၉. လောဟိစ္စသုတ္တံ

၁၃၂. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဝန္တီသု ဝိဟရတိ မက္ကရကတေ [မက္ကရကဋေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] အရညကုဋိကာယံ. အထ ခေါ လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ ယေနာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ အရညကုဋိကာ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိတော ပရိတော ကုဋိကာယ အနုစင်္ကမန္တိ အနုဝိစရန္တိ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ ကာနိစိ ကာနိစိ သေလေယျကာနိ ကရောန္တိ [သေလိဿကာနိ ကရောန္တာ (သီ.)] – ‘‘ဣမေ ပန မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ဣဗ္ဘာ ကဏှာ [ကိဏှာ (သီ. ပီ.)] ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာ၊ ဣမေသံ ဘရတကာနံ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ အပစိတာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဝိဟာရာ နိက္ခမိတွာ တေ မာဏဝကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ မာဏဝကာ သဒ္ဒမကတ္ထ၊ ဓမ္မံ ဝေါ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ တေ မာဏဝကာ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေ မာဏဝကေ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘သီလုတ္တမာ ပုဗ္ဗတရာ အဟေသုံ၊

တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ပုရာဏံ သရန္တိ၊

ဂုတ္တာနိ ဒွါရာနိ သုရက္ခိတာနိ၊

အဟေသုံ တေသံ အဘိဘုယျ ကောဓံ.

‘‘ဓမ္မေ စ ဈာနေ စ ရတာ အဟေသုံ၊

တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ပုရာဏံ သရန္တိ၊

ဣမေ စ ဝေါက္ကမ္မ ဇပါမသေတိ၊

ဂေါတ္တေန မတ္တာ ဝိသမံ စရန္တိ.

‘‘ကောဓာဘိဘူတာ ပုထုအတ္တဒဏ္ဍာ [ကောဓာဘိဘူတာသုပုထုတ္တဒဏ္ဍာ (သျာ. ကံ. က.)]၊

ဝိရဇ္ဇမာနာ သတဏှာတဏှေသု၊

အဂုတ္တဒွါရဿ ဘဝန္တိ မောဃာ၊

သုပိနေဝ လဒ္ဓံ ပုရိသဿ ဝိတ္တံ.

‘‘အနာသကာ ထဏ္ဍိလသာယိကာ စ၊

ပါတော သိနာနဉ္စ တယော စ ဝေဒါ.

‘‘ခရာဇိနံ ဇဋာပင်္ကော၊ မန္တာ သီလဗ္ဗတံ တပေါ၊

ကုဟနာ ဝင်္ကဒဏ္ဍာ စ၊ ဥဒကာစမနာနိ စ.

‘‘ဝဏ္ဏာ ဧတေ ဗြာဟ္မဏာနံ၊ ကတာ ကိဉ္စိက္ခဘာဝနာ၊

စိတ္တဉ္စ သုသမာဟိတံ၊ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ၊

အခိလံ သဗ္ဗဘူတေသု၊ သော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မပတ္တိယာ’’တိ.

အထ ခေါ တေ မာဏဝကာ ကုပိတာ အနတ္တမနာ ယေန လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ လောဟိစ္စံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယဂ္ဃေ! ဘဝံ ဇာနေယျ၊ သမဏော မဟာကစ္စာနော ဗြာဟ္မဏာနံ မန္တေ [မန္တံ (က.)] ဧကံသေန အပဝဒတိ၊ ပဋိက္ကောသတီ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ကုပိတော အဟောသိ အနတ္တမနော. အထ ခေါ လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ ယောဟံ အညဒတ္ထု မာဏဝကာနံယေဝ သုတွာ သမဏံ မဟာကစ္စာနံ အက္ကောသေယျံ [အက္ကောသေယျံ ဝိရုဇ္ဈေယျံ (သျာ. ကံ. က.)] ပရိဘာသေယျံ. ယံနူနာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

အထ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမံသု နု ခွိဓ၊ ဘော ကစ္စာန၊ အမှာကံ သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ’’တိ? ‘‘အာဂမံသု ခွိဓ တေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ’’တိ. ‘‘အဟု ပန ဘောတော ကစ္စာနဿ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘အဟု ခေါ မေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန ဘောတော ကစ္စာနဿ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ –

‘‘သီလုတ္တမာ ပုဗ္ဗတရာ အဟေသုံ၊

တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ပုရာဏံ သရန္တိ၊။ပေ။၊

အခိလံ သဗ္ဗဘူတေသု၊

သော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မပတ္တိယာ’’တိ.

‘‘ဧဝံ ခေါ မေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

‘‘‘အဂုတ္တဒွါရော’တိ [အဂုတ္တဒွါရော အဂုတ္တဒွါရောတိ (က.)] ဘဝံ ကစ္စာနော အာဟ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ အဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧကစ္စော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ၊ အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ [အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ (သျာ. ကံ. ပီ. က.) ဥပရိ အာသီဝိသဝဂ္ဂေ အဝဿုတသုတ္တေ ပန ‘‘အနုပဋ္ဌိတကာယဿတီ’’တွေဝ သဗ္ဗတ္ထ ဒိဿတိ] စ ဝိဟရတိ၊ ပရိတ္တစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ အဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ စ ဓမ္မေ ဗျာပဇ္ဇတိ၊ အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ၊ ပရိတ္တစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘော ကစ္စာန! ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အဂုတ္တဒွါရောဝ သမာနော အဂုတ္တဒွါရောတိ အက္ခာတော.

‘‘‘ဂုတ္တဒွါရော’တိ ဘဝံ ကစ္စာနော အာဟ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတိ၊ ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ၊ အပ္ပမာဏစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ နာဓိမုစ္စတိ၊ အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ န ဗျာပဇ္ဇတိ၊ ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ၊ အပ္ပမာဏစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ.

‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘော ကစ္စာန! ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတာ ကစ္စာနေန ဂုတ္တဒွါရောဝ သမာနော ဂုတ္တဒွါရောတိ အက္ခာတော. အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ကစ္စာန! သေယျထာပိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ၊ ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ၊ မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ၊ အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ၊ စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ၊ ဧဝမေဝံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ တံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မဉ္စ၊ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. ယထာ စ ဘဝံ ကစ္စာနော မက္ကရကတေ ဥပါသကကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ၊ ဧဝမေဝ လောဟိစ္စကုလံ ဥပသင်္ကမတု. တတ္ထ ယေ မာဏဝကာ ဝါ မာဏဝိကာ ဝါ ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ အဘိဝါဒေဿန္တိ ပစ္စုဋ္ဌိဿန္တိ အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ ဒဿန္တိ၊ တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. နဝမံ.