၃. အာသံသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃. တတိယေ သန္တောတိ ဧတ္ထ သန္တ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဒီဃံ သန္တဿ ယောဇန’’န္တိအာဒီသု (ဓ. ပ. ၆၀) ကိလန္တဘာဝေ အာဂတော. ‘‘အယဉ္စ ဝိတက္ကော၊ အယဉ္စ ဝိစာရော သန္တော ဟောန္တိ သမိတာ’’တိအာဒီသု (ဝိဘ. ၅၇၆) နိရုဒ္ဓဘာဝေ. ‘‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော၊ ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၆၇၊ မ. နိ. ၁.၂၈၁၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၇-၈) သန္တဉာဏဂေါစရတာယံ. ‘‘ဥပသန္တဿ သဒါ သတိမတော’’တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၂၇) ကိလေသဝူပသမေ. ‘‘သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တီ’’တိအာဒီသု (ဓ. ပ. ၁၅၁) သာဓူသု. ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာစောရာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ’’တိအာဒီသု (ပါရာ. ၁၉၅) အတ္ထိဘာဝေ. ဣဓာပိ အတ္ထိဘာဝေယေဝါတိ အာဟ ‘‘သန္တောတိ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘန္တီ’’တိ. တတ္ထ အတ္ထီတိ လောကသင်္ကေတဝသေန သံဝိဇ္ဇန္တိ. အတ္ထိဘာဝေါ ဟေတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္ဗန္ဓေန ဝုတ္တတ္တာ လောကသမညာဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ပရမတ္ထဝသေန. အတ္ထီတိ စေတံ နိပါတပဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၁၀) ဝိယ.

သံဝိဇ္ဇမာနာတိ ဥပလဗ္ဘမာနာ. ယဉှိ သံဝိဇ္ဇတိ၊ တံ ဥပလဗ္ဘတိ. တေနာဟ ‘‘သံဝိဇ္ဇမာနာတိ တဿေဝ ဝေဝစန’’န္တိ. အနာသောတိ ပတ္ထနာရဟိတော. တေနာဟ ‘‘အပတ္ထနော’’တိ. အာသံသတိ ပတ္ထေတီတိ အာသံသော. ဝေဏုဝေတ္တာဒိဝိလီဝေဟိ သုပ္ပါဒိဘာဇနကာရကာ ဝိလီဝကာရကာ. မိဂမစ္ဆာဒီနံ နိသာဒနတော နေသာဒါ၊ မာဂဝိကမစ္ဆဗန္ဓာဒယော. ရထေသု စမ္မေန နဟနကရဏတော ရထကာရာ၊ ဓမ္မကာရာ. ပုဣတိ ကရီသဿ နာမံ၊ တံ ကုသေန္တိ အပနေန္တီတိ ပုက္ကုသာ၊ ပုပ္ဖစ္ဆဍ္ဍကာ.

ဒုဗ္ဗဏ္ဏောတိ ဝိရူပေါ. ဩကောဋိမကောတိ အာရောဟာဘာဝေန ဟေဋ္ဌိမကော၊ ရဿကာယောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘လကုဏ္ဍကော’’တိ. လကု ဝိယ ဃဋိကာ ဝိယ ဍေတိ ပဝတ္တတီတိ ဟိ လကုဏ္ဍကော၊ ရဿော. ကဏတိ နိမီလတီတိ ကာဏော. တံ ပနဿ နိမီလနံ ဧကေန အက္ခိနာ ဒွီဟိပိ စာတိ အာဟ ‘‘ဧကက္ခိကာဏော ဝါ ဥဘယက္ခိကာဏော ဝါ’’တိ. ကုဏနံ ကုဏော၊ ဟတ္ထဝေကလ္လံ. တံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ကုဏီ. ခဉ္ဇော ဝုစ္စတိ ပါဒဝိကလော. ဟေဋ္ဌိမကာယသင်္ခါတော သရီရဿ ပက္ခော ပဒေသော ဟတော အဿာတိ ပက္ခဟတော. တေနာဟ ‘‘ပီဌသပ္ပီ’’တိ. ပဒီပေ ပဒီပနေ ဧတဗ္ဗံ နေတဗ္ဗန္တိ ပဒီပေယျံ၊ တေလာဒိဥပကရဏံ.

အာသံ န ကရောတီတိ ရဇ္ဇာဘိသေကေ ကနိဋ္ဌော ပတ္ထနံ န ကရောတိ ဇေဋ္ဌေ သတိ ကနိဋ္ဌဿ အနဓိကာရတ္တာ. အဘိသေကံ အရဟတီတိ အဘိသေကာရဟော၊ န အဘိသေကာရဟော ကာဏကုဏိအာဒိဒေါသသမန္နာဂတော.

သီလဿ ဒုဋ္ဌု နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ အဘာဝတ္ထော ဣဓ ဒု-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘နိဿီလော’’တိ. ‘‘ပါပံ ပါပေန သုကရ’’န္တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၄၈၊ စူဠဝ. ၃၄၃) ဝိယ ပါပ-သဒ္ဒေါ နိဟီနပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘လာမကဓမ္မော’’တိ. သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ ဒုဿီလော. ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ပါပဓမ္မော. ကာယဝါစာသံဝရဘေဒေန ဝါ ဒုဿီလော၊ မနောသံဝရဘေဒေန၊ သတိသံဝရာဒိဘေဒေန ဝါ ပါပဓမ္မော. အသုဒ္ဓပ္ပယောဂတာယ ဒုဿီလော၊ အသုဒ္ဓါသယတာယ ပါပဓမ္မော. ကုသလသီလဝိရဟေန ဒုဿီလော၊ အကုသလသီလသမန္နာဂမေန ပါပဓမ္မော. အသုစီဟီတိ အပရိသုဒ္ဓေဟိ. သင်္ကာဟိ သရိတဗ္ဗသမာစာရောတိ ‘‘ဣမဿ မညေ ဣဒံ ကမ္မ’’န္တိ ဧဝံ ပရေဟိ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရော. တေနာဟ ‘‘ကိဉ္စိဒေဝါ’’တိအာဒိ. အတ္တနာယေဝ ဝါ သင်္ကာဟိ သရိတဗ္ဗသမာစာရောတိ ဧတေနပိ ကမ္မသာဓနတံယေဝ သင်္ကဿရသဒ္ဒဿ ဒဿေတိ. အတ္တနော သင်္ကာယ ပရေသံ သမာစာရကိရိယံ သရတိ အာသင်္ကတိ ဝိဓာဝတီတိပိ သင်္ကဿရသမာစာရောတိ ဧဝမေတ္ထ ကတ္တုသာဓနတာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တဿ ဟိ ဒွေ တယော ဇနေ ကထေန္တေ ဒိသွာ ‘‘မမ ဒေါသံ မညေ ကထေန္တီ’’တိ တေသံ သမာစာရံ သင်္ကာယ သရတိ ဓာဝတိ.

ဧဝံပဋိညောတိ သလာကဂ္ဂဟဏာဒီသု ‘‘ကိတ္တကာ ဝိဟာရေ သမဏာ’’တိ ဂဏနာယ အာရဒ္ဓါယ ‘‘အဟမ္ပိ သမဏော၊ အဟမ္ပိ သမဏော’’တိ ပဋိညံ ဒတွာ သလာကဂ္ဂဟဏာဒီနိ ကရောတီတိ သမဏော အဟန္တိ ဧဝံသမဏပ္ပဋိညော. သုမ္ဘကပတ္တဓရေတိ မတ္တိကာပတ္တဓရေ. ပူတိနာ ကမ္မေနာတိ သံကိလိဋ္ဌကမ္မေန၊ နိဂ္ဂုဏတာယ ဝါ ဂုဏသာရဝိရဟိတတ္တာ အန္တောပူတိ. ကသမ္ဗုကစဝရော ဇာတော သဉ္ဇာတော အဿာတိ ကသမ္ဗုဇာတောတိ အာဟ ‘‘သဉ္ဇာတရာဂါဒိကစဝရော’’တိ. အထ ဝါ ကသမ္ဗု ဝုစ္စတိ တိန္တကုဏပကသဋံ ဥဒကံ၊ ဣမသ္မိဉ္စ သာသနေ ဒုဿီလော နာမ ဇိဂုစ္ဆနီယတ္တာ တိန္တကုဏပဥဒကသဒိသော၊ တသ္မာ ကသမ္ဗု ဝိယ ဇာတောတိ ကသမ္ဗုဇာတော. လောကုတ္တရဓမ္မဥပနိဿယဿ နတ္ထိတာယာတိ ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတေန သက္ကာ ဘဝေယျ အရဟတ္တံ လဒ္ဓုံ၊ တဿာ ပတိဋ္ဌာယ ဘိန္နတ္တာ ဝုတ္တံ. မဟာသီလသ္မိံ ပရိပူရကာရိတာယာတိ ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတေန သက္ကာ ဘဝေယျ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ၊ တသ္မိံ ပရိပူရကာရိတာယ.

အာသံသသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.