၁. ဒဟရသုတ္တံ

၁၁၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝမ္ပိ နော ဂေါတမော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပဋိဇာနာတီ’’တိ? ‘‘ယဉှိ တံ၊ မဟာရာဇ၊ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ၊ မမေဝ [မမံ (သဗ္ဗတ္ထ)] တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ. အဟဉှိ၊ မဟာရာဇ၊ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

‘‘ယေပိ တေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ သံဃိနော ဂဏိနော ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသဿိနော တိတ္ထကရာ သာဓုသမ္မတာ ဗဟုဇနဿ၊ သေယျထိဒံ – ပူရဏော ကဿပေါ၊ မက္ခလိ ဂေါသာလော၊ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော၊ သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော၊ ပကုဓော ကစ္စာယနော၊ အဇိတော ကေသကမ္ဗလော၊ တေပိ မယာ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပဋိဇာနာထာ’တိ ပုဋ္ဌာ သမာနာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ န ပဋိဇာနန္တိ. ကိံ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဒဟရော စေဝ ဇာတိယာ နဝေါ စ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ?

‘‘စတ္တာရော ခေါ မေ၊ မဟာရာဇ၊ ဒဟရာတိ န ဥညာတဗ္ဗာ၊ ဒဟရာတိ န ပရိဘောတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ခတ္တိယော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒဟရောတိ န ဥညာတဗ္ဗော၊ ဒဟရောတိ န ပရိဘောတဗ္ဗော. ဥရဂေါ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒဟရောတိ န ဥညာတဗ္ဗော၊ ဒဟရောတိ န ပရိဘောတဗ္ဗော. အဂ္ဂိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒဟရောတိ န ဥညာတဗ္ဗော၊ ဒဟရောတိ န ပရိဘောတဗ္ဗော. ဘိက္ခု၊ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒဟရောတိ န ဥညာတဗ္ဗော၊ ဒဟရောတိ န ပရိဘောတဗ္ဗော. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ စတ္တာရော ဒဟရာတိ န ဥညာတဗ္ဗာ၊ ဒဟရာတိ န ပရိဘောတဗ္ဗာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘ခတ္တိယံ ဇာတိသမ္ပန္နံ၊ အဘိဇာတံ ယသဿိနံ၊

ဒဟရောတိ နာဝဇာနေယျ၊ န နံ ပရိဘဝေ နရော.

‘‘ဌာနဉှိ သော မနုဇိန္ဒော၊ ရဇ္ဇံ လဒ္ဓါန ခတ္တိယော၊

သော ကုဒ္ဓေါ ရာဇဒဏ္ဍေန၊ တသ္မိံ ပက္ကမတေ ဘုသံ၊

တသ္မာ တံ ပရိဝဇ္ဇေယျ၊ ရက္ခံ ဇီဝိတမတ္တနော.

‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါ ရညေ၊ ယတ္ထ ပဿေ ဘုဇင်္ဂမံ၊

ဒဟရောတိ နာဝဇာနေယျ၊ န နံ ပရိဘဝေ နရော.

‘‘ဥစ္စာဝစေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ၊ ဥရဂေါ စရတိ တေဇသီ [တေဇသာ (သီ. က.)၊ တေဇသိ (ပီ. က.)]၊

သော အာသဇ္ဇ ဍံသေ ဗာလံ၊ နရံ နာရိဉ္စ ဧကဒါ၊

တသ္မာ တံ ပရိဝဇ္ဇေယျ၊ ရက္ခံ ဇီဝိတမတ္တနော.

‘‘ပဟူတဘက္ခံ ဇာလိနံ၊ ပါဝကံ ကဏှဝတ္တနိံ၊

ဒဟရောတိ နာဝဇာနေယျ၊ န နံ ပရိဘဝေ နရော.

‘‘လဒ္ဓါ ဟိ သော ဥပါဒါနံ၊ မဟာ ဟုတွာန ပါဝကော၊

သော အာသဇ္ဇ ဍဟေ [ဒဟေ] ဗာလံ၊ နရံ နာရိဉ္စ ဧကဒါ၊

တသ္မာ တံ ပရိဝဇ္ဇေယျ၊ ရက္ခံ ဇီဝိတမတ္တနော.

‘‘ဝနံ ယဒဂ္ဂိ ဍဟတိ [ဒဟတိ (က.)]၊ ပါဝကော ကဏှဝတ္တနီ၊

ဇာယန္တိ တတ္ထ ပါရောဟာ၊ အဟောရတ္တာနမစ္စယေ.

‘‘ယဉ္စ ခေါ သီလသမ္ပန္နော၊ ဘိက္ခု ဍဟတိ တေဇသာ၊

န တဿ ပုတ္တာ ပသဝေါ၊ ဒါယာဒါ ဝိန္ဒရေ ဓနံ၊

အနပစ္စာ အဒါယာဒါ၊ တာလာဝတ္ထူ ဘဝန္တိ တေ.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော၊ သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော၊

ဘုဇင်္ဂမံ ပါဝကဉ္စ၊ ခတ္တိယဉ္စ ယသဿိနံ၊

ဘိက္ခုဉ္စ သီလသမ္ပန္နံ၊ သမ္မဒေဝ သမာစရေ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ! သေယျထာပိ ဘန္တေ၊ နိက္ကုဇ္ဇိတံ [နိကုဇ္ဇိတံ (?)] ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ၊ ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ၊ မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ၊ အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ၊ ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.