၁. ပဌမဂိလာနသုတ္တံ

၇၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမုကသ္မိံ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရေ အညတရော ဘိက္ခု နဝေါ အပ္ပညာတော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ နဝဝါဒဉ္စ သုတွာ ဂိလာနဝါဒဉ္စ၊ ‘‘အပ္ပညာတော ဘိက္ခူ’’တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန မဉ္စကေ သမဓောသိ [သမဉ္စောသိ (သီ.)၊ သမတေသိ (သျာ. ကံ.)၊ သမဉ္စောပိ (ပီ.)]. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ၊ ဘိက္ခု၊ မာ တွံ မဉ္စကေ သမဓောသိ. သန္တိမာနိ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ၊ တတ္ထာဟံ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ၊ ဘိက္ခု၊ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ၊ ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ?

‘‘န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ၊ ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’တိ.

‘‘ကစ္စိ တေ၊ ဘိက္ခု၊ န ကိဉ္စိ ကုက္ကုစ္စံ၊ န ကောစိ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ?

‘‘တဂ္ဃ မေ၊ ဘန္တေ၊ အနပ္ပကံ ကုက္ကုစ္စံ၊ အနပ္ပကော ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ.

‘‘ကစ္စိ ပန တံ [တွံ (သီ.)၊ တေ (သျာ. ကံ. က.)]၊ ဘိက္ခု၊ အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ?

‘‘န ခေါ မံ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ [နော ဟေတံ ဘန္တေ (ပီ. က.)].

‘‘နော စေ ကိရ တေ၊ ဘိက္ခု၊ အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတိ၊ အထ ကိဉ္စ [အထ ကိသ္မိဉ္စ (သီ.)၊ အထ ဘိက္ခု ကိသ္မိဉ္စ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] တေ ကုက္ကုစ္စံ ကော စ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ?

‘‘န ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ.

‘‘နော စေ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ၊ အထ ကိမတ္ထံ စရဟိ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသီ’’တိ?

‘‘ရာဂဝိရာဂတ္ထံ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ရာဂဝိရာဂတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ. ရာဂဝိရာဂတ္ထော ဟိ၊ ဘိက္ခု၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော. တံ ကိံ မညသိ ဘိက္ခု၊ စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ။ပေ။ သောတံ။ ဃာနံ။ ဇိဝှါ။ ကာယော။ မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စော၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခု၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ သောတသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ပေ။ မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ၊ ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ တဿ ဘိက္ခုနော ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. ပဌမံ.