၁. ပဏ္ဏတ္တိဝါရော
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၁၀-၂၆. ‘‘ဒုက္ခံ ဒုက္ခသစ္စန္တိ? အာမန္တာ’’တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဒုက္ခဒုက္ခံ သင်္ခါရဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဒုက္ခန္တိ တီသုပိ ဒုက္ခသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ၊ ‘‘ဇာတိပိ ဒုက္ခာ’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၁၄၊ ဝိဘ. ၁၉၀) ဇာတိအာဒီသု စ၊ သော ပန ဒုက္ခဒုက္ခတော အညတ္ထ ပဝတ္တမာနော အညနိရပေက္ခော နပ္ပဝတ္တတိ. သုဒ္ဓဉ္စေတ္ထ ဒုက္ခပဒံ အညနိရပေက္ခံ ဂဟေတွာ ပဏ္ဏတ္တိသောဓနံ ကရောတိ၊ တေန နိပ္ပရိယာယတော ဒုက္ခသဘာဝတ္တာ ဧဝ ယံ ဒုက္ခဒုက္ခံ၊ တသ္မိံ ဒုက္ခဒုက္ခေ ဧသ ဒုက္ခသဒ္ဒေါ၊ တဉ္စ ဧကန္တေန ဒုက္ခသစ္စမေဝါတိ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. သုဒ္ဓသစ္စဝါရေ သစ္စဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တေသု သမုဒယေသု ကောစိ ဖလဓမ္မေသု နတ္ထိ၊ န စ ဖလဓမ္မေသု ကောစိ နိရောဓောတိ ဝုစ္စမာနော အတ္ထိ၊ မဂ္ဂသဒ္ဒေါ စ ဖလဖလင်္ဂေသု မဂ္ဂဖလတ္တာ ပဝတ္တတိ၊ န မဂ္ဂကိစ္စသဗ္ဘာဝါ. ပရိနိဋ္ဌိတနိယျာနကိစ္စာနိ ဟိ တာနိ. နိယျာနဝါစကော စေတ္ထ မဂ္ဂသဒ္ဒေါ၊ န နိယျာနဖလဝါစကော၊ တသ္မာ သမုဒယော သစ္စံ၊ နိရောဓော သစ္စံ၊ မဂ္ဂေါ သစ္စန္တိ ဧတေသုပိ ‘‘အာမန္တာ’’ဣစ္စေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ.
အထ ဝါ ပဒသောဓနေန ပဒေသု သောဓိတေသု သစ္စဝိသေသနဘူတာ ဧဝ ဒုက္ခာဒိသဒ္ဒါ ဣဓ ဂဟိတာတိ ဝိညာယန္တိ. တေသံ ပန ဧကန္တေန သစ္စဝိသေသနဘာဝံ၊ သစ္စာနဉ္စ တဗ္ဗိသေသနယောဂဝိသေသံ ဒီပေတုံ သုဒ္ဓသစ္စဝါရော ဝုတ္တောတိ သစ္စဝိသေသနာနံ ဒုက္ခာဒီနံ ဧကန္တသစ္စတ္တာ ‘‘ဒုက္ခံ သစ္စံ။ပေ။ မဂ္ဂေါ သစ္စန္တိ? အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ. ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ ခန္ဓယမကာဒီသုပိ သုဒ္ဓခန္ဓာဒိဝါရေသု ခန္ဓာဒိဝိသေသနဘူတာနမေဝ ရူပါဒီနံ ဂဟဏံ ယုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ (ယမ. အဋ္ဌ. ခန္ဓယမက ၃၈) ပန ‘‘ယသ္မာ ပိယရူပသာတရူပသင်္ခါတံ ဝါ ရူပံ ဟောတု ဘူတုပါဒါရူပံ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတေဝ၊ တသ္မာ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတီ’’တိ ဝစနေန ရူပါဒိစက္ခာဒိဒုက္ခာဒိဂ္ဂဟဏေဟိ သုဒ္ဓခန္ဓာဒိဝါရေသုပိ ခန္ဓာဒိဝိသေသနတော အညေပိ ဂဟိတာတိ အယမတ္ထော ဒီပိတော ဟောတိ၊ တေန တဒနုရူပတာဝသေန ဣတရော အတ္ထော ဝုတ္တော.
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၇-၁၆၄. အန္တမသော သုဒ္ဓါဝါသာနမ္ပီတိ ဣဒံ တေသံ အရိယတ္တာ ဒုက္ခသစ္စေန ဥပပဇ္ဇနေ အာသင်္ကာ သိယာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တဿာတိ ဣဒံ ပဉ္စဝေါကာရဝသေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ. ယဿ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧတေန ပန သန္နိဋ္ဌာနေန သဗ္ဗေ ဥပပဇ္ဇန္တာ ပဝတ္တိယံ စတုဝေါကာရေ မဂ္ဂဖလတော အညစိတ္တာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိနော ပဉ္စဝေါကာရေ စ သဗ္ဗစိတ္တာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိနော သင်္ဂဟိတာတိ တေသွေဝ သန္နိဋ္ဌာနေန နိစ္ဆိတေသု ကေစိ ‘‘ပဝတ္တေ တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ’’တိ ဧတေန ဒုက္ခသမုဒယေသု ဧကကောဋ္ဌာသပ္ပဝတ္တိသမင်္ဂိနော ဒဿီယန္တိ သန္နိဋ္ဌာနေန ဂဟိတဿေဝ ဝိဘာဂဒဿနတော၊ တေန စတုဝေါကာရာနမ္ပိ ဂဟဏံ ဥပပန္နမေဝ. န ဟိ တေသု မဂ္ဂဖလုပ္ပါဒသမင်္ဂီသု ပသင်္ဂတာ အတ္ထိ တံသမင်္ဂီနံ တေသံ သန္နိဋ္ဌာနေန အဂ္ဂဟိတတ္တာတိ. ဣဒံ ဣဓ န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ စတုဝေါကာရေ ဖလသမာပတ္တိစိတ္တံ ဣဓ သစ္စာနံ ဥပ္ပါဒဝစနေ န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
ဧတ္ထ စ သဗ္ဗေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဣဒံ ကမ္မဇပဝတ္တဿ ပဌမုပ္ပါဒဒဿနေန ဝုတ္တံ၊ အသညသတ္တာပေတ္ထ သင်္ဂဟိတာ. ပဝတ္တေ တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေတိ ဣဒံ ပန သမုဒယသစ္စုပ္ပါဒဝေါမိဿဿ ဒုက္ခသစ္စုပ္ပါဒဿ တံရဟိတဿ ဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တဏှာယ ဥပ္ပါဒက္ခဏေတိ တံသဟိတဿ သမုဒယသစ္စုပ္ပါဒဝေါမိဿဿ. တေသံ ပန အသညသတ္တာနံ ပဝတ္တိယံ ဒုက္ခသစ္စဿ ဥပ္ပါဒေါ သဗ္ဗတ္ထ န ဂဟိတော၊ တထာ နိရောဓော စာတိ. မဂ္ဂသစ္စယမကေပိ ဧသေဝ နယော. တေသံ တသ္မိံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ စ တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပတ္တိက္ခဏေ စာတိ ဧဝမေတ္ထ ခဏဝသေန ဩကာသော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘ယဿ ယတ္ထ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ တတ္ထ သမုဒယသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၇၁) ဧတဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ပစ္ဆိမကောဋ္ဌာသေ ‘‘ဣတရေသံ စတုဝေါကာရံ ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ၊ ပဝတ္တေ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ တတ္ထ ဒုက္ခသစ္စဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သမုဒယသစ္စဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဣဒံ န ယုဇ္ဇေယျ. န ဟိ ဥပပတ္တိက္ခဏေ စိတ္တုပ္ပတ္တိက္ခဏေ စ သမုဒယသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ. တသ္မာ ဥပပတ္တိက္ခဏတဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပတ္တိက္ခဏသမင်္ဂီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ယသ္မိံ ကာမာဝစရာဒိဩကာသေ သာ ဥပပတ္တိ စိတ္တုပ္ပတ္တိ စ ပဝတ္တမာနာ၊ တတ္ထ တေသန္တိ ဩကာသဝသေနေဝေတ္ထ တတ္ထ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ. ပုဂ္ဂလောကာသဝါရော ဟေသ. တတ္ထ ပုဂ္ဂလဝိသေသဒဿနတ္ထံ ‘‘သဗ္ဗေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ ဩကာသော ပန ယတ္ထ တေ၊ သော ဧဝါတိ.
‘‘သဗ္ဗေသံ စဝန္တာနံ ပဝတ္တေ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ အာရုပ္ပေ မဂ္ဂဿ စ ဖလဿ စ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ သမုဒယသစ္စဉ္စ နုပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခသစ္စဉ္စ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတ္ထ ပန ‘‘ပဝတ္တေ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ ဒုက္ခသစ္စံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတ္တာ စိတ္တဇရူပမေဝ ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ န ကမ္မဇာဒိရူပံ စိတ္တံ အနပေက္ခိတွာဝ ဥပ္ပဇ္ဇနတောတိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ‘‘ယဿ ဝါ ပန သမုဒယသစ္စံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတေန ပန သန္နိဋ္ဌာနေန ဂဟိတော ပုဂ္ဂလော န စိတ္တံ အပေက္ခိတွာဝ ဂဟိတော၊ အထ ခေါ ယော ကောစိ ဧဝံပကာရော၊ တသ္မာ ‘‘တဿ ဒုက္ခသစ္စံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတေန စ န စိတ္တာပေက္ခမေဝ ဒုက္ခသစ္စံ ဝုတ္တံ၊ အထ ခေါ ယံ ကိဉ္စီတိ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ ယံ ကိဉ္စိ ဒုက္ခသစ္စံ နုပ္ပဇ္ဇတီတိ အယမတ္ထော ဝိညာယတီတိ. န ဟိ ယမကေ ဝိဘဇိတဗ္ဗေ အဝိဘတ္တာ နာမ ပုစ္ဆာ အတ္ထီတိ.
‘‘သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ စိတ္တေဝတ္တမာနေ’’တိ ဣဒံ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန ယဿ ယတ္ထ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ နော စ သမုဒယသစ္စံ၊ တံဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ပန ဒဿိတေ တေန သမာနဂတိကတ္တာ ဒုတိယာကုသလစိတ္တတော ပုရိမသဗ္ဗစိတ္တသမင်္ဂိနော တေနေဝ ဒဿိတာ ဟောန္တိ. တေသမ္ပိ ဟိ တတ္ထ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ နော စ တေသံ တတ္ထ သမုဒယသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ဣတရေသံ စတုဝေါကာရပဉ္စဝေါကာရာန’’န္တိ ဧတ္ထ ယထာဝုတ္တာ သုဒ္ဓါဝါသာ အဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ယထာ ‘‘ယဿ ယတ္ထ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ တတ္ထ သမုဒယသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၆၁) ဧတဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ‘‘သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဥပပတ္တိစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ’’တိ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၆၁) ဧတေနေဝ ဥပပတ္တိစိတ္တုပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိသမာနဂတိကာ ဒုတိယာကုသလတော ပုရိမသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိနော ဒဿိတာ ဟောန္တီတိ န တေ ‘‘ဣတရေသ’’န္တိ ဧတေန ဂယှန္တိ၊ ဧဝမိဓာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ. ‘‘ဣတရေသ’’န္တိ ဝစနံ ပဉ္စဝေါကာရာနံ ဝိသေသနတ္ထံ၊ န စတုဝေါကာရာနံ. န ဟိ တေ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ သန္တိ ပဉ္စဝေါကာရာ ဝိယ ယထာဝုတ္တာ သုဒ္ဓါဝါသာတိ. ‘‘အဘိသမေတာဝီနံ တေသံ တတ္ထ ဒုက္ခသစ္စဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ မဂ္ဂသစ္စဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၄၁) ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန ပုဂ္ဂလောကာသာ အညမညပရိစ္ဆိန္နာ ဂဟိတာတိ ယသ္မိံ ဩကာသေ အဘိသမေတာဝိနော၊ တေ ဧဝံ ‘‘အဘိသမေတာဝီန’’န္တိ ဧတေန ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တေန ယေ ကာမာဝစရေ ရူပါဝစရေ အရူပါဝစရေ ဝါ အဘိသမေတာဝိနော ရူပါဝစရံ အရူပါဝစရံ ဝါ ဥပပန္နာ၊ ယာဝ တတ္ထာဘိသမယော ဥပ္ပန္နော ဘဝိဿတိ၊ တာဝ တေ ဧတ္ထ န ဂယှန္တိ၊ တေ ပန ပုရိမကောဋ္ဌာသေ ‘‘သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေ’’တိ ဧဝံ ဒဿိတေဟိ သုဒ္ဓါဝါသေ အနုပ္ပန္နာဘိသမယေဟိ သမာနဂတိကာတိ ဝိသုံ န ဒဿိတာ. ‘‘အနဘိသမေတာဝီန’’န္တိ ဂဟိတာ ယေ သဗ္ဗတ္ထ တတ္ထ စ အနဘိသမေတာဝိနော၊ တေသု သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဂဟဏကာလဝိသေသနတ္ထံ ‘‘သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေ’’တိ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၄၂) ဝုတ္တန္တိ.
ယဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အဂ္ဂမဂ္ဂံ ပဋိလဘိဿန္တီတိ ဧတေန ဝေါဒါနစိတ္တသမင်္ဂိနာ သမာနဂတိကာ တတော ပုရိမတရစိတ္တသမင်္ဂိနောပိ ယာဝ သဗ္ဗန္တိမတဏှာသမ္ပယုတ္တစိတ္တသမင်္ဂီ၊ တာဝ ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧသ နယော အညေသု ဧဝရူပေသူတိ.
ပဝတ္တေ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေတိ အာဂတဋ္ဌာနေ ပဋိသန္ဓိစိတ္တဿပိ ဘင်္ဂက္ခဏဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တထာ ‘‘ပဝတ္တေ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ’’တိ အာဂတဋ္ဌာနေ စ စုတိစိတ္တဿပိ ဥပ္ပါဒက္ခဏဿာတိ. ‘‘ယဿ ဒုက္ခသစ္စံ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ သမုဒယသစ္စံ န နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၁၁၆) ဧတဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ဒွီသုပိ ကောဋ္ဌာသေသု ‘‘အရူပေ မဂ္ဂဿ စ ဖလဿ စ ဘင်္ဂက္ခဏေ’’ဣစ္စေဝ (ယမ. ၁.သစ္စယမက.၁၁၆) ဝုတ္တံ၊ န ဝိသေသိတံ. ကသ္မာ? ဧကဿပိ မဂ္ဂဿ စ ဖလဿ စ ဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂိနော ဥဘယကောဋ္ဌာသဘဇနတော. ယဿ ဒုက္ခသစ္စံ န နိရုဇ္ဈတီတိ ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန ဂဟိတေသု ဟိ အရုပေ မဂ္ဂဖလဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂီသု ကေသဉ္စိ တိဏ္ဏံ ဖလာနံ ဒွိန္နဉ္စ မဂ္ဂါနံ ဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂီနံ နိရန္တရံ အနုပ္ပါဒေတွာ အန္တရန္တရာ ဝိပဿနာနိကန္တိံ ဘဝနိကန္တိံ ဥပ္ပါဒေတွာ ယေ ဥပရိမဂ္ဂေ ဥပ္ပါဒေဿန္တိ၊ တေသံ သမုဒယသစ္စံ နိရုဇ္ဈိဿတီတိ တေသံယေဝ ပန ကေသဉ္စိ အန္တရာ တဏှံ အနုပ္ပါဒေတွာ ဥပရိမဂ္ဂဥပ္ပါဒေန္တာနံ မဂ္ဂဖလဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂီနံ သမုဒယသစ္စံ န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ. သာမညဝစနေနပိ စ ပုရိမကောဋ္ဌာသေ ဝုစ္စမာနေန ပစ္ဆိမကောဋ္ဌာသေ ဝက္ခမာနေ ဝဇ္ဇေတွာဝ ဂဟဏံ ဟောတီတိ ဒဿိတောယံ နယောတိ.
ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ
၁၆၅-၁၇၀. ပရိညာဝါရေ ။ပေ။ တိဿောပေတ္ထ ပရိညာ လဗ္ဘန္တီတိ ဧတ္ထေဝ ဝိသေသနံ ခန္ဓယမကာဒီသု သဗ္ဗခန္ဓာဒီနံ ဝိယ သဗ္ဗသစ္စာနံ အပရိညေယျတာဒဿနတ္ထံ သစ္ဆိကရဏဘာဝနာဝသေန ဣမဿ ဝါရဿ အပ္ပဝတ္တိဒဿနတ္ထဉ္စ. ဒုက္ခဿ ပရိညတ္ထံ သမုဒယဿ စ ပဟာနတ္ထံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီတိ ပရိညာပဟာနံ သစ္စေသု ဒဿေတုံ ဒုက္ခေ တီရဏပရိညာ ဝုတ္တာ၊ န ပဟာနပရိညာ. သမုဒယေ စ ပဟာနပရိညာ၊ န တီရဏပရိညာ. ဉာတပရိညာ ပန သာဓာရဏာတိ ဥဘယတ္ထ ဝုတ္တာ. မဂ္ဂဉာဏဉှိ ဒုက္ခသမုဒယာနိ ဝိဘာဝေတီတိ ဉာတပရိညာ စ ဟောတိ၊ ဒုက္ခတီရဏကိစ္စာနံ နိပ္ဖါဒနတော တီရဏပရိညာ စ၊ သမုဒယဿ အပ္ပဝတ္တိကရဏတောဝ ပဟာနပရိညာ စာတိ တိဿောပိ ပရိညာ မဂ္ဂက္ခဏေ ဧဝ ယောဇေတဗ္ဗာတိ.
ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
သစ္စယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၆. သင်္ခါရယမကံ
၁. ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ
၁. ခန္ဓာဒယော ဝိယ ပုဗ္ဗေ အဝိဘတ္တာ ကာယသင်္ခါရာဒယောတိ တေသံ အဝိညာတတ္တာ ‘‘အဿာသပဿာသာ ကာယသင်္ခါရော’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၄.၃၄၈) တယော သင်္ခါရေ ဝိဘဇတိ. ကာယဿ သင်္ခါရောတိ ပဌမေ အတ္ထေ သာမိအတ္ထေ ဧဝ သာမိဝစနံ၊ ဒုတိယေ အတ္ထေ ကတ္တုအတ္ထေ. ဝစိယာ သင်္ခါရောတိ ကမ္မတ္ထေ သာမိဝစနံ. စိတ္တဿ သင်္ခါရောတိ စ ကတ္တုအတ္ထေယေဝ. သော ပန ကရဏဝစနဿ အတ္ထောတိ ကတွာ ‘‘ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ ကတွာ’’တိ ဝုတ္တံ.
၂-၇. သုဒ္ဓိကဧကေကပဒဝသေန အတ္ထာဘာဝတောတိ ပဒသောဓနတံမူလကစက္ကဝါရေဟိ ယောပိ အတ္ထော ဒဿိတော ဒွီဟိ ပဒေဟိ လဗ္ဘမာနော ဧကော အဿာသပဿာသာဒိကော၊ တဿ သုဒ္ဓိကေဟိ ကာယာဒိပဒေဟိ သုဒ္ဓိကေန စ သင်္ခါရပဒေန အဝစနီယတ္တာ ယထာ ရူပပဒဿ ခန္ဓေကဒေသော ခန္ဓပဒဿ ခန္ဓသမုဒါယော ပဒသောဓနေ ဒဿိတော ယထာဓိပ္ပေတော အတ္ထော အတ္ထိ၊ ဧဝံ ဧကေကပဒဿ ယထာဓိပ္ပေတတ္ထာဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. ကာယော ကာယသင်္ခါရောတိအာဒိ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ ယဒိ ဝိသုံ အဒီပေတွာ သမုဒိတော ကာယသင်္ခါရသဒ္ဒေါ ဧကတ္ထ ဒီပေတိ၊ ကာယသင်္ခါရသဒ္ဒေါ ကာယသင်္ခါရတ္ထေ ဝတ္တမာနော ခန္ဓသဒ္ဒေါ ဝိယ ရူပသဒ္ဒေန ကာယသဒ္ဒေန ဝိသေသိတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယေန ဝဒတိ. သုဒ္ဓသင်္ခါရဝါရော ဟေသာတိ ဧတေန ဣမဿ ဝါရဿ ပဒသောဓနေန ဒဿိတာနံ ယထာဓိပ္ပေတာနမေဝ ဂဟဏတော တေသဉ္စ ကာယာဒိပဒေဟိ အဂ္ဂဟိတတ္တာ ‘‘ကာယော ကာယသင်္ခါရော’’တိအာဒိဝစနဿ အယုတ္တိံ ဒဿေတိ. ဣဓ ပန သင်္ခါရယမကေ ကာယာဒိပဒါနံ သင်္ခါရပဒဿ စ အသမာနာဓိကရဏတ္တာ ‘‘ကာယော သင်္ခါရော၊ သင်္ခါရာ ကာယော’’တိအာဒိမှိ ဝုစ္စမာနေ အဓိပ္ပေတတ္ထပရိစ္စာဂေါ အနဓိပ္ပေတတ္ထပရိဂ္ဂဟော စ ကတော သိယာတိ သုဒ္ဓသင်္ခါရတံမူလစက္ကဝါရာ န ဝုတ္တာ. ပဒသောဓနဝါရတံမူလစက္ကဝါရေဟိ ပန အသမာနာဓိကရဏေဟိ ကာယာဒိပဒေဟိ သင်္ခါရသဒ္ဒဿ ဝိသေသနီယတာယ ဒဿိတာယ သံသယော ဟောတိ ‘‘ယော အတ္ထန္တရပ္ပဝတ္တိနာ ကာယသဒ္ဒေန ဝိသေသိတော ကာယသင်္ခါရော၊ ဧသော အတ္ထန္တရပ္ပဝတ္တီဟိ ဝစီစိတ္တေဟိ ဝိသေသိတော ဥဒါဟု အညော’’တိ. ဧဝံ သေသေသုပိ. ဧတ္ထ တေသံ အညတ္ထ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော’’တိအာဒိနာ အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဆ ယမကာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန သုဒ္ဓသင်္ခါရဝါရဋ္ဌာနေ ဝုတ္တတ္တာ အယံ နယော သုဒ္ဓသင်္ခါရဝါရောတိ ဝုတ္တော.
ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ
၁၉. ပဝတ္တိဝါရေ သင်္ခါရာနံ ပုဂ္ဂလာနဉ္စ ဩကာသတ္တာ ဈာနံ ဘူမိ စ ဝိသုံ ဩကာသဘာဝေန ဂဟိတာတိ ပုဂ္ဂလဝါရေ စ ဩကာသဝသေန ပုဂ္ဂလဂ္ဂဟဏေန တေသံ ဒွိန္နံ ဩကာသာနံ ဝသေန ဂဟဏံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဝိနာ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ အဿာသပဿာသာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ’’တိ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနောကာသဝသေန ဂဟိတာ ပုဂ္ဂလာ ဝိသေသေတွာ ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပုန ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပန္နာနန္တိ ဈာနောကာသဝသေန ပုဂ္ဂလံ ဒဿေတိ၊ ကာမာဝစရာနန္တိ ဘူမောကာသဝသေန. ဒွိပ္ပကာရာနမ္ပိ ပန တေသံ ဝိသေသနတ္ထမာဟ ‘‘အဿာသပဿာသာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ’’တိ. တေန ရူပါရူပါဝစရေသု ပဌမဇ္ဈာနသမာပန္နကေ ကာမာဝစရေ ဂဗ္ဘဂတာဒိကေ စ နိဝတ္တေတိ. ကာမာဝစရာနမ္ပိ ဟိ ဂဗ္ဘဂတာဒီနံ ဝိနာ အဿာသပဿာသေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဥပ္ပတ္တိ အတ္ထိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဧကန္တိကတ္တာ ရူပါရူပါဝစရာ နိဒဿိတာ. ဝိနာ အဿာသပဿာသေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေတိ ဧတေန ပန ဒဿိတာ ပုဂ္ဂလာ ပဌမဇ္ဈာနောကာသာ ကာမာဝစရာဒိဩကာသာ စ အဿာသပဿာသဝိရဟဝိသိဋ္ဌာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.
၂၁. ‘‘ပဌမဇ္ဈာနေ ကာမာဝစရေတိ ကာမာဝစရဘူမိယံ ဥပ္ပန္နေ ပဌမဇ္ဈာနေ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ ဧတသ္မိံ ပန အတ္ထေ သတိ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ရူပါဝစရေ အရူပါဝစရေ တတ္ထ စိတ္တသင်္ခါရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ နော စ တတ္ထ ကာယသင်္ခါရော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ရူပါရူပါဝစရဘူမီသု ဥပ္ပန္နေ စတုတ္ထဇ္ဈာနေတိ အတ္ထော ဘဝေယျ၊ သော စ အနိဋ္ဌော ဘူမီနံ ဩကာသဘာဝဿေဝ အဂ္ဂဟိတတာပတ္တိတော၊ သဗ္ဗစတုတ္ထဇ္ဈာနဿ ဩကာသဝသေန အဂ္ဂဟိတတာပတ္တိတော စ၊ တသ္မာ ဈာနဘူမောကာသာနံ သင်္ကရံ အကတွာ ဝိသုံ ဧဝ ဩကာသဘာဝေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ပဌမဇ္ဈာနောကာသေပိ ဟိ ကာယသင်္ခါရော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝစီသင်္ခါရော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမာဝစရောကာသေ စ. ယဒိပိ န သဗ္ဗမှိ ပဌမဇ္ဈာနေ သဗ္ဗမှိ စ ကာမာဝစရေ ဒွယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ ပန တံဒွယုပ္ပတ္တိ အတ္ထီတိ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝိသုံ ဩကာသတ္တာ စ ‘‘အင်္ဂမတ္တဝသေန စေတ္ထာ’’တိအာဒိဝစနံ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဟောတီတိ. ဣမမှိ စ ယမကေ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဝိစာရဝသေန ပဌမဇ္ဈာနေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. မုဒ္ဓဘူတံ ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဂဟေတွာ ဣတရံ အသင်္ဂဟိတန္တိ ဝါ. ယဿယတ္ထကေ ‘‘နိရောဓသမာပန္နာန’’န္တိ န လဗ္ဘတိ. န ဟိ တေ အသညသတ္တာ ဝိယ ဩကာသေ ဟောန္တီတိ.
၃၇. သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေတိ တေသံ ပဌမတော အဝိတက္ကအဝိစာရတော ဒုတိယေ သဝိတက္ကသဝိစာရေပိ ဘဝနိကန္တိအာဝဇ္ဇနေ ဝတ္တမာနေ ဥဘယံ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ ဒဿေန္တေန တတော ပုရိမစိတ္တက္ခဏေသုပိ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ ဒဿိတမေဝ ဟောတိ. ယထာ ပန စိတ္တသင်္ခါရဿ အာဒိဒဿနတ္ထံ ‘‘သုဒ္ဓါဝါသံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ဝစီသင်္ခါရဿ အာဒိဒဿနတ္ထံ ‘‘ဒုတိယေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
သင်္ခါရယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၇. အနုသယယမကံ
ပရိစ္ဆေဒပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၁. ပစ္စယပရိဂ္ဂဟပရိယောသာနာ ဉာတပရိညာတိ ပစ္စယဒီပကေန မူလယမကေန ဉာတပရိညံ၊ ခန္ဓာဒီသု တီရဏဗာဟုလ္လတော ခန္ဓာဒိယမကေဟိ တီရဏပရိညဉ္စ ဝိဘာဝေတွာ အနုသယပဟာနန္တာ ပဟာနပရိညာတိ ပဟာတဗ္ဗမုဒ္ဓဘူတေဟိ အနုသယေဟိ ပဟာနပရိညံ ဝိဘာဝေတုံ အနုသယယမကံ အာရဒ္ဓံ. လဗ္ဘမာနဝသေနာတိ အနုသယဘာဝေန လဗ္ဘမာနာနံ ဝသေနာတိ အတ္ထော. တီဟာကာရေဟိ အနုသယာနံ ဂါဟာပနံ တေသု တထာ အဂ္ဂဟိတေသု အနုသယဝါရာဒိပါဠိယာ ဒုရဝဗောဓတ္တာ.
အယံ ပနေတ္ထ ပုရိမေသူတိ ဧတေသု သာနုသယဝါရာဒီသု ပုရိမေသူတိ အတ္ထော. အတ္ထဝိသေသာဘာဝတော ‘‘ကာမဓာတုံ ဝါ ပန ဥပပဇ္ဇန္တဿ ကာမဓာတုယာ စုတဿ၊ ရူပဓာတုံ ဝါ ပန ဥပပဇ္ဇန္တဿ ကာမဓာတုယာ စုတဿာ’’တိ ဧဝမာဒီဟိ အဝုစ္စမာနေ ကထမယံ ယမကဒေသနာ သိယာတိ? နာယံ ယမကဒေသနာ၊ ပုရိမဝါရေဟိ ပန ယမကဝသေန ဒေသိတာနံ အနုသယာနံ စုတိဥပပတ္တိဝသေန အနုသယဋ္ဌာနပရိစ္ဆေဒဒဿနံ. ယမကဒေသနာဗာဟုလ္လတော ပန သဗ္ဗဝါရသမုဒါယဿ အနုသယယမကန္တိ နာမံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ ပဋိလောမပုစ္ဆာပိ အတ္ထဝသေန လဗ္ဘန္တိ၊ အတ္ထဝိသေသာဘာဝတော ပန န ဝုတ္တာတိ လဗ္ဘမာနတာဝသေန ဧတိဿာပိ ဒေသနာယ ယမကဒေသနတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဧတေန ကာရဏလာဘေ ဥပ္ပတ္တိအရဟတံ ဒဿေတိ. အပ္ပဟီနာ ဟိ အနုသယာ ကာရဏလာဘေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယာဝ စ မဂ္ဂေန တေသံ အနုပ္ပတ္တိအရဟတာ န ကတာ ဟောတိ၊ တာဝ တေ ဧဝံပကာရာ ဧဝါတိ ‘‘အနုသယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သော ဧဝံပကာရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ-သဒ္ဒေန ဂဟိတော၊ န ခန္ဓယမကာဒီသု ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇမာနတာ. တေနေဝ ‘‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပဋိဃာနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? အာမန္တာ’’တိအာဒိနာ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရော အနုသယဝါရေန နိန္နာနာကရဏော ဝိဘတ္တော. အနုရူပံ ကာရဏံ ပန လဘိတွာ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ စ၊ တေပိ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန ထာမဂတာ အဟေသုံ ဘဝန္တိ စ. ဥပ္ပတ္တိအရဟတာယ ဧဝ စ တေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ၊ န စ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နတော အညေ ဥပ္ပတ္တိအရဟာ နာမ အတ္ထိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗေ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ ကာမရာဂါဒယော ‘‘အနုသယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. အပ္ပဟီနဋ္ဌေနေဝ ဟိ အနုသယာ၊ အပ္ပဟီနာ စ အတီတာဒယော ဧဝ၊ မဂ္ဂဿ ပန တာဒိသာနံ အနုပ္ပတ္တိအရဟတာပါဒနေန အနုသယပ္ပဟာနံ ဟောတီတိ. အပ္ပဟီနာကာရော နာမ ဓမ္မာကာရော၊ န ဓမ္မော၊ ဓမ္မော ဧဝ စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘အပ္ပဟီနာကာရော စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝတ္တုံ န ယုဇ္ဇတီ’’တိ. သတ္တာနုသယာတိ ဧတ္ထ ယဒိ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန သန္တာနေ အနုသေန္တီတိ အနုသယာ၊ အထ ကသ္မာ သတ္တေဝ ဝုတ္တာ၊ နနု သတ္တာနုသယတော အညေသမ္ပိ ကိလေသာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ အနုသယဘာဝေါ အာပဇ္ဇတီတိ စေ? နာပဇ္ဇတိ၊ အပ္ပဟီနမတ္တဿေဝ အနုသယဘာဝဿ အဝုတ္တတ္တာ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘အနုသယောတိ ပန အပ္ပဟီနဋ္ဌေန ထာမဂတကိလေသော ဝုစ္စတီ’’တိ (ယမ. အဋ္ဌ. အနုသယယမက ၁)၊ တသ္မာ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန ထာမဂတော ကိလေသောယေဝ အနုသယော နာမာတိ ယုတ္တံ. ထာမဂတန္တိ စ အညေဟိ အသာဓာရဏော သဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိ ဓမ္မသဘာဝဗောဓိနာ တထာဂတေန ဣမေယေဝ ‘‘အနုသယာ’’တိ ဝုတ္တာ. ထာမဂတောတိ အနုသယသမင်္ဂီတိ အတ္ထော.
အနုသယဥပ္ပဇ္ဇနဝါရာနံ သမာနဂတိကတ္တာ ယထာ ‘‘အနုသေတီ’’တိ ဝစနံ အပ္ပဟီနာကာရဒီပကံ၊ ဧဝံ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနံ သိယာတိ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရေန ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနဿ အဝုတ္တတာ သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ စေ? တံ န၊ ဝစနတ္ထဝိသေသေန တံဒွယဿ ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဟိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ အဝိသိဋ္ဌေပိ ‘‘အနုသေတီ’’တိ ဝစနံ သန္တာနေ အနုသယိတတံ ထာမဂတဘာဝံ ဒီပေတိ. ယဒိ တမေဝ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနံ ဒီပေယျ၊ ကဿစိ ဝိသေသဿ အဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရော န ဝတ္တဗ္ဗော သိယာ၊ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနံ ပန ဥပ္ပတ္တိယောဂ္ဂံ ဒီပေတိ. ကသ္မာ? ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရေန ဥပ္ပတ္တိယောဂ္ဂဿ ဒဿိတတ္တာ၊ အနုသယသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဒါ ဝိဇ္ဇမာနာနံ အပရိနိပ္ဖန္နသယနတ္ထတာယ နိဝါရဏတ္ထံ ဥပ္ပတ္တိအရဟတာယ ထာမဂတဘာဝသင်္ခါတဿ ယထာဓိပ္ပေတသယနတ္ထဿ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အနုသေန္တီတိ အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ယံ ဥပ္ပတ္တိယောဂ္ဂဝစနံ ဝုတ္တံ၊ တံ သုဝုတ္တမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. တမ္ပိ သုဝုတ္တမေဝ ဣမိနာ တန္တိပ္ပမာဏေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိတ္တယေနပိ ဟိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တတာ ဒီပိတာ ဟောတိ.
ပရိစ္ဆေဒပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ
၂. ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသူတိ ကာမာဝစရဘူမိယံ သုခါယ စ ဥပေက္ခာယ စာတိ အဋ္ဌကထာယံ ကာမဓာတုဂ္ဂဟဏံ ဒွိန္နံ ဝေဒနာနံ ဝိသေသနဘာဝေန ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ သတိ ကာမဓာတုယာ ကာမရာဂါနုသယဿ အနုသယဋ္ဌာနတာ န ဝုတ္တာ ဟောတိ. ဒွီသု ပန ရာဂေသု ဘဝရာဂဿ တီသု ဓာတူသု ရူပါရူပဓာတူနံ အနုသယဋ္ဌာနတာ ဝုတ္တာတိ ကာမဓာတုယာ ကာမရာဂဿ အနုသယဋ္ဌာနတာ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဓာတုဝေဒနာသဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နဝသေန ဟိ တိပ္ပကာရံ အနုသယာနံ အနုသယဋ္ဌာနံ ဝုတ္တန္တိ. တသ္မာ တီသု ဓာတူသု ကာမဓာတုယာ တီသု ဝေဒနာသု ဒွီသု ဝေဒနာသု ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီတိ ဝိသုံ အနုသယဋ္ဌာနတာ ဓာတုယာ ဝေဒနာနဉ္စ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဒွီသု ဝေဒနာသူတိ ဣဒဉ္စ ဝေဒနာသု အနုသယမာနော ကာမရာဂါနုသယော ဒွီသွေဝ အနုသေတိ၊ န တီသူတိ တိဏ္ဏမ္ပိ ဌာနတာနိဝါရဏတ္ထမေဝ ဝုတ္တန္တိ န သဗ္ဗာသု ဒွီသု အနုသယနပ္ပတ္တော အတ္ထိ၊ တေန ဝေဒနာဝိသေသနတ္ထံ န ကာမဓာတုဂ္ဂဟဏေန ကောစိ အတ္ထော. ဘဝရာဂါနုသယနဋ္ဌာနဉှိ အဋ္ဌာနဉ္စ အနုသယာနံ အပရိယာပန္နံ သက္ကာယေ ကာမရာဂါနုသယဿ အနုသယဋ္ဌာနံ န ဟောတီတိ ပါကဋမေတံ. ယထာ စ ‘‘ဒွီသု ဝေဒနာသူ’’တိ ဝုတ္တေ ပဋိဃာနုသယာနုသယဋ္ဌာနတော အညာ ဒွေ ဝေဒနာ ဂယှန္တိ၊ ဧဝံ ဘဝရာဂါနုသယာနုသယနဋ္ဌာနတော စ အညာ တာ ဂယှန္တီတိ.
ဧတ္ထ စ ဒွီဟိ ဝေဒနာဟိ သမ္ပယုတ္တေသု အညေသု စ ပိယရူပသာတရူပေသု ဣဋ္ဌရူပါဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ကာမရာဂါနုသယော သာတသန္တသုခဂိဒ္ဓိယာ ပဝတ္တတီတိ ဒွီသု ဝေဒနာသု တဿ အနုသယနံ ဝုတ္တံ. အညတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောပိ ဟိ သော ဣမာသု ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုဂတော ဟုတွာ သေတိ သုခမိစ္စေဝ အဘိလဘတီတိ. ဧဝံ ပဋိဃာနုသယော စ ဒုက္ခဝေဒနာသမ္ပယုတ္တေသု အညေသု စ အပ္ပိယရူပါသာတရူပေသု အနိဋ္ဌရူပါဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဒုက္ခပဋိကူလတော ဒုက္ခမိစ္စေဝ ပဋိဟညတီတိ ဒုက္ခဝေဒနမေဝ အနုဂတော ဟုတွာ သေတိ၊ တေန ပန တသ္မိံ အနုသယနံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ကာမရာဂပဋိဃာနံ တီသု ဝေဒနာသု အနုသယဝစနေန ဣဋ္ဌဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တအနိဋ္ဌေသု အာရမ္မဏပကတိယာ ဝိပရီတသညာယ စ ဝသေန ဣဋ္ဌာဒိဘာဝေန ဂဟိတေသု ကာမရာဂပဋိဃာနံ ဥပ္ပတ္တိ ဒဿိတာ ဟောတိ. တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဟိ တေ တီသု ဝေဒနာသု အနုသေန္တိ နာမ. ဝေဒနာတ္တယမုခေန ဝါ ဧတ္ထ ဣဋ္ဌာဒီနံ အာရမ္မဏာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ကာမဓာတုအာဒိဂ္ဂဟဏေန ကာမဿာဒါဒိဝတ္ထုဘူတာနံ ကာမဘဝါဒီနံ. တတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော ဘဝဿာဒဝသေန အနုသယမာနော ကာမဓာတုယာ အနုသေတိ၊ ကာမသုခဿာဒဝသေန အနုသယမာနော သုခေါပေက္ခာဝေဒနာသု. ပဋိဃော ဒုက္ခပဋိဃာတဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ယတ္ထ တတ္ထ ပဋိဟညမာနောပိ ဒုက္ခဝေဒနာယ ဧဝ အနုသေတိ. ရူပါရူပဘဝေသု ပန ရူပါရူပါဝစရဓမ္မေသု စ ကာမဿာဒဿ ပဝတ္တိ နတ္ထီတိ တတ္ထ အနုသယမာနော ရာဂေါ ဘဝရာဂေါဣစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓာတုတ္တယဝေဒနာတ္တယဂ္ဂဟဏေန စ သဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နာနံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ယတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတိ၊ တတ္ထ ဒိဋ္ဌာနုသယော နာနုသေတီ’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၄၆) ဧဝမာဒီနံ ဝိဿဇ္ဇနေသု ဓာတုတ္တယဝေဒနာတ္တယဝိနိမုတ္တံ ဒိဋ္ဌာနုသယာဒီနံ အနုသယဋ္ဌာနံ န ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နနု စ အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတော ပိဟပစ္စယာ ဥပ္ပန္နဒေါမနဿေ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ၊ တထာ နေက္ခမ္မဿိတသောမနဿုပေက္ခာသု ကာမရာဂေန နာနုသယိတဗ္ဗန္တိ တဒနုသယနဋ္ဌာနတော အညာပိ ဒိဋ္ဌာနုသယာနုသယနဋ္ဌာနဘူတာ ကာမာဝစရဝေဒနာ သန္တီတိ? ဟောန္တု၊ န ပန ဓာတုတ္တယဝေဒနာတ္တယတော အညံ တဒနုသယနဋ္ဌာနံ အတ္ထိ၊ တသ္မာ တံ န ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန ‘‘ယတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော စ ပဋိဃာနုသယော စ မာနာနုသယော စ နာနုသေန္တိ၊ တတ္ထ ဒိဋ္ဌာနုသယော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော နာနုသေတီတိ? အာမန္တာ’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၅၂) ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အဝိသေသေန ဒုက္ခံ ပဋိဃာနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာနန္တိ သမုဒါယဝသေန ဂဟေတွာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ လောကိယသုခေါပေက္ခာ ကာမရာဂမာနာနုသယနဋ္ဌာနန္တိ.
အပိစ သုတ္တေ ‘‘ဣဓာဝုသော ဝိသာခ၊ ဘိက္ခု ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘ကုဒါဿု နာမာဟံ ဒေါမနဿံ ပဇဟေယျ’န္တိ၊ သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတွာ ပဋိဃံ တေန ပဇဟတိ၊ န တတ္ထ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ နေက္ခမ္မဿိတံ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပါဒေတွာ တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဝီရိယံ ကတွာ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ပဋိဃဿ သမုဂ္ဃါတနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ ပဋိဃေနေဝ ပဋိဃပ္ပဟာနံ၊ ဒေါမနဿေန ဝါ ဒေါမနဿပ္ပဟာနံ အတ္ထီတိ. ပဋိဃုပ္ပတ္တိရဟဋ္ဌာနတာယ ပန ဣဓ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ ‘‘ပဋိဃာနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နိပ္ပရိယာယဒေသနာ ဟေသာ၊ သာ ပန ပရိယာယဒေသနာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ပဌမဇ္ဈာနဝိက္ခမ္ဘိတံ ကာမရာဂါနုသယံ တထာ ဝိက္ခမ္ဘိတမေဝ ကတွာ အနာဂါမိမဂ္ဂေန သမုဂ္ဃါတနံ သန္ဓာယ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ။ပေ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ရာဂံ တေန ပဇဟတိ၊ န တတ္ထ ရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ စတုတ္ထဇ္ဈာနဝိက္ခမ္ဘိတံ အဝိဇ္ဇာနုသယံ တထာ ဝိက္ခမ္ဘိတမေဝ ကတွာ အရဟတ္တမဂ္ဂေန သမုဂ္ဃါတနံ သန္ဓာယ ‘‘သုခဿ စ ပဟာနာ။ပေ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အဝိဇ္ဇံ တေန ပဇဟတိ၊ န တတ္ထ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅) ဝုတ္တံ. န ဟိ လောကိယစတုတ္ထဇ္ဈာနုပေက္ခာယ အဝိဇ္ဇာနုသယော သဗ္ဗထာ နာနုသေတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ ‘‘သဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နေသု ဓမ္မေသု ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတီ’’တိ (ယမ. အဋ္ဌ. အနုသယယမက ၂) ဝုတ္တတ္တာ၊ တသ္မာ အဝိဇ္ဇာနုသယဿေဝ ဝတ္ထု စတုတ္ထဇ္ဈာနုပေက္ခာ၊ နေက္ခမ္မဿိတဒေါမနဿဉ္စ ပဋိဃာနုသယဿ ဝတ္ထု န န ဟောတီတိ တတ္ထာပိ တဿ အနုသယနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝတ္ထုဘာဝတော ဟိ ဣဓ အနုသယနံ န ဝုစ္စတိ၊ န သုတ္တန္တေသု ဝိယ ဝုတ္တနယေန တံပဋိပက္ခဘာဝတော တံသမုဂ္ဃါတကမဂ္ဂဿ ဗလဝူပနိဿယဘာဝတော စာတိ.
ဧတ္ထ စ အာရမ္မဏေ အနုသယဋ္ဌာနေ သတိ ဘဝရာဂဝဇ္ဇော သဗ္ဗော လောဘော ကာမရာဂါနုသယောတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. ဒုက္ခာယ ဟိ ဝေဒနာယ ရူပါရူပဓာတူသု စ အနုသယမာနေန ဒိဋ္ဌာနုသယေန သမ္ပယုတ္တောပိ လောဘော လောဘော ဧဝ၊ န ကာမရာဂါနုသယော. ယဒိ သိယာ၊ ဒိဋ္ဌာနုသယဿ ဝိယ ဧတဿပိ ဌာနံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ. အထ ပန အဇ္ဈာသယဝသေန တန္နိန္နတာယ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ. ယထာ ဣဋ္ဌာနံ ရူပါဒီနံ သုခါယ စ ဝေဒနာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓံ ဝါ အပ္ပဋိလာဘတော သမနုပဿတော၊ ပဋိလဒ္ဓပုဗ္ဗံ ဝါ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိဂတံ ပရိဏတံ သမနုပဿတော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ပဋိဃော ဒုက္ခေ ပဋိဟညနဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒုက္ခမေဝ တဿ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ၊ နာလမ္ဗိတံ၊ ဧဝံ ဒုက္ခာဒီသု အဘိနိဝေသနဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန ဒိဋ္ဌာနုသယေန သမ္ပယုတ္တောပိ လောဘော သုခါဘိသင်္ဂဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ သာတသန္တသုခဒွယမေဝဿ အနုသယဋ္ဌာနံ ဝုတ္တန္တိ ဘဝရာဂဝဇ္ဇဿ သဗ္ဗလောဘဿ ကာမရာဂါနုသယတာ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဧကသ္မိံယေဝ စ အာရမ္မဏေ ရဇ္ဇန္တိ ဒုဿန္တိ စ. တတ္ထ ရာဂေါ သုခဇ္ဈာသယော ပဋိဃော ဒုက္ခဇ္ဈာသယောတိ တေသံ နာနာနုသယဋ္ဌာနတာ ဟောတိ.
ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ယတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ၊ တတ္ထ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီတိ? နော’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၁၄) ဝုတ္တန္တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဒွီသု ဝေဒနာသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ စ ဒေါမနဿုပ္ပတ္တိံ ဝတွာ ‘‘ဒေါမနဿမတ္တမေဝ ပန တံ ဟောတိ၊ န ပဋိဃာနုသယော’’တိ (ယမ. အဋ္ဌ. အနုသယယမက ၂) ဝုတ္တတ္တာ ယထာ တတ္ထ ပဋိဃော ပဋိဃာနုသယော န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဒုက္ခာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန ဒိဋ္ဌာနုသယေန သဟဇာတော လောဘော ကာမရာဂါနုသယော န ဟောတိစ္စေဝ ဝိညာယတီတိ. ယံ ပနေတံ ဝုတ္တံ ‘‘ဒေါမနဿမတ္တမေဝ ပန တံ ဟောတိ၊ န ပဋိဃာနုသယော’’တိ၊ ဧတ္ထ န ပဋိဃာနုသယောတိ နတ္ထိ ပဋိဃာနုသယောတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. န ဟိ ဒေါမနဿဿ ပဋိဃာနုသယဘာဝါသင်္ကာ အတ္ထီတိ.
ဒေသနာ သံကိဏ္ဏာ ဝိယ ဘဝေယျာတိ ဘဝရာဂဿပိ ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အာရမ္မဏကရဏဝသေနေဝ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာ ဝိယ ဘဝေယျ၊ တသ္မာ အာရမ္မဏဝိသေသေန ဝိသေသဒဿနတ္ထံ ဧဝံ ဒေသနာ ကတာ သဟဇာတဝေဒနာဝိသေသာဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော.
ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
မဟာဝါရော
၁. အနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ
၃. အနုသေတိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ပစ္စုပ္ပန္နဝေါဟာရာ ပဝတ္တာဝိရာမဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. မဂ္ဂေနေဝ ဟိ အနုသယာနံ ဝိရာမော ဝိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ၊ န တတော ပုဗ္ဗေတိ.
၂၀. နာပိ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဧကံ ဓမ္မံ အာရမ္မဏံ ကရောန္တီတိ ဧတ္ထ ပုရိမေန ဧကသ္မိံ စိတ္တုပ္ပါဒေ ဥပ္ပတ္တိ နိဝါရိတာ၊ ပစ္ဆိမေန ဧကသ္မိံ အာရမ္မဏေတိ အယံ ဝိသေသော. ပုဂ္ဂလောကာသဝါရဿ ပဋိလောမေ တေသံ တေသံ ပုဂ္ဂလာနံ တဿ တဿ အနုသယဿ အနနုသယနဋ္ဌာနံ ပကတိယာ ပဟာနေန စ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ‘‘တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ တေသံ တတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတိ၊ နော စ တေသံ တတ္ထ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ၊ တေသညေဝ ပုဂ္ဂလာနံ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ အပရိယာပန္နေ တေသံ တတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော စ နာနုသေတိ၊ ပဋိဃာနုသယော စ နာနုသေတီ’’တိ ပကတိယာ ဒုက္ခာဒီနံ ကာမရာဂါဒီနံ အနနုသယဋ္ဌာနတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ‘‘ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ သဗ္ဗတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော စ နာနုသေတိ၊ ပဋိဃာနုသယော စ နာနုသေတီ’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၅၆) အနုသယပ္ပဟာနေန. ဧတ္ထ ပုရိမနယေန ဩကာသံ အဝေက္ခိတွာ ပုဂ္ဂလဿ ဝိဇ္ဇမာနာနံ အနုသယာနံ အနနုသယနံ ဝုတ္တံ၊ ပစ္ဆိမနယေန ပုဂ္ဂလံ အဝေက္ခိတွာ ဩကာသဿ ကာမဓာတုအာဒိကဿ အနောကာသတာတိ.
အနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. သာနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ
၆၆-၁၃၁. သာနုသယပဇဟနပရိညာဝါရေသု ‘‘သာနုသယော၊ ပဇဟတိ၊ ပရိဇာနာတီ’’တိ ပုဂ္ဂလော ဝုတ္တော. ပုဂ္ဂလဿ စ ဣမသ္မိံ ဘဝေ သာနုသယောတိ ဧဝံ ဘဝဝိသေသေန ဝါ၊ ဣမသ္မိံ ကာမရာဂါနုသယေန သာနုသယော ဣမသ္မိံ ဣတရေသု ကေနစီတိ ဧဝံ ဘဝါနုသယဝိသေသေန ဝါ သာနုသယတာနိရနုသယတာဒိကာ နတ္ထိ. တထာ ဒွီသု ဝေဒနာသု ကာမရာဂါနုသယေန သာနုသယော၊ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ နိရနုသယောတိ ဣဒမ္ပိ နတ္ထိ. န ဟိ ပုဂ္ဂလဿ ဝေဒနာ ဩကာသော၊ အထ ခေါ အနုသယာနန္တိ. အနုသယဿ ပန တဿ တဿ သော သော အနုသယနောကာသော ပုဂ္ဂလဿ တေန တေန အနုသယေန သာနုသယတာယ၊ တဿ တဿ ပဇဟနပရိဇာနနာနဉ္စ နိမိတ္တံ ဟောတိ၊ အနနုသယနောကာသော စ နိရနုသယတာဒီနံ၊ တသ္မာ ဩကာသဝါရေသု ဘုမ္မနိဒ္ဒေသံ အကတွာ ‘‘ယတော တတော’’တိ နိမိတ္တတ္ထေ နိဿက္ကဝစနံ ကတံ၊ ပဇဟနပရိညာဝါရေသု အပါဒါနတ္ထေ ဧဝ ဝါ. တတော တတော ဟိ ဩကာသတော အပဂမကရဏံ ဝိနာသနံ ပဇဟနံ ပရိဇာနနဉ္စာတိ.
တတ္ထ ယတောတိ ယတော အနုသယဋ္ဌာနတော အနုလောမေ၊ ပဋိလောမေ အနနုသယဋ္ဌာနတောတိ အတ္ထော. အနုသယာနာနုသယဿေဝ ဟိ နိမိတ္တာပါဒါနဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ တတော မာနာနုသယေန သာနုသယောတိ (ယမ.၂.အနုသယယမက.၇၇)၊ ပဇဟတီ’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၁၄၃) စ ‘‘ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ တတော ကာမရာဂါနုသယေန နိရနုသယောတိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၁၁၀)၊ န ပဇဟတီ’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၁၇၄-၁၇၆) စ ဧဝမာဒီသု ရူပဓာတုအာဒယော ဧဝ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသေနေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန စတုတ္ထပဉှဝိဿဇ္ဇနေန သရူပတော အနုသယနဋ္ဌာနဿ ဒဿိတတ္တာ တဒတ္ထေ အာဒိပဉှေပိ ‘‘ယတော’’တိ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝုတ္တန္တိ ဣမမတ္ထံ ဝိဘာဝေတွာ ပုန ‘‘ယတော’’တိ ဧတဿ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပ္ပန္နေန ကာမရာဂါနုသယေန သာနုသယော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပမာဒလိခိတံ ဝိယ ဒိဿတိ. န ဟိ ဥပ္ပန္နေနေဝ အနုသယေန သာနုသယော၊ ဥပ္ပတ္တိရဟဋ္ဌာနတဉ္စ သန္ဓာယေဝ နိဿက္ကဝစနံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ အပရိယာပန္နာနံ အနုသယုပ္ပတ္တိရဟဋ္ဌာနတာတိ တံ တထေဝ ဒိဿတိ. ဧဝံ ပနေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော – ယတော ဥပ္ပန္နေနာတိ ယတော ဥပ္ပန္နေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တေနာတိ ဥပ္ပတ္တိရဟဋ္ဌာနေ နိဿက္ကဝစနံ ကတန္တိ. တထာ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဥပ္ပဇ္ဇနကေနာတိ. ဥပ္ပတ္တိပဋိသေဓေ အကတေ အနုပ္ပတ္တိယာ အနိစ္ဆိတတ္တာ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဥပ္ပဇ္ဇနကဘာဝံ အာပန္နေန အနုပ္ပဇ္ဇနဘာဝံ အပနေတိ နာမ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ဧတဿ ပန သဗ္ဗဋ္ဌာနတောတိ အယမတ္ထော န န သမ္ဘဝတိ. တ္ထ-ကာရဉှိ ဘုမ္မတော အညတ္ထာပိ သဒ္ဒဝိဒူ ဣစ္ဆန္တီတိ.
သာနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပဇဟနဝါရဝဏ္ဏနာ
၁၃၂-၁၉၇. ပဇဟနဝါရေ ယေန ကာမရာဂါနုသယာဒယော သာဝသေသာ ပဟီယန္တိ၊ သော တေ ပဇဟတီတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဝတ္တဗ္ဗော န ဟောတိ အပဇဟနသဗ္ဘာဝါ၊ တသ္မာ သန္နိဋ္ဌာနေ နိရဝသေသပ္ပဇဟနကောယေဝ ပဇဟတီတိ ဝုတ္တော၊ တသ္မာ ‘‘ယော ဝါ ပန မာနာနုသယံ ပဇဟတိ၊ သော ကာမရာဂါနုသယံ ပဇဟတီတိ? နော’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၁၃၂) ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန သံသယပဒေန ပဟာနကရဏမတ္တမေဝ ပုစ္ဆတိ၊ န သန္နိဋ္ဌာနံ ကရောတိ၊ တသ္မာ ယထာဝိဇ္ဇမာနံ ပဟာနံ သန္ဓာယ ‘‘ယော ကာမရာဂါနုသယံ ပဇဟတိ၊ သော မာနာနုသယံ ပဇဟတီတိ? တဒေကဋ္ဌံ ပဇဟတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဋိလောမေ ပန ‘‘နပ္ပဇဟတီ’’တိ ပဇဟနာဘာဝေါ ဧဝ သန္နိဋ္ဌာနပဒေန သံသယပဒေန စ ဝိနိစ္ဆိတော ပုစ္ဆိတော စ၊ တသ္မာ ယေသံ ပဇဟနံ နတ္ထိ နိရဝသေသဝသေန ပဇဟနကာနံ၊ တေ ဌပေတွာ အဝသေသာ အပ္ပဇဟနသဗ္ဘာဝေနေဝ နပ္ပဇဟန္တီတိ ဝုတ္တာ၊ န စ ယထာဝိဇ္ဇမာနေန ပဟာနေနေဝ ဝဇ္ဇိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ. ‘‘အနာဂါမိမဂ္ဂသမင်္ဂိဉ္စ အဋ္ဌမကဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသာ ပုဂ္ဂလာ ကာမရာဂါနုသယဉ္စ နပ္ပဇဟန္တိ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယဉ္စ နပ္ပဇဟန္တီ’’တိ (ယမ. ၂.အနုသယယမက.၁၆၅) ဧတ္ထ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပုထုဇ္ဇနော ပဟာနပရိညာယ အဘာဝေန နပ္ပဇဟတိ၊ သေသာ တေသံ အနုသယာနံ ပဟီနတ္တာ’’တိ (ယမ. အဋ္ဌ. အနုသယယမက ၁၃၂-၁၉၇) ဝုတ္တံ.
တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ကေသဉ္စိ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော ကေသဉ္စိ ဥဘယန္တိ သေသာနံ တေသံ ပဟီနတာ အတ္ထိ၊ တထာပိ သောတာပန္နာဒီနံ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယဿ ပဟီနတာ ဥဘယာပဇဟနဿ ကာရဏံ န ဟောတီတိ တေသံ ပဟီနတ္တာ ‘‘နပ္ပဇဟန္တီ’’တိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ အထ ပန ကာမရာဂါနုသယဉ္စ နပ္ပဇဟန္တီတိ ဣမံ သန္နိဋ္ဌာနေန တေသံ ပုဂ္ဂလာနံ သင်္ဂဟိတတာဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ န တတ္ထ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပုစ္ဆိတဿ ပန သံသယတ္ထဿ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ သတိ ‘‘သေသာ တဿ အနုသယဿ ပဟီနတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ယော ကာမရာဂါနုသယံ နပ္ပဇဟတိ၊ သော ဒိဋ္ဌာနုသယံ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယံ နပ္ပဇဟတီ’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုစ္ဆိတေ သဒိသဝိဿဇ္ဇနကေ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာနုသယေ သန္ဓာယ ကာရဏဿ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ၊ တသ္မာ တေသံ အနုသယာနံ ပဟီနတ္တာတိ တေသံ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာနုသယာနံ ပဟီနတ္တာ တေ သံသယတ္ထသင်္ဂဟိတေ အနုသယေ နပ္ပဇဟန္တီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
ပဇဟနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၅. ပဟီနဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၆၄-၂၇၄. ပဟီနဝါရေ ဖလဋ္ဌဝသေနေဝ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါတိ အနုလောမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပဋိလောမေ ဟိ ပုထုဇ္ဇနဝသေနပိ ဒေသနာ ဂဟိတာတိ. ‘‘ဖလဋ္ဌဝသေနေဝါ’’တိ စ သာဓာရဏဝစနေန မဂ္ဂသမင်္ဂီနံ အဂ္ဂဟိတတံ ဒီပေတိ. အနုသယစ္စန္တပဋိပက္ခေကစိတ္တက္ခဏိကာနဉှိ မဂ္ဂသမင်္ဂီနံ န ကောစိ အနုသယော ဥပ္ပတ္တိရဟော၊ နာပိ အနုပ္ပတ္တိရဟတံ အာပါဒိတော၊ တသ္မာ တေ န အနုသယသာနုသယပဟီနဥပ္ပဇ္ဇနဝါရေသု ဂဟိတာတိ.
၂၇၅-၂၉၆. ဩကာသဝါရေ သော သော အနုသယော အတ္တနော အတ္တနော ဩကာသေ ဧဝ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒိတော ပဟီနော၊ အနာပါဒိတော စ အပ္ပဟီနောတိ ပဟီနာပ္ပဟီနဝစနာနိ တဒေါကာသမေဝ ဒီပေန္တိ၊ တသ္မာ အနောကာသေ တဒုဘယာဝတ္တဗ္ဗတာ ဝုတ္တာတိ. သာဓာရဏဋ္ဌာနေ တေန သဒ္ဓိံ ပဟီနော နာမ ဟောတီတိ တေန သဒ္ဓိံ သမာနောကာသေ ပဟီနော နာမာတိ အတ္ထော၊ န သမာနကာလေ ပဟီနောတိ.
ပဟီနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၇. ဓာတုဝါရဝဏ္ဏနာ
၃၃၂-၃၄၀. ဓာတုဝါရေ သန္တာနံ အနုဂတာ ဟုတွာ သယန္တီတိ ယသ္မိံ သန္တာနေ အပ္ပဟီနာ၊ တံသန္တာနေ အပ္ပဟီနဘာဝေန အနုဂန္တွာ ဥပ္ပတ္တိအရဟဘာဝေန သယန္တီတိ အတ္ထော. ဥပ္ပတ္တိရဟတာ ဧဝ ဟိ အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဣဓာပိ ယုတ္တာတိ. ဧတ္ထ စ န ကာမဓာတုအာဒီနိ ဆ ပဋိနိသေဓဝစနာနိ ဓာတုဝိသေသနိဒ္ဓါရဏာနိ န ဟောန္တီတိ ‘‘န ကာမဓာတုယာ စုတဿ န ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿာ’’တိအာဒိမှိ ဝုစ္စမာနေ ဣမံ နာမ ဥပပဇ္ဇန္တဿာတိ န ဝိညာယေယျ၊ တသ္မာ တံမူလိကာသု ယောဇနာသု ‘‘န ကာမဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုံ ရူပဓာတုံ အရူပဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿာ’’တိ ပဌမံ ယောဇေတွာ ပုန အနုက္ကမေန ‘‘န ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿာ’’တိအာဒိကာ ယောဇနာ ကတာ. ဧဝဉှိ န ကာမဓာတုအာဒိပဒေဟိ ယထာဝုတ္တဓာတုယောယေဝ ဂဟိတာ၊ န ကဉ္စီတိ ဝိညာယတိ. ယထာ အနုသယဝါရေ ‘‘အနုသေန္တီတိ ပဒဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော ဂဟိတော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထာပိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနမေဝ သန္ဓာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဂဟေတုံ န သက္ကာ ‘‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ၊ တဿ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီတိ? အာမန္တာ’’တိအာဒိဝစနတော. အထာပိ အပ္ပဟီနတံ သန္ဓာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော တတ္ထ ဂဟိတော၊ ဣဓာပိ သော န န ယုဇ္ဇတီတိ. ဘင်္ဂါတိ ဘဉ္ဇိတဗ္ဗာ၊ ဒွိဓာ ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. နနု န ကောစိ အနုသယော ယတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇန္တဿ အနုသေတိ နာနုသေတိ စာတိ ဒွိဓာ ကာတဗ္ဗာ၊ တတ္ထေဝ ကသ္မာ ‘‘ကတိ အနုသယာ ဘင်္ဂါ? အနုသယာ ဘင်္ဂါ နတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနိ ကတာနိ. န ဟိ ပကာရန္တရာဘာဝေ သံသယော ယုတ္တောတိ? န န ယုတ္တော၊ ‘‘အနုသယာ ဘင်္ဂါ နတ္ထီ’’တိ အဝုတ္တေ ဘင်္ဂါဘာဝဿ အဝိညာတတ္တာတိ.
ဓာတုဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
အနုသယယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၈. စိတ္တယမကံ
ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၁-၆၂. စိတ္တယမကဝဏ္ဏနာယံ အာဒိတောဝ တယော သုဒ္ဓိကမဟာဝါရာ ဟောန္တီတိ ဣမေ တယော မဟာဝါရာ သရာဂါဒိကုသလာဒီဟိ မိဿကာ သုဒ္ဓိကာ စ၊ တေသု အာဒိတော သုဒ္ဓိကာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. မိဿကေသု စ ဧကေကသ္မိံ သရာဂါဒိမိဿကစိတ္တေ တယော တယော မဟာဝါရာ၊ တေ တတ္ထ တတ္ထ ပန ဝုတ္တေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ‘‘သောဠသ ပုဂ္ဂလဝါရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ န နိရန္တရံ ဝုတ္တေတိ. ‘‘ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိအာဒိနာ ဥပ္ပါဒနိရောဓာနံ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလာနဉ္စ သံသဂ္ဂဝသေန ဧကေကာယ ပုစ္ဆာယ ပဝတ္တတ္တာ ‘‘ဥပ္ပါဒနိရောဓကာလသမ္ဘေဒဝါရော’’တိ ဝုတ္တော. ဧဝံ သေသာနမ္ပိ ဝါရာနံ တံတံနာမတာ ပါဠိအနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.
ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၆၃. တထာရူပဿေဝ ခီဏာသဝဿ စိတ္တံ သန္ဓာယာတိ ဣဒံ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂိမှိ ပုဂ္ဂလေ အဓိပ္ပေတေ တဉ္စ စိတ္တံ အဓိပ္ပေတမေဝ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အရဟတော ပစ္ဆိမစိတ္တမ္ပီတိ နုပ္ပဇ္ဇတိ နိရုဇ္ဈတီတိ ဧဝံပကာရံ ဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂိမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.
၆၅-၈၂. ဥပ္ပါဒဝါရဿ ဒုတိယပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ၊ နိရောဓသမာပန္နာနံ၊ အသညသတ္တာနံ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ နော စ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ‘‘စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဧတဿ ‘‘သဗ္ဗေသံ စိတ္တံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ဟုတွာ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ နာမာ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော. စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စာတိ ဧတဿပိ ဥပ္ပါဒံ ပတ္တတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ အနတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမာတိ ဒွယမေတံ ဧဝံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. န ဟိ ခဏပစ္စုပ္ပန္နေ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ အတီတဝေါဟာရော အတ္ထိ. ယဒိ သိယာ၊ ယံ ဝါ ပန စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ‘‘နော’’တိ အဝတွာ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ သိယာ. တထာ ‘‘ယံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဧတ္ထ စ ‘‘နော’’တိ အဝတွာ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ‘‘စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ’’တိ ပန ဘိဇ္ဇမာနစိတ္တသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂလော ဝုတ္တော၊ တဿ အတီတံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ န စ ကိဉ္စိ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေတိ စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနစိတ္တသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂလော ဝုတ္တော၊ တဿပိ အတီတံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တံ ပန စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စိတ္တန္တိ ဟိ သာမညဝစနံ ဧကသ္မိံ အနေကသ္မိဉ္စ ယထာဂဟိတဝိသေသေ တိဋ္ဌတီတိ. ‘‘ယဿ ဝါ ပန စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ’’တိ ဧတ္ထ ယဿ ဝါ ပန စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန ဂဟိတပုဂ္ဂလဿေဝ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဥပ္ပန္နုပ္ပဇ္ဇမာနဝါရော နိရုဒ္ဓနိရုဇ္ဈမာနဝါရော စ ပုဂ္ဂလဝါရာဒီသု တီသုပိ နိန္နာနာကရဏာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ စ. တတ္ထ ပုဂ္ဂလဝါရေ အဝိသေသေန ယံ ကဉ္စိ တာဒိသံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ‘‘ဥပ္ပန္နံ ဥပ္ပဇ္ဇမာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ ဓမ္မဝါရေ စိတ္တမေဝ၊ ပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရေ ပုဂ္ဂလံ စိတ္တဉ္စာတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
၈၃. အတိက္ကန္တကာလဝါရေ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဝါရတ္တာ ပုဂ္ဂလော ပုစ္ဆိတောတိ ပုဂ္ဂလဿေဝ ဝိဿဇ္ဇနေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ယထာ ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ ဧတေန န ကောစိ ပုဂ္ဂလော န ဂဟိတော၊ ဧဝံ ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ အတိက္ကန္တကာလန္တိ ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန န ကောစိ န ဂဟိတော. န ဟိ သော ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ၊ ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အတီတံ နတ္ထိ၊ တေ စ ပန နိရုဇ္ဈမာနက္ခဏာတီတစိတ္တာ န န ဟောန္တီတိ ပဌမော ပဉှော ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗော သိယာ၊ တထာ ဒုတိယတတိယာ. စတုတ္ထော ပန ‘‘ပစ္ဆိမစိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ တေသံ စိတ္တံ ဘင်္ဂက္ခဏံ အဝီတိက္ကန္တံ၊ နော စ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အဝီတိက္ကန္တံ၊ ဣတရေသံ စိတ္တံ ဘင်္ဂက္ခဏဉ္စ အဝီတိက္ကန္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏဉ္စ အဝီတိက္ကန္တ’’န္တိ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗော ဘဝေယျ၊ တထာ အဝိဿဇ္ဇေတွာ ကသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ စိတ္တမေဝ ဝိဘတ္တန္တိ? စိတ္တဝသေန ပုဂ္ဂလဝဝတ္ထာနတော. ခဏဿ ဟိ ဝီတိက္ကန္တတာယ အတိက္ကန္တကာလတာဝစနေန ဝတ္တမာနဿ စ စိတ္တဿ ဝသေန ပုဂ္ဂလော ဥပ္ပါဒက္ခဏာတီတစိတ္တော ဝုတ္တော အတီတဿ စ၊ တတ္ထ ပုရိမဿ စိတ္တံ န ဘင်္ဂက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ပစ္ဆိမဿ ဝီတိက္ကန္တန္တိ ဧဝမာဒိကော ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါ ယဿ စိတ္တဿ ဝသေန ပုဂ္ဂလဝဝတ္ထာနံ ဟောတိ၊ တဿ စိတ္တဿ တံတံခဏဝီတိက္ကမာဝီတိက္ကမဒဿနဝသေန ဒဿိတော ဟောတီတိ သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု စိတ္တမေဝ ဝိဘတ္တံ. အထ ဝါ နယိဓ ဓမ္မမတ္တဝိသိဋ္ဌော ပုဂ္ဂလော ပုစ္ဆိတော၊ အထ ခေါ ပုဂ္ဂလဝိသိဋ္ဌံ စိတ္တံ၊ တသ္မာ စိတ္တမေဝ ဝိဿဇ္ဇိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဒိပိ ပုဂ္ဂလပ္ပဓာနာ ပုစ္ဆာ၊ အထာပိ စိတ္တပ္ပဓာနာ၊ ဥဘယထာပိ ဒုတိယပုစ္ဆာယ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တထာ ပန အဝတွာ နိရောဓက္ခဏဝီတိက္ကမေန အတိက္ကန္တကာလတာ န ဥပ္ပါဒက္ခဏဝီတိက္ကမေန အတိက္ကန္တကာလတာ ဝိယ ဝတ္တမာနဿ အတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အတီတံ စိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယဿ စိတ္တံ န ဥပ္ပဇ္ဇမာနန္တိ ဧတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ အတိက္ကန္တကာလံ ယဿ စိတ္တံ န ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော ‘‘န နိရုဇ္ဈမာန’’န္တိ ဧတ္ထာပိ.
၁၁၄-၁၁၆. မိဿကဝါရေသု ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ပုစ္ဆာ၊ နောတိ ဝိဿဇ္ဇနဉ္စ အဋ္ဌကထာယံ ဒဿိတံ. ပါဠိယံ ပန ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ သရာဂံ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ မာတိကာဌပနာယံ ဝုတ္တတ္တာ ဝိဿဇ္ဇနေပိ တထေဝ သန္နိဋ္ဌာနသံသယတ္ထေသု သရာဂါဒိမိဿကစိတ္တဝသေနေဝ ပုစ္ဆာ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘သရာဂပစ္ဆိမစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတိ နိရုဇ္ဈိဿတိ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ ဣတရေသံ သရာဂစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတိ နိရုဇ္ဈိဿတိ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ စာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ယေဘုယျေန သုဒ္ဓိကဝါရသဒိသမေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ ကာတဗ္ဗန္တိ ကတွာ သံခိတ္တန္တိ ဝိညာယတိ.
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
စိတ္တယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.