အကုသလဝဏ္ဏနာ

ဧတ္တာဝတာ စ ယံ ‘‘ကုသလာကုသလာဗျာကတဇာတိဘေဒတော တိဝိဓ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ ကုသလံ၊ တံ သရူပတော နိဒ္ဒိသိတွာ ဣဒါနိ တဒနန္တရုဒ္ဒိဋ္ဌံ အကုသလံ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ ‘‘အကုသလံ ပနာ’’တိအာဒိ. ‘‘ဘူမိတော ဧကဝိဓ’’န္တိ ဝုတ္တမတ္ထံ နိယမေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာမာဝစရမေဝါ’’တိ. နိကာယန္တရိကာ ပန ရူပါရူပါဝစရမ္ပိ အကုသလံ ဣစ္ဆန္တီတိ တေသံ မတိနိသေဓနတ္ထံ အဝဓာရဏံ ကတံ. မဟဂ္ဂတဘူမိယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တမ္ပိ ဟေတံ တတ္ထ ရူပဓာတုယံ ပဝတ္တိဝိပါကံ ဒေန္တမ္ပိ ဧကန္တေန ကာမာဝစရမေဝါတိ. ကုတော ပနေသ နိယမောတိ? ကာမတဏှာဝိသယဘာဝတော. ကာမတဏှာဝိသယတာ ဟိ ကာမာဝစရဘာဝဿ ကာရဏံ ယထာ ရူပါရူပတဏှာဝိသယတာ ရူပါရူပဘာဝဿ. ဧကံသေန စေတံ ဧဝံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဣတရထာ ဗျာပိတလက္ခဏံ န သိယာ. ယဒိ ဟိ အာလမ္ဗိတဗ္ဗဓမ္မဝသေန ဘူမိဝဝတ္ထာနံ ကရေယျ၊ ဧဝံ သတိ အနာရမ္မဏာနံ သင်္ဂဟော န သိယာ. အထ ဝိပါကဒါနဝသေန၊ ဧဝမ္ပိ အဝိပါကာနံ သင်္ဂဟော န သိယာ၊ တသ္မာ အာလမ္ဗဏဓမ္မဝသေနေဝ ပရိယာပန္နာနံ သာ ကာတဗ္ဗာ. အပရိယာပန္နာနံ ပန လောကတော ဥတ္တိဏ္ဏတာယ လောကုတ္တရတာ၊ ဥတ္တရိတရာဘာဝတော အနုတ္တရတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

ဒေါမနဿဿ အနီဝရဏာဝတ္ထာယ အဘာဝေန တံသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒေါ ကာမဘူမိယံယေဝ ပဝတ္တတီတိ သော နိယတဝတ္ထုကော၊ ဣတရေ အရူပဘူမိယမ္ပိ ပဝတ္တနတော အနိယတဝတ္ထုကာတိ အာဟ ‘‘နိယတာ။ပေ။ ဒုဝိဓ’’န္တိ. ဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စသဟဂတာနံ မောဟေကဟေတုကတ္တာ၊ ဣတရေသမ္ပိ လောဘမောဟဒေါသမောဟဝသေန ဒွိဟေတုကတ္တာ အာဟ ‘‘ဧကဟေတုကဒုဟေတုကတော’’တိ. အာဒိတော ဧကာဒသန္နံ အကုသလစိတ္တာနံ ပဋိသန္ဓိဇနနတော၊ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဿ တဒဘာဝတော အာဟ ‘‘ပဋိသန္ဓိဇနကာဇနကတော’’တိ. ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဉှိ ပဝတ္တိဝိပါကံ ဒေန္တမ္ပိ ပဋိသန္ဓိံ နာကဍ္ဎတိ. ယတော ဝက္ခတိ –

‘‘ဧကာဒသဝိဓာနံ တု၊ ဟိတွာ ဥဒ္ဓစ္စမာနသံ၊

ဧကာဒသဝိဓာ စေဝ၊ ဘဝန္တိ ပဋိသန္ဓိယော’’တိ. (အဘိဓ. ၅၃၆)၊

ယေန ပန ကာရဏေန တံ ပဋိသန္ဓိံ နာကဍ္ဎတိ၊ တံ ပဋိသန္ဓိဝိနိစ္ဆယကထာဟိ ဣမိဿာ ဂါထာယ ဝဏ္ဏနာပဒေသေယေဝ ဝက္ခာမ. တီဟိ ဝေဒနာဟီတိ သုခဒုက္ခောပေက္ခာသင်္ခါတာဟိ တီဟိ ဝေဒနာဟိ. ယထာဟ – ‘‘တိဿော ဣမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဒုက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၄၉). ယံ ပန ကတ္ထစိ သုတ္တေ ‘‘ဒွေမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာ သုခါ ဒုက္ခာ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၆၇) ဝစနံ၊ တံ ကုသလပက္ခိကံ ဥပေက္ခံ သုခေ၊ အကုသလပက္ခိကဉ္စ ဒုက္ခေ ပက္ခိပိတွာ ပရိယာယေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝကာရဏတ္တာ မူလမိဝါတိ မူလံ၊ လောဘော မူလံ ဧတဿာတိ လောဘမူလံ. ကိဉ္စာပိ ဟိ မောဟောပိ လောဘမူလေသု အတ္ထိ၊ သော ပန သဗ္ဗာကုသလသာဓာရဏတ္တာ ဝဝတ္ထာနကရော န ဟောတီတိ အသာဓာရဏဓမ္မဝသေန ‘‘လောဘမူလ’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘ဘေရိသဒ္ဒေါ ယဝင်္ကုရော’’တိ. တထာ ‘‘ဒေါသမူလ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ. မူလန္တရဝိရဟတော မောဟော ဧဝ မူလံ ဣမဿ၊ နာညန္တိ မောဟမူလံ.

မိစ္ဆာဝသေန ဒဿနံ ဒိဋ္ဌိ၊ ဒိဋ္ဌိယေဝ ဒိဋ္ဌိဂတံ ယထာ ‘‘အာကာသဂတံ ထာမဂတ’’န္တိ. အထ ဝါ ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဂတမေဝ၊ န ဧတ္ထ ဂန္တဗ္ဗဝတ္ထု တထာသဘာဝန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတံ၊ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝါ ဒိဋ္ဌီသု အန္တောဂဓန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတံ၊ တေန သမံ ပကာရေဟိ ယုတ္တန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ.

‘‘ယဒါ ဟီ’’တိအာဒိ လောဘမူလစိတ္တာနံ ပဝတ္တိအာကာရဒဿနံ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိန္တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိအာဒိံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ. တာယ ဟိ ဝိပလ္လတ္တစိတ္တာ တာဝ ကောဓဝိသယော၊ ယာဝ ဣန္ဒြိယဂေါစရောတိ ပရလောကံ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘နတ္ထိ ကာမေသု အာဒီနဝေါ’’တိ ဂဏှန္တိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန –

‘‘ဧသ ပန္ထောဝိတထော ဒေဝယာနေ၊

ယေန ယန္တိ ပုတ္တဝန္တော ဝိသောကာ၊

တံ ပဿန္တိ ပသဝေါ ပက္ခိနော စ၊

တေန တေ မာတရိပိ မိထုနံ စရန္တီ’’တိ. –

အာဒိနာ နယေန ပုတ္တမုခဒဿနံ သဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂေါတိ ဧဝမာဒိကံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ သင်္ဂဏှာတိ. ကာမေ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. တေန ‘‘ဗြာဟ္မဏာနံ သုဝဏ္ဏဟရဏမေဝ အဒိန္နာဒါနေ သာဝဇ္ဇံ၊ ဣတရံ အနဝဇ္ဇံ၊ ဂုရူနံ၊ ဂုန္နံ၊ အတ္တနော ဇီဝိတဿ၊ ဝိဝါဟဿ စ အတ္ထာယ မုသာဝါဒေါ အနဝဇ္ဇော၊ ဣတရော သာဝဇ္ဇော၊ ဂုရုအာဒီနံ အတ္ထာယ ပေသုညကရဏံ အနဝဇ္ဇံ၊ ဣတရံ သာဝဇ္ဇံ၊ ဘာရတယုဒ္ဓသီတာဟရဏာဒိကထာ ပါပဝူပသမာယ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိကေ မိစ္ဆာဂါဟေ သင်္ဂဏှာတိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလာဒီနီတိ ဒိဋ္ဌသုတမုတမင်္ဂလာနိ. သာရတော ပစ္စေတီတိ ဝုဍ္ဎိယာ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘာဝေန အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဣဒမေဝ ဝုဍ္ဎိကာရဏ’’န္တိ ဧဝံ သာရဝသေန ဂဏှာတိ. သဘာဝတိက္ခေနေဝါတိ လောဘဿ၊ မိစ္ဆာဘိနိဝေသဿ ဝါ ဝသေန သရသေနေဝ တိခိဏေန ကုရုရေန. မန္ဒေနာတိ ဒန္ဓေန အတိခိဏေန. တာဒိသံ ပန အတ္တနော၊ ပရဿ ဝါ သမုဿာဟနေန ပဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘သမုဿာဟိတေနာ’’တိ. ပရဿ ဘဏ္ဍံ ဝါ ဟရတီတိ ဝါ-သဒ္ဒေန တထာပဝတ္တနကမုသာဝါဒါဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမာနံ ဝါတိ အနုဘုယျမာနာနံ ကာမဂုဏာနံ. ဝါ-သဒ္ဒေန ပရသန္တကဿ အယထာဓိပ္ပေတတာယ ယံ လဒ္ဓံ၊ တံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဂဟဏာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ.

သမ္ပယုတ္တဓမ္မဝသေန ဘေဒါဘာဝတော ဒေါသမူလံ အသင်္ခါရိကသသင်္ခါရိကဘေဒတော ဒုဝိဓံ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ‘‘ဒေါမနဿသဟဂတံ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ? အသာဓာရဏဓမ္မေဟိ တဿ စိတ္တဿ ဥပလက္ခဏတ္ထံ. ပါဏဿ အတီဝ၊ အတိက္ကမိတွာ ဝါ ပါတနံ ပါဏာတိပါတော. အာဒိ-သဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနမုသာဝါဒပေသုညဖရုသသမ္ဖပ္ပလာပဗျာပါဒေ သင်္ဂဏှာတိ. ဒသအကုသလကမ္မပထေသု ဟိ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရအဘိဇ္ဈာမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသင်္ခါတာ တယောဝ ကမ္မပထာ ဣမိနာ န သိဇ္ဈန္တိ. သဘာဝတိက္ခံ ဟုတွာ ပဝတ္တမာနံ စိတ္တံ အသင်္ခါရမေဝ ဟောတိ၊ ဣတရံ သသင်္ခါရန္တိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘တိက္ခမန္ဒပ္ပဝတ္တိကာလေ’’တိ. မန္ဒံ ပန ဟုတွာ ပဝတ္တမာနံ ဧကံသေန သသင်္ခါရမေဝါတိ န သက္ကာဝ ဝိညာတုံ. ယံ သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန ပဝတ္တတိ၊ တံ မန္ဒမေဝ ဟောတီတိ ကတွာ တထာ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

မောဟမူလံ စိတ္တံ မူလန္တရဝိရဟတော အတိမူဠှံ ဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စယောဂတော စဉ္စလဉ္စာတိ ဥပေက္ခာသဟဂတမေဝ ဟောတိ၊ န တဿ ကဒါစိပိ သဘာဝတိက္ခတာ အတ္ထိ. အာရမ္မဏေ ဟိ သံသပ္ပနဝသေန၊ ဝိက္ခိပနဝသေန စ ပဝတ္တမာနဿ စိတ္တဒွယဿ ကိံ တာဒိသေ ကိစ္စေ သဘာဝတိက္ခတာယ၊ ဥဿာဟေတဗ္ဗတာယ ဝါ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ န တတ္ထ သင်္ခါရဘေဒေါ အတ္ထိ. နနု စ ဥဒ္ဓစ္စံ သဗ္ဗာကုသလသာဓာရဏံ၊ ကသ္မာ ပန ဧတမေဝ တေန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတ’’န္တိ. ဝိသေသတော ဗလဝဘာဝတော. ဣဒဉှိ ဧတသ္မိံ စိတ္တေ ဗလဝံ၊ တသ္မာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု ပဓာနံ ဟုတွာ ပဝတ္တတီတိ ဣဒမေဝ တေန ဝိသေသိတဗ္ဗံ. တေနေဝ ဟိ ပါဠိယံ သေသာကုသလေသု ဥဒ္ဓစ္စံ ယေဝါပနကဝသေန အာဂတံ၊ ဣဓ ပန သရူပတောယေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧဝံ အသာဓာရဏပ္ပဓာနဓမ္မဝသေန မောဟမူလံ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တန္တိ ဒုဝိဓံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အသန္နိဋ္ဌာနံ သံသယော၊ ဝိက္ခေပေါ အဝူပသမော၊ ဘန္တတာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတဿ အသန္နိဋ္ဌာနကာလေ၊ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဿ ဝိက္ခေပကာလေ စ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ယထာနုရူပန္တိ ပဋိသန္ဓိဇနကာဇနကဿ၊ ကမ္မပထဘာဝပ္ပတ္တာပတ္တဿ စ အနုရူပတော. အထ ဝါ ယထာနုရူပန္တိ ယော ယဿ ဟေတု၊ တဒနုရူပတော. ယေဘုယျေန ဟိ လောဘမူလကေန ခုပ္ပိပါသာဒိနိရန္တရပေတဝိသယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဒေါသမူလကေန ဒေါသော ဝိယ စဏ္ဍဇာတတာယ တံသရိက္ခကေ နိရယေ၊ မောဟမူလကေန နိစ္စသမ္မူဠှာယ တိရစ္ဆာနယောနိယံ၊ တသ္မာ လောဘာဒိဟေတုအနုရူပတော တတ္ထ တတ္ထ အပါယေ ဥပပတ္တိံ နိပ္ဖါဒေတီတိ အာဟ ‘‘ယထာနုရူပံ။ပေ။ဥပပတ္တိယာ’’တိ. အကုသလဝိပါကာနံ ဒုက္ခပ္ပဓာနတာယ ‘‘ဒုက္ခဝိသေသဿာ’’တိ ဝုတ္တံ.

၃၁. အပါပေန အလာမကေန ပါပါပါပပ္ပဟီနေန ပါပါပါပေသု မာနသေသု ယံ ပါပမာနသံ ဝုတ္တံ၊ ပါပါပါပေသု ပုဂ္ဂလေသု အပါပေန ပါပါပါပပ္ပဟီနေန ယံ ပါပမာနသံ ဝုတ္တန္တိ ဝါ သမ္ဗန္ဓော. အထ ဝါ ပါပါပါပေသု မာနသေသု ပါပေန ပါပမာနသေန ပါပဝသေန ပါပါပါပပ္ပဟီနေန ယံ ပါပမာနသံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. အယံ ပနေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တာဝ ဓမ္မသဘာဝဿ ဒုဗ္ဗိဇာနီယတ္တာ ကုသလမ္ပိ အကုသလတော၊ အကုသလမ္ပိ ကုသလတော ဝုစ္စေယျ၊ ဘဂဝတော ပန သဟ ဝါသနာဟိ ဝိဒ္ဓံသိတာကုသလဿ ကမ္မက္ခယကရဉာဏေန ပစ္စယဝေကလ္လတော ဝိဒ္ဓံသိတကုသလကမ္မဿ စ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘာဝတော ဧကန္တေနေဝ အကုသလဒေသနာ အကုသလဓမ္မဝသေနေဝါတိ.

အကုသလဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.