၈. ခဇ္ဇနီယဝဂ္ဂေါ

၁. အဿာဒသုတ္တံ

၇၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အဿုတဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရာနံ။ ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သုတဝါ စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာ ။ သညာယ။ သင်္ခါရာနံ။ ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. သမုဒယသုတ္တံ

၇၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အဿုတဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရာနံ။ ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သုတဝါ စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရာနံ။ ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. ဒုတိယသမုဒယသုတ္တံ

၇၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သုတဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရာနံ။ ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.

၄. အရဟန္တသုတ္တံ

၇၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဒနာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.

‘‘ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဝေဒနာယပိ။ သညာယပိ။ သင်္ခါရေသုပိ။ ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာဝါသာ၊ ယာဝတာ ဘဝဂ္ဂံ၊ ဧတေ အဂ္ဂါ၊ ဧတေ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ ယဒိဒံ အရဟန္တော’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘သုခိနော ဝတ အရဟန္တော၊ တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အသ္မိမာနော သမုစ္ဆိန္နော၊ မောဟဇာလံ ပဒါလိတံ.

‘‘အနေဇံ တေ အနုပ္ပတ္တာ၊ စိတ္တံ တေသံ အနာဝိလံ၊

လောကေ အနုပလိတ္တာ တေ၊ ဗြဟ္မဘူတာ အနာသဝါ.

‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိညာယ၊ သတ္တ သဒ္ဓမ္မဂေါစရာ၊

ပသံသိယာ သပ္ပုရိသာ၊ ပုတ္တာ ဗုဒ္ဓဿ ဩရသာ.

‘‘သတ္တရတနသမ္ပန္နာ၊ တီသု သိက္ခာသု သိက္ခိတာ၊

အနုဝိစရန္တိ မဟာဝီရာ၊ ပဟီနဘယဘေရဝါ.

‘‘ဒသဟင်္ဂေဟိ သမ္ပန္နာ၊ မဟာနာဂါ သမာဟိတာ၊

ဧတေ ခေါ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ၊ တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ.

‘‘အသေခဉာဏမုပ္ပန္နံ၊ အန္တိမောယံ [အန္တိမဿ (က.)] သမုဿယော၊

ယော သာရော ဗြဟ္မစရိယဿ၊ တသ္မိံ အပရပစ္စယာ.

‘‘ဝိဓာသု န ဝိကမ္ပန္တိ၊ ဝိပ္ပမုတ္တာ ပုနဗ္ဘဝါ၊

ဒန္တဘူမိမနုပ္ပတ္တာ၊ တေ လောကေ ဝိဇိတာဝိနော.

‘‘ဥဒ္ဓံ တိရိယံ အပါစီနံ၊ နန္ဒီ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ၊

နဒန္တိ တေ သီဟနာဒံ၊ ဗုဒ္ဓါ လောကေ အနုတ္တရာ’’တိ. စတုတ္ထံ၊

၅. ဒုတိယအရဟန္တသုတ္တံ

၇၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ။ပေ။ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.

၆. သီဟသုတ္တံ

၇၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သီဟော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိဂရာဇာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမတိ၊ အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘတိ၊ ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတိ၊ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒတိ၊ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကမတိ. ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ သီဟဿ မိဂရညော နဒတော သဒ္ဒံ သုဏန္တိ၊ ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ ဗိလံ ဗိလာသယာ ပဝိသန္တိ၊ ဒကံ ဒကာသယာ ပဝိသန္တိ၊ ဝနံ ဝနာသယာ ပဝိသန္တိ၊ အာကာသံ ပက္ခိနော ဘဇန္တိ. ယေပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရညော နာဂါ ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု၊ ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗဒ္ဓါ၊ တေပိ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သမ္ပဒါလေတွာ ဘီတာ မုတ္တကရီသံ စဇမာနာ [မောစန္တာ (ပီ. က.)]၊ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယန္တိ. ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီဟော မိဂရာဇာ တိရစ္ဆာနဂတာနံ ပါဏာနံ၊ ဧဝံ မဟေသက္ခော၊ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယဒါ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဣတိ ရူပံ၊ ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော၊ ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော၊ ဣတိ ဝေဒနာ။ ဣတိ သညာ။ ဣတိ သင်္ခါရာ။ ဣတိ ဝိညာဏံ၊ ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော၊ ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. ယေပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ ဥစ္စေသု ဝိမာနေသု စိရဋ္ဌိတိကာ တေပိ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ – ‘အနိစ္စာဝ ကိရ၊ ဘော၊ မယံ သမာနာ နိစ္စမှာတိ အမညိမှ. အဒ္ဓုဝါဝ ကိရ၊ ဘော၊ မယံ သမာနာ ဓုဝမှာတိ အမညိမှ. အသဿတာဝ ကိရ၊ ဘော၊ မယံ သမာနာ သဿတမှာတိ အမညိမှ. မယမ္ပိ ကိရ၊ ဘော၊ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အသဿတာ သက္ကာယပရိယာပန္နာ’တိ. ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော သဒေဝကဿ လောကဿ၊ ဧဝံ မဟေသက္ခော၊ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ပေ။ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ အဘိညာယ၊ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ၊

သဒေဝကဿ လောကဿ၊ သတ္ထာ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

‘‘သက္ကာယဉ္စ နိရောဓဉ္စ၊ သက္ကာယဿ စ သမ္ဘဝံ၊

အရိယဉ္စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ၊ ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

‘‘ယေပိ ဒီဃာယုကာ ဒေဝါ၊ ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော၊

ဘီတာ သန္တာသမာပါဒုံ၊ သီဟဿေဝိတရေ မိဂါ.

အဝီတိဝတ္တာ သက္ကာယံ၊ အနိစ္စာ ကိရ ဘော မယံ၊

သုတွာ အရဟတော ဝါကျံ၊ ဝိပ္ပမုတ္တဿ တာဒိနော’’တိ. ဆဋ္ဌံ၊

၇. ခဇ္ဇနီယသုတ္တံ

၇၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရမာနာ အနုဿရန္တိ သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ. ကတမေ ပဉ္စ? ‘ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဿရမာနော ရူပံယေဝ အနုဿရတိ. ‘ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဿရမာနော ဝေဒနံယေဝ အနုဿရတိ. ‘ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ။ ‘ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ။ ‘ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဿရမာနော ဝိညာဏမေဝ အနုဿရတိ’’.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ ဝဒေထ? ရုပ္ပတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကေန ရုပ္ပတိ? သီတေနပိ ရုပ္ပတိ၊ ဥဏှေနပိ ရုပ္ပတိ၊ ဇိဃစ္ဆာယပိ ရုပ္ပတိ၊ ပိပါသာယပိ ရုပ္ပတိ၊ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေနပိ [။ သိရိံသပသမ္ဖဿေနပိ (သီ. ပီ.)] ရုပ္ပတိ. ရုပ္ပတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနံ ဝဒေထ? ဝေဒယတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝေဒနာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ ဝေဒယတိ? သုခမ္ပိ ဝေဒယတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒယတိ၊ အဒုက္ခမသုခမ္ပိ ဝေဒယတိ. ဝေဒယတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝေဒနာ’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သညံ ဝဒေထ? သဉ္ဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သညာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သဉ္ဇာနာတိ? နီလမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ ပီတကမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ လောဟိတကမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ ဩဒါတမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ. သဉ္ဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သညာ’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရေ ဝဒေထ? သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သင်္ခါရာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ? ရူပံ ရူပတ္တာယ [ရူပတ္ထာယ (က.)] သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ဝေဒနံ ဝေဒနတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ သညံ သညတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ သင်္ခါရေ သင်္ခါရတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ဝိညာဏံ ဝိညာဏတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ. သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘သင်္ခါရာ’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏံ ဝဒေထ? ဝိဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝိညာဏ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ ဝိဇာနာတိ? အမ္ဗိလမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ တိတ္တကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ ကဋုကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ မဓုရမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ ခါရိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ အခါရိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ လောဏိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ၊ အလောဏိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ. ဝိဇာနာတီတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မာ ‘ဝိညာဏ’န္တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ရူပေန ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ရူပေန ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ရူပေန ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ရူပံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ရူပေန ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ရူပေန ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတသ္မိံ ရူပသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတံ ရူပံ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတာယ ဝေဒနာယ အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတံ ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ သညာယ ခဇ္ဇာမိ။ပေ။ အဟံ ခေါ ဧတရဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမီတိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတေ သင်္ခါရေ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတေသု သင်္ခါရေသု အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတေ သင်္ခါရေ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇိံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒေယျံ၊ အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇေယျံ၊ သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတသ္မိံ ဝိညာဏသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ၊ အနာဂတံ ဝိညာဏံ နာဘိနန္ဒတိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ၊ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ။ပေ။ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ၊ ပဇဟတိ [နော (သီ.)]၊ န ဥပါဒိယတိ၊ ဝိသိနေတိ [နော (သီ.)]၊ န ဥဿိနေတိ၊ ဝိဓူပေတိ [နော (သီ.)]၊ န သန္ဓူပေတိ. ကိဉ္စ အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ? ရူပံ အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ၊ ဝေဒနံ ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အပစိနာတိ၊ နော အာစိနာတိ. ကိဉ္စ ပဇဟတိ၊ န ဥပါဒိယတိ? ရူပံ ပဇဟတိ၊ န ဥပါဒိယတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ ပဇဟတိ၊ န ဥပါဒိယတိ. ကိဉ္စ ဝိသိနေတိ၊ န ဥဿိနေတိ? ရူပံ ဝိသိနေတိ၊ န ဥဿိနေတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ ဝိသိနေတိ၊ န ဥဿိနေတိ. ကိဉ္စ ဝိဓူပေတိ၊ န သန္ဓူပေတိ? ရူပံ ဝိဓူပေတိ၊ န သန္ဓူပေတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ ဝိဓူပေတိ၊ န သန္ဓူပေတိ.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ၊ အပစိနိတွာ ဌိတော နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ၊ ပဇဟိတွာ ဌိတော နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ၊ ဝိသိနေတွာ ဌိတော နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ. ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ? အပစိနိတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ၊ အပစိနိတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ. အပစိနိတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ? ပဇဟိတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ၊ ပဇဟိတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ. ပဇဟိတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ? ဝိသိနေတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ၊ ဝိသိနေတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ. ဝိသိနေတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ? ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ၊ ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ. ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ဧဝံဝိမုတ္တစိတ္တံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုံ သဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ သပဇာပတိကာ အာရကာဝ နမဿန္တိ –

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည၊ နမော တေ ပုရိသုတ္တမ၊

ယဿ တေ နာဘိဇာနာမ၊ ယမ္ပိ နိဿာယ ဈာယသီ’’တိ. သတ္တမံ၊

၈. ပိဏ္ဍောလျသုတ္တံ

၈၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏာမေတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကပိလဝတ္ထုံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန မဟာဝနံ တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဗေလုဝလဋ္ဌိကာယ မူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.

အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘မယာ ခေါ ဘိက္ခုသံဃော ပဗာဠှော. သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ မမံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ တေသံ မမံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ။ပေ။ တေသံ မမံ အလဘန္တာနံ ဒဿနာယ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. ယံနူနာဟံ ယထေဝ မယာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှေယျံ ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ [သမ္မိဉ္ဇိတံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေတံ၊ ဘဂဝါ၊ ဧဝမေတံ၊ သုဂတ! ဘဂဝတော၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုသံဃော ပဗာဠှော. သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ တေသံ ဘဂဝန္တံ အလဘန္တာနံ ဒဿနာယ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ၊ အဘိဝဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. ယထေဝ ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန နိဂြောဓာရာမော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ [အဘိသင်္ခါရေသိ (သျာ. ကံ.)၊ အဘိသင်္ခါယိ (ပီ.)၊ အဘိသင်္ခရောတိ (က.)] ယထာ တေ ဘိက္ခူ (ဧကဒွီဟိကာယ သာရဇ္ဇမာနရူပါ ယေနာဟံ [ယေန ဘဂဝါ (?)] တေနုပသင်္ကမေယျုံ. တေပိ ဘိက္ခူ ) [( ) သီ. သျာ. ကံ. ပေါတ္ထကေသု နတ္ထိ] ဧကဒွီဟိကာယ သာရဇ္ဇမာနရူပါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘အန္တမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇီဝိကာနံ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျံ. အဘိသာပေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကသ္မိံ ပိဏ္ဍောလော ဝိစရသိ ပတ္တပါဏီတိ. တဉ္စ ခေါ ဧတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တာ ဥပေန္တိ အတ္ထဝသိကာ၊ အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ၊ နေဝ ရာဇာဘိနီတာ၊ န စောရာဘိနီတာ၊ န ဣဏဋ္ဋာ၊ န ဘယဋ္ဋာ၊ န အာဇီဝိကာပကတာ၊ အပိ စ ခေါ ဩတိဏ္ဏာမှ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာတိ.

‘‘ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တော. သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဝါလာတံ ဥဘတောပဒိတ္တံ မဇ္ဈေ ဂူထဂတံ၊ နေဝ ဂါမေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ၊ နာရညေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ. တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ ဂိဟိဘောဂါ စ ပရိဟီနော၊ သာမညတ္ထဉ္စ န ပရိပူရေတိ.

‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အကုသလဝိတက္ကာ – ကာမဝိတက္ကော၊ ဗျာပါဒဝိတက္ကော၊ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. ဣမေ စ ဘိက္ခဝေ၊ တယော အကုသလဝိတက္ကာ ကွ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? စတူသု ဝါ သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တဿ ဝိဟရတော အနိမိတ္တံ ဝါ သမာဓိံ ဘာဝယတော. ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလမေဝ အနိမိတ္တော သမာဓိ ဘာဝေတုံ. အနိမိတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော.

‘‘ဒွေမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒိဋ္ဌိယော – ဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ. တတြ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ တံ ကိဉ္စိ လောကသ္မိံ ယမဟံ ဥပါဒိယမာနော န ဝဇ္ဇဝါ အဿ’န္တိ? သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ နု ခေါ တံ ကိဉ္စိ လောကသ္မိံ ယမဟံ ဥပါဒိယမာနော န ဝဇ္ဇဝါ အဿံ. အဟဉှိ ရူပညေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယေယျံ ဝေဒနညေဝ။ သညညေဝ။ သင်္ခါရေယေဝ ဝိညာဏညေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယေယျံ. တဿ မေ အဿ [အယံ (က.)] ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝေယျုံ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော အဿာ’’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ။ပေ။ တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ ပဿံ။ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ပါလိလေယျသုတ္တံ

၈၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကောသမ္ဗိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကောသမ္ဗိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော စာရိကံ ပက္ကာမိ.

အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧသာဝုသော၊ အာနန္ဒ၊ ဘဂဝါ သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော စာရိကံ ပက္ကန္တော’’တိ. ‘‘ယသ္မိံ၊ အာဝုသော၊ သမယေ ဘဂဝါ သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော စာရိကံ ပက္ကမတိ၊ ဧကောဝ ဘဂဝါ တသ္မိံ သမယေ ဝိဟရိတုကာမော ဟောတိ၊ န ဘဂဝါ တသ္မိံ သမယေ ကေနစိ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗော ဟောတီ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ပါလိလေယျကံ [ပါရိလေယျကံ (သီ. ပီ.)] တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါလိလေယျကေ ဝိဟရတိ ဘဒ္ဒသာလမူလေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘စိရဿုတာ ခေါ နော၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဓမ္မီ ကထာ၊ ဣစ္ဆာမ မယံ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဓမ္မိံ ကထံ သောတု’’န္တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ပါလိလေယျကံ ဘဒ္ဒသာလမူလံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ ဘိက္ခုနော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝိစယသော ဒေသိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော၊ ဝိစယသော ဒေသိတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ၊ ဝိစယသော ဒေသိတာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ၊ ဝိစယသော ဒေသိတာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ဝိစယသော ဒေသိတာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ ဝိစယသော ဒေသိတာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ၊ ဝိစယသော ဒေသိတာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ ဝိစယသော ဒေသိတော အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဧဝံ ဝိစယသော ဒေသိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ဝိစယသော ဒေသိတေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မေ အထ စ ပနိဓေကစ္စဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ကထံ နု ခေါ ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’’တိ?

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ၊ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သာပိ ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သောပိ ဖဿော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ။ သာပိ ဝေဒနာ။ သောပိ ဖဿော။ သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ အတ္တနိ ရူပံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ။ သာပိ ဝေဒနာ။ သောပိ ဖဿော။ သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ န အတ္တနိ ရူပံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေ ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ ။ သာပိ ဝေဒနာ။ သောပိ ဖဿော။ သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော။ပေ။ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ၊ န အတ္တနိ ရူပံ၊ န ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ဝေဒနာဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ အတ္တနိ ဝေဒနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ဝေဒနာယ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ သညံ။ အပိ စ ခေါ သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ သင်္ခါရဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ အတ္တနိ သင်္ခါရေ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ သင်္ခါရေသု အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ဝိညာဏဝန္တံ အတ္တာနံ၊ အပိ စ ခေါ အတ္တနိ ဝိညာဏံ၊ အပိ စ ခေါ ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော။ပေ။ ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေ ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ။ သာပိ ဝေဒနာ။ သောပိ ဖဿော ။ သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န သညံ။ န သင်္ခါရေ။ န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ အပိ စ ခေါ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော၊ သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဿတဒိဋ္ဌိ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော။ပေ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ဝေဒနံ ။ န သညံ။ န သင်္ခါရေ။ န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ နာပိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော၊ သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ. အပိ စ ခေါ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘နော စဿံ နော စ မေ သိယာ နာဘဝိဿံ န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော။ပေ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.

‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ဝေဒနံ။ န သညံ။ န သင်္ခါရေ။ န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ။ပေ။ န ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ နာပိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော၊ သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ၊ နာပိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘နော စဿံ နော စ မေ သိယာ နာဘဝိဿံ န မေ ဘဝိဿတီ’တိ၊ အပိ စ ခေါ ကင်္ခီ ဟောတိ ဝိစိကိစ္ဆီ အနိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ. ယာ ခေါ ပန သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကင်္ခိတာ ဝိစိကိစ္ဆိတာ အနိဋ္ဌင်္ဂတတာ သဒ္ဓမ္မေ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ၊ တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သာပိ ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သောပိ ဖဿော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ပုဏ္ဏမသုတ္တံ

၈၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဇ္ဈောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ.

အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆေယျာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ ကိဉ္စိဒေဝ [ကဉ္စိဒေဝ (?)] ဒေသံ၊ သစေ မေ ဘဂဝါ ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ပုစ္ဆ ယဒါကင်္ခသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော’’တိ.

‘‘ဣမေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခု၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

‘‘ဣမေ ခေါ ပန၊ ဘန္တေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ကိံမူလကာ’’တိ? ‘‘ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဆန္ဒမူလကာ’’တိ။ပေ။ တညေဝ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဥပါဒါနံ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဥဒါဟု အညတြ ပဉ္စဟိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေဟိ ဥပါဒါနန္တိ? ‘‘န ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ တညေဝ ဥပါဒါနံ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ နာပိ အညတြ ပဉ္စဟိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေဟိ ဥပါဒါနံ၊ အပိ စ ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ ဥပါဒါန’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု။ပေ။ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

‘‘သိယာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခု၊ ဧကစ္စဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ သိယာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ’’တိ? ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု။ပေ။ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ခန္ဓာနံ ခန္ဓာဓိဝစန’’န္တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ၊ ဘိက္ခု၊ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ရူပက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ ယာ ကာစိ သညာ ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ခန္ဓာနံ ခန္ဓာဓိဝစန’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု။ပေ။ အပုစ္ဆိ –

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု ကော ပစ္စယော ရူပက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ၊ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ၊ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ၊ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ၊ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယာ’’တိ? ‘‘စတ္တာရော ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ မဟာဘူတာ ဟေတု၊ စတ္တာရော မဟာဘူတာ ပစ္စယော ရူပက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု ဖဿော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု ဖဿော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု၊ ဖဿော ပစ္စယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. နာမရူပံ ဟေတု၊ နာမရူပံ ပစ္စယော ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု။ပေ။ အပုစ္ဆိ –

‘‘ကထံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခု၊ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ။ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု။ပေ။ အပုစ္ဆိ –

‘‘ကထံ ပန၊ ဘန္တေ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခု၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ၊ န ဝေဒနံ။ န သညံ။ န သင်္ခါရေ။ န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ၊ န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု။ပေ။ အပုစ္ဆိ –

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ရူပဿ အဿာဒေါ၊ ကော အာဒီနဝေါ၊ ကိံ နိဿရဏံ၊ ကော ဝေဒနာယ။ ကော သညာယ။ ကော သင်္ခါရာနံ။ ကော ဝိညာဏဿ အဿာဒေါ၊ ကော အာဒီနဝေါ၊ ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘ယံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ရူပံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ရူပဿ အဿာဒေါ. ယံ ရူပံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ – အယံ ရူပဿ အာဒီနဝေါ. ယော ရူပသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ရူပဿ နိဿရဏံ. ယံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ။ ယံ သညံ ပဋိစ္စ။ ယေ သင်္ခါရေ ပဋိစ္စ။ ယံ ဝိညာဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ဝိညာဏဿ အဿာဒေါ. ယံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ – အယံ ဝိညာဏဿ အာဒီနဝေါ. ယော ဝိညာဏသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ဝိညာဏဿ နိဿရဏ’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

‘‘ကထံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဇာနတော၊ ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ၊ ဘိက္ခု၊ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣတိ ကိရ ဘော ရူပံ အနတ္တာ၊ ဝေဒနာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ အနတ္တာ၊ အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကထမတ္တာနံ [ကတမတ္တာနံ (ပီ.)၊ ကမ္မတ္တာနံ (သျာ. ကံ. က.)] ဖုသိဿန္တီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ ဘိက္ခုနော စေတသာ စေတော ပရိဝိတက္ကမညာယ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော မောဃပုရိသော အဝိဒွါ အဝိဇ္ဇာဂတော တဏှာဓိပတေယျေန စေတသာ သတ္ထုသာသနံ အတိဓာဝိတဗ္ဗံ မညေယျ. ဣတိ ကိရ၊ ဘော၊ ရူပံ အနတ္တာ၊ ဝေဒနာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ အနတ္တာ. အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကထမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီတိ? ပဋိပုစ္ဆာဝိနီတာ ခေါ မေ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတြ တတြ တေသု တေသု ဓမ္မေသု.

‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. တသ္မာတိဟ။ပေ။ ဧဝံ ပဿံ။ပေ။ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

‘‘ဒွေ ခန္ဓာ တညေဝ သိယံ၊ အဓိဝစနဉ္စ ဟေတုနာ၊

သက္ကာယေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ၊ အဿာဒဝိညာဏကေန စ၊

ဧတေ ဒသဝိဓာ ဝုတ္တာ၊ ဟောတိ ဘိက္ခု ပုစ္ဆာယာ’’တိ. ဒသမံ၊

ခဇ္ဇနီယဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

အဿာဒေါ ဒွေ သမုဒယာ၊ အရဟန္တေဟိ အပရေ ဒွေ၊

သီဟော ခဇ္ဇနီ ပိဏ္ဍောလျံ၊ ပါလိလေယျေန ပုဏ္ဏမာတိ.