ပုစ္ဆာဝါရော

၁. ပစ္စယာနုလောမဝဏ္ဏနာ

ဧကေကံ တိကဒုကန္တိ ဧကေကံ တိကံ ဒုကဉ္စာတိ အတ္ထော၊ န တိကဒုကန္တိ.

ပစ္စယာ စေဝါတိ ယေ ကုသလာဒိဓမ္မေ ပဋိစ္စာတိ ဝုတ္တာ၊ တေ ပဋိစ္စတ္ထံ ဖရန္တာ ကုသလာဒိပစ္စယာ စေဝါတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ ‘‘တေ စ ခေါ သဟဇာတာဝါ’’တိ. ယေဟိ ပန ဟေတာဒိပစ္စယေဟိ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ တေ သဟဇာတာပိ ဟောန္တိ အသဟဇာတာပီတိ. ဧတ္ထ ပဋိစ္စသဟဇာတဝါရေဟိ သမာနတ္ထေဟိ ပဋိစ္စသဟဇာတာဘိဓာနေဟိ သမာနတ္ထံ ဗောဓေန္တေန ဘဂဝတာ ပစ္ဆိမဝါရေန ပုရိမဝါရော၊ ပုရိမဝါရေန စ ပစ္ဆိမဝါရော စ ဗောဓိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧသ နယော ပစ္စယနိဿယဝါရေသု သံသဋ္ဌသမ္ပယုတ္တဝါရေသု စ၊ ဧဝဉ္စ နိရုတ္တိကောသလ္လံ ဇနိတံ ဟောတီတိ.

‘‘တေ တေ ပန ပဉှေ ဥဒ္ဓရိတွာ ပုန ကုသလော ဟေတု ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာန’’န္တိ လိခိတံ. ‘‘ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာန’’န္တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၀၁) ပဉှာဝါရပါဌောတိ ပမာဒလေခါ ဧသာတိ ပါဠိယံ အာဂတပါဌမေဝ ပဌန္တိ. ပုရိမဝါရေသု သဟဇာတနိဿယသမ္ပယုတ္တပစ္စယဘာဝေဟိ ကုသလာဒိဓမ္မေ နိယမေတွာ တသ္မိံ နိယမေ ကုသလာဒီနံ ဟေတုပစ္စယာဒီဟိ ဥပ္ပတ္တိံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ၊ န တတ္ထ ‘‘ဣမေ နာမ တေ ဓမ္မာ ဟေတာဒိပစ္စယဘူတာ’’တိ ဝိညာယန္တိ၊ တသ္မာ တတ္ထ ‘‘သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၂၅) ဧဝမာဒီဟိ သင်္ဂဟိတေ ပဋိစ္စတ္ထာဒိဖရဏကဘာဝေ ဟေတာဒိပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နေသု ဟေတာဒိပစ္စယာနံ နိစ္ဆယာဘာဝတော ပဉှာ နိဇ္ဇဋာ နိဂ္ဂုမ္ဗာ စ ကတွာ န ဝိဘတ္တာ၊ ဣဓ ပန ‘‘သိယာ ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒီဟိ သင်္ဂဟိတာ ဟေတာဒိပစ္စယဘူတာ ကုသလာဒယော ပစ္စယုပ္ပန္နာ စ နိစ္ဆိတာ၊ န ကောစိ ပုစ္ဆာသင်္ဂဟိတော အတ္ထော အနိစ္ဆိတော နာမ အတ္ထီတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗေပိ တေ ပဉှာ နိဇ္ဇဋာ နိဂ္ဂုမ္ဗာ စ ကတွာ ဝိဘတ္တာ’’တိ. ပဉှာ ပန ဥဒ္ဓရိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ သဗ္ဗတ္ထ သမာနန္တိ န တံ သန္ဓာယ နိဇ္ဇဋတာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ဥပ္ပတ္တိယာ ပညာပိတတ္တာတိ ပုစ္ဆာမတ္တေနေဝ ဥပ္ပတ္တိယာ ဌပိတတ္တာ ပကာသိတတ္တာ၊ နာနပ္ပကာရေဟိ ဝါ ဉာပိတတ္တာတိ အတ္ထော.

၂၅-၃၄. ပရိကပ္ပပုစ္ဆာတိ ဝိဓိပုစ္ဆာ. ကိံ သိယာတိ ဧသော ဝိဓိ ကိံ အတ္ထီတိ အတ္ထော. ကိံ သိယာ၊ အထ န သိယာတိ သမ္ပုစ္ဆနံ ဝါ ပရိကပ္ပပုစ္ဆာတိ ဝဒတိ. ကိမိဒံ သမ္ပုစ္ဆနံ နာမ? သမေစ္စ ပုစ္ဆနံ၊ ‘‘ကိံ သုတ္တန္တံ ပရိယာပုဏေယျ၊ အထ အဘိဓမ္မ’’န္တိ အညေန သဟ သမ္ပဓာရဏန္တိ အတ္ထော. ယော ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ၊ သော ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သိယာတိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ သတိ ပစ္ဆာဇာတဝိပါကပစ္စယေသုပိ သဗ္ဗပုစ္ဆာနံ ပဝတ္တိတော ‘‘ယော ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယာ ဝိပါကပစ္စယာ၊ သော ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သိယာ’’တိ အယမတ္ထော ဝိညာယေယျ၊ တထာ စ သတိ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယာ ဝိပါကပစ္စယာတိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ နိဒ္ဓါရေတွာ တဿ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဘဝနဿ ပုစ္ဆနတော ကုသလာနံ တေဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပ္ပတ္တိ အနုညာတာတိ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ တံတံပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ ကုသလာဒီနံ ကုသလာဒိဓမ္မေ ပဋိစ္စ ဘဝနမတ္ထိတာ ဧတ္ထ ပုစ္ဆိတာ၊ အထ ခေါ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇနေ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဥပ္ပတ္တိယေဝ ဝိဿဇ္ဇိတာတိ၊ တသ္မာ အယမတ္ထော သဒေါသောတိ ‘‘အထ ဝါ’’တိ အတ္ထန္တရဝစနံ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဥပ္ပတ္တိံ အနုဇာနိတွာ ‘‘ဟေတုပစ္စယာ သိယာ ဧတ’’န္တိ တဿာ ဟေတုပစ္စယာ ဘဝနပုစ္ဆနံ၊ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဟေတုပစ္စယာ ဥပ္ပတ္တိံ အနုဇာနိတွာ တဿာ ‘‘သိယာ ဧတ’’န္တိ ဘဝနပုစ္ဆနဉ္စ န ယုတ္တံ. အနုညာတဉှိ နိစ္ဆိတမေဝါတိ. တသ္မာ အနနုဇာနိတွာ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ ကိံ သိယာတိ ပုစ္ဆတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဝါ ဣဒမ္ပိ သမ္ပုစ္ဆနမေဝ၊ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ကိံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာတိ အတ္ထော. သိယာတိ ယထာပုစ္ဆိတဿေဝ ဥပ္ပဇ္ဇနဿ သမ္ဘဝံ ပုစ္ဆတိ ‘‘ကိံ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ သိယာ သမ္ဘဝေယျာ’’တိ၊ အယံ နယော သိယာသဒ္ဒဿ ပစ္ဆာယောဇနေ. ယထာဌာနေယေဝ ပန ဌိတာ ‘‘သိယာ’’တိ ဧသာ သာမညပုစ္ဆာ၊ တာယ ပန ပုစ္ဆာယ ‘‘ဣဒံ နာမ ပုစ္ဆိတ’’န္တိ န ဝိညာယတီတိ တဿာယေဝ ပုစ္ဆာယ ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ပုစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ဝိသေသိတဗ္ဗဝိသေသနဘာဝေန ဒွေပိ ပုစ္ဆာ ဧကာယေဝ ပုစ္ဆာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ဂမနုဿုက္ကဝစနန္တိ ဂမနဿ သမာနကတ္တုကပစ္ဆိမကာလကိရိယာပေက္ခဝစနန္တိ အတ္ထော. ယဒိပိ ပဋိဂမနုပ္ပတ္တီနံ ပုရိမပစ္ဆိမကာလတာ နတ္ထိ၊ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ပန သဟဇာတာနမ္ပိ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝေန ဂဟဏံ ပုရိမပစ္ဆိမဘာဝေနေဝ ဟောတီတိ ဂဟဏပ္ပဝတ္တိအာကာရဝသေန ပစ္စယာယတ္တတာအတ္တပဋိလာဘသင်္ခါတာနံ ပဋိဂမနုပ္ပတ္တိကိရိယာနမ္ပိ ပုရိမပစ္ဆိမကာလဝေါဟာရော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဂမနံ ဝါ ဥပ္ပတ္တိ ဧဝါတိ ဂစ္ဆန္တဿ ပဋိဂမနံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တဿ ပဋိဥပ္ပဇ္ဇနံ သမာနကိရိယာ. ပဋိကရဏဉှိ ပဋိသဒ္ဒတ္ထောတိ. တသ္မာ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မ’’န္တိ ဥပယောဂနိဒ္ဒိဋ္ဌံ ပစ္စယံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပဋိစ္စ တဒါယတ္တုပ္ပတ္တိယာ ပဋိဂန္တွာတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော၊ တေန ပဋိစ္စာတိ သဟဇာတပစ္စယံ ကတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဟဇာတပစ္စယကရဏဉှိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာဘိမုခဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပဋိဂမနံ၊ တံ ကတွာတိ ပဋိစ္စသဒ္ဒဿ အတ္ထောတိ.

၃၅-၃၈. တာသု ပါဠိယံ ဒွေယေဝ ဒဿိတာတိ ဟေတာရမ္မဏဒုကေ ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဒဿိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ဧကမူလကာဒိဘာဝေါ ပုစ္ဆာနံ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပစ္စယာနံ ပန ဝသေန သဗ္ဗပဌမော ပစ္စယန္တရေန အဝေါမိဿကတ္တာ သုဒ္ဓိကနယော၊ ဒုတိယော အာရမ္မဏာဒီသု ဧကေကဿ ဟေတု ဧဝ ဧကမူလကန္တိ ကတွာ ဧကမူလကနယော. ဧဝံ ဟေတာရမ္မဏဒုကာဒီနံ အဓိပတိအာဒီနံ မူလဘာဝတော ဒုကမူလကာဒယော နယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေဝီသတိမူလကနယော စ တတော ပရံ မူလဿ အဘာဝတော ‘‘သဗ္ဗမူလက’’န္တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တော. တတ္ထ နပုံသကနိဒ္ဒေသေန ဧက။ပေ။ သဗ္ဗမူလကံ ပစ္စယဂမနံ ပါဠိဂမနံ ဝါတိ ဝိညာယတိ၊ ဧက။ပေ။ သဗ္ဗမူလကံ နယံ အသမ္မုယှန္တေနာတိ ဥပယောဂေါ ဝါ၊ ဣဓ စ သဗ္ဗမူလကန္တိ စ တေဝီသတိမူလကဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ပစ္စနီယေ ဝက္ခတိ ‘‘ယထာ အနုလောမေ ဧကေကဿ ပဒဿ ဧကမူလကံ။ပေ။ ယာဝ တေဝီသတိမူလကံ၊ ဧဝံ ပစ္စနီယေပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပဋ္ဌာ. အဋ္ဌ. ၁.၄၂-၄၄).

၃၉-၄၀. ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာတိ ဧတ္တာဝတာ အာရမ္မဏပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ ဟေတုပစ္စယပရိယောသာနော ဧကမူလကနယော ဒဿိတော’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ သတိ ဝိနယေ ဝိယ စက္ကဗန္ဓနဝသေန ပါဠိဂတိ အာပဇ္ဇတိ၊ န ဟေဋ္ဌိမသောဓနဝသေန. ဟေဋ္ဌိမသောဓနဝသေန စ ဣဓ အဘိဓမ္မေ ပါဠိ ဂတာ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇနေ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယာ ဟေတုယာ တီဏိ၊ အဓိပတိပစ္စယာ တီဏိ၊ အဓိပတိပစ္စယာ ဟေတုယာ နဝ၊ အာရမ္မဏေ တီဏီ’’တိအာဒိနာ ဟေဋ္ဌိမံ သောဓေတွာဝ ပါဠိ ပဝတ္တာ. ယော စေတ္ထ ‘‘ဧကမူလကနယော’’တိ ဝုတ္တော၊ သော သုဒ္ဓိကနယောဝ. သော စ ဝိသေသာဘာဝတော အာရမ္မဏမူလကာဒီသု န လဗ္ဘတိ. န ဟိ အာရမ္မဏာဒီသု တသ္မိံ တသ္မိံ အာဒိမှိ ဌပိတေပိ ပစ္စယန္တရေန သမ္ဗန္ဓာဘာဝေန အာဒိမှိ ဝုတ္တသုဒ္ဓိကတော ဝိသေသတ္ထော လဗ္ဘတိ၊ တေနေဝ ဝိဿဇ္ဇနေပိ အာရမ္မဏမူလကာဒီသု သုဒ္ဓိကနယော န ဒဿိတောတိ၊ တသ္မာ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏပစ္စယာ အဓိပတိပစ္စယာ။ပေ။ အာရမ္မဏပစ္စယာ အဝိဂတပစ္စယာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၃၉) အယံ ဟေဋ္ဌိမသောဓနဝသေန ဧကသ္မိံ အာရမ္မဏပစ္စယေ ဟေတုပစ္စယာဒိကေ ယောဇေတွာ ဝုတ္တော ဧကမူလကနယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယာ။ပေ။ အဝိဂတပစ္စယာ’’တိ ဝါ ဧကမူလကေသု အနန္တရပစ္စယဿ မူလကံ အာရမ္မဏံ ဒဿေတွာ ဧကမူလကာဒီနိ သံခိပိတွာ သဗ္ဗမူလကဿာဝသာနေန အဝိဂတပစ္စယေန နိဋ္ဌာပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓိပတိပစ္စယာ အနန္တရပစ္စယာ သမနန္တရပစ္စယာ သဟဇာတပစ္စယာ အညမညပစ္စယာတိ ဣဒံ မူလမေဝ ဒဿေတွာ ဧကမူလကာဒီနံ သံခိပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ န သုဒ္ဓိကဒဿနံ၊ နာပိ သဗ္ဗမူလကေ ကတိပယပစ္စယဒဿနံ.

၄၁. တတော နိဿယာဒီနိ မူလာနိပိ သံခိပိတွာ အဝိဂတမူလကနယံ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိဂတပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဧတသ္မိဉ္စ သုဒ္ဓိကဿ အဒဿနေန အာရမ္မဏမူလကာဒီသု ဝိသုံ ဝိသုံ သုဒ္ဓိကနယော န လဗ္ဘတီတိ ဉာပိတော ဟောတိ. န ဟိ အာဒိ ကတ္ထစိ သံခေပန္တရဂတော ဟောတိ. အာဒိအန္တေဟိ မဇ္ဈိမာနံ ဒဿနဉှိ သင်္ခေပေါ၊ အာဒိတော ပဘုတိ ကတိစိ ဝတွာ ဂတိဒဿနံ ဝါတိ. ဒုတိယစတုက္ကံ ဝတွာ ‘‘ဝိဂတပစ္စယာ’’တိ ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဌပိတံ. တေန ဩသာနစတုက္ကံ ဒဿေတိ. တတိယစတုက္ကတော ပဘုတိ ဝါ ပဉ္စကမူလာနိ သံခိပိတွာ သဗ္ဗမူလကဿ အဝသာနေန နိဋ္ဌပေတိ.

ဧတ္ထ စ ဒုကမူလကာဒီသု ယထာ ဟေတုအာရမ္မဏဒုကေန သဒ္ဓိံ အဝသေသာ ပစ္စယာ ယောဇိတာ၊ ဟေတာရမ္မဏာဓိပတိတိကာဒီဟိ စ အဝသေသာဝသေသာ၊ ဧဝံ ဟေတုအဓိပတိဒုကာဒီဟိ ဟေတုအဓိပတိအနန္တရတိကာဒီဟိ စ အဝသေသာဝသေသာ ယောဇေတဗ္ဗာ သိယုံ. ယဒိ စ သဗ္ဗေသံ ပစ္စယာနံ မူလဘာဝေန ယောဇိတတ္တာ ဟေတုမူလကေ ဟေတုအဓိပတိအာဒိဒုကာနံ အဓိပတိမူလကာဒီသု အဓိပတိဟေတုအာဒိဒုကေဟိ ဝိသေသော နတ္ထိ. တေ ဧဝ ဟိ ပစ္စယာ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝုတ္တာ၊ တထာပိ အာရမ္မဏမူလကာဒီသု အာရမ္မဏာဓိပတိဒုကာဒီနံ အဝသေသာဝသေသေဟိ၊ ဟေတုမူလကေ စ ဟေတုအဓိပတိအနန္တရတိကာဒီနံ အဝသေသာဝသေသေဟိ ယောဇနေ အတ္ထိ ဝိသေသောတိ. ယသ္မာ ပန ဧဝံ ယောဇိယမာနေသုပိ သုခဂ္ဂဟဏံ န ဟောတိ၊ န စ ယထာဝုတ္တာယ ယောဇနာယ သဗ္ဗာ သာ ယောဇနာ ပညဝတာ န သက္ကာ ဝိညာတုံ၊ တသ္မာ တထာ အယောဇေတွာ အနုပုဗ္ဗေနေဝ ယောဇနာ ကတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဓမ္မာနံ ဒေသနာဝိဓာနေ ဟိ ဘဂဝါဝ ပမာဏန္တိ. ဂဏနာဂါထာ အာဒိမပါဌေ ကာစိ ဝိရုဒ္ဓါ၊ တသ္မာ သုဋ္ဌု ဂဏေတွာ ဂဟေတဗ္ဗာ.

‘‘ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ဧကေကံ တိကံ ဒုကာနံ သတေန သတေန သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဒုကတိကပဋ္ဌာနေ ကေသဉ္စိ ပေါတ္ထကာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ. ကေသုစိ ပန ဧကေကော ဒုကော ဒွါဝီသတိယာ ဒွါဝီသတိယာ တိကေဟိ ယောဇိတော၊ တဉ္စ ဂမနံ ယုတ္တံ. န ဟိ တတ္ထ တိကဿ ယောဇနာ အတ္ထိ၊ အထ ခေါ တိကာနံ ဧကေကေန ပဒေန ဒုကဿာတိ. တတ္ထ ဆသဋ္ဌိယာ တိကပဒေသု ဧကေကေန သံသန္ဒိတွာ ဆသဋ္ဌိ ဟေတုဒုကာ၊ တထာ သဟေတုကဒုကာဒယော စာတိ ဒုကာနံ ဆသတာဓိကာနိ ဆသဟဿာနိ ဟောန္တိ. တေသု ဧကေကသ္မိံ ပဋိစ္စဝါရာဒယော သတ္တ ဝါရာ နယာ ပုစ္ဆာ စ သဗ္ဗာ ဒုကပဋ္ဌာနေ ဟေတုဒုကေန သမာနာ.

‘‘ဒုကသတေ ဧကေကံ ဒုကံ ဒွါဝီသတိယာ တိကေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ’’တိ စ ဝုတ္တံ၊ တမ္ပိ တိကဒုကပဋ္ဌာနေ ကေသဉ္စိ ပေါတ္ထကာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ. ဝုတ္တနယေန ပန ယုတ္တဂမနေသု ဧကေကော တိကော ဒုကသတေန ယောဇိတော. တတ္ထ ဟေတုပဒံ ပက္ခိပိတွာ ဝုတ္တော ဧကော ကုသလတ္တိကော၊ တထာ နဟေတုပဒံ။ပေ။ အရဏပဒန္တိ ကုသလတ္တိကာနံ ဒွေ သတာနိ ဟောန္တိ၊ တထာ ဝေဒနာတ္တိကာဒီနမ္ပီတိ သဗ္ဗေသံ စတုသတာဓိကာနိ စတ္တာရိ သဟဿာနိ ဟောန္တိ. တေသု ဧကေကသ္မိံ ဝါရနယပုစ္ဆာ တိကပဋ္ဌာနေ ကုသလတ္တိကေန သမာနာ.

‘‘ဆ အနုလောမမှိ နယာ သုဂမ္ဘီရာ’’တိ ဝစနတော ပနာတိ ဧတေန ဣဒံ ဒဿေတိ – ‘‘အနုလောမမှီ’’တိ ‘‘တိကာဒယော ဆနယာ’’တိ စ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ ပဋိစ္စဝါရာဒိဝသေန သတ္တဝိဓမ္ပိ အနုလောမံ သဟ ဂဟေတွာ ‘‘ဆ အနုလောမမှီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အနုလောမာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓံ တိကပဋ္ဌာနံ သဟ ဂဟေတွာ ‘‘တိကဉ္စ ပဋ္ဌာနဝရ’’န္တိ၊ တထာ စတုဗ္ဗိဓာနိ ဒုကပဋ္ဌာနာဒီနိ သဟ ဂဟေတွာ ‘‘ဒုကုတ္တမ’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ ‘‘ဆ နယာ သုဂမ္ဘီရာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဣမမတ္ထံ ဂဟေတွာ ဣမသ္မိံ ပစ္စယာနုလောမေ သတ္တပ္ပဘေဒေ ဆပိ ဧတေ ပဋ္ဌာနာ ပဋ္ဌာနနယာ စတုပ္ပဘေဒါ ပုစ္ဆာဝသေန ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာတိ. ဧဝဉှိ သဗ္ဗသ္မိံ ပဋ္ဌာနေ သဗ္ဗော ပစ္စယာနုလောမော ဒဿိတော ဟောတီတိ. ပစ္စနီယဂါထာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ ဒုကတိကပဋ္ဌာနာဒီသု ဝိသေသိတဗ္ဗေဟိ တိကေဟိ ပဋ္ဌာနံ တိကပဋ္ဌာနံ. ဒုကာနံ တိကပဋ္ဌာနံ ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ. ဒုကဝိသေသိတာ ဝါ တိကာ ဒုကတိကာ၊ ဒုကတိကာနံ ပဋ္ဌာနံ ဒုကတိကပဋ္ဌာနန္တိ ဣမိနာ နယေန ဝစနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုကာဒိဝိသေသိတဿ စေတ္ထ တိကာဒိပဒဿ ဒုကာဒိဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုကပဋ္ဌာနမေဝ ဟိ တိကပဒသံသန္ဒနဝသေန ဒုကပဒသံသန္ဒနဝသေန စ ပဝတ္တံ ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ ဒုကဒုကပဋ္ဌာနဉ္စ၊ တထာ တိကပဋ္ဌာနမေဝ ဒုကပဒသံသန္ဒနဝသေန တိကပဒသံသန္ဒနဝသေန စ ပဝတ္တံ တိကဒုကပဋ္ဌာနံ တိကတိကပဋ္ဌာနဉ္စာတိ.

ပစ္စယာနုလောမဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ပစ္စယပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ

၄၂-၄၄. တေဝီသတိမူလကန္တိ ဣဒဉ္စေတ္ထ ဒုမူလကံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဣဒံ ဒုကမူလကေ ပုစ္ဆာနံ မူလဘူတာ တေဝီသတိ ဒုကာ သမ္ဘဝန္တီတိ တဿ ‘‘တေဝီသတိမူလက’’န္တိ နာမံ ကတွာ ယာဝ ယတ္တကော ပဘေဒေါ အတ္ထိ၊ တာဝ တတ္တကံ တေဝီသတိမူလကံ ယထာနုလောမေ ဝိတ္ထာရိတံ. ဧဝံ ပစ္စနီယေပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗန္တိ ဒုကမူလကေန တိကမူလကာဒီသု နယံ ဒဿေတီတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တံ သိယာ. ယဒိ ပန ယာဝ တေဝီသတိမံ မူလံ ယထာ ဝိတ္ထာရိတန္တိ အယမတ္ထော အဓိပ္ပေတော၊ ‘‘ယာဝ တေဝီသတိမံ မူလ’’န္တွေဝ ပါဌေန ဘဝိတဗ္ဗံ သိယာ. န ဟိ ‘‘တေဝီသတိမူလက’’န္တိ ဧတဿ ဗျဉ္ဇနဿ တေဝီသတိမံ မူလကန္တိ အယမတ္ထော သမ္ဘဝတိ. ယထာ အနုလောမေ ‘‘ဧကေကပဒဿာ’’တိအာဒိနာ ပန ဧကမူလာဒိသဗ္ဗမူလကပရိယောသာနံ တတ္ထ နယဒဿနဝသေန ဒဿိတံ ဧကေကဿ ပဒဿ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေတီတိ သဗ္ဗမူလကမေဝ စေတ္ထ ‘‘တေဝီသတိမူလက’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉှိ တေဝီသတိယာ ပစ္စယာနံ အဝသေသဿ ပစ္စယဿ မူလဘာဝတော ‘‘တေဝီသတိမူလက’’န္တိ စ တတော ပရံ မူလဿ အညဿ အဘာဝတော ‘‘သဗ္ဗမူလက’’န္တိ စ ဝုစ္စတိ.

ပစ္စယပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. အနုလောမပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ

၄၅-၄၈. အနုလောမေ ဝုတ္တေသု သဗ္ဗေသု ဧကမူလကာဒီသု ဧကေကံ ပဒံ ပရိဟာပေတွာတိ တတ္ထ ဧကမူလကေ စတုဝီသတိ ပစ္စယပဒါနိ ဣဓ ဧကမူလကေ တေဝီသတိ၊ ဧကော ပန ပစ္စယော မူလဘာဝေန ဌိတော အပုဗ္ဗတာဘာဝတော အဂဏနူပဂေါ. တတ္ထ ဒုမူလကေ တေဝီသတိ ပစ္စယပဒါနိ ဂဏနူပဂါနိ၊ ဣဓ ဒုမူလကေ ဒွါဝီသတီတိ ဧဝံ ပရိဟာပေတွာတိ အတ္ထော.

အနုလောမတော ဌိတဿ ပစ္စနီယတော အလဗ္ဘမာနာနံ သုဒ္ဓိကပစ္စယာနဉ္စ အလဗ္ဘမာနတံ သန္ဓာယ ‘‘လဗ္ဘမာနပဒါန’’န္တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ အညထာ ပုစ္ဆာဝသေန ကောစိ ပစ္စယော အလဗ္ဘမာနော နာမ အတ္ထီတိ. ဝိဿဇ္ဇနာဝသေနေဝ ဝါ ပဝတ္တံ အနုလောမပစ္စနီယဒေသနံ သန္ဓာယ ‘‘လဗ္ဘမာနပဒါန’’န္တိ ဝုတ္တံ.

အနုလောမပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁. ကုသလတ္တိကံ