၇. ခဇ္ဇနီယသုတ္တံ

၇၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရမာနာ အနုဿရန္တိ သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ. ကတမေ ပဉ္စ? ‘ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဿရမာနော ရူပံယေဝ အနုဿရတိ. ‘ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဿရမာနော ဝေဒနံယေဝ အနုဿရတိ. ‘ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ။ ‘ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ။ ‘ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဿရမာနော ဝိညာဏမေဝ အနုဿရတိ’’.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ ဝဒေထ? ရုပ္ပတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကေန ရုပ္ပတိ? သီတေနပိ ရုပ္ပတိ၊ ဥဏှေနပိ ရုပ္ပတိ၊ ဇိဃစ္ဆာယပိ ရုပ္ပတိ၊ ပိပါသာယပိ ရုပ္ပတိ၊ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေနပိ [။ သိရိံသပသမ္ဖဿေနပိ (သီ. ပီ.)] ရုပ္ပတိ. ရုပ္ပတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနံ ဝဒေထ? ဝေဒယတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝေဒနာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ ဝေဒယတိ? သုခမ္ပိ ဝေဒယတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒယတိ၊ အဒုက္ခမသုခမ္ပိ ဝေဒယတိ. ဝေဒယတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝေဒနာ’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သညံ ဝဒေထ? သဉ္ဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သညာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သဉ္ဇာနာတိ? နီလမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ ပီတကမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ လောဟိတကမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ ဩဒါတမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ. သဉ္ဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သညာ’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရေ ဝဒေထ? သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သင်္ခါရာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ? ရူပံ ရူပတ္တာယ [ရူပတ္ထာယ (က.)] သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ဝေဒနံ ဝေဒနတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ သညံ သညတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ သင်္ခါရေ သင်္ခါရတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ဝိညာဏံ ဝိညာဏတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ. သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သင်္ခါရာ’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏံ ဝဒေထ? ဝိဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝိညာဏ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ ဝိဇာနာတိ? အမ္ဗိလမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ တိတ္တကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ ကဋုကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ မဓုရမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ ခါရိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ အခါရိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ လောဏိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ အလောဏိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ. ဝိဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝိညာဏ’န္တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ရူပေန ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ရူပေန ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ရူပေန ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ရူပံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ရူပေန ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ရူပေန ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတသ္မိံ ရူပသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတံ ရူပံ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတာယ ဝေဒနာယ အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတံ ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ သညာယ ခဇ္ဇာမိ။ပေ။ အဟံ ခေါ ဧတရဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမီတိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတေ သင်္ခါရေ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတေသု သင်္ခါရေသု အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတေ သင်္ခါရေ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတသ္မိံ ဝိညာဏသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတံ ဝိညာဏံ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ၊ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ။ပေ။ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ၊ ပဇဟတိ [နော (သီ.)]၊ န ဥပါဒိယတိ၊ ဝိသိနေတိ [နော (သီ.)]၊ န ဥဿိနေတိ၊ ဝိဓူပေတိ [နော (သီ.)]၊ န သန္ဓူပေတိ. ကိဉ္စ အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ? ရူပံ အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ၊ ဝေဒနံ ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ. ကိဉ္စ ပဇဟတိ၊ န ဥပါဒိယတိ? ရူပံ ပဇဟတိ၊ န ဥပါဒိယတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ ပဇဟတိ၊ န ဥပါဒိယတိ. ကိဉ္စ ဝိသိနေတိ၊ န ဥဿိနေတိ? ရူပံ ဝိသိနေတိ၊ န ဥဿိနေတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ ဝိသိနေတိ၊ န ဥဿိနေတိ. ကိဉ္စ ဝိဓူပေတိ၊ န သန္ဓူပေတိ? ရူပံ ဝိဓူပေတိ၊ န သန္ဓူပေတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ ဝိဓူပေတိ၊ န သန္ဓူပေတိ.

‘‘ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဝေဒနာယပိ။ သညာယပိ။ သင်္ခါရေသုပိ။ ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ၊ အပစိနိတွာ ဌိတော နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ၊ ပဇဟိတွာ ဌိတော နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ၊ ဝိသိနေတွာ ဌိတော နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ. ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ? အပစိနိတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ၊ အပစိနိတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ. အပစိနိတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ? ပဇဟိတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ၊ ပဇဟိတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ. ပဇဟိတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ? ဝိသိနေတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ၊ ဝိသိနေတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ. ဝိသိနေတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ? ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ၊ ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ. ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ဧဝံဝိမုတ္တစိတ္တံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုံ သဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ သပဇာပတိကာ အာရကာဝ နမဿန္တိ –

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည၊ နမော တေ ပုရိသုတ္တမ၊

ယဿ တေ နာဘိဇာနာမ၊ ယမ္ပိ နိဿာယ ဈာယသီ’’တိ. သတ္တမံ၊