၂. ပဝတ္တိဝါရော
၁. ဥပ္ပါဒဝါရဝဏ္ဏနာ
၁၈-၂၁. ပဝတ္တိဝါရေ စက္ခာယတနမူလကာနိ ဧကာဒသာတိ ပဋိသန္ဓိစုတိဝသေန ဥပါဒိန္နပဝတ္တဿ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝစနေ ဧတသ္မိံ အလဗ္ဘမာနဝိဿဇ္ဇနမ္ပိ သဒ္ဒါယတနေန သဒ္ဓိံ ယမကံ ပုစ္ဆာမတ္တလာဘေန သင်္ဂဏှိတွာ ဝဒတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဆသဋ္ဌိ ယမကာနီတိ ဧတ္ထ စက္ခုသောတဃာနဇိဝှါကာယရူပါယတနမူလကေသု ဧကေကံ သဒ္ဒါယတနမူလကာနိ ပဉ္စာတိ ဧကာဒသ ယမကာနိ ဝိဿဇ္ဇနဝသေန ဟာပေတဗ္ဗာနိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘သဒ္ဒါယတနဿ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ အနုပ္ပတ္တိတော တေန သဒ္ဓိံ ယမကဿ ဝိဿဇ္ဇနမေဝ နတ္ထီ’’တိ (ယမ. အဋ္ဌ. အာယတနယမက ၁၈-၂၁).
ဒုတိယံ ကိဉ္စာပိ ပဌမေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနန္တိအာဒိ ပုဂ္ဂလဝါရမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဩကာသဝါရေ ပန အသဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာ ဝုတ္တံ၊ န တံ သဗ္ဗတ္ထ သဒိသဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဉာပေတုံ ပုဂ္ဂလဝါရေပိ ဝိဿဇ္ဇိတန္တိ. ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနေဟိ သဒ္ဓိံ တီဏိ ယမကာနိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနီတိ ရူပါဝစရသတ္တေ သန္ဓာယ ‘‘သစက္ခုကာနံ အဂန္ဓကာန’’န္တိအာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ. တေသဉှိ ဝိရတ္တကာမကမ္မနိဗ္ဗတ္တဿ ပဋိသန္ဓိဗီဇဿ ဧဝံသဘာဝတ္တာ ဃာနာဒီနိ ဂန္ဓာဒယော စ န သန္တီတိ. ဃာနာယတနယမကေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာတိ စက္ခာယတနမူလကေသု ဃာနာယတနယမကေန သဒ္ဓိံ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာတိ အတ္ထော. နနု တတ္ထ ‘‘သစက္ခုကာနံ အဃာနကာနံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’’န္တိအာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇနံ ပဝတ္တံ၊ ဣဓ ပန ဃာနာယတနမူလကေသု ‘‘ယဿ ဃာနာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ဇိဝှါယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? အာမန္တာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ နတ္ထိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတာတိ? သစ္စံ၊ ယထာ ပန တတ္ထ ဃာနာယတနယမကေန ဇိဝှါကာယာယတနယမကာနိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနိ၊ ဧဝမိဓာပိ ဇိဝှါကအာယာယတနယမကာနိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနိ၊ တသ္မာ တတ္ထ တတ္ထေဝ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတာ ပါဠိယံ အနာရုဠှတာယ ကာရဏန္တိ. နိဒဿနဘာဝေန ပန ဂဟိတံ စက္ခာယတနမူလကာနံ သဒိသဝိဿဇ္ဇနကာနံ သဒိသဝိဿဇ္ဇနံ နိဒဿနဘာဝေနေဝ ကာရဏန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဃာနာယတနယမကေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာ’’တိ အာဟ. သဒိသဝိဿဇ္ဇနတာ စေတ္ထ ဃာနာယတနမူလကေသု ယေဘုယျတာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တေသု ဟိ ဇိဝှါကာယာယတနယမကေသု တိဏ္ဏံ ပုစ္ဆာနံ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ပစ္ဆိမပုစ္ဆာယ ‘‘သကာယကာနံ အဃာနကာနံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’’န္တိအာဒိနာတိ.
အထ ဝါ ယထာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိမူလကာနံ သညာက္ခန္ဓာဒိယမကာနံ အမိဿကကာလဘေဒေသု တီသု ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနေန ယထာဝုတ္တဝစနဿ ဝိဿဇ္ဇနဘာဝါနုဇာနနံ ကတ္တဗ္ဗန္တိ အပုဗ္ဗဿ ဝတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝါ ဝိဿဇ္ဇနံ န ကတံ၊ ဧဝမိဓာပိ ဃာနာယတနမူလကံ ဇိဝှါယတနယမကံ အပုဗ္ဗဿ ဝတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝါ ပါဠိံ အနာရုဠှန္တိ ပါကဋောယမတ္ထော. ကာယာယတနယမကံ ပန ဒုတိယပုစ္ဆာယ ဝသေန ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ သိယာ၊ သာ စ စက္ခာယတနမူလကေသု ဃာနာယတနယမကေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနာ၊ တသ္မာ ယဿာ ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနာ ကာတဗ္ဗာ၊ တဿာ ဃာနာယတနယမကေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာ တံသေသာနိ ပါဠိံ အနာရုဠှာနီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာတိ ဣဒံ ပါဠိအနာရုဠှတာသာမညေနေဝ ဝုတ္တံ၊ န ကာရဏသာမညေန. ဃာနဇိဝှါကာယာယတနာနံ ပန အဂဗ္ဘသေယျကေသု ပဝတ္တမာနာနံ ဂဗ္ဘသေယျကေသု စ အာယတနပါရိပူရိကာလေ သဟစာရိတာယ အဝိသေသတ္တာ စ အပ္ပဝိသေသတ္တာ စ ဧကသ္မိံ ဃာနာယတနယမကေ ဝိဿဇ္ဇိတေ ဣတရာနိ ဒွေ၊ ဃာနာယတနမူလကေသု စ ဝိဿဇ္ဇိတေသု ဣတရဒွယမူလကာနိ န ဝိဿဇ္ဇီယန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ရူပါယတနမနာယတနေဟိ သဒ္ဓိန္တိ ‘‘ယဿ ရူပါယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ မနာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတိဿာ ပုစ္ဆာယ ဝုတ္တေဟိ ရူပါယတနမနာယတနေဟိ သဒ္ဓိန္တိ အဓိပ္ပါယော. ရူပါယတနမူလကေသု ဟိ မနာယတနယမကေ အာဒိပုစ္ဆာယ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗယမကေသု အာဒိပုစ္ဆာနံ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတာ ယမကာနံ အဝိဿဇ္ဇနေ ကာရဏဘာဝေန ဝုတ္တာ. ဒုတိယပုစ္ဆာနဉှိ ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဝိဿဇ္ဇနံ န ကာတဗ္ဗံ၊ အာဒိပုစ္ဆာနဉ္စ န ကာတဗ္ဗန္တိ.
ဟေဋ္ဌိမေဟိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာတိ ဧတ္ထ ဂန္ဓာယတနမူလကာနံ ရသဖောဋ္ဌဗ္ဗယမကာနံ ရသာယတနမူလကဿ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗယမကဿ ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ န ကာတဗ္ဗန္တိ ယေသံ ကာတဗ္ဗံ၊ တေသံ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗမူလကာနံ မနာယတနဓမ္မာယတနယမကာနံ စက္ခာဒိပဉ္စာယတနမူလကေဟိ မနာယတနဓမ္မာယတနယမကေဟိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာတိ အတ္ထော. စက္ခာယတနာဒိမူလကာနိ သဒ္ဒါယတနယမကာနိ သဒ္ဒါယတနမူလကာနိ သဗ္ဗာနိ အဝိဿဇ္ဇနေနေဝ အလဗ္ဘမာနဝိဿဇ္ဇနတာဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇိတာနိ နာမ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဆသဋ္ဌိ ယမကာနိ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ နာမ ဟောန္တီ’’တိ.
ဇစ္စန္ဓမ္ပိ ဇစ္စဗဓိရမ္ပီတိ ဧတ္ထ စ ဇစ္စဗဓိရဂ္ဂဟဏေန ဇစ္စန္ဓဗဓိရော ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သဃာနကာနံ သစက္ခုကာနန္တိ ပရိပုဏ္ဏာယတနမေဝ ဩပပါတိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဧဝ-သဒ္ဒံ ဝုတ္တန္တိ-ဧတဿ ပရတော ယောဇေတွာ ယထာ ‘‘သဃာနကာနံ အစက္ခုကာန’’န္တိ ဣဒံ အပရိပုဏ္ဏာယတနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န ဧဝံ ‘‘သဃာနကာနံ သစက္ခုကာန’’န္တိ ဧတံ. ဧတံ ပန ပရိပုဏ္ဏာယတနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တမေဝါတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဇစ္စဗဓိရမ္ပိ သန္ဓာယ ဝုတ္တတာ န ဝါရိတာ ဟောတီတိ.
၂၂-၂၅၄. ယတ္ထ စက္ခာယတနန္တိ ရူပီဗြဟ္မလောကံ ပုစ္ဆတီတိ နိယမတော တတ္ထ စက္ခုသောတာနံ သဟုပ္ပတ္တိမတ္တံ ပဿန္တော ဝဒတိ၊ ဩကာသဝါရေ ပန တသ္မိံ ပုဂ္ဂလဿ အနာမဋ္ဌတ္တာ ယတ္ထ ကာမဓာတုယံ ရူပဓာတုယဉ္စ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ သောတာယတနမ္ပိ ဧကန္တေန ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ‘‘အာမန္တာ’’တိ (ယမ. ၁.အာယတနယမက.၂၂) ဝုတ္တံ.
‘‘ယဿ ဝါ ပန ရူပါယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ? အာမန္တာ’’တိ ကသ္မာ ပဋိညာတံ၊ နနု ယော ဂဗ္ဘသေယျကဘာဝံ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ၊ တဿ ရူပါယတနံ ပဋိသန္ဓိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ န ပန စက္ခာယတနန္တိ? ယဿ ရူပါယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿ တဒဝတ္ထဿ ပုဂ္ဂလဿ ရူပါယတနုပ္ပါဒတော ဥဒ္ဓံ စက္ခာယတနသန္တာနုပ္ပါဒဿ ပဝတ္တိယမ္ပိ ဘဝိဿန္တဿ ပဋိညာတဗ္ဗတ္တာ. အထ ကသ္မာ ‘‘ယဿ ဝါ ပန ရူပါယတနံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿ စက္ခာယတနံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ? အာမန္တာ’’တိ ပဋိညာတံ၊ နနု ဂဗ္ဘသေယျကဿ ပစ္ဆိမဘဝိကဿ ဥပပဇ္ဇန္တဿ ဧကာဒသမသတ္တာဟာ ဩရတော ဌိတဿ ရူပါယတနံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ နော စ စက္ခာယတနံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ? တသ္မိံ ဘဝေ ဘဝိဿန္တဿ ဥပ္ပါဒဿ အနာဂတဘာဝေန အဝစနတော. ဘဝန္တရေ ဟိ တဿ တဿ အာယတနသန္တာနဿ ယော အာဒိဥပ္ပါဒေါ ပဋိသန္ဓိယံ ပဝတ္တေ စ ဘဝိဿတိ၊ သော အနာဂတုပ္ပါဒေါ တဗ္ဘာဝေန ဝုစ္စတိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နာနန္တောဂဓတ္တာ. န ပန ယော တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပဝတ္တေ ဘဝိဿတိ၊ သော အနာဂတုပ္ပါဒဘာဝေန ဝုစ္စတိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နန္တောဂဓတ္တာ. အဒ္ဓါဝသေန ဟေတ္ထ ကမ္မဇပဝတ္တဿ ပစ္စုပ္ပန္နာဒိကာလဘေဒေါ အဓိပ္ပေတော. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဣန္ဒြိယယမကေ (ယမ. ၃.ဣန္ဒြိယယမက.၃၆၈) ‘‘ယဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ? ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ ဣတ္ထီနံ ဥပပဇ္ဇန္တီနံ၊ ယာ စ ဣတ္ထိယော ရူပါဝစရံ အရူပါဝစရံ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ၊ ယာ စ ဣတ္ထိယော ဧတေနေဝ ဘာဝေန ကတိစိ ဘဝေ ဒဿေတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ၊ တာသံ ဥပပဇ္ဇန္တီနံ တာသံ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ နော စ တာသံ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ တာသံ သဗ္ဗာသံ တသ္မိံ ဘဝေ ပဝတ္တေ ပုရိသိန္ဒြိယံ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ လိင်္ဂပရိဝတ္တနသဗ္ဘာဝါ၊ ဘဝန္တရေ ပန အာဒိဥပ္ပါဒဿ အဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘နော စ တာသံ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘဝန္တရေ ဟိ အာဒိဥပ္ပါဒဿ အနာဂတတ္တံ အဓိပ္ပေတန္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ကတိစိ ဘဝေ ဒဿေတွာ’’တိ ဘဝဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ.
‘‘အာယတနာနံ ပဋိလာဘော ဇာတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၈၈၊ ဝိဘ. ၂၃၅) ဝစနတော တံတံအာယတနနိဗ္ဗတ္တကကမ္မေန ဂဟိတပဋိသန္ဓိကဿ အဝဿံဘာဝီအာယတနဿ ယာဝ အာယတနပါရိပူရိ၊ တာဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ပန အတ္ထေ ဂယှမာနေ ပုစ္ဆာဒွယဝိဿဇ္ဇနံ သူပပန္နံ ဟောတိ. ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘ယဿ ဝါ ပန သောတာယတနံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿ စက္ခာယတနံ နုပ္ပဇ္ဇတီတိ? ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ၊ ယေ စ အရူပံ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ၊ တေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ တေသံ သောတာယတနံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ နော စ တေသံ စက္ခာယတနံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ယမ. ၁.အာယတနယမက.၉၅) ဂဗ္ဘသေယျကာပိ ပစ္ဆိမဘဝိကာဒယော ဥပပဇ္ဇန္တာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဣန္ဒြိယယမကေ (ယမ. ၃.ဣန္ဒြိယယမက.၁၈၆) ‘‘ယဿ ဝါ ပန သောမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? အာမန္တာ’’တိ ဣဒမ္ပိ ဥပပန္နံ ဟောတိ. သောမနဿိန္ဒြိယုပ္ပါဒကဿ ကမ္မဿ ဧကန္တေန စက္ခုန္ဒြိယုပ္ပါဒနတော ဂဗ္ဘေပိ ယာဝ စက္ခုန္ဒြိယုပ္ပတ္တိ၊ တာဝ ဥပ္ပဇ္ဇမာနတာယ တဿာ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗတ္တာ.
ယံ ပန ‘‘ယဿ ဝါ ပန ယတ္ထ ရူပါယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တဿ တတ္ထ ဃာနာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? ကာမာဝစရာ စဝန္တာနံ၊ အဃာနကာနံ ကာမာဝစရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ၊ ရူပါဝစရာနံ တေသံ တတ္ထ ရူပါယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ နော စ တေသံ တတ္ထ ဃာနာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘အဃာနကာနံ ကာမာဝစရံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’’န္တိ (ယမ. ၁.အာယတနယမက.၇၆) ဝုတ္တံ၊ တံ ယေ ဧကာဒသမသတ္တာဟာ ဩရတော ကာလံ ကရိဿန္တိ၊ တေသံ ဃာနာယတနာနိဗ္ဗတ္တကကမ္မေန ဂဟိတပဋိသန္ဓိကာနံ ဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ယဿ ယတ္ထ ဃာနာယတနံ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ တတ္ထ ရူပါယတနံ န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ? ကာမာဝစရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ၊ အဃာနကာနံ ကာမာဝစရာ စဝန္တာနံ၊ ရူပါဝစရာနံ တေသံ တတ္ထ ဃာနာယတနံ န နိရုဇ္ဈတိ၊ နော စ တေသံ တတ္ထ ရူပါယတနံ န နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဟိ ဧတ္ထ ‘‘အဃာနကာနံ ကာမာဝစရာ စဝန္တာန’’န္တိ (ယမ. ၁.အာယတနယမက.၁၈၁) ဝစနံ အနုပ္ပန္နေယေဝ ဃာနာယတနေ ဂဗ္ဘသေယျကာနံ စုတိ အတ္ထီတိ ဒီပေတိ. န ဟိ ကာမာဝစရေ ဂဗ္ဘသေယျကတော အညော အဃာနကော အတ္ထိ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၉၇၈ အာဒယော) ‘‘ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿစိ အဋ္ဌာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တီ’’တိ အဝုတ္တတ္တာတိ. အထ ကသ္မာ ဩပပါတိကေ ဧဝ သန္ဓာယ ဣဓ၊ ဣန္ဒြိယယမကေ စ ယထာဒဿိတာသု ပုစ္ဆာသု ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ န ဝိညာယတီတိ? ယမကေ သန္နိဋ္ဌာနေန ဂဟိတတ္ထဿ ဧကဒေသေ သံသယတ္ထသမ္ဘဝေန ပဋိဝစနဿ အကရဏတော. ဘိန္ဒိတဗ္ဗေ ဟိ န ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနံ ဟောတိ. ယဒိ သိယာ၊ ပရိပုဏ္ဏဝိဿဇ္ဇနမေဝ န သိယာတိ. အထ ကသ္မာ ‘‘ယဿ ဝါ ပန သောမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? အာမန္တာ’’တိ (ယမ. ၃.ဣန္ဒြိယယမက.၁၈၆) ဣမိနာ ‘‘ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သောမနဿပဋိသန္ဓိ နတ္ထီ’’တိ န ဝိညာယတီတိ? ‘‘ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ ကာယိန္ဒြိယံ မနိန္ဒြိယံ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ သဒ္ဓိန္ဒြိယ’’န္တိအာဒိဝစနတော (ဝိဘ. ၁၀၁၂).
နိရောဓဝါရေ အနာဂတကာလဘေဒေ ယထာ တဿေဝ စိတ္တဿ နိရောဓော အနာဂတဘာဝေန တဿ ဥပ္ပတ္တိက္ခဏေ ဝုတ္တော၊ ဧဝံ တဿေဝ ကမ္မဇသန္တာနဿ နိရောဓော အနာဂတဘာဝေန တဿ ဥပ္ပါဒေ ဝတ္တဗ္ဗောတိ သဗ္ဗတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ ဧဝ သော တထာ ဝုတ္တော၊ န ဥပ္ပန္နာနံ. ဥပ္ပန္နာနံ ပန အညဿ အနာဂတဿ သန္တာနဿ နိရောဓော အနာဂတဘာဝေန ဝတ္တဗ္ဗော၊ န တဿေဝ. တဿ ဟိ ဥပ္ပါဒါနန္တရံ နိရောဓော အာရဒ္ဓေါ နာမ ဟောတီတိ. တသ္မာ အရဟတံ ပဝတ္တေ သောတဿ စက္ခုဿ စ ဘေဒေ သတိပိ အနာဂတကာလာမသနဝသေနေဝ ‘‘ယဿ စက္ခာယတနံ နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ တဿ သောတာယတနံ နိရုဇ္ဈိဿတီတိ? အာမန္တာ. ယဿ ဝါ ပန သောတာယတနံ နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ တဿ စက္ခာယတနံ နိရုဇ္ဈိဿတီတိ? အာမန္တာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနဒွယံ ဥပပန္နမေဝ ဟောတီတိ. ယသ္မာ စ ဥပပတ္တိအနန္တရံ နိရောဓော အာရဒ္ဓေါ နာမ ဟောတိ၊ တံနိဋ္ဌာနဘာဝတော ပန စုတိယာ နိရောဓဝစနံ၊ တသ္မာ ပဝတ္တေ နိရုဒ္ဓေပိ သန္တာနေကဒေသေ အနိရုဒ္ဓံ ဥပါဒါယ အနိဋ္ဌိတနိရောဓောတိ စုတိယာဝ တဿ နိရောဓောတိ ဝုစ္စတိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ယဿ ဝါ ပန သောမနဿိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စက္ခုန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတီတိ? အာမန္တာ’’တိ၊ တေနေတ္ထာပိ စုတိနိရောဓေ ဧဝ စ အဓိပ္ပေတေ ယဉ္စ ပဝတ္တေ နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ တဉ္စ နိဋ္ဌာနဝသေန စုတိယာ ဧဝ နိရုဇ္ဈိဿတီတိ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ယုတ္တံ ပဋိဝစနံ. ‘‘သစက္ခုကာန’’န္တိအာဒီသု စ ‘‘ပဋိလဒ္ဓစက္ခုကာန’’န္တိအာဒိနာ အတ္ထော ဝိညာယတီတိ.
‘‘ယဿ စက္ခာယတနံ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ သောတာယတနံ န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ? သဗ္ဗေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ၊ အစက္ခုကာနံ စဝန္တာနံ တေသံ စက္ခာယတနံ န နိရုဇ္ဈတိ၊ နော စ တေသံ သောတာယတနံ န နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဧတ္ထ အာရုပ္ပေ ပစ္ဆိမဘဝိကေ ဌပေတွာ သဗ္ဗေ ဥပပဇ္ဇန္တာ၊ အစက္ခုကာ စဝန္တာ စ ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တေ ဟိ ဒုတိယကောဋ္ဌာသေန သင်္ဂယှန္တီတိ တဒပေက္ခတ္တာ သာဝသေသမိဒံ သဗ္ဗဝစနံ အစက္ခုကဝစနဉ္စာတိ. ‘‘အာရုပ္ပေ ပစ္ဆိမဘဝိကာန’’န္တိ ဧတ္ထ စ အရူပတော ပဉ္စဝေါကာရံ အဂစ္ဆန္တာ အနညူပပတ္တိကာပိ ‘‘အရူပေ ပစ္ဆိမဘဝိကာ’’ဣစ္စေဝ သင်္ဂယှန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧသ နယော အညေသုပိ ဧဝရူပေသူတိ.
ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
အာယတနယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. ဓာတုယမကံ
၁-၁၉. လဗ္ဘမာနာနန္တိ ဣဒံ ပဝတ္တိဝါရေ သဒ္ဒဓာတုသမ္ဗန္ဓာနံ ယမကာနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတာဒိသမ္ဗန္ဓာနဉ္စ စုတိပဋိသန္ဓိဝသေန အလဗ္ဘမာနတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.
ဓာတုယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.