၁. ပုဂ္ဂလသုတ္တံ

၁၃၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတ္တာရောမေ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? တမောတမပရာယနော၊ တမောဇောတိပရာယနော၊ ဇောတိတမပရာယနော၊ ဇောတိဇောတိပရာယနော’’.

‘‘ကထဉ္စ၊ မဟာရာဇ ပုဂ္ဂလော တမောတမပရာယနော ဟောတိ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ၊ စဏ္ဍာလကုလေ ဝါ ဝေနကုလေ [ဝေဏကုလေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဝါ နေသာဒကုလေ ဝါ ရထကာရကုလေ ဝါ ပုက္ကုသကုလေ ဝါ ဒလိဒ္ဒေ အပ္ပန္နပါနဘောဇနေ ကသိရဝုတ္တိကေ၊ ယတ္ထ ကသိရေန ဃာသစ္ဆာဒေါ လဗ္ဘတိ. သော စ ဟောတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဒ္ဒသိကော ဩကောဋိမကော ဗဝှါဗာဓော [ဗဟွာဗာဓော (က.)] ကာဏော ဝါ ကုဏီ ဝါ ခဉ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ၊ န လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော အန္ဓကာရာ ဝါ အန္ဓကာရံ ဂစ္ဆေယျ၊ တမာ ဝါ တမံ ဂစ္ဆေယျ၊ လောဟိတမလာ ဝါ လောဟိတမလံ ဂစ္ဆေယျ. တထူပမာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော တမောတမပရာယနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော တမောဇောတိပရာယနော ဟောတိ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ၊ စဏ္ဍာလကုလေ ဝါ ဝေနကုလေ ဝါ နေသာဒကုလေ ဝါ ရထကာရကုလေ ဝါ ပုက္ကုသကုလေ ဝါ ဒလိဒ္ဒေ အပ္ပန္နပါနဘောဇနေ ကသိရဝုတ္တိကေ၊ ယတ္ထ ကသိရေန ဃာသစ္ဆာဒေါ လဗ္ဘတိ. သော စ ခေါ ဟောတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဒ္ဒသိကော ဩကောဋိမကော ဗဝှါဗာဓော၊ ကာဏော ဝါ ကုဏီ ဝါ ခဉ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ၊ န လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ၊ မနသာ သုစရိတံ စရတိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ပထဝိယာ ဝါ ပလ္လင်္ကံ အာရောဟေယျ၊ ပလ္လင်္ကာ ဝါ အဿပိဋ္ဌိံ အာရောဟေယျ၊ အဿပိဋ္ဌိယာ ဝါ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ အာရောဟေယျ၊ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဝါ ပါသာဒံ အာရောဟေယျ. တထူပမာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော တမောဇောတိပရာယနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော ဇောတိတမပရာယနော ဟောတိ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥစ္စေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ၊ ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ ဝါ၊ အဍ္ဎေ မဟဒ္ဓနေ မဟာဘောဂေ ပဟူတဇာတရူပရဇတေ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏေ ပဟူတဓနဓညေ. သော စ ဟောတိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော၊ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော၊ လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ပါသာဒါ ဝါ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ ဩရောဟေယျ၊ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဝါ အဿပိဋ္ဌိံ ဩရောဟေယျ၊ အဿပိဋ္ဌိယာ ဝါ ပလ္လင်္ကံ ဩရောဟေယျ၊ ပလ္လင်္ကာ ဝါ ပထဝိံ ဩရောဟေယျ၊ ပထဝိယာ ဝါ အန္ဓကာရံ ပဝိသေယျ. တထူပမာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော ဇောတိတမပရာယနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော ဇောတိဇောတိပရာယနော ဟောတိ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥစ္စေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ၊ ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ ဝါ၊ အဍ္ဎေ မဟဒ္ဓနေ မဟာဘောဂေ ပဟူတဇာတရူပရဇတေ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏေ ပဟူတဓနဓညေ. သော စ ဟောတိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော၊ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော၊ လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ၊ မနသာ သုစရိတံ စရတိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ပလ္လင်္ကာ ဝါ ပလ္လင်္ကံ သင်္ကမေယျ၊ အဿပိဋ္ဌိယာ ဝါ အဿပိဋ္ဌိံ သင်္ကမေယျ၊ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဝါ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ သင်္ကမေယျ၊ ပါသာဒါ ဝါ ပါသာဒံ သင်္ကမေယျ. တထူပမာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလော ဇောတိဇောတိပရာယနော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဣဒမဝေါစ။ပေ။

‘‘ဒလိဒ္ဒေါ ပုရိသော ရာဇ၊ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ မစ္ဆရီ၊

ကဒရိယော ပါပသင်္ကပ္ပေါ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အနာဒရော.

‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝါပိ၊ အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ၊

အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ၊ နတ္ထိကော ဟောတိ ရောသကော.

‘‘ဒဒမာနံ နိဝါရေတိ၊ ယာစမာနာန ဘောဇနံ၊

တာဒိသော ပုရိသော ရာဇ၊ မီယမာနော ဇနာဓိပ၊

ဥပေတိ နိရယံ ဃောရံ၊ တမောတမပရာယနော.

‘‘ဒလိဒ္ဒေါ ပုရိသော ရာဇ၊ သဒ္ဓေါ ဟောတိ အမစ္ဆရီ၊

ဒဒါတိ သေဋ္ဌသင်္ကပ္ပေါ၊ အဗျဂ္ဂမနသော နရော.

‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝါပိ၊ အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ၊

ဥဋ္ဌာယ အဘိဝါဒေတိ၊ သမစရိယာယ သိက္ခတိ.

‘‘ဒဒမာနံ န ဝါရေတိ [န နိဝါရေတိ (သီ.)]၊ ယာစမာနာန ဘောဇနံ၊

တာဒိသော ပုရိသော ရာဇ၊ မီယမာနော ဇနာဓိပ၊

ဥပေတိ တိဒိဝံ ဌာနံ၊ တမောဇောတိပရာယနော.

‘‘အဍ္ဎော စေ [အဍ္ဎော ဝေ (ပီ. က.)] ပုရိသော ရာဇ၊ အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ မစ္ဆရီ၊

ကဒရိယော ပါပသင်္ကပ္ပေါ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အနာဒရော.

‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝါပိ၊ အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ၊

အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ၊ နတ္ထိကော ဟောတိ ရောသကော.

‘‘ဒဒမာနံ နိဝါရေတိ၊ ယာစမာနာန ဘောဇနံ၊

တာဒိသော ပုရိသော ရာဇ၊ မီယမာနော ဇနာဓိပ၊

ဥပေတိ နိရယံ ဃောရံ၊ ဇောတိတမပရာယနော.

‘‘အဍ္ဎော စေ ပုရိသော ရာဇ၊ သဒ္ဓေါ ဟောတိ အမစ္ဆရီ၊

ဒဒါတိ သေဋ္ဌသင်္ကပ္ပေါ၊ အဗျဂ္ဂမနသော နရော.

‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝါပိ၊ အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ၊

ဥဋ္ဌာယ အဘိဝါဒေတိ၊ သမစရိယာယ သိက္ခတိ.

‘‘ဒဒမာနံ န ဝါရေတိ၊ ယာစမာနာန ဘောဇနံ၊

တာဒိသော ပုရိသော ရာဇ၊ မီယမာနော ဇနာဓိပ၊

ဥပေတိ တိဒိဝံ ဌာနံ၊ ဇောတိဇောတိပရာယနော’’တိ.