတိ အတ္ထော. မောဃပုစ္ဆကေန စာတိ အလဗ္ဘမာနာ စ တေ မောဃပုစ္ဆကေန ဟေတုနာ န လဗ္ဘန္တိ တေသံ ပုစ္ဆာယ မောဃတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ ဝါ မောဃပုစ္ဆကော အဋ္ဌမော နယော၊ တေန စ သဟ ဩသာနနယေ ဧတေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယောဂဿပိ အဘာဝါ သဗ္ဗထာပိ န လဗ္ဘန္တီတိ အတ္ထော.

စုဒ္ဒသမနယဝိပ္ပယုတ္တေနသင်္ဂဟိတာသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဓာတုကထာပကရဏ-မူလဋီကာ သမတ္တာ.

ပုဂ္ဂလပညတ္တိပကရဏ-မူလဋီကာ

၁. မာတိကာဝဏ္ဏနာ

၁. ဓမ္မသင်္ဂဟေ တိကဒုကဝသေန သင်္ဂဟိတာနံ ဓမ္မာနံ ဝိဘင်္ဂေ ခန္ဓာဒိဝိဘာဂံ ဒဿေတွာ တထာသင်္ဂဟိတဝိဘတ္တာနံ ဓာတုကထာယ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟာဒိပ္ပဘေဒံ ဝတွာ ယာယ ပညတ္တိယာ တေသံ သဘာဝတော ဥပါဒါယ စ ပညာပနံ ဟောတိ၊ တံ ပဘေဒတော ဒဿေတုံ ‘‘ဆ ပညတ္တိယော’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိ အာရဒ္ဓါ. တတ္ထ ယေ ဓမ္မေ ပုဗ္ဗာပရိယဘာဝေန ပဝတ္တမာနေ အသဘာဝသမူဟဝသေန ဥပါဒါယ ‘‘ပုဂ္ဂလော၊ ဣတ္ထီ၊ ပုရိသော၊ ဒေဝေါ၊ မနုဿော’’တိအာဒိကာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ဟောတိ၊ တေသံ အညေသဉ္စ ဗာဟိရရူပနိဗ္ဗာနာနံ သသဘာဝသမူဟသသဘာဝဘေဒဝသေန ပညာပနာ သဘာဝပညတ္တီတိ ခန္ဓပညတ္တိအာဒိကာ ပဉ္စဝိဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တာယ ဓမ္မသင်္ဂဟာဒီသု ဝိဘတ္တာ သဘာဝပညတ္တိ သဗ္ဗာပိ သင်္ဂဟိတာ ဟောတိ. ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပန အသဘာဝပညတ္တိ. တာယ စ သမယဝိမုတ္တာဒိပ္ပဘေဒါယ သတ္တသန္တာနဂတေ ပရိညေယျာဒိသဘာဝဓမ္မေ ဥပါဒါယ ပဝတ္တိတော ပဓာနာယ ‘‘ဝိဟာရော မဉ္စော’’တိအာဒိကာ စ သဗ္ဗာ အသဘာဝပညတ္တိ သင်္ဂဟိတာ ဟောတိ.

ဧတ္တာဝတာ စ ပညတ္တိ နာမ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ စ. တာ ဧဝ ဟိ ဝေါမိဿာ ဣတရာ စတဿောတိ. တသ္မာ တာသံ ဒဿနေန ဣမသ္မိံ ပကရဏေ သဗ္ဗာ ပညတ္တိယော ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ခန္ဓာဒိပညတ္တီသု ပန ဆသု အညတ္ထ အဒဿိတပ္ပဘေဒံ ဣဓေဝ စ ဒဿိတပ္ပဘေဒံ ပုဂ္ဂလပညတ္တိံ ဥပါဒါယ ဣမဿ ပကရဏဿ ပုဂ္ဂလပညတ္တီတိ နာမံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယေ ဓမ္မေ ဣဓ ပညပေတုကာမောတိ ပညတ္တိယာ ဝတ္ထုဘာဝေန ဒဿေတုကာမောတိ အဓိပ္ပါယော. န ဟိ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ပညာပနံ ကရောတိ၊ ဝတ္ထူဟိ ပန ပညတ္တိယော ဒဿေတီတိ.

ခန္ဓာတိ ပညာပနာတိ ဣဒံ ခန္ဓာတိ ရူပံ ပထဝီတိအာဒိကာ သဗ္ဗာပိ သာမညပ္ပဘေဒပညာပနာ နာမ ဟောတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပညာပနာတိ ဧတဿ ပန ဒဿနာ ဌပနာတိ ဧတေ ဒွေ အတ္ထာ၊ တေသံ ပကာသနာ နိက္ခိပနာတိ. တတ္ထ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော။ပေ။ အညာတာဝိန္ဒြိယံ သမယဝိမုတ္တော’’တိအာဒိနာ ဣဒမေဝံနာမကံ ဣဒမေဝံနာမကန္တိ တံတံကောဋ္ဌာသိကကရဏံ ဗောဓနမေဝ နိက္ခိပနာ၊ န ပညပေတဗ္ဗာနံ မဉ္စာဒီနံ ဝိယ ဌာနသမ္ဗန္ဓကရဏံ. ယော ပနာယံ ‘‘နာမပညတ္တိ ဟိ ဒဿေတိ စ ဌပေတိ စာ’’တိ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော ကတော၊ သော ဘာဝဘူတာယ ကရဏဘူတာယ ဝါ နာမပညတ္တိယာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ဒိဋ္ဌတာယ ဌပိတတာယ စ တံနိမိတ္တတံ သန္ဓာယ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တီတိအာဒိနာ ဝစနေန ပါဠိယံ အနာဂတတံ သန္ဓာယ ‘‘ပါဠိမုတ္တကေနာ’’တိအာဒိမာဟ. ကုသလာကုသလဿေဝါတိ ကုသလာကုသလဿ ဝိယ. ဝိဇ္ဇမာနဿာတိ ဧတဿ အတ္ထော သတောတိ၊ တဿ အတ္ထော သမ္ဘူတဿာတိ. ဝိဇ္ဇမာနဿ သတောတိ ဝါ ဝိဇ္ဇမာနဘူတဿာတိ အတ္ထော. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမ္ဘူတဿာ’’တိ. တေန အဝိဇ္ဇမာနဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ. တထာ အဝိဇ္ဇမာနဿာတိ ယထာ ကုသလာဒီနိ အကုသလာဒိသဘာဝတော၊ ဖဿာဒယော စ ဝေဒနာဒိသဘာဝတော ဝိနိဝတ္တသဘာဝါနိ ဝိဇ္ဇန္တိ၊ တထာ အဝိဇ္ဇမာနဿ ယေ ဓမ္မေ ဥပါဒါယ ‘‘ဣတ္ထီ၊ ပုရိသော’’တိ ဥပလဒ္ဓိ ဟောတိ၊ တေ အပနေတွာ တေဟိ ဝိနိဝတ္တဿ ဣတ္ထိအာဒိသဘာဝဿ အဘာဝတော အသမ္ဘူတဿာတိ အတ္ထော. ယံ ပနေတဿ ‘‘တေနာကာရေန အဝိဇ္ဇမာနဿ အညေနာကာရေန ဝိဇ္ဇမာနဿာ’’တိ အတ္ထံ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ပညတ္တိဒုကေ ဝုတ္တမေဝ. အဝိဇ္ဇမာနေပိ သဘာဝေ လောကနိရုတ္တိံ အနုဂန္တွာ အနဘိနိဝေသေန စိတ္တေန ‘‘ဣတ္ထီ၊ ပုရိသော’’တိ ဂဟဏသဗ္ဘာဝါ ‘‘လောကနိရုတ္တိမတ္တသိဒ္ဓဿာ’’တိ အာဟ. သာဘိနိဝေသေန ပန စိတ္တေန ဂယှမာနံ ပဉ္စမသစ္စာဒိကံ န သဘာဝတော၊ နာပိ သင်္ကေတေန သိဒ္ဓန္တိ ‘‘သဗ္ဗာကာရေနပိ အနုပလဗ္ဘနေယျ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တာသု ဣမသ္မိံ။ပေ။ လဗ္ဘန္တီတိ ဣမသ္မိံ ပကရဏေ သရူပတော တိဿန္နံ အာဂတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

ယထာဝုတ္တဿ ပန အဋ္ဌကထာနယဿ အဝိရောဓေန အာစရိယဝါဒါ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ ပညပေတဗ္ဗဋ္ဌေန စေသာ ပညတ္တီတိ ဧတဿ သဘာဝတော အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ပညပေတဗ္ဗမတ္တဋ္ဌေန ပညတ္တီတိ အတ္ထော. ပညပေတဗ္ဗမ္ပိ ဟိ သသဘာဝံ တဇ္ဇပရမတ္ထနာမလာဘတော န ပရတော လဘိတဗ္ဗံ ပညတ္တိနာမံ လဘတိ၊ နိသဘာဝံ ပန သဘာဝါဘာဝတော န အတ္တနော သဘာဝေန နာမံ လဘတီတိ. သတ္တောတိအာဒိကေန နာမေန ပညပိတဗ္ဗမတ္တဋ္ဌေန ပညတ္တီတိ နာမံ လဘတိ၊ နိသဘာဝါ စ သတ္တာဒယော. န ဟိ သသဘာဝဿ ရူပါဒီဟိ ဧကတ္တေန အညတ္တေန ဝါ အနုပလဗ္ဘသဘာဝတာ အတ္ထီတိ.

ကိရီဋံ မကုဋံ၊ တံ အဿ အတ္ထီတိ ကိရီဋီ. ဧတသ္မိဉ္စ အာစရိယဝါဒေ အနူနေန လက္ခဏေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗသမောရောဓော ကာတဗ္ဗော. ဒုတိယံ တတိယန္တိ ဧဝံပကာရာ ဟိ ဥပနိဓာပညတ္တိ ဥပနိက္ခိတ္တကပညတ္တိ စ သင်္ခါတဗ္ဗပ္ပဓာနတ္တာ ဆပိ ပညတ္တိယော ဘဇတီတိ ယုတ္တံ ဝတ္တုံ၊ ဣတရာ စ ယထာယောဂံ တံ တံ ပညတ္တိန္တိ. ဒုတိယံ တတိယံ ဒွေ တီဏီတိအာဒိ ပန သင်္ခါ နာမ ကာစိ နတ္ထီတိ တာသံ ဥပါဒါသန္တတိပညတ္တီနံ အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဘာဝံ၊ ဣတရာသဉ္စ ဥပနိဓာပညတ္တီနံ ယထာနိဒဿိတာနံ အဝိဇ္ဇမာနေနအဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဘာဝံ မညမာနော အာဟ ‘‘သေသာ အဝိဇ္ဇမာနပက္ခဉ္စေဝ အဝိဇ္ဇမာနေနအဝိဇ္ဇမာနပက္ခဉ္စ ဘဇန္တီ’’တိ. ဒုတိယံ တတိယံ ဒွေ တီဏီတိအာဒီနံ ဥပနိဓာဥပနိက္ခိတ္တကပညတ္တီနံ အဝိဇ္ဇမာနေနအဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဘာဝမေဝ မညတိ. ယဉှိ ပဌမာဒိကံ အပေက္ခိတွာ ယဿ စေကာဒိကဿ ဥပနိက္ခိပိတွာ ပညာပီယတိ၊ တဉ္စ သင်္ခါနံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ. တထာ သန္တတိပညတ္တိယာ စ. န ဟိ အသီတိ အာသီတိကော စ ဝိဇ္ဇမာနောတိ.

ဧကစ္စာ ဘူမိပညတ္တီတိ ကာမာဝစရာဒိပညတ္တိံ သန္ဓာယာဟ. ကာမာဝစရာဒီ ဟိ သဘာဝဓမ္မာတိ အဓိပ္ပါယော. ကာမောတိ ပန ဩကာသေ ဂဟိတေ အဝိဇ္ဇမာနေနဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ ဧသာ ဘဝိတုံ အရဟတိ၊ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တက္ခန္ဓေသု ဂဟိတေသု ဝိဇ္ဇမာနေနဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ. ယထာ ပန ဝစနသင်္ခါတာယ ဝစနသမုဋ္ဌာပကစေတနာသင်္ခါတာယ ဝါ ကိရိယာယ ဘာဏကောတိ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တိ ဝိဇ္ဇမာနေနအဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိပက္ခံ ဘဇတိ၊ ဧဝံ ကိသော ထူလောတိ ရူပါယတနသင်္ခါတေန သဏ္ဌာနေန ပုဂ္ဂလာဒီနံ ပညာပနာ ဝိဇ္ဇမာနေနအဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ ဘဝိတုံ အရဟတိ. သဏ္ဌာနန္တိ ဝါ ရူပါယတနေ အဂ္ဂဟိတေ အဝိဇ္ဇမာနေနအဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ. ရူပံ ဖဿောတိအာဒိကာ ပန ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ ရုပ္ပနာဒိကိစ္စဝသေန ကိစ္စပညတ္တိယံ၊ ပစ္စတ္တဓမ္မနာမဝသေန ပစ္စတ္တပညတ္တိယံ ဝါ အဝရောဓေတဗ္ဗာ. ဝိဇ္ဇမာနာဝိဇ္ဇမာနပညတ္တီသု စ ဝုတ္တာသု တာသံ ဝေါမိဿတာဝသေန ပဝတ္တာ ဣတရာပိ ဝုတ္တာယေဝ ဟောန္တီတိ အယမ္ပိ အာစရိယဝါဒေါ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၂. ‘‘ယာဝတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’တိအာဒိကဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ယတ္တကေန ပညာပနေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယာဝတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ ယာဝတာ ရူပက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓောတိ ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တိ၊ ဧတ္တာဝတာ ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တိ၊ ဧဝံ ပါဠိယောဇနံ ကတွာ သင်္ခေပပ္ပဘေဒဝသေန အယံ အတ္ထော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ယာဝတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’တိ၊ ‘‘ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တီ’’တိ ဟိ ဣမဿ အတ္ထော ‘‘ယတ္တကေန ပညာပနေန သင်္ခေပတော ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ ဝါ’’တိ ဧတေန ဒဿိတော၊ ‘‘ယာဝတာ ရူပက္ခန္ဓော’’တိအာဒိကဿ ပန ‘‘ပဘေဒတော ရူပက္ခန္ဓော’’တိအာဒိကေနာတိ. တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓောတိ ပဘေဒနိဒဿနမတ္တမေတံ. တေန အဝုတ္တောပိ သဗ္ဗော သင်္ဂဟိတော ဟောတီတိ ‘‘တတြာပိ ရူပက္ခန္ဓော ကာမာဝစရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယံ ဝါ ဧတ္ထ ပါဠိယာ အတ္ထယောဇနာ – ‘‘ယာဝတာ’’တိ ဣဒံ သဗ္ဗေဟိ ပဒေဟိ ယောဇေတွာ ယတ္တကာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ တတ္တကာ ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တိ. ယတ္တကော ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ တပ္ပဘေဒါနဉ္စ ရူပက္ခန္ဓာဒီနံ ပဘေဒေါ၊ တတ္တကော ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တိယာ ပဘေဒေါတိ ပကရဏန္တရေ ဝုတ္တေန ဝတ္ထုဘေဒေန ခန္ဓပညတ္တိယာ ပဘေဒံ ဒဿေတိ. ဧသ နယော ‘‘ယာဝတာ အာယတနာန’’န္တိအာဒီသုပိ.

၇. ဧကဒေသေနေဝါတိ ဥဒ္ဒေသမတ္တေနေဝါတိ အတ္ထော.

မာတိကာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. နိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁. ဧကကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁. ဈာနင်္ဂါနေဝ ဝိမောက္ခောတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ဝိမောက္ခသဟဇာတေန နာမကာယေနာ’’တိ. ယေန ဟိ သဒ္ဓိန္တိအာဒိနာ ပဌမံ သမင်္ဂိဘာဝတ္ထံ ဝိဝရတိ. ဖဿေနပိ ဖုဋ္ဌာယေဝ နာမာတိ ဧတေန ‘‘အပိစေသာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ ဒုတိယံ သမ္ဖဿေန ဖုသနတ္ထံ၊ ဣတရေဟိ ဣတရေ ကာရဏတ္ထေ. သမင်္ဂိဘာဝဖုသနကာရဏဘာဝါ ဟိ ဖုသနာတိ ဝုတ္တာတိ. ပုနပိ ပဌမတ္ထမေဝ ဒုဗ္ဗိညေယျတ္တာ ဝိဝရန္တော ‘‘တတြာဿာ’’တိအာဒိမာဟ. ဌပေတွာ တာနိ အင်္ဂါနိ သေသာ အတိရေကပဏ္ဏာသဓမ္မာတိ ဧတ္ထ ဝေဒနာသောမနဿိန္ဒြိယာနိ သင်္ဂဟိတာနီတိ အာဟ ‘‘စတ္တာရော ခန္ဓာ ဟောန္တီ’’တိ. ဧဝံ သတိ ဝေဒနာသောမနဿိန္ဒြိယေဟိ သုခဿ ဖုသိတဗ္ဗတ္တာ တိဏ္ဏဉ္စ တေသံ အနညတ္တာ တေနေဝ တဿ ဖုသနာ အာပဇ္ဇတီတိ? နာပဇ္ဇတိ၊ ဝေဒယိတာဓိပတိယဋ္ဌေဟိ ဥပနိဇ္ဈာယနဘာဝပဋိလာဘဿ ဝုတ္တတ္တာ. အထ ဝါ ဌပေတွာ တာနိ အင်္ဂါနီတိ အင်္ဂါနံ ဗဟုတ္တာ ဗဟုဝစနံ. တေသု ပန ပစ္စေကမ္ပိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ ‘‘ဝိတက္ကံ ဌပေတွာ’’တိအာဒိနာ. တတ္ထ ‘‘သုခံ ဌပေတွာ’’တိ ဣမိဿာ ယောဇနာယ သေသာ တယော ခန္ဓာ ဟောန္တိ၊ ဣတရာသု စတ္တာရောတိ. သဗ္ဗယောဇနာသု စ တယော အန္တော ကတွာ ‘‘စတ္တာရော ခန္ဓာ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

၂. ယော အသမယဝိမောက္ခေန ဧကစ္စေဟိ အာသဝေဟိ ဝိမုတ္တော အသမယဝိမောက္ခူပနိဿယလာဘေန စ သာတိသယေန သမယဝိမောက္ခေန၊ သော ဧဝ သမယဝိမုတ္တော. သော ဟိ တေန ဝိမုတ္တော ဈာနလာဘီ သေက္ခော ရူပါရူပဘဝတော အပုနရာဝဋ္ဋကော ကာမရာဂါဒီဟိ တထာဝိမုတ္တောဝ ဟောတီတိ သမယဝိမုတ္တပညတ္တိံ လဒ္ဓုံ အရဟတိ. ပုထုဇ္ဇနော ပန ဈာနလာဘီ ပုနရာဝဋ္ဋကဓမ္မော ပုန ကာမရာဂါဒိသမုဒါစာရဘာဝတော ဝိမုတ္တော နာမ န ဟောတီတိ သမယဝိမုတ္တပညတ္တိံ နာရဟတိ၊ တေန သော ‘‘သမယဝိမုတ္တော’’တိ န ဝုတ္တော. အရဟတော ပန အပရိက္ခီဏာ အာသဝါ နတ္ထိ၊ ယတော ဝိမုစ္စေယျ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရမတ္တာ ဟိ တဿ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာတိ. တသ္မာ တဿ န အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ သမယဝိမုတ္တပညတ္တိဘာဝဿ အသမယဝိမုတ္တပညတ္တိဘာဝဿ ဝါ ကာရဏံ. တဒကာရဏဘာဝမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟေဝ ခေါ။ပေ။ ဝိဟရတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န သုက္ခဝိပဿကဿေဝ အသမယဝိမုတ္တဘာဝံ ဒဿေတုန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဗ္ဗောပိ ဟိ အရဟာ အသမယဝိမုတ္တောတိ. ဗာဟိရာနန္တိ လောကုတ္တရတော ဗဟိဘူတာနံ၊ လောကိယာနန္တိ အတ္ထော.

၃. အရူပက္ခန္ဓနိဗ္ဗာနမတ္တဝါစကော အရူပသဒ္ဒေါ န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ရူပတော အည’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စိတ္တမဉ္ဇူသန္တိ သမာဓိံ. အဘိညာဒီနဉှိ ဓမ္မာနံ ပါဒကဘာဝေန သမာဓိ မဉ္ဇူသာသဒိသော ဟောတိ. အဒ္ဓါနံ ဖရိတုန္တိ ဒီဃကာလံ ဗျာပေတုံ၊ ပဝတ္တေတုန္တိ အတ္ထော. ‘‘သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ တတ္ထ အာဒရဿ အကတတ္တာ ဝတ္တဘေဒေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ ဝတ္တဘေဒမတ္တေန နဋ္ဌာ ပန သမာပတ္တိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီဟိ နဋ္ဌာ ဝိယ န ကိဉ္စေန ပစ္စာဟရိတဗ္ဗာ ဟောတိ မန္ဒပါရိပန္ထကတ္တာ၊ တသ္မာ ဝတ္တသမိတကရဏမတ္တေနေဝ ပစ္စာဟရိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အပ္ပေန္တောဝ နိသီဒီ’’တိ အာဟ.

၄. အတ္တနော အနုရူပေန ပမာဒေန ဝီတိနာမေန္တာနမ္ပိ သမာပတ္တိ န ကုပ္ပတီတိ ပရိဟီနော နာမ န ဟောတိ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ဗျာသင်္ဂေ ပဋိသံဟဋမတ္တေ သမာပဇ္ဇိတုံ သမတ္ထတာယာတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ကိဿ ပန၊ ဘန္တေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော လာဘသက္ကာရသိလောကော အန္တရာယာယာတိ? ယာ ဟိဿ သာ၊ အာနန္ဒ၊ အကုပ္ပါ စေတောဝိမုတ္တိ၊ နာဟံ တဿာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အန္တရာယာယ ဝဒါမိ. ယေ စ ခွဿ၊ အာနန္ဒ၊ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာ အဓိဂတာ၊ တေသာဟမဿ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အန္တရာယာယ ဝဒါမီ’’တိ သုတ္တေ (သံ. နိ. ၂.၁၇၉) ပန သမယေန သမယံ အာပဇ္ဇနေန ပရိဟရိတဗ္ဗာနံ သမာပတ္တိသုခဝိဟာရာနံ တသ္မိံ တသ္မိံ ဗျာသင်္ဂကာလေ အနိပ္ဖတ္တိတော လာဘသက္ကာရသိလောကော အန္တရာယောတိ ဝုတ္တောတိ အဓိပ္ပါယေနဿ တေန အဝိရောဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၅. ဓမ္မာနံ။ပေ။ ပီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဓမ္မေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဣဓ ဟိ တာဟိ သမာပတ္တီဟိ ပရိဟာယေယျာတိ ဓမ္မေဟိ ပုဂ္ဂလဿ ပရိဟာနမ္ပိ အပရိဟာနမ္ပိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စ ပုဂ္ဂလဿ ပမာဒမာဂမ္မ တာ သမာပတ္တိယော ကုပ္ပေယျုန္တိ ဓမ္မာနံ ကုပ္ပနံ အကုပ္ပနဉ္စ ဝုတ္တံ၊ ပုဂ္ဂလဿ ပန ပရိဟာနဓမ္မာနမေဝ ဝိနာသောတိ ဝစနနာနတ္တမတ္တေန ဝစနတ္ထနာနတ္တမတ္တေန ဝါ ပရိယာယန္တရတာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

၇-၈. စေတနာ သမာပတ္တိစေတနာ တဒါယူဟနာ စ. အနုရက္ခဏာ သမာပတ္တိဥပကာရာနုပကာရပရိဂ္ဂါဟိကာ ပညာသဟိတာ သတိ. တာဟိ စေတိယမာနအနုရက္ခိယမာနသမာပတ္တီနံ ဘဗ္ဗာ စေတနာဘဗ္ဗာ အနုရက္ခဏာဘဗ္ဗာ.

၁၀. ပုထုဇ္ဇနဂေါတ္တန္တိ ပုထုဇ္ဇနသိက္ခံ၊ ပုထုဇ္ဇနဂတာ တိဿော သိက္ခာ အတိက္ကန္တာတိ အတ္ထော. တာ ဟိ သံယောဇနတ္တယာနုပစ္ဆေဒေန ‘‘ပုထုဇ္ဇနသိက္ခာ’’တိ ဝုစ္စန္တီတိ.

၁၁. အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော စ ဝဋ္ဋဘယတော ပညုဗ္ဗေဂေန ဥဗ္ဗိဇ္ဇန္တော ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသံယောဇနေဟိ ဥပရတောတိ ဘယူပရတော နာမာတိ အာဟ ‘‘သတ္တ သေက္ခာ ဘယူပရတာ’’တိ.

၁၂. ဘဝင်္ဂပညာဝိရဟိတာ ‘‘ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ’’တိ ဣမိနာ ဂဟိတာတိ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ ကေစိ ‘‘ဒုပ္ပညာ’’တိ ဣမိနာ ဂယှန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပ္ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂဖလူပနိဿယာ’’တိ. ပညာယ ဟိ ဝိနာ န တဒုပနိဿယော အတ္ထီတိ.

၁၄. ယတ္ထ နိယတာနိယတဝေါမိဿာ ပဝတ္တိ အတ္ထိ၊ တတ္ထေဝ နိယတဓမ္မာ ဟောန္တီတိ ဥတ္တရကုရူသု တဒဘာဝါ နိယတော နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယာ ပန ဥတ္တရကုရုကာန’’န္တိအာဒိမာဟ.

၁၆. တေရသသု သီသေသု ပလိဗောဓသီသာဒီနိ ပဝတ္တသီသဉ္စ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနိ၊ အဓိမောက္ခသီသာဒီနိ ပရိယာဒကာနိ၊ ပရိယာဒကဖလံ ဂေါစရသီသံ. တဉှိ ဝိသယဇ္ဈတ္တဖလဝိမောက္ခောတိ. ပရိယာဒကဿ မဂ္ဂဿ ဖလဿ စ အာရမ္မဏံ သင်္ခါရသီသံ သင်္ခါရဝိဝေကဘူတော နိရောဓောတိ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနံ ပရိယာဒကဖလာရမ္မဏာနံ သဟ ဝိယ သံသိဒ္ဓိဒဿနေန သမသီသိဘာဝံ ဒဿေတုံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၁.၈၇) တေရသ သီသာနိ ဝုတ္တာနိ. ဣဓ ပန ‘‘အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အာသဝပရိယာဒါနဉ္စ ဟောတိ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စာ’’တိ ဝစနတော တေသု ကိလေသပဝတ္တသီသာနမေဝ ဝသေန ယောဇနံ ကရောန္တော ‘‘တတ္ထ ကိလေသသီသ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဝတ္တသီသမ္ပိ ဝဋ္ဋတော ဝုဋ္ဌဟန္တော မဂ္ဂေါ စုတိတော ဥဒ္ဓံ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ယဒိပိ ပရိယာဒိယတိ၊ ယာဝ ပန စုတိ၊ တာဝ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ‘‘ပဝတ္တသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ပရိယာဒိယတီ’’တိ အာဟ. ကိလေသပရိယာဒါနေန ပန အတ္တနော အနန္တရံ ဝိယ နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗာ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာ စ ကိလေသပရိယာဒါနဿေဝ ဝါရာတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ. ‘‘ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၇၈၊ သံ. နိ. ၃.၁၂၊ ၁၄) ဝစနတော ဟိ ပစ္စဝေက္ခဏပရိသမာပနေန ကိလေသပရိယာဒါနံ သမာပိတံ နာမ ဟောတိ. တံ ပန ပရိသမာပနံ ယဒိ စုတိစိတ္တေန ဟောတိ၊ တေနေဝ ဇီဝိတပရိသမာပနဉ္စ ဟောတီတိ ဣမာယ ဝါရစုတိသမတာယ ကိလေသပရိယာဒါနဇီဝိတပရိယာဒါနာနံ အပုဗ္ဗာစရိမတာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝါရသမတာယာ’’တိ. ဘဝင်္ဂံ ဩတရိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတီတိ ဧတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာနစိတ္တမေဝ ဘဝင်္ဂေါတရဏဘာဝေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၁၇. မဟာပယောဂေါတိ မဟာကိရိယော ဝိပတ္တိကရဏမဟာမေဃုဋ္ဌာနာကာရဝိနာသော. တိဋ္ဌေယျာတိ ဝိနာသော နပ္ပဝတ္တေယျာတိ အတ္ထော.

၁၈. အရဏီယတ္တာတိ ပယိရုပါသိတဗ္ဗတ္တာ.

၂၀. ယာယ ကတကိစ္စတာ ဟောတိ၊ တာယ အဂ္ဂဝိဇ္ဇာယ အဓိဂတာယ တေဝိဇ္ဇတာဘာဝေါ နိပ္ပရိယာယတာ၊ သာ စ အာဂမနဝသေန သိဒ္ဓါ သာတိသယာ တေဝိဇ္ဇတာတိ အာဟ ‘‘အာဂမနီယမေဝ ဓုရ’’န္တိ.

၂၂. တတ္ထ စာတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ၊ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပတ္တိယာ အာဓာရဘာဝေ ဝါ. တတ္ထေဝ ဟိ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော နာမ ဟောတီတိ.

၂၃. အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသူတိ စ အနနုဿုတေသု သစ္စေသူတိ အတ္ထော.

၂၄. ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒိကေ (မ. နိ. ၂.၂၄၈၊ ၃.၃၁၂၊ ပဋိ. မ. ၁.၂၀၉၊ ဓ. သ. ၂၄၈) နိရောဓသမာပတ္တိအန္တေ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ဝတွာ ‘‘ယတော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဣမေ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော’’တိ ယဒိပိ မဟာနိဒါနသုတ္တေ ဝုတ္တံ၊ တံ ပန ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသေဋ္ဌဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဣဓ ကီဋာဂိရိသုတ္တဝသေန သဗ္ဗဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသင်္ဂဟတ္ထံ ‘‘အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော သဟဇာတနာမကာယေန ပဋိလဘိတွာ ဝိဟရတီ’’တိ အာဟ. ကီဋာဂိရိသုတ္တေ ဟိ ‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပါ၊ တေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော’’တိ (မ. နိ. ၂.၁၈၂) အရူပသမာပတ္တိဝသေန စတ္တာရော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာ ဝုတ္တာ၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသေဋ္ဌော စ ဝုတ္တလက္ခဏောပပတ္တိတောတိ. ကာယသက္ခိမှိပိ ဧသေဝ နယော.

ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တီတိ န အာသဝါ ပညာယ ပဿန္တိ၊ ဒဿနကာရဏာ ပန ပရိက္ခီဏာ ဒိသွာ ပရိက္ခီဏာတိ ဝုတ္တာ. ဒဿနာယတ္တပရိက္ခယတ္တာ ဧဝ ဟိ ဒဿနံ ပုရိမကိရိယာ ဟောတီတိ. နာမနိဿိတကော ဧသောတိ ဧသော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ရူပတော မုစ္စိတွာ နာမံ နိဿာယ ဌိတော ပုန တတော မုစ္စနတော ‘‘နာမနိဿိတကော’’တိ ဝတွာ တဿ စ သာဓကံ သုတ္တံ ဝတွာ ‘‘ကာယဒွယတော သုဝိမုတ္တတ္တာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော’’တိ အာဟာတိ အတ္ထော. သုတ္တေ ဟိ အာကိဉ္စညာယတနလာဘိနော ဥပသီဝဗြာဟ္မဏဿ ဘဂဝတာ နာမကာယာ ဝိမုတ္တောတိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တောတိ မုနိ အက္ခာတောတိ.

ပဌမတ္ထေရဝါဒေ ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ ဝိမုတ္တော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော၊ ဒုတိယတ္ထေရဝါဒေ ဥဘတော ဘာဂတော ဝိမုတ္တောတိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တောတိ၊ တတိယတ္ထေရဝါဒေ ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ ဒွေ ဝါရေ ဝိမုတ္တောတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. တတ္ထ ဝိမုတ္တောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တော၊ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒနေဟိ ဝါ ကာယဒွယတော ဝိမုတ္တောတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အရူပါဝစရံ ပန နာမကာယတော စ ဝိမုတ္တန္တိ နီဝရဏသင်္ခါတနာမကာယတော ဝိမုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဉှိ နီဝရဏဒူရီဘာဝေန နာမကာယတော ရူပတဏှာဝိက္ခမ္ဘနေန ရူပကာယတော စ ဝိမုတ္တတ္တာ ဧကဒေသေန ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တံ နာမ ဟောတီတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ပါဒကဘူတံ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တနာမလာဘဿ ကာရဏံ ဘဝိတုံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၂၅. ဧတေသု ဟိ ဧကောပိ အဋ္ဌဝိမောက္ခလာဘီ န ဟောတီတိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝဿ ကာရဏဘူတံ ရူပကာယတော ဝိမုတ္တံ ဧကမ္ပိ ဝိမောက္ခံ အနဓိဂတောတိ အဓိပ္ပါယော. အရူပါဝစရေသု ဟိ ဧကမ္ပိ အဓိဂတော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝကာရဏပဋိလာဘတော အဋ္ဌဝိမောက္ခေကဒေသေန တေန တံနာမဒါနေ သမတ္ထေန ‘‘အဋ္ဌဝိမောက္ခလာဘီ’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘အရူပါဝစရဇ္ဈာနေသု ပနာ’’တိအာဒိ.

၂၆. ဖုဋ္ဌန္တံ သစ္ဆိကရောတီတိ ဖုဋ္ဌာနံ အန္တော ဖုဋ္ဌန္တော၊ ဖုဋ္ဌာနံ အရူပါဝစရဇ္ဈာနာနံ အနန္တရော ကာလောတိ အဓိပ္ပါယော. အစ္စန္တသံယောဂေ စေတ္ထ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဖုဋ္ဌာနန္တရကာလမေဝ သစ္ဆိကရောတိ သစ္ဆိကာတဗ္ဗောပါယေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဧကမန္တံ နိသီဒီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၆၅) ဝိယ ဘာဝနပုံသကံ ဝါ ဧတံ. ယော ဟိ အရူပဇ္ဈာနေန ရူပကာယတော နာမကာယေကဒေသတော စ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမောက္ခေန ဝိမုတ္တော၊ တေန နိရောဓသင်္ခါတော ဝိမောက္ခော အာလောစိတော ပကာသိတော ဝိယ ဟောတိ၊ န ပန ကာယေန သစ္ဆိကတော. နိရောဓံ ပန အာရမ္မဏံ ကတွာ ဧကစ္စေသု အာသဝေသု ခေပိတေသု တေန သော သစ္ဆိကတော ဟောတိ၊ တသ္မာ သော သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ နိရောဓံ ယထာအာလောစိတံ နာမကာယေန သစ္ဆိကရောတီတိ ကာယသက္ခီတိ ဝုစ္စတိ၊ န တု ဝိမုတ္တောတိ ဧကစ္စာနံ အာသဝါနံ အပရိက္ခီဏတ္တာ.

၂၇. ဒိဋ္ဌတ္တာ ပတ္တောတိ ဧတေန စတုသစ္စဒဿနသင်္ခါတာယ ဒိဋ္ဌိယာ နိရောဓဿ ပတ္တတံ ဒီပေတိ. ‘‘ဒိဋ္ဌန္တံ ပတ္တော’’တိ ဝါ ပါဌော၊ ဒဿနသင်္ခါတဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏဿ အနန္တရံ ပတ္တောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဌမဖလတော ပဋ္ဌာယ ဟိ ယာဝ အဂ္ဂမဂ္ဂါ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တောတိ.

၂၈. ဣမံ ပန နယံ ‘‘နော’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာတိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တသဒ္ဓါဝိမုတ္တဘာဝပ္ပတ္တာနံ ပညာနာနတ္တံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ယေန ဝိသေသေန သော ဝိသေသော ပတ္တော၊ သော ဝုတ္တောတိ ဣမံ ဒေါသံ ဒိသွာ ပဋိက္ခေပေါ ကတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာဂမဋ္ဌကထာသူတိ စ ဝစနေန အာဂမနီယနာနတ္တသန္နိဋ္ဌာနမေဝ ထိရံ ကရောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဒ္ဒဟန္တော ဝိမုတ္တောတိ ဧတေန သဗ္ဗထာ အဝိမုတ္တဿပိ သဒ္ဓါမတ္တေန ဝိမုတ္တဘာဝံ ဒဿေတိ. သဒ္ဓါဝိမုတ္တောတိ ဝါ သဒ္ဓါယ အဓိမုတ္တောတိ အတ္ထော.

၂၉. ပညံ ဝါဟေတီတိ ပညံ သာတိသယံ ပဝတ္တေတီတိ အတ္ထော. ပညာ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဟတီတိ နိဗ္ဗာနာဘိမုခံ ဂမေတီတိ အတ္ထော.

၃၁. ဧဝံ မဂ္ဂက္ခဏေပီတိ အယံ အပိ-သဒ္ဒေါ ကသ္မာ ဝုတ္တော၊ နနု အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန သမန္နာဂတော မဂ္ဂက္ခဏေ ဧဝ ဟောတီတိ တဒါ ဧဝ သောတာပန္နော နာမာတိ အာပန္နန္တိ? နာပန္နံ. မဂ္ဂေန ဟိ အတ္တနာ သဒိသဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ ဝါ သတ္တင်္ဂိကဿ ဝါ ဖလဿ သောတောတိ နာမံ ဒိန္နန္တိ တေနပိ သမန္နာဂတဿ သောတာပန္နဘာဝတော၊ သောတေန ဝါ မဂ္ဂေန ပဝတ္တေတုံ အပရိဟီနေန ဖလဋ္ဌောပိ သမန္နာဂတော ဧဝ နာမ၊ န စ တေန ပဌမမဂ္ဂက္ခဏေ ဝိယ သောတော သမာပဇ္ဇိယမာနော၊ တသ္မာ သမာပန္နသောတတ္တာ ပဌမဖလတော ပဋ္ဌာယ ‘‘သောတာပန္နော’’တိ ဝတ္တုံ ယုတ္တော. ဝုတ္တဉှိ ‘‘ယေ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယိ အဝေစ္စပ္ပသန္နာ၊ သဗ္ဗေ တေ သောတာပန္နာ. တေသံ သောတာပန္နာနံ ပဉ္စန္နံ ဣဓ နိဋ္ဌာ၊ ပဉ္စန္နံ ဣဓ ဝိဟာယ နိဋ္ဌာ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၆၄). တတ္ထ ဒုတိယဖလဋ္ဌာဒီနံ ဝိသုံ နာမံ အတ္ထီတိ ပဌမဖလဋ္ဌော ဧဝ ဣတရေဟိ ဝိသေသိယမာနော ‘‘သောတာပန္နော’’တိ ဝတ္တုံ ယုတ္တောတိ သော ဧဝ ဣဓာဓိပ္ပေတော. ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂေန ဗုဇ္ဈတီတိ ဧတေန ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂဿ စတုသစ္စပစ္စဝေက္ခဏာဒီနံ ဥပနိဿယဘာဝံ ဒဿေတိ. သမ္ဗောဓိ ပရံ အယနံ နိဿယော ဧတဿာတိ ဟိ သမ္ဗောဓိပရာယဏောတိ. ဒုတိယေနတ္ထေန သမ္ဗောဓိ ပရံ အယနံ ဂတိ ဧတဿာတိ သမ္ဗောဓိပရာယဏော.

၃၂. ကေဝလေန ကုလသဒ္ဒေန မဟာကုလမေဝ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘မဟာဘောဂကုလေသုယေဝ နိဗ္ဗတ္တတီတိ အတ္ထော’’တိ.

၃၃. ခန္ဓဗီဇံ နာမ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ. ဣဟဋ္ဌကနိဇ္ဈာနိကဝသေနေဝ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ကထိတာတိ သဇ္ဈာနကော အဇ္ဈတ္တသံယောဇနသမုစ္ဆေဒေ အကတေပိ အနာဂါမိသဘာဂေါ အနာဝတ္တိဓမ္မော ဣဓ ဂဏနူပဂေါ န ဟောတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ စ သံသရဏကော ကာမဘဝဂတော ဟီနဇ္ဈာနကော ဣဓ ဂဏနူပဂေါတိ အဓိပ္ပါယော.

၃၄. ယံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ‘‘ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ တနုဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိအာဒိ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ အတ္ထော.

၃၆. ဥပပန္နံ ဝါ သမနန္တရာတိ ဥပပန္နံ ဝါ ဧတေန ပုဂ္ဂလေန ဟောတိ၊ အထ သမနန္တရာ အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတိ. အပ္ပတ္တံ ဝါ ဝေမဇ္ဈံ အာယုပ္ပမာဏန္တိ အာယုပ္ပမာဏံ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝေမဇ္ဈံ အပ္ပတ္တံ ဟောတိ၊ ဧတ္ထန္တရေ အရိယမဂ္ဂံ သဉ္ဇနေတီတိ အယမေတ္ထ ပါဠိအတ္ထော. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘အပ္ပတွာ ပဗ္ဗတံ နဒီ’’တိ ဝိယ အာယုပ္ပမာဏံ ဝေမဇ္ဈံ အပ္ပတ္တံ ဝါ ဟုတွာတိ ပရသဒ္ဒယောဂေ ပရတော ဘူတော ဟုတွာ သဒ္ဒေါ ဝစနသေသဘူတော ပယုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၃၇. ဥပဟစ္စာတိ ဧတဿ ဥပဂန္တွာတိ အတ္ထော၊ တေန ဝေမဇ္ဈာတိက္ကမော ကာလကိရိယောပဂမနဉ္စ သင်္ဂဟိတံ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတိက္ကမိတွာ ဝေမဇ္ဈ’’န္တိအာဒိ.

၄၀. ဥဒ္ဓံဝါဟိဘာဝေနာတိ ဥဒ္ဓံ ဝဟတီတိ ဥဒ္ဓံဝါဟီ၊ တဏှာသောတံ ဝဋ္ဋသောတံ ဝါ၊ တဿ ဘာဝေါ၊ တေန ဥဒ္ဓံဝါဟိဘာဝေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဝိဟေသု ဥဒ္ဓံသောတော ယဒိပိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ န ဟောတိ၊ ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယတု၊ ပရိနိဗ္ဗာယိနော ပန တဿ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိတာ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိတာ စ အတ္ထီတိ တတ္ထ ဒသ အနာဂါမိနော ဝုတ္တာ၊ ဧဝံ အတပ္ပါဒီသုပိ. အနုပဟစ္စတလာတိ အပ္ပတ္တတလာ. အသင်္ခါရသသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီနံ လဟုသာလဟုသဂတိကာ ဧဝ ပရိတ္တဝိပုလတိဏကဋ္ဌဈာပကပပ္ပဋိကာသဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ န ဥပ္ပဇ္ဇိတွာဝ နိဗ္ဗာယနကာဒီဟိ အဓိမတ္တတာ ဝိယ သမုဒ္ဒံ ပတွာ နိဗ္ဗာယနကတော အနဓိမတ္တတာ ဝိယ စ အန္တရာ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီဟိ ဥဒ္ဓံသောတတော စ အဓိမတ္တာနဓိမတ္တတာ. တေ ဧဝ ဟိ အသင်္ခါရသသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနောတိ. တတော မဟန္တတရေတိ ဝစနံ တိဏကဋ္ဌဈာပနသမတ္ထပပ္ပဋိကာဒဿနတ္ထံ၊ န အဓိမတ္တ နာဓိမတ္တဒဿနတ္ထန္တိ.

နော စဿ နော စ မေ သိယာတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒိကံ ဟေတုပဉ္စကံ နော စ အဿ၊ ဝိညာဏာဒိကံ ဣဒံ ဖလပဉ္စကံ ဝတ္တမာနံ နော စ မေ သိယာတိ အတ္ထော. တေန အတီတဘဝသံသိဒ္ဓိတော ဒုက္ခသမုဒယတော ဣမဿ ဒုက္ခဿ ပဝတ္တိဒဿနတော ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ခန္ဓာနံ ဥဒယဒဿနပဋိပတ္တိ ဝုတ္တာ ဟောတိ. န ဘဝိဿတိ၊ န မေ ဘဝိဿတီတိ ယဒိ ဧတရဟိ ဟေတုပဉ္စကံ န ဘဝိဿတိ၊ အနာဂတေ ဖလပဉ္စကံ န မေ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. ဧတေန ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝယဒဿနပဋိပတ္တိ ဝုတ္တာ ဟောတိ၊ ဧတရဟိ အနာဂတေ စ အတ္တတ္တနိယနိဝါရဏဝသေန သုညတာပဋိပတ္တိ ဝါ စတူဟိပိ ဝုတ္တာ. ယဒတ္ထီတိ ယံ အတ္ထိ. ဘူတန္တိ သသဘာဝံ နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ယထာဒိဋ္ဌဥဒယဗ္ဗယံ ယထာဒိဋ္ဌသုညတံ ဝါ ခန္ဓပဉ္စကံ ပရိကပ္ပိတဣတ္ထိပုရိသသတ္တာဒိဘာဝရဟိတံ နာမရူပမတ္တန္တိ အတ္ထော. ဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာယ ဝိဝဋ္ဋမာနသော တံ ဘူတံ ပဇဟာမီတိ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ၊ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏေန ဥပေက္ခကော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဘဝေ န ရဇ္ဇတိ၊ သမ္ဘဝေ န ရဇ္ဇတီတိ အဝိသိဋ္ဌေ ဝိသိဋ္ဌေ စ ဘဝေ န ရဇ္ဇတီတိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ပစ္စုပ္ပန္နော ပန ဘဝေါ ဘဝေါ၊ အနာဂတော ဇာတိယာ ဂဟဏေန ဂဟိတော သမ္ဘဝေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အထ ဝါ ဘဝေါတိ ဘူတမေဝ ဝုစ္စတိ၊ သမ္ဘဝေါ တဒါဟာရော၊ တသ္မိံ ဒွယေ န ရဇ္ဇတီတိ သေက္ခပဋိပတ္တိံ ဒဿေတိ. ဘူတေ ဟိ သသမ္ဘဝေ စ ဝိရာဂေါ သေက္ခပဋိပတ္တိ. ယထာဟ ‘‘ဘူတမိဒန္တိ၊ ဘန္တေ၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ၊ ဘူတမိဒန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဘူတဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ။ပေ။ ဒိသွာ တဒါဟာရသမ္ဘဝဿ နိဗ္ဗိဒါယ။ပေ။ ပဋိပန္နော ဟောတိ. တဒါဟာရနိရောဓာယ ယံ ဘူတံ၊ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ။ပေ။ ဒိသွာ နိရောဓဓမ္မဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သေက္ခော ဟောတီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၃၁). အထုတ္တရီတိ အထ ဧဝံ အရဇ္ဇမာနော ဥတ္တရိ သန္တံ ပဒံ နိဗ္ဗာနံ အနုက္ကမေန မဂ္ဂပညာယ သမ္မာ ပဿတိ၊ တဉ္စ ခွဿ ပဒံ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ စတုတ္ထမဂ္ဂေနေဝ သစ္ဆိကာတဗ္ဗဿ တဿ တေန အသစ္ဆိကတတ္တာ.

ဧကကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဒုကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၆၃. ကဿစိ ကိလေသဿ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ကဿစိ ကထဉ္စိ အဝိမုတ္တော ကာမဘဝေါ အဇ္ဈတ္တဂ္ဂဟဏဿ ဝိသေသပစ္စယောတိ အဇ္ဈတ္တံ နာမ. တတ္ထ ဗန္ဓနံ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနံ၊ တေန သမ္ပယုတ္တော အဇ္ဈတ္တသံယောဇနော.

၈၃. ကာရဏေန ဝိနာ ပဝတ္တဟိတစိတ္တော အကာရဏဝစ္ဆလော. အနာဂတမ္ပိ ပယောဇနံ အပေက္ခမာနော ပုရိမဂ္ဂဟိတံ တံ ကတံ ဥပါဒါယ ကတညူ ဧဝ နာမ ဟောတိ၊ န ပုဗ္ဗကာရီတိ အာဟ ‘‘ကရိဿတိ မေ’’တိအာဒိ. တမောဇောတိပရာယဏော ပုညဖလံ အနုပဇီဝန္တော ဧဝ ပုညာနိ ကရောတီတိ ‘‘ပုဗ္ဗကာရီ’’တိ ဝုတ္တော. ‘‘ဣဏံ ဒေမီ’’တိ သညံ ကရောတီတိ ဧဝံသညံ အကရောန္တောပိ ကရောန္တော ဝိယ ဟောတီတိ အတ္ထော.