၉. ကုလသုတ္တံ

၃၆၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန နာဠန္ဒာ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ.

တေန ခေါ ပန သမယေန နာဠန္ဒာ ဒုဗ္ဘိက္ခာ ဟောတိ ဒွီဟိတိကာ သေတဋ္ဌိကာ သလာကာဝုတ္တာ. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော နာဠန္ဒာယံ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌသာဝကော ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ တွံ၊ ဂါမဏိ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. ဧဝံ တေ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိဿတိ – ‘အသိဗန္ဓကပုတ္တေန ဂါမဏိနာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံမဟာနုဘာဝဿ ဝါဒေါ အာရောပိတော’’’တိ.

‘‘ကထံ ပနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံမဟာနုဘာဝဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ? ‘‘ဧဟိ တွံ၊ ဂါမဏိ၊ ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘နနု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ [အနုဒယံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’တိ? သစေ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘ဧဝံ၊ ဂါမဏိ၊ တထာဂတော အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’တိ၊ တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘အထ ကိဉ္စရဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဒွီဟိတိကေ သေတဋ္ဌိကေ သလာကာဝုတ္တေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ စာရိကံ စရတိ? ဥစ္ဆေဒါယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော၊ အနယာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော၊ ဥပဃာတာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော’တိ! ဣမံ ခေါ တေ၊ ဂါမဏိ၊ သမဏော ဂေါတမော ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော နေဝ သက္ခတိ [သက္ခိတိ (သီ.) မ. နိ. ၂.၈၃] ဥဂ္ဂိလိတုံ၊ နေဝ သက္ခတိ ဩဂိလိတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘နနု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဂါမဏိ၊ တထာဂတော အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ၊ အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ. ‘‘အထ ကိဉ္စရဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဒွီဟိတိကေ သေတဋ္ဌိကေ သလာကာဝုတ္တေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ စာရိကံ စရတိ? ဥစ္ဆေဒါယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော၊ အနယာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော၊ ဥပဃာတာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော’’တိ. ‘‘ဣတော သော၊ ဂါမဏိ၊ ဧကနဝုတိကပ္ပေ [ဧကနဝုတော ကပ္ပေါ (သျာ. ကံ.)၊ ဧကနဝုတိကပ္ပေါ (ပီ.)] ယမဟံ အနုဿရာမိ၊ နာဘိဇာနာမိ ကိဉ္စိ ကုလံ ပက္ကဘိက္ခာနုပ္ပဒါနမတ္တေန ဥပဟတပုဗ္ဗံ. အထ ခေါ ယာနိ တာနိ ကုလာနိ အဍ္ဎာနိ မဟဒ္ဓနာနိ မဟာဘောဂါနိ ပဟူတဇာတရူပရဇတာနိ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏာနိ ပဟူတဓနဓညာနိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဒါနသမ္ဘူတာနိ စေဝ သစ္စသမ္ဘူတာနိ စ သာမညသမ္ဘူတာနိ စ. အဋ္ဌ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ ဟေတူ၊ အဋ္ဌ ပစ္စယာ ကုလာနံ ဥပဃာတာယ. ရာဇတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ စောရတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အဂ္ဂိတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဥဒကတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ နိဟိတံ ဝါ ဌာနာ ဝိဂစ္ဆတိ [နိဟိတံ ဝါ နာဓိဂစ္ဆန္တိ (သီ. ပီ.)]၊ ဒုပ္ပယုတ္တာ ဝါ ကမ္မန္တာ ဝိပဇ္ဇန္တိ၊ ကုလေ ဝါ ကုလင်္ဂါရောတိ [ကုလာနံ ဝါ ကုလင်္ဂါရော (သီ.)] ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယော တေ ဘောဂေ ဝိကိရတိ ဝိဓမတိ ဝိဒ္ဓံသေတိ၊ အနိစ္စတာယေ အဋ္ဌမီတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ အဋ္ဌ ဟေတူ၊ အဋ္ဌ ပစ္စယာ ကုလာနံ ဥပဃာတာယ. ဣမေသု ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ အဋ္ဌသု ဟေတူသု၊ အဋ္ဌသု ပစ္စယေသု သံဝိဇ္ဇမာနေသု ယော မံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဥစ္ဆေဒါယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော၊ အနယာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော၊ ဥပဃာတာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော’တိ၊ တံ၊ ဂါမဏိ၊ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. နဝမံ.