၂. ပရိယာယသုတ္တံ

၂၃၃. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူန မယံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျာမာ’’တိ.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧတဒဝေါစုံ –

‘‘သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော သာဝကာနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဧထ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေထာ’တိ. မယမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ သာဝကာနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေမ – ‘ဧထ တုမှေ၊ အာဝုသော၊ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေထာ’တိ. ဣဓ နော၊ အာဝုသော၊ ကော ဝိသေသော၊ ကော အဓိပ္ပယာသော၊ ကိံ နာနာကရဏံ သမဏဿ ဝါ ဂေါတမဿ အမှာကံ ဝါ၊ ယဒိဒံ – ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနံ၊ အနုသာသနိယာ ဝါ အနုသာသနိ’’န္တိ?

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံသု နပ္ပဋိက္ကောသိံသု၊ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု – ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

‘‘ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိမှ. တေသံ နော၊ ဘန္တေ၊ အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ ယံနူန မယံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျာမာ’တိ. အထ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိမှ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိမှ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိမှ. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ အမှေ၊ ဘန္တေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧတဒဝေါစုံ –

‘‘သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော သာဝကာနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ‘ဧထ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေထာ’တိ. မယမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ သာဝကာနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေမ – ‘ဧထ တုမှေ၊ အာဝုသော၊ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေထာ’တိ. ဣဓ နော၊ အာဝုသော၊ ကော ဝိသေသော၊ ကော အဓိပ္ပယာသော၊ ကိံ နာနာကရဏံ သမဏဿ ဝါ ဂေါတမဿ အမှာကံ ဝါ၊ ယဒိဒံ – ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနံ၊ အနုသာသနိယာ ဝါ အနုသာသနိ’’န္တိ?

‘‘အထ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိမှ နပ္ပဋိက္ကောသိမှ၊ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိမှ – ‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမာ’’’တိ.

‘‘ဧဝံဝါဒိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘အတ္ထိ ပနာဝုသော၊ ပရိယာယော၊ ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဒသ ဟောန္တိ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စတုဒ္ဒသာ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ န စေဝ သမ္ပာယိဿန္တိ၊ ဥတ္တရိဉ္စ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယထာ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိသယသ္မိံ. ‘‘နာဟံ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ၊ ယော ဣမေသံ ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျ၊ အညတြ တထာဂတေန ဝါ တထာဂတသာဝကေန ဝါ ဣတော ဝါ ပန သုတွာ’’.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော၊ ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဒသ ဟောန္တိ? ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော တဒပိ နီဝရဏံ၊ ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ ကာမစ္ဆန္ဒော တဒပိ နီဝရဏံ. ‘ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ’န္တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ. ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ တဒပိ နီဝရဏံ၊ ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ ဗျာပါဒေါ တဒပိ နီဝရဏံ. ‘ဗျာပါဒနီဝရဏ’န္တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ. ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထိနံ တဒပိ နီဝရဏံ၊ ယဒပိ မိဒ္ဓံ တဒပိ နီဝရဏံ. ‘ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ’န္တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ. ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဒ္ဓစ္စံ တဒပိ နီဝရဏံ၊ ယဒပိ ကုက္ကုစ္စံ တဒပိ နီဝရဏံ. ‘ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏ’န္တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ. ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ တဒပိ နီဝရဏံ၊ ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ တဒပိ နီဝရဏံ. ‘ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ’န္တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော၊ ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဒသ ဟောန္တိ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော၊ ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စတုဒ္ဒသ ဟောန္တိ? ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု သတိ တဒပိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု သတိ တဒပိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ပညာယ ပဝိစိနတိ [ပဝိစိနာတိ (က.)] ပဝိစရတိ ပရိဝီမံသမာပဇ္ဇတိ တဒပိ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ပညာယ ပဝိစိနတိ ပဝိစရတိ ပရိဝီမံသမာပဇ္ဇတိ တဒပိ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယိကံ ဝီရိယံ တဒပိ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ စေတသိကံ ဝီရိယံ တဒပိ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဝိတက္ကသဝိစာရာ ပီတိ တဒပိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ အဝိတက္ကအဝိစာရာ ပီတိ တဒပိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယပ္ပဿဒ္ဓိ တဒပိ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ စိတ္တပ္ပဿဒ္ဓိ တဒပိ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ တဒပိ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ အဝိတက္ကအဝိစာရော သမာဓိ တဒပိ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဥပေက္ခာ တဒပိ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဥပေက္ခာ တဒပိ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ‘ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ဣတိ ဟိဒံ ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတိ. တဒမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဒွယံ ဟောတိ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော၊ ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စတုဒ္ဒသာ’’တိ. ဒုတိယံ.