၈. သင်္ခဓမသုတ္တံ

၃၆၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌသာဝကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယော ကောစိ ပါဏံ အတိပါတေတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော၊ ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော၊ ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော၊ ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ သဗ္ဗော၊ သော အာပါယိကော နေရယိကော. ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလံ ဝိဟရတိ၊ တေန တေန နီယတီ’တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ၊ ဂါမဏိ၊ ဝိဟရတိ၊ တေန တေန နီယတိ’၊ ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ၊ ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ ကတမော ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ ဝါ သော ပါဏမတိပါတေတိ၊ ယံ ဝါ သော ပါဏံ နာတိပါတေတီ’’တိ? ‘‘ယော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ အပ္ပတရော သော သမယော ယံ သော ပါဏမတိပါတေတိ၊ အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော ယံ သော ပါဏံ နာတိပါတေတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ၊ ဂါမဏိ၊ ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ၊ ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ၊ ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ ယော သော ပုရိသော အဒိန္နာဒါယီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ ကတမော ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ ဝါ သော အဒိန္နံ အာဒိယတိ၊ ယံ ဝါ သော အဒိန္နံ နာဒိယတီ’’တိ. ‘‘ယော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော အဒိန္နာဒါယီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ အပ္ပတရော သော သမယော၊ ယံ သော အဒိန္နံ အာဒိယတိ၊ အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ သော အဒိန္နံ နာဒိယတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ၊ ဂါမဏိ၊ ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ၊ ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ၊ ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ ယော သော ပုရိသော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ ကတမော ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ ဝါ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ၊ ယံ ဝါ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရတီ’’တိ? ‘‘ယော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ အပ္ပတရော သော သမယော ယံ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ၊ အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ၊ ဂါမဏိ၊ ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ၊ ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ၊ ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ ယော သော ပုရိသော မုသာဝါဒီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ ကတမော ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ ဝါ သော မုသာ ဘဏတိ၊ ယံ ဝါ သော မုသာ န ဘဏတီ’’တိ? ‘‘ယော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော မုသာဝါဒီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ၊ အပ္ပတရော သော သမယော၊ ယံ သော မုသာ ဘဏတိ၊ အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော၊ ယံ သော မုသာ န ဘဏတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ၊ ဂါမဏိ၊ ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ၊ ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ၊ ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

‘‘ဣဓ၊ ဂါမဏိ၊ ဧကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ [ဧဝံဒိဋ္ဌီ (က.)] – ‘ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော၊ ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော၊ ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော၊ ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော’တိ. တသ္မိံ ခေါ ပန၊ ဂါမဏိ၊ သတ္ထရိ သာဝကော အဘိပ္ပသန္နော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ပါဏော အတိပါတိတော၊ အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကောတိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ၊ ဂါမဏိ၊ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ အဒိန္နံ အာဒိန္နံ အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကောတိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ၊ ဂါမဏိ၊ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော’တိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ကာမေသု မိစ္ဆာ စိဏ္ဏံ. ‘အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကော’တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ၊ ဂါမဏိ၊ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ၊ သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ မုသာ ဘဏိတံ. ‘အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကော’တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ၊ ဂါမဏိ၊ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဂါမဏိ၊ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော အနေကပရိယာယေန ပါဏာတိပါတံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ၊ ‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. အဒိန္နာဒါနံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ၊ ‘အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဂရဟတိ၊ ဝိဂရဟတိ ‘ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. မုသာဝါဒံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ ‘မုသာဝါဒါ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. တသ္မိံ ခေါ ပန၊ ဂါမဏိ၊ သတ္ထရိ သာဝကော အဘိပ္ပသန္နော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဘဂဝါ ခေါ အနေကပရိယာယေန ပါဏာတိပါတံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ပါဏော အတိပါတိတော ယာဝတကော ဝါ တာဝတကော ဝါ. ယော ခေါ ပန မယာ ပါဏော အတိပါတိတော ယာဝတကော ဝါ တာဝတကော ဝါ၊ တံ န သုဋ္ဌု၊ တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ [အဟဉ္စေ (?)] ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ. န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ [ပါပကမ္မံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ ပါဏာတိပါတံ ပဇဟတိ. အာယတိဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

‘‘‘ဘဂဝါ ခေါ အနေကပရိယာယေန အဒိန္နာဒါနံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ အဒိန္နံ အာဒိန္နံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ. ယံ ခေါ ပန မယာ အဒိန္နံ အာဒိန္နံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ တံ န သုဋ္ဌု၊ တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ၊ န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ အဒိန္နာဒါနံ ပဇဟတိ. အာယတိဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

‘‘‘ဘဂဝါ ခေါ ပန အနေကပရိယာယေန ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ကာမေသု မိစ္ဆာ စိဏ္ဏံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ. ယံ ခေါ ပန မယာ ကာမေသု မိစ္ဆာ စိဏ္ဏံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ တံ န သုဋ္ဌု၊ တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ၊ န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဇဟတိ၊ အာယတိဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

‘‘‘ဘဂဝါ ခေါ ပန အနေကပရိယာယေန မုသာဝါဒံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ၊ မုသာဝါဒါ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ မုသာ ဘဏိတံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ. ယံ ခေါ ပန မယာ မုသာ ဘဏိတံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ တံ န သုဋ္ဌု၊ တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ၊ န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ မုသာဝါဒံ ပဇဟတိ၊ အာယတိဉ္စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

‘‘သော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဘိဇ္ဈံ ပဟာယ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ. ဗျာပါဒပ္ပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ.

‘‘သ ခေါ သော၊ ဂါမဏိ၊ အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ၊ တထာ ဒုတိယံ၊ တထာ တတိယံ၊ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ၊ ဂါမဏိ၊ ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ ဧဝံ ဘာဝိတာယ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာယ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ၊ န တံ တတြာဝသိဿတိ၊ န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ.

‘‘သ ခေါ သော၊ ဂါမဏိ၊ အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ။ပေ။ မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ။ပေ။. ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ၊ တထာ ဒုတိယံ၊ တထာ တတိယံ၊ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ၊ ဂါမဏိ၊ ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ ဧဝံ ဘာဝိတာယ ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာယ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ၊ န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.