၅. အတ္တဒီပဝဂ္ဂေါ

၁. အတ္တဒီပသုတ္တံ

၄၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အတ္တဒီပါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ၊ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ. အတ္တဒီပါနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရတံ အတ္တသရဏာနံ အနညသရဏာနံ၊ ဓမ္မဒီပါနံ ဓမ္မသရဏာနံ အနညသရဏာနံ ယောနိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ကိံဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ၊ ကိံပဟောတိကာ’’တိ?

‘‘ကိံဇာတိကာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ၊ ကိံပဟောတိကာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော၊ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ၊ အညထာ စ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ၊ ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ သာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏမတိ၊ အညထာ စ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ။ သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ၊ အညထာ စ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.

‘‘ရူပဿ တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ [ဝိပရိဏာမ ဝိရာဂ နိရောဓံ (သီ.)]၊ ပုဗ္ဗေ စေဝ ရူပံ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗံ ရူပံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မန္တိ၊ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ၊ သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ၊ ပုဗ္ဗေ စေဝ ဝေဒနာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ၊ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ၊ သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတိ. သညာယ။ သင်္ခါရာနံ တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ၊ ပုဗ္ဗေ စေဝ သင်္ခါရာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ၊ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ၊ သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတိ. ဝိညာဏဿ တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ၊ ပုဗ္ဗေ စေဝ ဝိညာဏံ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မန္တိ၊ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ၊ သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. ပဋိပဒါသုတ္တံ

၄၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သက္ကာယသမုဒယဂါမိနိဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ၊ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော၊ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ အတ္တတော။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ၊ သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ. ဣတိ ဟိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝုစ္စတိ ‘ဒုက္ခသမုဒယဂါမိနီ သမနုပဿနာ’တိ. အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော’’.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော၊ န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. န ဝေဒနံ အတ္တတော။ န သညံ။ န သင်္ခါရေ။ န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ၊ န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ၊ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ. ဣတိ ဟိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝုစ္စတိ ‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ သမနုပဿနာ’တိ. အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. အနိစ္စသုတ္တံ

၄၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝေဒနာ အနိစ္စာ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ရူပဓာတုယာ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော စိတ္တံ ဝိရတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ၊ ဝေဒနာဓာတုယာ။ပေ။ သညာဓာတုယာ။ သင်္ခါရဓာတုယာ။ ဝိညာဏဓာတုယာ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော စိတ္တံ ဝိရတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ [သန္တုဿိတံ (က. သီ. ပီ. က.)]. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.

၄. ဒုတိယအနိစ္စသုတ္တံ

၄၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဒနာ အနိစ္စာ။ သညာ အနိစ္စာ။ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ။ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ၊ ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.

‘‘ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိယော န ဟောန္တိ. ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနံ အသတိ၊ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိယော န ဟောန္တိ. အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနံ အသတိ၊ ထာမသော [ထာမသာ (သီ. သျာ. ကံ.)] ပရာမာသော န ဟောတိ. ထာမသေ [ထာမသာ (သီ. သျာ. ကံ.)၊ ထာမသော (က.)] ပရာမာသေ အသတိ ရူပသ္မိံ။ ဝေဒနာယ ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု။ ဝိညာဏသ္မိံ စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. သမနုပဿနာသုတ္တံ

၄၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ အတ္တာနံ သမနုပဿမာနာ သမနုပဿန္တိ၊ သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ သမနုပဿန္တိ၊ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ’’.

‘‘ဣတိ အယဉ္စေဝ သမနုပဿနာ ‘အသ္မီ’တိ စဿ အဝိဂတံ [အဓိဂတံ (ဗဟူသု)] ဟောတိ. ‘အသ္မီ’တိ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဂတေ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ – စက္ခုန္ဒြိယဿ သောတိန္ဒြိယဿ ဃာနိန္ဒြိယဿ ဇိဝှိန္ဒြိယဿ ကာယိန္ဒြိယဿ. အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနော၊ အတ္ထိ ဓမ္မာ၊ အတ္ထိ အဝိဇ္ဇာဓာတု. အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ‘အသ္မီ’တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘အယမဟမသ္မီ’တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘န ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ၊ ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ’’.

‘‘တိဋ္ဌန္တေဝ ခေါ [တိဋ္ဌန္တိ ခေါ ပန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတ္ထေဝ [တထေဝ (ကတ္ထစိ)] ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. အထေတ္ထ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ ‘အသ္မီ’တိပိဿ န ဟောတိ၊ ‘အယမဟမသ္မီ’တိပိဿ န ဟောတိ၊ ‘ဘဝိဿ’န္တိ။ ‘န ဘဝိဿ’န္တိ။ ရူပီ။ အရူပီ ။ သညီ။ အသညီ။ ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ န ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ခန္ဓသုတ္တံ

၄၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခန္ဓေ ဒေသေဿာမိ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ? ယံ ကိဉ္စိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ရူပက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ။ပေ။ အယံ ဝုစ္စတိ သင်္ခါရက္ခန္ဓော. ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’.

‘‘ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ? ယံ ကိဉ္စိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ။ပေ။ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ သညာ။ပေ။ ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ပေ။ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ။ပေ။ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. သောဏသုတ္တံ

၄၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ သောဏော ဂဟပတိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သောဏံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ သောဏ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနိစ္စေန ရူပေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ? အနိစ္စာယ ဝေဒနာယ ဒုက္ခာယ ဝိပရိဏာမဓမ္မာယ ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ? အနိစ္စာယ သညာယ။ အနိစ္စေဟိ သင်္ခါရေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဝိပရိဏာမဓမ္မေဟိ ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ? အနိစ္စေန ဝိညာဏေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ၊ ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ?

‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ သောဏ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနိစ္စေန ရူပေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ၊ ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ၊ ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ၊ ကိမညတြ ယထာဘူတဿ ဒဿနာ? အနိစ္စာယ ဝေဒနာယ။ အနိစ္စာယ သညာယ။ အနိစ္စေဟိ သင်္ခါရေဟိ။ အနိစ္စေန ဝိညာဏေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ၊ ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ၊ ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ၊ ကိမညတြ ယထာဘူတဿ ဒဿနာ?

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ သောဏ၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ၊ ဘန္တေ’’။ ‘‘သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တသ္မာတိဟ၊ သောဏ၊ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘ဧဝံ ပဿံ၊ သောဏ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

၈. ဒုတိယသောဏသုတ္တံ

၅၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ သောဏော ဂဟပတိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သောဏံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ သောဏ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ရူပံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ရူပသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ရူပနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝေဒနံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝေဒနာသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝေဒနာနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သညံ နပ္ပဇာနန္တိ။ပေ။ သင်္ခါရေ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ. န မေ တေ၊ သောဏ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ.

‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ သောဏ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ရူပံ ပဇာနန္တိ၊ ရူပသမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ရူပနိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ၊ ဝေဒနံ ပဇာနန္တိ။ပေ။ သညံ ပဇာနန္တိ။ သင်္ခါရေ ပဇာနန္တိ။ ဝိညာဏံ ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏသမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏနိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ. တေ စ ခေါ မေ၊ သောဏ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. နန္ဒိက္ခယသုတ္တံ

၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အနိစ္စညေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ရူပံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စညေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝေဒနံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စေယေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သညံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ။ပေ။ အနိစ္စေယေဝ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သင်္ခါရေ အနိစ္စာတိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စညေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ဒုတိယနန္ဒိက္ခယသုတ္တံ

၅၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယောနိသော မနသိ ကရောထ၊ ရူပါနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော၊ ရူပါနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ရူပသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယောနိသော မနသိ ကရောထ၊ ဝေဒနာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ဝေဒနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော၊ ဝေဒနာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. သညံ ဘိက္ခဝေ။ သင်္ခါရေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယောနိသော မနသိ ကရောထ၊ သင်္ခါရာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. သင်္ခါရေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော၊ သင်္ခါရာနိစ္စတံ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော သင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိညာဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယောနိသော မနသိ ကရောထ၊ ဝိညာဏာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ဝိညာဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော၊ ဝိညာဏာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ဝိညာဏသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော၊ ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒသမံ.

အတ္တဒီပဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

အတ္တဒီပါ ပဋိပဒါ၊ ဒွေ စ ဟောန္တိ အနိစ္စတာ၊

သမနုပဿနာ ခန္ဓာ၊ ဒွေ သောဏာ ဒွေ နန္ဒိက္ခယေန စာတိ.

မူလပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

တဿ မူလပဏ္ဏာသကဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

နကုလပိတာ အနိစ္စော စ၊ ဘာရော နတုမှာကေန စ၊

အတ္တဒီပေန ပညာသော၊ ပဌမော တေန ပဝုစ္စတီတိ.