၅. သဂါထကပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ

၁. ပဌမအဘိသန္ဒသုတ္တံ

၁၀၃၇. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုညာဘိသန္ဒာ၊ ကုသလာဘိသန္ဒာ၊ သုခဿာဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. အယံ ပဌမော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အယံ စတုတ္ထော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ပုညာဘိသန္ဒာ၊ ကုသလာဘိသန္ဒာ၊ သုခဿာဟာရာ.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာသမုဒ္ဒေ န သုကရံ ဥဒကဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကာနီ’တိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတာနီ’တိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသဟဿာနီ’တိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတသဟဿာနီ’တိ ဝါတိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာဥဒကက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေဟိ စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘မဟောဒဓိံ အပရိမိတံ မဟာသရံ၊

ဗဟုဘေရဝံ ရတနဂဏာနမာလယံ၊

နဇ္ဇော ယထာ နရဂဏသံဃသေဝိတာ၊

ပုထူ သဝန္တီ ဥပယန္တိ သာဂရံ.

‘‘ဧဝံ နရံ အန္နပါနဝတ္ထဒဒံ၊

သေယျာနိ ပစ္စတ္ထရဏဿ [သဇ္ဇတ္ထရဏဿ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဒါယကံ၊

ပုညဿ ဓာရာ ဥပယန္တိ ပဏ္ဍိတံ၊

နဇ္ဇော ယထာ ဝါရိဝဟာဝ သာဂရ’’န္တိ. ပဌမံ၊

၂. ဒုတိယအဘိသန္ဒသုတ္တံ

၁၀၃၈. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုညာဘိသန္ဒာ၊ ကုသလာဘိသန္ဒာ၊ သုခဿာဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. အယံ ပဌမော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော. အယံ စတုတ္ထော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ပုညာဘိသန္ဒာ၊ ကုသလာဘိသန္ဒာ၊ သုခဿာဟာရာ.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယတ္ထိမာ မဟာနဒိယော သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ၊ သေယျထိဒံ – ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ၊ အစိရဝတီ၊ သရဘူ၊ မဟီ၊ တတ္ထ န သုကရံ ဥဒကဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကာနီ’တိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတာနီ’တိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသဟဿာနီ’တိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတသဟဿာနီ’တိ ဝါတိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာဥဒကက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေဟိ စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ –

‘‘မဟောဒဓိံ အပရိမိတံ မဟာသရံ၊

ဗဟုဘေရဝံ ရတနဂဏာနမာလယံ၊

နဇ္ဇော ယထာ နရဂဏသံဃသေဝိတာ၊

ပုထူ သဝန္တီ ဥပယန္တိ သာဂရံ.

‘‘ဧဝံ နရံ အန္နပါနဝတ္ထဒဒံ၊

သေယျာနိ ပစ္စတ္ထရဏဿ ဒါယကံ၊

ပုညဿ ဓာရာ ဥပယန္တိ ပဏ္ဍိတံ၊

နဇ္ဇော ယထာ ဝါရိဝဟာဝ သာဂရ’’န္တိ. ဒုတိယံ၊

၃. တတိယအဘိသန္ဒသုတ္တံ

၁၀၃၉. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုညာဘိသန္ဒာ၊ ကုသလာဘိသန္ဒာ၊ သုခဿာဟာရာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. အယံ ပဌမော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. အယံ စတုတ္ထော ပုညာဘိသန္ဒော ကုသလာဘိသန္ဒော သုခဿာဟာရော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာ သုခဿာဟာရာ.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ပုညာဘိသန္ဒေဟိ ကုသလာဘိသန္ဒေဟိ သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ န သုကရံ ပုညဿ ပမာဏံ ဂဏေတုံ – ‘ဧတ္တကော ပုညာဘိသန္ဒော၊ ကုသလာဘိသန္ဒော၊ သုခဿာဟာရော’တိ. အထ ခေါ အသင်္ချေယျော အပ္ပမေယျော မဟာပုညက္ခန္ဓော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ –

‘‘ယော ပုညကာမော ကုသလေ ပတိဋ္ဌိတော၊

ဘာဝေတိ မဂ္ဂံ အမတဿ ပတ္တိယာ၊

သော ဓမ္မသာရာဓိဂမော ခယေ ရတော၊

န ဝေဓတိ မစ္စုရာဇာဂမနသ္မိ’’န္တိ [မစ္စုရာဇာဂမိဿတီတိ (သီ. ပီ.)၊ မစ္စုဇရာကမ္ပိသ္မိန္တိ (က.)]. တတိယံ၊

၄. ပဌမမဟဒ္ဓနသုတ္တံ

၁၀၄၀. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ‘အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ’တိ [မဟာဘောဂေါ မဟာယသောတိ (သျာ. ပီ. က.)] ဝုစ္စတိ.

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ၊ ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ‘အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ဒုတိယမဟဒ္ဓနသုတ္တံ

၁၀၄၁. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ‘အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ မဟာယသော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ‘အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ မဟာယသော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. သုဒ္ဓကသုတ္တံ

၁၀၄၂. ‘‘စတူဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော.

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. နန္ဒိယသုတ္တံ

၁၀၄၃. ကပိလဝတ္ထုနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ နန္ဒိယံ သက္ကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတူဟိ ခေါ၊ နန္ဒိယ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’.

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ နန္ဒိယ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ နန္ဒိယ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. သတ္တမံ.

၈. ဘဒ္ဒိယသုတ္တံ

၁၀၄၄. ကပိလဝတ္ထုနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဘဒ္ဒိယံ သက္ကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတူဟိ ခေါ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော.

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ။ပေ။ ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. မဟာနာမသုတ္တံ

၁၀၄၅. ကပိလဝတ္ထုနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မဟာနာမံ သက္ကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတူဟိ ခေါ၊ မဟာနာမ၊ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ။ပေ။ သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’.

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ မဟာနာမ၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ။ပေ။ ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ။ပေ။ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ မဟာနာမ၊ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ. နဝမံ.

၁၀. အင်္ဂသုတ္တံ

၁၀၄၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? သပ္ပုရိသသံသေဝေါ၊ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ၊ ယောနိသောမနသိကာရော၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ – ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနီ’’တိ. ဒသမံ.

သဂါထကပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

အဘိသန္ဒာ တယော ဝုတ္တာ၊ ဒုဝေ မဟဒ္ဓနေန စ၊

သုဒ္ဓံ နန္ဒိယံ ဘဒ္ဒိယံ၊ မဟာနာမင်္ဂေန တေ ဒသာတိ.