အဗျာကတဝဏ္ဏနာ

အညမညဝိသိဋ္ဌာနံ ကုသလာကုသလာနံ ပါကန္တိ ဝိပါကံ၊ ဝိပက္ကဘာဝမာပန္နာနမရူပဓမ္မာနမေတမဓိဝစနံ. ယထာ ဟိ လောကေ သာလိဗီဇာဒီနံ ဖလာနိ တံသဒိသာနိ နိဗ္ဗတ္တာနိ ဝိပက္ကာနိ နာမ ဟောန္တိ၊ ဝိပါကနိရုတ္တိဉ္စ လဘန္တိ၊ န မူလင်္ကုရပတ္တဒဏ္ဍနဠာဒီနိ၊ ဧဝံ ကုသလာကုသလာနံ ဖလာနိ အရူပဓမ္မဘာဝေန၊ သာရမ္မဏဘာဝေန စ တံသဒိသာနိ ဝိပက္ကဘာဝမာပန္နာနီတိ ဝိပါကနိရုတ္တိံ လဘန္တိ၊ န ပန ကမ္မာဘိနိဗ္ဗတ္တာပိ ရူပဓမ္မာ ကမ္မဝိသဒိသတ္တာ. ဝိပါကမေဝ စိတ္တံ ဝိပါကစိတ္တံ. ကရဏမတ္တံ ကိရိယာ ဖလဒါနာသမ္ဘဝတော. ယေန ပန ကာရဏေန တဿ ဖလဒါနံ န သမ္ဘဝတိ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ကိရိယာ ဧဝ စိတ္တံ ကိရိယစိတ္တံ. ဝိပါကဿ ကာမာဝစရာဒိဘာဝေါ ကုသလေ ဝုတ္တနယေန ယထာသမ္ဘဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော. အလောဘာဒိသမ္ပယုတ္တဟေတူဟိ သဟ ဝတ္တနတော သဟေတုကံ. တဒဘာဝတော အဟေတုကံ. နိဗ္ဗတ္တကဟေတုဝသေန သိဇ္ဈမာနမ္ပိ ဟေတံ သမ္ပယုတ္တဟေတုဝသေနေဝ ‘‘သဟေတုကမဟေတုက’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဣတရထာ ဝဝတ္ထာနာဘာဝတော.

သကကုသလံ ဝိယာတိ အတ္တနော ဇနကံ ကာမာဝစရကုသလံ ဝိယ. ဇနကဇနိတဗ္ဗသမ္ဗန္ဓဝသေန ဟိ တံ တံ ကုသလံ တဿ တဿ ဝိပါကဿ သကံ နာမံ ဟောတိ.

‘‘သကကုသလံ ဝိယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဝတ္တာကာရအာရမ္မဏာဒိတော စဿ တံသဒိသတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ တံနိဝါရဏတ္ထမာဟ ‘‘ယထာ ပနာ’’တိအာဒိ. ဆသု အာရမ္မဏေသူတိ ပရိတ္တာဒိအတီတာဒိအဇ္ဈတ္တာဒိဘေဒေသု ဆသု ရူပါဒိအာရမ္မဏေသု. ဘဝန္တရပဋိသန္ဓာနတော ပဋိသန္ဓိ. အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိဟေတုဘာဝေန ဘဝဿ အင်္ဂန္တိ ဘဝင်္ဂံ. နိဗ္ဗတ္တိတဘဝတော ပရိဂညတာယ စုတိဟေတုတာယ စုတိ. ပရိတ္တဓမ္မပရိယာပန္နေသူတိ ကာမာဝစရဓမ္မပရိယာပန္နေသု. ကာမာဝစရဓမ္မာ ဟိ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနာဒီသု အသမတ္ထဘာဝေန ပရိတ္တာနုဘာဝတာယ၊ ဩဠာရိကာဟိ ဝါ ကာမတဏှာဒီဟိ ပရိတော ဂဟိတတ္တာ ‘‘ပရိတ္တာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိပါကဿ သင်္ကပ္ပေတွာ အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏာဘာဝတော ကမ္မာနုရူပမေဝ ပဝတ္တတီတိ ပရိတ္တကမ္မဝိပါကော ပရိတ္တာရမ္မဏေယေဝ ပဝတ္တိတုမရဟတိ၊ န မဟဂ္ဂတအပ္ပမာဏာရမ္မဏေတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပရိတ္တဓမ္မပရိယာပန္နေသူ’’တိ. ယဒိ ဧဝံ မဟဂ္ဂတဝိပါကောပိ မဟဂ္ဂတာရမ္မဏေယေဝ အာပဇ္ဇတီတိ? နာပဇ္ဇတိ၊ သညာယတ္တာရမ္မဏဿ သမာဓိပ္ပဓာနဿ ကမ္မဿ အပ္ပနာပတ္တဿ တာဒိသေနေဝ ဝိပါကေန ဘဝိတဗ္ဗတ္တာ. ဝဏ္ဏလက္ခဏာဒိကဉှိ အဂ္ဂဟေတွာ လောကသညာနုရောဓေနေဝ ဂဟိတေ ပထဝါဒိကေ ပရိကမ္မသညာယ သမုပ္ပါဒိတံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တသင်္ခါတမာရမ္မဏံ သညာဝသံ သညာယတ္တံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တဒါရမ္မဏဿ သမာဓိပ္ပဓာနဿ အပ္ပနာပတ္တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန သမာဓိပ္ပဓာနအပ္ပနာပတ္တေဟိ ဝိယ သညာယတ္တာရမ္မဏတာယ နိဗ္ဗိသေသေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ. ပရိတ္တဝိပါကော ပန မဟဂ္ဂတအပ္ပမာဏပညတ္တာရမ္မဏကမ္မနိဗ္ဗတ္တောပိ ဟောတိ၊ သော ပရတော အာဂမိဿတိ.

မုခနိမိတ္တံ ဝိယာတိ မုခံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နနိမိတ္တံ ဝိယ. ယထာ ဟိ တံ နိရီဟံ အပရံ မုခနိမိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတုံ၊ အညံ ဝါ ကိဉ္စိ အတ္တနော ဗလေန ကာတုံ န သက္ကောတိ၊ ဧဝမေတမ္ပိ ဝိပါကုပ္ပါဒနာဒီသု န ဥဿဟတိ. တေနာဟ ‘‘နိရုဿာဟ’’န္တိ. ဥဿာဟောတိ စေတ္ထ အနုပစ္ဆိန္နာဝိဇ္ဇာတဏှာမာနာနုသယသ္မိံ သန္တာနေ ဝိပါကုပ္ပါဒနသမတ္ထတာသင်္ခါတော၊ အာသေဝနပစ္စယဘာဝသင်္ခါတော၊ ဝိညတ္တိဇနကတာသင်္ခါတော စ ဗျာပါရော. သော ဝိပါကေ နတ္ထိ ကမ္မဝေဂုက္ခိတ္တတ္တာ ပတိတံ ဝိယ ဟုတွာ ပဝတ္တမာနဿ တဿ ဧကန္တေန ဒုဗ္ဗလဘာဝတောတိ တံ နိရုဿာဟံ.

ဝိပစ္စနဋ္ဌာနန္တိ ဝိပစ္စနဝသေန ပဝတ္တနဋ္ဌာနံ၊ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိတဒါရမ္မဏဝသေန စတုကိစ္စာနမေတေသံ ပဝတ္တိဩကာသောတိ အတ္ထော. တတ္ထ စုတိဘဝင်္ဂါနံ အန္တရာဠံ ပဋိသန္ဓိကိစ္စာနံ ဌာနံ၊ ပဋိသန္ဓိအာဝဇ္ဇနာနံ၊ တဒါရမ္မဏာဝဇ္ဇနာနံ၊ ဇဝနာဝဇ္ဇနာနံ၊ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာဝဇ္ဇနာနဉ္စ အန္တရာဠံ ဘဝင်္ဂကိစ္စာနံ ဌာနံ၊ တဒါရမ္မဏပဋိသန္ဓီနံ၊ ဇဝနပဋိသန္ဓီနံ၊ ဘဝင်္ဂပဋိသန္ဓီနံ ဝါ အန္တရာဠံ စုတိကိစ္စာနံ ဌာနံ၊ ဇဝနဘဝင်္ဂါနံ အန္တရာဠံ တဒါရမ္မဏကိစ္စာနံ ဌာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယသ္မာ ပနေတံ ဌာနံ ဓမ္မာနံ တံတံကိစ္စဝသေန ပါကဋံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဌာနံ ဥဒ္ဓရိတွာ ပါကဋကိစ္စဝသေနေဝ တံ ပကာသေတုံ ‘‘ဣမာနိဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ကိစ္စမ္ပိ ကိစ္စဝန္တာနံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝေန ဂယှတီတိ ဌာနန္တိပိ ကိစ္စမေဝ ဥဒ္ဓဋန္တိ တံ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘ဣမာနိ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၃၂. အဏ္ဍဇဇလာဗုဇယောနိသမ္ဘဝါနံ မနုဿာနံ၊ ဝိနိပါတိကာသုရာနဉ္စ အဟေတုကပဋိသန္ဓိယာပိ သဗ္ဘာဝတော အာဟ ‘‘ဒုဟေတုကတိဟေတူန’’န္တိ. ပဋိသန္ဓိဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာ ဒွေ အလောဘာဒယော ဟေတူ ယေသံ တေ ဒုဟေတုကာ. ဧသ နယော တိဟေတုကေသုပိ. တတ္ထ ဒုဟေတုကာနံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနိ စတ္တာရိ၊ တိဟေတုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနိ စတ္တာရိ ပဋိသန္ဓိယော ဟောန္တိ၊ တထာ ဘဝင်္ဂစုတိယောပိ. ယေန ယေန ဟိ စိတ္တေန ပဋိသန္ဓိ ဟောတိ၊ တံ တဒေဝ ဘဝင်္ဂစုတိဝသေနပိ ပဝတ္တတိ. တဒါရမ္မဏံ ပန အဝိသေသေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဒုဟေတုကာနမ္ပိ တိဟေတုကတဒါရမ္မဏဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ. နနု စေတံ အသမပေက္ခိတာဘိဓာနံ အာစရိယေနေဝ ဣမဿ ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ –

‘‘အဟေတုပဋိသန္ဓိဿ၊ န တဒါရမ္မဏံ ဘဝေ၊

ဒုဟေတုကံ တိဟေတုံ ဝါ၊ ဒုဟေတုပဋိသန္ဓိနော’’တိ. (အဘိဓ. ၄၄၃)၊

နယိဒမသမပေက္ခိတာဘိဓာနံ ပဋိသန္ဓိဇနကကမ္မံ သန္ဓာယ တတ္ထ ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ. ယေန ဟိ ကမ္မေန ယာ ပဋိသန္ဓိ အာဒိန္နာ၊ န တံ တတော အဓိကတရံ တဒါရမ္မဏံ ပဝတ္တေ အဘိနိပ္ဖါဒေတိ. ယံ ပန အညမ္ပိ ကိဉ္စိ ကမ္မံ တဒါလဒ္ဓါဝကာသံ သိယာ၊ န တံ တတ္ထ တတော အဓိကတရမ္ပိ ဝိပါကံ န နိဗ္ဗတ္တေတီတိ အတ္ထိ. ‘‘သဟေတုကံ ဘဝင်္ဂံ အဟေတုကဿ ဘဝင်္ဂဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၃.၁.၁၀၂) ဟိ ပဋ္ဌာနဝစနေန အဟေတုကဿာပိ နာနာကမ္မေန သုဂတိယံ သဟေတုကတဒါရမ္မဏမနုညာတံ. တေနာဟု အာစရိယာ –

‘‘ဟောတိ အညေန ကမ္မေန၊ သဟေတုကံ အဟေတုန’’န္တိ.

ယထာ စ အဟေတုကဿ သဟေတုကံ၊ ဧဝံ ဒုဟေတုကဿ တိဟေတုကမ္ပိ ဣစ္ဆန္တိ. အာစရိယဇောတိပါလတ္ထေရော ပန ‘‘သဟေတုက’’န္တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ အဟေတုကာနမ္ပိ တိဟေတုကတဒါရမ္မဏံ ဣစ္ဆတိ. ဝုတ္တဉှိ တေန ‘‘သဟေတုက’’န္တိ အဝိသေသောပဒေသေန ဒုဟေတုကံ၊ တိဟေတုကဉ္စ ဂဟေတဗ္ဗံ. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အဟေတုကဿာပိ တိဟေတုကတဒါရမ္မဏမဘိဟိတံ၊ ယဉ္စရဟိ အတ္ထသမာသေ အဟေတုကာနံ တိဟေတုကဖလာနိ ဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ကထံ? သော ဧဝ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ ယော တဿ ကတ္တာတိ. အပရေ ပန ‘‘မူလသန္ဓိယာ ဇဠတ္တာ တဿ တိဟေတုကတဒါလမ္ဗဏံ န လဗ္ဘတိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ.

၃၃-၄. တတောတိ ပဋိသန္ဓိတော ပရံ၊ ဒုတိယစိတ္တတော ပဋ္ဌာယ. သတိပိ အန္တရန္တရာ ဝီထိစိတ္တုပ္ပါဒေ တဒဝသာနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ယာဝတာယုကံ အနိဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘ယာဝတာယုက’’န္တိ. ဗလဝါရမ္မဏေတိ အတိမဟန္တဝိဘူတာရမ္မဏေ. ပဉ္စဒွါရေ ဟိ အတိမဟန္တာရမ္မဏေ မနောဒွါရေ ဝိဘူတာရမ္မဏေ တဒါရမ္မဏမုပ္ပဇ္ဇတိ၊ န အညေသု. ဧကာရမ္မဏပ္ပဝတ္တိယာ ပဋိသန္ဓာဒီနံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဧကဋ္ဌာနေ ဒဿနတ္ထံ ဥဒ္ဒေသေ တဒါရမ္မဏဿ အဝသာနကရဏံ၊ ဣဓ ပန ပဝတ္တိက္ကမဝသေန စုတိယာ အဝသာနကရဏန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၃၅-၆. ကမ္မဒွါရန္တိ ကာယဝစီကမ္မဒွါရဿ ဇနကဝသေန န ပဝတ္တန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ ကာယောတိ ကာယဝိညတ္တိ. ကမ္မန္တိ တံသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ၊ ကာယေန ကတံ ကမ္မံ ကာယကမ္မံ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ကာယော ကမ္မဿ စတုဝီသတိယာ ပစ္စယေသု န ကေနစိ ပစ္စယေန ပစ္စယော ဟောတိ၊ တထာပိ တံသမုဋ္ဌာနဿ တဿ သဗ္ဘာဝေယေဝ ကာယကမ္မာဒိဝေါဟာရောတိ တံ တေန ကတန္တိ ဝုစ္စတိ. ကာယကမ္မဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘူတံ ဒွါရံ ကာယကမ္မဒွါရံ. ယဒိ ဧဝံ ကမ္မဒွါရဝဝတ္ထာနံ န သိယာ. ကာယဒွါရေန ဟိ သိဒ္ဓံ ကမ္မံ ‘‘ကာယကမ္မ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တံ ပန ‘‘ဒွါရေ စရန္တိ ကမ္မာနီ’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁ ကာယကမ္မဒွါရ) ဝစနတော ဝစီဒွါရေပိ သိဇ္ဈတီတိ ဒွါရေန ကမ္မဝဝတ္ထာနံ န သိယာ၊ တထာ ဝစီကမ္မံ ကာယဒွါရေပိ သိဇ္ဈတီတိ ကမ္မေန ဒွါရဝဝတ္ထာနမ္ပိ န သိယာတိ? တံ န၊ တဗ္ဗဟုလဝုတ္တိယာ စေဝ ယေဘုယျေန ဝုတ္တိယာ စ ဝဝတ္ထိတတ္တာ. ကာယကမ္မဉှိ ကာယဒွါရေယေဝ ဗဟုလံ ပဝတ္တတိ၊ အပ္ပံ ဝစီဒွါရေ၊ တသ္မာ ကာယဒွါရေ ဗဟုလပ္ပဝတ္တနတော ဧတဿ ကာယကမ္မဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ ဝနစရကာဒီနံ ဝနစရကာဒိဘာဝေါ ဝိယ. တထာ ကာယကမ္မမေဝ ယေဘုယျေန ကာယဒွါရေ ပဝတ္တတိ၊ န ဣတရံ၊ တသ္မာ ကာယကမ္မဿ ယေဘုယျေန ဧတ္ထေဝ ပဝတ္တိတော အဿ ကာယကမ္မဒွါရဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏဂါမာဒီနံ ဗြာဟ္မဏဂါမာဒိဘာဝေါ ဝိယာတိ နေတ္ထ ကမ္မဒွါရဝဝတ္ထာနေ ကောစိ ဝိဗန္ဓောတိ. ဝစီကမ္မဒွါရေပိ ဧသ ပဗန္ဓော ယထာသမ္ဘဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

မနောကမ္မဒွါရံ ပန သယံ မနောယေဝ သမာနံ အတ္တနာ သဟဂတစေတနာအနဘိဇ္ဈာဒိကမ္မာနံ ပဝတ္တိဒွါရဘာဝေန မနောဒွါရသင်္ခံ လဘတီတိ န တံ စိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိဒွါရဝသေန ဂဏှာတိ. န ဟိ သယံ အတ္တတောဝ ပဝတ္တတိ. ယဒိ ပန စိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ကမ္မဒွါရဘာဝေန အဓိပ္ပေတာ၊ တဒါ တေသံ ကမ္မဒွါရဘာဝေါ မနသ္မိံ န ဥပစာရီယတီတိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ စိတ္တာဓိပတိဘာဝေါ စိတ္တေ ဝိယာတိ စိတ္တံ ‘‘မနောကမ္မဒွါရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. သဘာဝတော ပန ကမ္မဒွါရံ နာမ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာယေဝါတိ စိတ္တံ တတော ပဝတ္တနတော မနောကမ္မဒွါရဝသေန ပဝတ္တတိ. အနန္တရပစ္စယဘူတဿ ပန မနောကမ္မဒွါရဘာဝေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ဣဓ ပန ‘‘အဝိညတ္တိဇနတ္တာ’’တိ ဝစနေန ကာယဝစီကမ္မဒွါရဝသေနေဝ အပ္ပဝတ္တိယာ သာဓိတတ္တာ မနောကမ္မဒွါရံ န ဂဟိတမေဝ. န ဟိ ‘‘အဝိညတ္တိဇနတ္တာ’’တိ ကာရဏံ မနောကမ္မဒွါရဝသေနပိ အပ္ပဝတ္တိံ သာဓေတိ. အထ ဝါ ‘‘အဝိပါကသဘာဝတော’’တိ ဝစနေန မနောကမ္မဒွါရဝသေနပိ အပ္ပဝတ္တိ သာဓိတာ ဟောတိ. ‘‘ကမ္မဒွါရ’’န္တိ ဧတ္ထ ကမ္မဂ္ဂဟနေန နာနက္ခဏိကကမ္မဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ တဿာပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတိ ဣမေသု ကာယဝစီကမ္မဒွါရသင်္ခါတေသု ဒွီသု ဒွါရေသု၊ မနောကမ္မဒွါရေန သဟ တီသု ဧဝ ဝါ ယထာ ကုသလံ ပဝတ္တတိ၊ န ဧဝံ ဝိပါကော၊ ယထာ စ ကုသလံ ကာယဝစီမနောကမ္မဿ အာယူဟနဝသေန ဒါနာဒိပုညကိရိယဝတ္ထုဝသေန ပဝတ္တတိ၊ န ဧဝမယံ. အယံ ပန နေဝ ကာယဝစီကမ္မဒွါရေသု ပဝတ္တတိ ဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပကတ္တာဘာဝတော၊ န ကမ္မဝသေန၊ မနောကမ္မဒွါရဝသေနာပိ စ ပဝတ္တတိ ဝိပါကုပ္ပါဒနဘာဝါဘာဝတော၊ န ပုညကိရိယဝသေန ပဝတ္တတိ ဒါနာဒိဝသေန အပ္ပဝတ္တနတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကမ္မဒွါရဉ္စ။ပေ။ နော သမာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဒါနာဒိဝသေန.

၃၇. ‘‘ပရိတ္တာရမ္မဏတ္တာ’’တိအာဒိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မဝသေန ဝိသေသဒဿနံ. ယသ္မာ ဧတေ ပရိတ္တာရမ္မဏာ၊ ကရုဏာမုဒိတာ စ ပညတ္တာရမ္မဏာ သတ္တပညတ္တိယံ ပဝတ္တနတော၊ တသ္မာ ဒွိန္နမာလမ္ဗဏာနံ ဧကစိတ္တဿ ဝိသယဘာဝါနနုဂမနတော န တေသု ကရုဏာမုဒိတာ ကဒါစိပိ ဇာယန္တီတိ အယမေတ္ထ ပဌမဂါထာယ အဓိပ္ပါယော.

၃၈. ဒုတိယဂါထာယ ပန ဟိ-သဒ္ဒေါ ယသ္မာတိ ဣမဿ အတ္ထေ. ယသ္မာ ‘‘ပဉ္စ သိက္ခာပဒါ ကုသလာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၅) ဝုတ္တာ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဘဂဝတာ ဟိ သိက္ခာပဒဝိဘင်္ဂေ ‘‘ပဉ္စ သိက္ခာပဒါ ကုသလာ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၅) ဧဝံ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ’’တိအာဒီနံ ပဉ္စန္နံ သိက္ခာပဒါနံ ကုသလဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ တေ စ ဝိရတိသဘာဝါ ဧဝ အာဒိတော တိဏ္ဏံ သိက္ခာပဒါနံ၊ ပစ္ဆိမဿ စ သမ္မာကမ္မန္တေ၊ ဣတရဿ သမ္မာဝါစာယံ၊ ပဉ္စန္နမ္ပိ မိစ္ဆာဇီဝဟေတုကပဉ္စဒုစ္စရိတတော ဝိရမဏဝသေန ပဝတ္တာနံ သမ္မာအာဇီဝေ စ အန္တောဘာဝတော၊ တသ္မာ တာ ဧကန္တကုသလဘူတာနံ ကဒါစိ အဗျာကတေ လဘန္တိ၊ ဣတရထာ သဒ္ဓါသတိအာဒယော ဝိယ ‘‘သိယာ ကုသလာ၊ သိယာ အဗျာကတာ’’တိ ဝုစ္စေယျုန္တိ. ယဒိ ဧဝံ လောကုတ္တရဖလေသု အဋ္ဌ၊ သတ္တ ဝါ မဂ္ဂင်္ဂါ န လဗ္ဘန္တီတိ? နော န လဗ္ဘန္တိ လောကိယဝိရတီနမေဝ တတ္ထ ဧကန္တကုသလဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ၊ လောကုတ္တရဝိရတိယော ပန ဖလဿ မဂ္ဂပဋိဗိမ္ဗဘူတတ္တာ မဂ္ဂသဒိသတော အဋ္ဌင်္ဂိကတာယ၊ သတ္တင်္ဂိကတာယ စ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ န စ ဧကန္တကုသလဘာဝေန ဝဝတ္ထာပေတုံ ယုတ္တာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဥပရိ လောကုတ္တရဖလေသုပိ အဋ္ဌင်္ဂိကတာဒိဘေဒေါ မဂ္ဂေါ ဥဒ္ဓဋောတိ.

၃၉. ‘‘တထာဓိပတိနော’’တိအာဒိ အဓိပတိဝသေန ဝိသေသဒဿနံ. သဗ္ဗေသမ္ပိ ဟိ တေဘူမကကုသလာနံ အညော အာယူဟနကာလော၊ အညော ဝိပစ္စနကာလော၊ တသ္မာ န တာနိ အတ္တနော ဝိပါကေဟိ အဓိပတိံ ဂါဟာပေတုံ သက္ကောန္တီတိ န တေ ဆန္ဒာဒီနိ ဓုရံ ကတွာ ပဝတ္တန္တိ. လောကုတ္တရကုသလာနိ စ ပန အာယူဟနကာလဿ၊ ဝိပစ္စနကာလဿ စ အန္တရာဘာဝတော အတ္တနော ဆန္ဒာဒီနံ ဗလဿ အဝူပသန္တကာလေယေဝ ဝိပါကံ နိဗ္ဗတ္တေန္တီတိ အနန္တရပစ္စယာ ဟုတွာ ဝိပါကေဟိ အဓိပတိံ ဂါဟာပေတုံ သက္ကောန္တီတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဥပရိ လောကုတ္တရဝိပါကာနံ အဓိပတိယောဂံ ဝက္ခတိ.

၄၀. ယသ္မာ မောရဝါပိဝါသိမဟာဒတ္တတ္ထေရေန ဝိပါကာနံ အာဂမနတော အသင်္ခါရိကသသင်္ခါရိကဘာဝေါ ဣစ္ဆိတော၊ တိပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရေန ပစ္စယတော၊ တသ္မာ ဥဘိန္နမ္ပိ မတိဒဿနတ္ထမာဟ ‘‘အသင်္ခါရသသင်္ခါရဝိဓာန’’န္တိအာဒိ. ပုရိမတ္ထေရော ဟိ ယထာ မုခေ စလိတေ အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တံ စလတိ၊ ဧဝံ အသင်္ခါရိကဿ ကုသလဿ ဝိပါကော အသင်္ခါရိကော၊ သသင်္ခါရိကဿ ဝိပါကော သသင်္ခါရိကောတိ အာဟ၊ တသ္မာ တဿ မတိဒဿနတ္ထံ ‘‘အသင်္ခါရ။ပေ။ ပုညတော’’တိ ဝုတ္တံ. ဒုတိယတ္ထေရော ပန အသင်္ခါရိကာဒီသု ယေန ကေနစိပိ စိတ္တေန ကမ္မေ အာယူဟိတေ အာသန္နမရဏဿ အတ္တနော၊ ပရေသံ ဝါ ပယောဂေန ဝိနာ အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန ကမ္မကမ္မနိမိတ္တဂတိနိမိတ္တပစ္စုပဋ္ဌာနေ ပဋိသန္ဓိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ အသင်္ခါရိကာ. ယဿ ကဿစိ သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန ကမ္မာဒိပစ္စုပဋ္ဌာနေ သသင်္ခါရိကာ. တထာ ဘဝင်္ဂစုတိယောပိ. တဒါရမ္မဏဉ္စ ပဏီတာပဏီတဥတုဘောဇနာဒိပစ္စယဝသေန၊ အနန္တရနိရုဒ္ဓကုသလာကုသလဿ ဝသေန ဝါ အသင်္ခါရသသင်္ခါရန္တိ ဧဝံ ပစ္စယတော အသင်္ခါရိကာဒိဝိဓာနတမာဟ၊ တသ္မာ တဿ မတိဒဿနတ္ထံ ‘‘ဉေယျံ ပစ္စယတော စေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒမေဝ စ ပန အာစရိယာ ပသံသန္တိ.

၄၁-၂. ဟီနာဒီနံ ဝိပါကတ္တာတိ အဓိပတိယောဂါဘာဝေပိ ဟီနမဇ္ဈိမပဏီတာနံ ကုသလာနံ ဝိပါကတ္တာ. ဧတေန အာဂမနတော ဟီနာဒိဘာဝံ ဝိဘာဝေတိ. ဝိနေယျသန္တာနဂတကိလေသမလဝိဓမနေန တဿ ပုနနတော ပုညော ဝါဒေါ ဝစီဃောသော ဧတဿ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ပုညံ ဝဒတီတိ ဝါ ပုညဝါဒီ၊ တေန ပုညဝါဒိနာ. ‘‘ဧကန္တေန သဝတ္ထုက’’န္တိ ဝုတ္တေပိ ရူပလောကေ ပဝတ္တိ အနိဝါရိတာတိ အာဟ ‘‘ကာမလောကသ္မိ’’န္တိ. ‘‘န ပနညတ္ထ ဇာယတေ’’တိ ဣမိနာ ပန ဗျတိရေကတော လဒ္ဓမတ္ထံ ဒဿေတီတိ.

ဧဝံ တာဝ သဟေတုကဝိပါကေ နိဒ္ဒိသိတွာ ဣဒါနိ အဟေတုကေ နိဒ္ဒိသိတုံ ‘‘အဟေတုကဝိပါကစိတ္တံ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပန သဟေတုကဿ ကမ္မဿ အဟေတုကဝိပါကော ဟောတီတိ? ဝုစ္စတေ – စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ တာဝ ပဉ္စန္နံ အာရမ္မဏာဘိနိပါတမတ္တတ္တာ အလောဘာဒိသမ္ပယောဂေါ န သမ္ဘဝတိ၊ တထာ မန္ဒတရကိစ္စေသု သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏေသူတိ ဧဝံ ဟေတူနံ ဥပ္ပတ္တိယာ အသမ္ဘဝတော စ နေသံ အဟေတုကတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဥပေက္ခာဒိယောဂေ ပန စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ တာဝ စတုန္နံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေပိ ပဝတ္တမာနာနံ ဝတ္ထာရမ္မဏသင်္ဃဋ္ဋနာယ ဒုဗ္ဗလဘာဝတော ဥပေက္ခာသဟဂတတာ၊ ကာယဝိညာဏဿ စ တာယ ဗလဝဘာဝတော သုခသဟဂတတာ ဟောတိ. သမ္ပဋိစ္ဆနံ ပန အာရမ္မဏဃဋ္ဋနယောဂျဘာဝေန ဩဠာရိကတ္တာ၊ စတုစိတ္တက္ခဏာတီတဝသေန စိရဇာတတ္တာ စ ဒုဗ္ဗလမတ္တနော နိဿယေန သဟ အသမာနဇာတိကဉ္စ စက္ခာဒိဝတ္ထုံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နေဟိ စက္ခုဝိညာဏာဒီဟိ လဒ္ဓါနန္တရပစ္စယတာယ၊ အပုဗ္ဗနိဿယတာယ စ အာရမ္မဏရသဿာဒေ ဒုဗ္ဗလန္တိ ဣဋ္ဌာဒီသု အာရမ္မဏေသု ဥပေက္ခာသဟဂတမေဝ. သန္တီရဏံ ပန ဝုတ္တဝိပရီတတော ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ သုခသဟဂတံ၊ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တေ စ ဥပေက္ခာသဟဂတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. မနောဝိညာဏဓာတု ဝိယ ဝိသိဋ္ဌမနနကိစ္စာဘာဝတော မနောမတ္တာ နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝါဒိအတ္ထေဟိ ဓာတု စာတိ မနောဓာတု. သာ ဟိ သတိပိ ဝိညာဏဘာဝေ မနောဝိညာဏတော သမ္ဘဝဿ ဝိသိဋ္ဌမနနကိစ္စဿ အကရဏတော မနနမတ္တာယေဝ ဟောတိ. ဝုတ္တလက္ခဏဝိပရီတတော ပန မနော စ တံ ဝိညာဏဉ္စာတိ မနောဝိညာဏံ၊ တဒေဝ ယထာဝုတ္တဋ္ဌေန ဓာတူတိ မနောဝိညာဏဓာတု.

ဝိညာဏပဉ္စကံ နိယတာရမ္မဏံ ယထာက္ကမံ ရူပါဒိဧကေကဿေဝ အာရမ္မဏကရဏတော. သေသတ္တယမနိယတာရမ္မဏံ ပဉ္စာရမ္မဏိကဆဠာရမ္မဏိကဘာဝတော.

ဒဋ္ဌဗ္ဗတာယ ဒိဋ္ဌံ၊ ရူပါယတနံ. သောတဗ္ဗတာယ သုတံ၊ သဒ္ဒါယတနံ. မုနိတဗ္ဗတာယ မုတံ၊ သမ္ပတ္တဿေဝ ဂဟေတဗ္ဗတာယာတိ အတ္ထော၊ ဂန္ဓာဒိတ္တယဿေတံ နာမံ. စက္ခာဒီဟိ ဝိနာ ကေဝလံ မနသာ ဧဝ ဝိဇာနိတဗ္ဗတာယ ဝိညာတံ၊ ဓမ္မာယတနံ. အနာမဋ္ဌကာလဝိသေသဝစနတ္တာ စ နေသံ အတီတာနာဂတာပိ ရူပါဒယော ဒိဋ္ဌာဒိသဒ္ဒေဟိ ဝုစ္စန္တိ. တေနေဝ ဟိ ‘‘ဒဋ္ဌဗ္ဗတာယာ’’တိအာဒိနာ ကာလသာမညေန နေသံ နိဗ္ဗစနံ ဝုတ္တံ. ဒိဋ္ဌံ အာရမ္မဏံ ယဿ တံ ဒိဋ္ဌာရမ္မဏံ. ဧဝံ သုတာရမ္မဏာဒီသု.

စက္ခုတော ပဝတ္တန္တိ စက္ခုဒွါရတောဝ ပဝတ္တံ သဗ္ဗဝါကျာနံ အဝဓာရဏဖလတ္တာ. တေန မနောဓာတုအာဒီနံ စက္ခုဝိညာဏဘာဝေါ နိဝါရိတော ဟောတိ တေသံ ဒွါရန္တရတောပိ ပဝတ္တိသမ္ဘဝတော. အထ ဝါ ‘‘စက္ခုတော ပဝတ္တ’’န္တိ ဣဒံ သဉ္ဇာတိပ္ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န သဉ္စရဏပ္ပဝတ္တိံ၊ တသ္မာ ယထာ ကုဏ္ဍမုခတော ဥဒကံ သဉ္စရဏဝသေန ပဝတ္တတိ၊ န ဧဝံ ပဝတ္တမိဓ ဂဟိတံ. ယထာ ပန စန္ဒကန္တပါသာဏတော ဥဒကံ သဉ္ဇာတိဝသေန ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံ ပဝတ္တမေဝ စက္ခုတော ပဝတ္တန္တိ ဂဟိတံ. ယထာ စ ကိံ? ယထာ ကုစ္ဆိတော သမုဋ္ဌိတံ ပိတ္တသေမှရုဟိရာဒိ မုခတော သန္ဒန္တမ္ပိ ‘‘မုခဿဝေါ’’တိ န ဝုစ္စတိ၊ မုခတောယေဝ ပန သမုဋ္ဌဟိတွာ တတော သဝန္တံ ခေဠံ ‘‘မုခဿဝေါ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ဟဒယဝတ္ထုသန္နိဿယတော သမုဋ္ဌဟိတွာ စက္ခုတော ပဝတ္တမာနံ စက္ခုဝိညာဏံ နာမ န ဟောတိ. စက္ခုတောယေဝ ပန သမုဋ္ဌဟိတွာ တတော ပဝတ္တမာနံ စက္ခုဝိညာဏံ နာမာတိ. ယော ပန ဣမမတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ ဗျဉ္ဇနမတ္တဿေဝ အဘိနိဝိသိတွာ တံဒွါရပ္ပဝတ္တာနံ သေသာနမ္ပိ စက္ခုဝိညာဏဘာဝံ မညေယျ၊ တံ နိဝါရေတုံ ပကာရန္တရေနပိ ဝိဂ္ဂဟံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စက္ခုမှိ သန္နိဿိတ’’န္တိ. ယထာ စက္ခုတော ပဝတ္တံ၊ စက္ခုသန္နိဿိတံ ဝါ ဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ ဧဝံ သောတဝိညာဏာဒီသုပိ ‘‘သောတတော ပဝတ္တံ၊ သောတသ္မိံ သန္နိဿိတံ ဝါ ဝိညာဏံ သောတဝိညာဏ’’န္တိအာဒိနာ ယောဇနံ အတိဒိသန္တော အာဟ ‘‘တထာ သောတဝိညာဏာဒီနီ’’တိ.

စက္ခုသန္နိဿိတံ ဟုတွာ ရူပဿ ဝိဇာနနလက္ခဏမေတဿာတိ စက္ခုသန္နိဿိတရူပဝိဇာနနလက္ခဏံ. တတ္ထ စက္ခုသန္နိဿိတဝစနေန ဒိဗ္ဗစက္ခာဒိကံ အညံ ရူပါရမ္မဏံ ဝိညာဏံ နိဝတ္တေတိ. ဝိဇာနန-ဂ္ဂဟဏေန စက္ခုသန္နိဿိတေ ဖဿာဒိဓမ္မေ နိဝတ္တေတိ. စက္ခုရူပ-ဂ္ဂဟဏေန နိဿယတော၊ အာရမ္မဏတော စ စိတ္တံ ဝိဘာဝေတိ ဥဘယာဓီနဝုတ္တိကတ္တာ. ယဒိ ဟိ စက္ခု နာမ န သိယာ၊ အန္ဓာပိ ရူပံ ပဿေယျုံ၊ န စ ပဿန္တိ. ယဒိ စ နီလာဒိရူပံ နာမ န သိယာ၊ ဒေသာဒိနိယမေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ အတ္ထေဝ စ နိယမော. ဧကန္တသာရမ္မဏတာ စ စိတ္တဿ ဝုတ္တာတိ အာရမ္မဏေန ဝိနာ နီလာဒိအာဘာသံ စိတ္တံ ပဝတ္တတီတိ ဧဝံ ပဝတ္တော ဝါဒေါ မိစ္ဆာဝါဒေါတိ ဂဟေတဗ္ဗော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၂၀၄၊ ၄၀၀၊ ၃.၄၂၁၊ ၄၂၅၊ သံ. နိ. ၄.၆၀၊ ကထာ. ၄၆၅). ဧတ္ထ သိယာ – ကိံ ပနေတံ စက္ခု၊ ရူပဉ္စ ဝိညာဏဿ ပစ္စယော ဟောန္တံ ဧကမေဝ ပစ္စယော ဟောတိ၊ ဥဒါဟု အနေကန္တိ? စက္ခု တာဝ ဧကမ္ပိ၊ ရူပံ ပန အနေကမေဝ သင်္ဂတံ. ကိံ ကာရဏံ? ပစ္စယဘာဝဝိသေသတော. စက္ခု ဟိ စက္ခုဝိညာဏဿ နိဿယပုရေဇာတဣန္ဒြိယဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေဟိ ပစ္စယော ဟောန္တံ အတ္ထိဘာဝေနေဝ ဟောတိ တသ္မိံ သတိ တဿ ဘာဝတော၊ အသတိ အဘာဝတော. ယတော တံ အတ္ထိအဝိဂတပစ္စယေဟိဿ ပစ္စယောတိ ဝုတ္တံ၊ သွာယံ ပစ္စယဘာဝေါ န ဧကသ္မိံ န သမ္ဘဝတီတိ ဧကမ္ပိ စက္ခုဝိညာဏဿ ပစ္စယော ဟောတိ. ရူပံ ပန ယဒိပိ စက္ခု ဝိယ ပုရေဇာတအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယေဟိ ပစ္စယော ဟောတိ ပုရေတရံ ဥပ္ပန္နံ ဟုတွာ ဝိဇ္ဇမာနက္ခဏေယေဝ ဥပကာရကတ္တာ၊ တထာပိ အနေကမေဝ သင်္ဂတံ ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ အာရမ္မဏဘာဝတော. ယဉှိ တံ အာရမ္မဏံ တဿ ယထာ တထာ ဥပလဗ္ဘနီယဝသေနေဝ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝေါ၊ ဝိညာဏဿ စ ဣန္ဒြိယာဓီနဝုတ္တိကဿ အာရမ္မဏသဘာဝူပလဒ္ဓိ န ဧကဒွိကလာပဂတဝဏ္ဏဝသေန ဟောတိ၊ နာပိ ကတိပယကလာပဂတဝဏ္ဏဝသေန၊ အထ ခေါ အာဘောဂါနုရူပံ အာပါထဂတဝဏ္ဏဝသေနာတိ အနေကမေဝ ရူပံ သံဟစ္စကာရိတာယ ဝိညာဏဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ. အမုမေဝ ဟိ ဝိသေသံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၀၄၊ ၄၀၀၊ ၃.၄၂၁၊ ၄၂၅၊ သံ. နိ. ၄.၆၀၊ ကထာ. ၄၆၅) ပါဠိယံ ဝစနဘေဒေါ ကတောတိ. ဧဝံ သောတဝိညာဏေပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဃာနဝိညာဏာဒီနံ ပန သမ္ပတ္တဂ္ဂါဟတာယ အတ္တနော နိဿယေန သဟ အလ္လီနဿေဝ ဂဟဏတော ဧကကလာပဂတမ္ပိ ဂန္ဓာဒိကံ တေသံ ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော ဟောတိ.

ရူပမတ္တာရမ္မဏရသန္တိ ရူပါယတနမတ္တဿေဝ အာရမ္မဏကရဏရသံ. မတ္တ-သဒ္ဒေန ယထာ အာရမ္မဏန္တရံ နိဝတ္တေတိ၊ ဧဝံ ရူပါယတနေပိ လဗ္ဘမာနေ ဧကစ္စေ ဝိသေသေ နိဝတ္တေတိ. န ဟိ စက္ခုဝိညာဏံ ဝဏ္ဏမတ္တတော အညံ ကိဉ္စိ နီလာဒိဝိသေသံ တတ္ထ ဂဟေတုံ သက္ကောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န ကိဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ အညတြ အဘိနိပါတမတ္တာ’’တိ. စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ရူပါရမ္မဏေ ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇနတော တဒဘိမုခဘာဝေန ဂဏှာတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပါဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာန’’န္တိ. အတ္တနော အနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ အရူပဓမ္မာနံ သမနန္တရဝိဂတာ အရူပဓမ္မာ ပဝတ္တိဩကာသဒါနေန အနန္တရသမနန္တရနတ္ထိဝိဂတပစ္စယေဟိ ဥပကာရကာ၊ နိဿယာရမ္မဏာ ဓမ္မာ ဝိယ အာသန္နကာရဏာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရူပါရမ္မဏာယ ကိရိယာမနောဓာတုယာ အပဂမပဒဋ္ဌာန’’န္တိ. သောတဝိညာဏာဒီသုပိ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိရိယာမနောဓာတုယာ အာရမ္မဏဘေဒတော ဘိန္နသဘာဝတ္တာ အာဟ ‘‘ကိရိယာမနောဓာတူန’’န္တိ. စက္ခုဝိညာဏာဒီဟိ ဂဟိတံ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ တဒနန္တရမေဝ အပရိပတန္တံ ကတွာ သမ္ပဋိစ္ဆန္တံ ဂဏှန္တံ ဝိယ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပါဒိသမ္ပဋိစ္ဆနရသ’’န္တိ. တထာဘာဝေန သမ္ပဋိစ္ဆနဘာဝေန ပစ္စုပဋ္ဌာတီတိ တထာဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ.

ဆသု အာရမ္မဏေသု ကဒါစိ ပဉ္စန္နံ ဇစ္စန္ဓာဒိဝသေန တတောပိ ဦနာနံ၊ ဗြဟ္မလောကေ စ ဒွိန္နမေဝ ဝိဇာနနသဘာဝါပိ ဆဠာရမ္မဏဝိဇာနနလက္ခဏာ ဝုတ္တာ တံသဘာဝါနတိဝတ္တနတော၊ ဆသွေဝ ဝါ ဣတရေသံ အာရမ္မဏာနံ အန္တောဂဓတ္တာ. သန္တီရဏာဒိရသာတိ ယထာသမ္ဘဝံ သန္တီရဏတဒါရမ္မဏာဒိကိစ္စာ၊ သန္တီရဏတဒါရမ္မဏပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိကိစ္စာတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဟဒယဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနာ’’တိ ဣဒံ ဣမာသံ ဒွိန္နံ မနောဝိညာဏဓာတူနံ အနိဗဒ္ဓဋ္ဌာနတာယ နိဗဒ္ဓကာရဏံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တနယေန ပန ‘‘တံတံအနန္တရာတီတဝိညာဏာပဂမပဒဋ္ဌာန’’န္တိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အဟေတုကစိတ္တာနံ ဝိသုံ ဝိသုံ လက္ခဏာဒိကဿ ဒဿိတတ္တာ ပရိသေသတော သဟေတုကစိတ္တာနံ ဧကသဒိသမေဝ လက္ခဏာဒိကန္တိ ဝိညာယတိ. တံ ပန ဟေဋ္ဌာ ဝိဘာဝိတမေဝ.

ဣဒါနိ ဣမာသံ အာရမ္မဏာဒိတော ဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ပဌမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧကန္တမိဋ္ဌာရမ္မဏေတိ ဧကန္တေနေဝ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ၊ အတိဣဋ္ဌာရမ္မဏေတိ အတ္ထော. ပဉ္စသု ဌာနေသူတိ သဟေတုကဝိပါကာနံ ဝုတ္တေသု စတူသု၊ သမ္ပဋိစ္ဆနဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာနံ အန္တရာဠသင်္ခါတသန္တီရဏဋ္ဌာနေ စာတိ ပဉ္စသု ဌာနေသု၊ ပဉ္စသု ကိစ္စေသူတိ ဝါ အတ္ထော. ကိဉ္စာပိ သောမနဿပဋိသန္ဓိကဿ ဒေါမနဿဇဝနာဝသာနေ တဒါရမ္မဏသမ္ဘဝေ အသတိ ယံ ကိဉ္စိ ပရိစိတပုဗ္ဗံ ပရိတ္တာရမ္မဏမာရဗ္ဘ ဥပေက္ခာသဟဂတသန္တီရဏမုပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣစ္ဆိတံ၊ တထာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ကဒါစိယေဝ သမ္ဘဝတော ယေဘုယျပ္ပဝတ္တိံ ဂဟေတွာ ဆ ဌာနာနိ အဝတွာ ပဉ္စေဝ ဝုတ္တာနိ. အထ ဝါ တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ တဒါရမ္မဏဋ္ဌာနေယေဝ နိဗ္ဗတ္တတီတိ တံဝသေနေဝ တဿာပိ ဌာနံ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အစက္ခုသံဝတ္တနိကကမ္မနိဗ္ဗတ္တတာယ ဇာတိယာ အန္ဓော ဇစ္စန္ဓော. ကိဉ္စာပိ ဟိ ဇာတိက္ခဏေ အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ စက္ခု နတ္ထိ၊ ယဿ ဘာဝါဘာဝတော အန္ဓာနန္ဓဝိစာရဏာ ဘဝေယျ၊ တထာပိ စက္ခုဿ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာရဟကာလေပိ စက္ခုဝိပတ္တိဝိဗန္ဓကေန ကမ္မုနာ ပဋိဟတသာမတ္ထိယေန ပဋိသန္ဓိဒါယကေန ဣတရေနာပိ ဝါ ကမ္မေန တဿ အနုပါဒိယမာနတ္တာ သတ္တော ‘‘ဇစ္စန္ဓော’’တိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ဇစ္စန္ဓောတိ ပသူတိယံယေဝ အန္ဓော၊ မာတုကုစ္ဆိယံယေဝ အန္ဓော ဟုတွာ နိက္ခန္တောတိ အတ္ထော. တေန ဒုဟေတုကတိဟေတုကာနံ မာတုကုစ္ဆိဂတကာလေပိ စက္ခုဿ အဝိပဇ္ဇနံ သိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဇာတိဗဓိရာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဇစ္စဇဠောတိ ဇာတိယာ အညာဏကော. ကိဉ္စာပိ ဒုဟေတုကပဋိသန္ဓိကောပိ ဇာတိယံ အညာဏကော၊ တဿ ပန ပဝတ္တိယံ ပညာ သမ္ဘဝတီတိ ဝုတ္တနယေန ယေဘုယျတော ပဝတ္တိယမ္ပိ ပညာယာသမ္ဘဝတော ဇစ္စဇဠော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဇစ္စုမ္မတ္တကော သုရာမေရယပါနာဒိဥမ္မတ္တကဘာဝသံဝတ္တနိကကမ္မပရိဘာဝိတေန ကမ္မေန ဂဟိတပဋိသန္ဓိကော. ပဏ္ဍကောတိ ပရဒါရဂမနာဒိကမ္မပရိဘာဝိတေန ကမ္မုနာ ဂဟိတပဋိသန္ဓိကော. သော ပဉ္စဝိဓော အာသိတ္တပဏ္ဍကော ဥသူယပဏ္ဍကော ပက္ခပဏ္ဍကော ဩပက္ကမိကပဏ္ဍကော နပုံသကပဏ္ဍကောတိ. ဣဓ ပန ဩပက္ကမိကပဏ္ဍကဿ သဟေတုကဿာပိ ဘာဝတော၊ နပုံသကဿ စ ဝိသုံ ဂဟဏတော တယော ပဏ္ဍကာ အဓိပ္ပေတာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဇာတိမူဂဇာတိပင်္ဂုလမမ္မနာဒီနံ သင်္ဂဟော. ကေစိ ပန ‘‘ဧကစ္စေ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ အဝိကလိန္ဒြိယာ ဟုတွာ ထောကံ ဝိစာရဏပကတိကာပိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တာဒိသာနမ္ပိ ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟော’’တိ ဝဒန္တိ. ဧတ္ထ စ ဇစ္စန္ဓာဒီနမေဝ အယံ ပဋိသန္ဓီတိ န ဂဟေတဗ္ဗာ. ဇစ္စန္ဓာဒယော ပန ဣမိနာ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှန္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

၄၃. တိဟေတုကပုညဿာတိ တိဟေတုကဿပိ ဥက္ကဋ္ဌပုညဿ. ဒုဟေတုကမ္မဿ ပန သဗ္ဗထာပိ သောဠသန္နံ ဝိပါကာနံ အသမ္ဘဝတော တပ္ပဋိက္ခေပပရတ္တာ စေတနာယ ‘‘တိဟေတုကပုညဿာ’’တိ အဝိသေသတော ဝုတ္တံ.

ကာမာဝစရဝိပါကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.