၉. ဥပနိဿယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉. တေ တယောပိ ရာသယောတိ ဥပနိဿယေ တယော အနေကသင်္ဂါဟကတာယ ရာသယောတိ ဝဒတိ. ဧတသ္မိံ ပန ဥပနိဿယနိဒ္ဒေသေ ယေ ပုရိမာ ယေသံ ပစ္ဆိမာနံ အနန္တရူပနိဿယာ ဟောန္တိ၊ တေ တေသံ သဗ္ဗေသံ ဧကန္တေနေဝ ဟောန္တိ၊ န ကေသဉ္စိ ကဒါစိ၊ တသ္မာ ယေသု ပဒေသု အနန္တရူပနိဿယော သင်္ဂဟိတော၊ တေသု ‘‘ကေသဉ္စီ’’တိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ န ဝုတ္တံ. ယေ ပန ပုရိမာ ယေသံ ပစ္ဆိမာနံ အာရမ္မဏပကတူပနိဿယာ ဟောန္တိ၊ တေ တေသံ န သဗ္ဗေသံ ဧကန္တေန ဟောန္တိ၊ ယေသံ ဥပ္ပတ္တိပဋိဗာဟိကာ ပစ္စယာ ဗလဝန္တော ဟောန္တိ၊ တေသံ န ဟောန္တိ၊ ဣတရေသံ ဟောန္တိ. တသ္မာ ယေသု ပဒေသု အနန္တရူပနိဿယော န လဗ္ဘတိ၊ တေသု ‘‘ကေသဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တံ. သိဒ္ဓါနံ ပစ္စယဓမ္မာနံ ယေဟိ ပစ္စယုပ္ပန္နေဟိ အကုသလာဒီဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တေသံ ကေသဉ္စီတိ အယဉ္စေတ္ထ အတ္ထော၊ န ပန အဝိသေသေန အကုသလာဒီသု ကေသဉ္စီတိ.

ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ။ပေ။ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနန္တိ ယေသံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တေသံ အဗျာကတာနံ ပစ္ဆိမာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န ဟိ ရူပါဗျာကတံ ဥပနိဿယံ လဘတီတိ. ကထံ? အာရမ္မဏာနန္တရူပနိဿယေ တာဝ န လဘတိ အနာရမ္မဏတ္တာ ပုဗ္ဗာပရနိယမေန အပ္ပဝတ္တိတော စ၊ ပကတူပနိဿယဉ္စ န လဘတိ အစေတနေန ရူပသန္တာနေန ပကတဿ အဘာဝတော. ယထာ ဟိ အရူပသန္တာနေန သဒ္ဓါဒယော နိပ္ဖါဒိတာ ဥတုဘောဇနာဒယော စ ဥပသေဝိတာ၊ န ဧဝံ ရူပသန္တာနေန. ယသ္မိဉ္စ ဥတုဗီဇာဒိကေ ကမ္မာဒိကေ စ သတိ ရူပံ ပဝတ္တတိ၊ န တံ တေန ပကတံ ဟောတိ. သစေတနဿေဝ ဟိ ဥပ္ပါဒနုပတ္ထမ္ဘနုပယောဂါဒိဝသေန စေတနံ ပကပ္ပနံ ပကရဏံ၊ ရူပဉ္စ အစေတနန္တိ. ယထာ စ နိရီဟကေသု ပစ္စယာယတ္တေသု ဓမ္မေသု ကေသဉ္စိ သာရမ္မဏသဘာဝတာ ဟောတိ၊ ကေသဉ္စိ န၊ ဧဝံ သပ္ပကရဏသဘာဝတာ နိပ္ပကရဏသဘာဝတာ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဥတုဗီဇာဒယော ပန အင်္ကုရာဒီနံ တေသု အသန္တေသု အဘာဝတော ဧဝ ပစ္စယာ၊ န ပန ဥပနိဿယာဒိဘာဝတောတိ. ပုရိမပုရိမာနံယေဝ ပနေတ္ထ ဥပနိဿယပစ္စယဘာဝေါ ဗာဟုလ္လဝသေန ပါကဋဝသေန စ ဝုတ္တော. ‘‘အနာဂတေ ခန္ဓေ ပတ္ထယမာနော ဒါနံ ဒေတီ’’တိအာဒိဝစနတော (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၈) ပန အနာဂတာပိ ဥပနိဿယပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တေ ပုရိမေဟိ အာရမ္မဏပကတူပနိဿယေဟိ တံသမာနလက္ခဏတာယ ဣဓ သင်္ဂယှန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ပုဂ္ဂလောပိ သေနာသနမ္ပီတိ ပုဂ္ဂလသေနာသနဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တေ ဓမ္မေ ဒဿေတိ၊ ပိ-သဒ္ဒေန စီဝရာရညရုက္ခပဗ္ဗတာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တေ သဗ္ဗေ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘အဗျာကတော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒီသု ဟိ ‘‘သေနာသနံ ကာယိကဿ သုခဿာ’’တိအာဒိဝစနေန သေနာသနဂ္ဂဟဏေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တာဝ ဓမ္မာ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တေန ပုဂ္ဂလာဒီသုပိ အယံ နယော ဒဿိတော ဟောတီတိ. ပစ္စုပ္ပန္နာပိ အာရမ္မဏပကတူပနိဿယာ ပစ္စုပ္ပန္နတာယ သေနာသနသမာနလက္ခဏတ္တာ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နံ ဥတုံ ဘောဇနံ သေနာသနံ ဥပနိဿာယ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတီ’’တိအာဒိနာ သေနာသနဿ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ ဝိယ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဥတုအာဒီနံ ပကတူပနိဿယဘာဝံ၊ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နံ စက္ခုံ။ပေ။ ဝတ္ထုံ ပစ္စုပ္ပန္နေ ခန္ဓေ ဂရုံ ကတွာ အဿာဒေတီ’’တိအာဒိနာ (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၄) စက္ခာဒီနံ အာရမ္မဏူပနိဿယဘာဝဉ္စာတိ. ပစ္စုပ္ပန္နာနမ္ပိ စ တာဒိသာနံ ပုဗ္ဗေ ပကတတ္တာ ပကတူပနိဿယတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကသိဏာရမ္မဏာဒီနိ အာရမ္မဏမေဝ ဟောန္တိ၊ န ဥပနိဿယောတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ဧကစ္စာယာ’’တိ အာဟ.

အရူပါဝစရကုသလမ္ပိ ယသ္မိံ ကသိဏာဒိမှိ ဈာနံ အနုပ္ပါဒိတံ၊ တသ္မိံ အနုပ္ပန္နဈာနုပ္ပါဒနေ သဗ္ဗဿ စ ဥပ္ပန္နဈာနဿ သမာပဇ္ဇနေ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒီနံ အဘိညာနဉ္စ ဥပနိဿယောတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယာဟ ‘‘တေဘူမကကုသလော စတုဘူမကဿပိ ကုသလဿာ’’တိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘အရူပါဝစရံ သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယ ရူပါဝစရံ ဈာနံ ဝိပဿနံ မဂ္ဂံ အဘိညံ သမာပတ္တိံ ဥပ္ပါဒေတီ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၄.၁၃.၂၈၅). ကာမာဝစရကုသလံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကာနမ္ပိ တဒုပ္ပါဒကကုသလာနံ ဥပနိဿယဘာဝဝသေန၊ ပဋိသန္ဓိနိယာမကဿ စုတိတော ပုရိမဇဝနဿ စ ဝသေန ဥပနိဿယော၊ ရူပါဝစရကုသလံ အရူပါဝစရဝိပါကဿ၊ အရူပါဝစရကုသလဉ္စ ရူပါဝစရဝိပါကဿ တဒုပ္ပါဒကကုသလူပနိဿယဘာဝေနာတိ ဧဝံ ပစ္စေကံ တေဘူမကကုသလာနံ စတုဘူမကဝိပါကဿ တေဘူမကကိရိယဿ စ ယထာယောဂံ ပစ္စယဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပါဠိယမ္ပိ ဟိ ပကတူပနိဿယော နယဒဿနမတ္တေနေဝ ပဉှာဝါရေသု ဝိဿဇ္ဇိတောတိ.

ဣမိနာ ပန နယေနာတိ လောကုတ္တရနိဗ္ဗတ္တနံ ဥပနိဿာယ သိနေဟုပ္ပါဒနလေသေနာတိ အတ္ထော. လောကုတ္တရာ ပန ဓမ္မာ အကုသလာနံ န ကေနစိ ပစ္စယေန ပစ္စယော ဟောန္တီတိ န ဣဒံ သာရတော ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. ကာမာဝစရာဒိတိဟေတုကဘဝင်္ဂံ ကာယိကသုခါဒိ စ ရူပါဝစရာဒိကုသလာနံ ဥပနိဿယော၊ အရူပါဝစရဝိပါကော ရူပါဝစရကုသလဿ တံ ပတ္ထေတွာ တန္နိဗ္ဗတ္တကကုသလုပ္ပါဒနတ္ထံ ဥပ္ပါဒိယမာနဿ၊ ရူပါဝစရကိရိယဿ စ ပုဗ္ဗေ နိဝုဋ္ဌာဒီသု အရူပါဝစရဝိပါကဇာနနတ္ထံ ဈာနာဘိညာယော ဥပ္ပါဒေန္တဿ အရဟတော၊ စတုဘူမကဝိပါကာနံ ပန တဒုပ္ပါဒကကုသလူပနိဿယဘာဝဝသေန သော သော ဝိပါကော ဥပနိဿယော. တေနာဟ ‘‘တထာ တေဘူမကဝိပါကော’’တိ. ယဒိပိ အရဟတ္တဖလတ္တံ ဈာနဝိပဿနာ ဥပ္ပါဒေတိ အနာဂါမီ၊ န ပန တေန တံ ကဒါစိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ပုထုဇ္ဇနာဒီဟိ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ဝိယ၊ တသ္မာ တာနိ ဝိယ တေသံ ဈာနာဒီနံ ဣမဿ စ အဂ္ဂဖလံ န ဈာနာဒီနံ ဥပနိဿယော. ဥပလဒ္ဓပုဗ္ဗသဒိသမေဝ ဟိ အနာဂတမ္ပိ ဥပနိဿယောတိ. တေနာဟ ‘‘ဥပရိဋ္ဌိမံ ကုသလဿပီ’’တိ.

ကိရိယအတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဒိမ္ပိ ပတ္ထေတွာ ဒါနာဒိကုသလံ ကရောန္တဿ တေဘူမကကိရိယာပိ စတုဘူမကဿပိ ကုသလဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော. ယောနိသောမနသိကာရေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ တံ ဥပနိဿာယ ရာဂါဒိဥပ္ပါဒနေ အကုသလဿ၊ ကုသလာကုသလူပနိဿယဘာဝမုခေန စတုဘူမကဝိပါကဿ. ဧဝံ ကိရိယဿပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘ကိရိယသင်္ခါတောပိ ပကတူပနိဿယော စတုဘူမကာနံ ကုသလာဒိခန္ဓာနံ ဟောတိယေဝါ’’တိ. နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မေသု ပန ဥတုဘောဇနသေနာသနာနမေဝ တိဏ္ဏံ ရာသီနံ ပကတူပနိဿယဘာဝဒဿနံ နယဒဿနမေဝါတိ. ဣမသ္မိံ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏေ အာဂတနယေနာတိ ဣဒံ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ န ဥပနိဿယပစ္စယာ၊ ကုသလေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပ’’န္တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၉၁) ဧဝမာဒိကံ ဥပနိဿယပဋိက္ခေပံ၊ အနုလောမေ စ အနာဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သုတ္တန္တိကပရိယာယေနာတိ ‘‘ဝိညာဏူပနိသံ နာမရူပံ၊ နာမရူပနိသံ သဠာယတန’’န္တိအာဒိကေန (သံ. နိ. ၂.၂၃)၊

‘‘ယထာပိ ပဗ္ဗတော သေလော၊ အရညသ္မိံ ဗြဟာဝနေ၊

တံ ရုက္ခာ ဥပနိဿာယ၊ ဝဍ္ဎန္တေ တေ ဝနပ္ပတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၄၉). –

အာဒိကေန စ.

ဥပနိဿယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.