၅. ဝပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၅. ပဉ္စမေ ပိဟိတတ္တာတိ အကုသလဿ ပဝေသနဒွါရံ ပိဒဟိတွာ ဌိတတ္တာ. ကာယေန သံဝရိတဗ္ဗဉှိ အပိဟိတေန ဒွါရေန ပဝတ္တနကံ ပါပဓမ္မံ သံဝရိတွာ ဌိတော ကာယေန သံဝုတော နာမ. ခယဝိရာဂေနာတိ အစ္စန္တခယသင်္ခါတေန ဝိရဇ္ဇနေန၊ အနုပ္ပါဒနိရောဓေနာတိ အတ္ထော. ကိံ ဝိဇ္ဇာ ပုဗ္ဗေ ဥပ္ပန္နာတိ? ဥဘယမေတံ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ပဟာနာဘိသမယဘာဝနာဘိသမယာနံ အဘိန္နကာလတ္တာ ပဒီပုဇ္ဇလနေန အန္ဓကာရံ ဝိယ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဒ္ဓါဝ ဟောတိ၊ ဝတ္တဗ္ဗံ ဝါ ဟေတုဖလတ္တမုပစာရဝသေန. ယထာ ဟိ ပဒီပုဇ္ဇလနဟေတုကော အန္ဓကာရဝိဂမော၊ ဧဝံ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒဟေတုကော အဝိဇ္ဇာနိရောဓော. ဟေတုဖလဓမ္မာ စ သမာနကာလာပိ ပုဗ္ဗာပရကာလာ ဝိယ ဝေါဟရီယန္တိ ယထာ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၄၀၀၊ ၃.၄၂၁၊ ၄၂၅၊ ၄၂၆၊ သံ. နိ. ၂.၄၃-၄၄၊ ၂.၄.၆၀၊ ကထာ. ၄၆၅၊ ၄၆၇) ပစ္စယာဒါနုပ္ပဇ္ဇနကိရိယာ. စိတ္တဿ ကာယဿ စ ဝိဟနနတော ဝိဃာတော၊ ဒုက္ခံ. ပရိဒဟနတော ပရိဠာဟော.

နိစ္စဝိဟာရာတိ သဗ္ဗဒါ ပဝတ္တနကဝိဟာရာ. ဌပေတွာ ဟိ သမာပတ္တိဝေလံ ဘဝင်္ဂဝေလဉ္စ ခီဏာသဝါ ဣမိနာ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝိဟာရေန သဗ္ဗကာလံ ဝိဟရန္တိ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ စက္ခုဝိညာဏေန ရူပံ ဒိသွာ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ ဟိ နိဿယဝေါဟာရေန ဝုတ္တံ. သသမ္ဘာရကထာ ဟေသာ ယထာ ‘‘ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတီ’’တိ၊ တသ္မာ နိဿယသီသေန နိဿိတဿ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ရာဂဝသေန န သောမနဿဇာတော ဟောတီတိ ဂေဟသိတပေမဝသေနပိ ဇဝနက္ခဏေ သောမနဿဇာတော န ဟောတိ မဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္နတ္တာ၊ န ဒေါမနဿဇာတော ပသာဒညထတ္တဝသေနပိ. ဥပေက္ခကော မဇ္ဈတ္တော ဟုတွာ ဝိဟရတီတိ အသမပေက္ခနေန မောဟံ အနုပ္ပါဒေန္တော ဉာဏုပေက္ခာဝသေနေဝ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ မဇ္ဈတ္တော. ခီဏာသဝေါ ဟိ ဣဋ္ဌေပိ အနိဋ္ဌေပိ မဇ္ဈတ္တေပိ အာရမ္မဏေ ယော အသမပေက္ခနေန သမသမာ အယောနိသောဂဟဏေ အခီဏာသဝါနံ မောဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ အနုပ္ပါဒေန္တော မဂ္ဂေနေဝ တဿ သမုဂ္ဃါတိတတ္တာ ဉာဏုပေက္ခာဝသေနေဝ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ၊ အယဉ္စဿ ပဋိပတ္တိ သတိဝေပုလ္လပတ္တိယာ ပညာဝေပုလ္လပတ္တိယာ စာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သတိသမ္ပဇညပရိဂ္ဂဟိတာယာ’’တိ.

ဧတ္ထ စ ‘‘ဆသု ဒွါရေသု ဥပေက္ခကော ဝိဟရတီ’’တိ ဣမိနာ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ ကထိတာ. ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ ဝစနတော ပန စတ္တာရိ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တာနိ လဗ္ဘန္တိ တေဟိ ဝိနာ သမ္ပဇာနတာယ အသမ္ဘဝတော. ‘‘သတတဝိဟာရာ’’တိ ဝစနတော အဋ္ဌပိ မဟာကိရိယစိတ္တာနိ လဗ္ဘန္တိ ဉာဏုပ္ပတ္တိပစ္စယရဟိတကာလေပိ ပဝတ္တိဇောတနတော. ‘‘အရဇ္ဇန္တော အဒုဿန္တော’’တိ ဝစနတော ဟသိတုပ္ပါဒဝေါဋ္ဌဗ္ဗနေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသ စိတ္တာနိ လဗ္ဘန္တိ. အရဇ္ဇနာဒုဿနဝသေန ပဝတ္တိ ဟိ တေသမ္ပိ သာဓာရဏာတိ. နနု စေတ္ထ ‘‘ဥပေက္ခကော ဝိဟရတီ’’တိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝသေန ဣမေသံ သတတဝိဟာရာနံ အာဂတတ္တာ သောမနဿံ ကထံ လဗ္ဘတီတိ? အာသေဝနတောတိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ခီဏာသဝေါ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေပိ အာရမ္မဏေ မဇ္ဈတ္တေ ဝိယ ဗဟုလံ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ အတ္တနော ပရိသုဒ္ဓပ္ပကတိဘာဝါဝိဇဟနတော၊ ကဒါစိ ပန တထာ စေတောဘိသင်္ခါရဘာဝေ ယံ တံ သဘာဝတော ဣဋ္ဌံ အာရမ္မဏံ၊ တဿ ယာထာဝတော သဘာဝဂ္ဂဟဏဝသေနပိ အရဟတော စိတ္တံ သောမနဿသဟဂတံ ဟုတွာ ပဝတ္တတေဝ၊ တဉ္စ ခေါ ပုဗ္ဗာသေဝနဝသေန.

ကာယောတိ (သံ. နိ. ဋီ. ၂.၂.၅၁) ပဉ္စဒွါရကာယော၊ သော အန္တော အဝသာနံ ဧတိဿာတိ ကာယန္တိကာ၊ တံ ကာယန္တိကံ. တေနာဟ – ‘‘ယာဝ ပဉ္စဒွါရကာယော ပဝတ္တတိ၊ တာဝ ပဝတ္တ’’န္တိ. ဇီဝိတန္တိကန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာတိ ဧတသ္မိံ အတ္တဘာဝေ မနောဒွါရိကဝေဒနာတော ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တတော ပဌမံ နိရုဇ္ဈတိ၊ တတော ဧဝ အတ္ထသိဒ္ဓမတ္ထံ သရူပေနေဝ ဒဿေတုံ ‘‘မနောဒွါရိကဝေဒနာ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ တမေဝ သင်္ခေပေန ဝုတ္တံ ဝိဝရိတုံ ‘‘သာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ယာဝ တေတ္တိံသဝဿာနိ ပဌမဝယော. ပညာသဝဿကာလေတိ ပဌမဝယတော ယာဝ ပညာသဝဿကာလာ၊ တာဝ. ဌိတာ ဟောတီတိ ဝဍ္ဎိဟာနိယော အနုပဂန္တွာ သမရူပေနေဝ ဌိတာ ဟောတိ. မန္ဒာတိ မုဒုကာ အတိခိဏာ. တဒါတိ အသီတိနဝုတိဝဿကာလေ ဝဒန္တေပိ တထာစိရပရိစိတေပီတိ အဓိပ္ပါယော. ဘဂ္ဂါတိ တေဇောဘဂ္ဂေန ဘဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ. ဟဒယကောဋိံယေဝါတိ စက္ခာဒိဝတ္ထူသု အပ္ပဝတ္တိတွာ တေသံ အာဒိအန္တကောဋိဘူတံ ဟဒယဝတ္ထုံယေဝ. တာဝါတိ ယာဝ ဝေဒနာ ဝတ္တတိ၊ တာဝ.

ဝါပိယာတိ မဟာတဠာကေန. ပဉ္စဥဒကမဂ္ဂသမ္ပန္နန္တိ ပဉ္စဟိ ဥဒကဿ ပဝိသနနိက္ခမနမဂ္ဂေဟိ ယုတ္တံ. တတော တတော ဝိဿန္ဒမာနံ သဗ္ဗသော ပုဏ္ဏတ္တာ. ပဌမံ ဒေဝေ ဝဿန္တေတိအာဒိ ဥပမာသံသန္ဒနံ. ဣမံ ဝေဒနံ သန္ဓာယာတိ ဣမံ ယထာဝုတ္တံ ပရိယောသာနပ္ပတ္တံ မနောဒွါရိကဝေဒနံ သန္ဓာယ.

ကာယဿ ဘေဒါတိ အတ္တဘာဝဿ ဝိနာသနတော. ပရတော အဂန္တွာတိ ပရလောကဝသေန အဂန္တွာ. ဝေဒနာနံ သီတိဘာဝေါ နာမ သင်္ခါရဒရထပရိဠာဟာဘာဝေါ. သော ပနာယံ သဗ္ဗသော အပ္ပဝတ္တိဝသေနေဝါတိ အာဟ ‘‘အပ္ပဝတ္တနဓမ္မာနိ ဘဝိဿန္တီ’’တိ.

အတ္တဘာဝံ နာသေတုကာမဿ ဒဠှံ ဥပ္ပန္နံ သံဝေဂဉာဏံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကုဒါလော ဝိယ ပညာ’’တိ. တတော နိဗ္ဗတ္တိတဇ္ဈာနသမာဓိံ သန္ဓာယ ‘‘ပိဋကံ ဝိယ သမာဓီ’’တိ. တန္နိဿာယ ပဝတ္တေတဗ္ဗဝိပဿနာရမ္ဘဉာဏံ သန္ဓာယ ‘‘ခနိတ္တိ ဝိယ ဝိပဿနာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

ဝပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.