၂. အနာထပိဏ္ဍိကဝဂ္ဂေါ

၁. စန္ဒိမသသုတ္တံ

၉၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ စန္ဒိမသော [စန္ဒိမာသော (က.)] ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ စန္ဒိမသော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘တေ ဟိ သောတ္ထိံ ဂမိဿန္တိ၊ ကစ္ဆေ ဝါမကသေ မဂါ၊

ဈာနာနိ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ဧကောဒိ နိပကာ သတာ’’တိ.

‘‘တေ ဟိ ပါရံ ဂမိဿန္တိ၊ ဆေတွာ ဇာလံဝ အမ္ဗုဇော၊

ဈာနာနိ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ အပ္ပမတ္တာ ရဏဉ္ဇဟာ’’တိ.

၂. ဝေဏ္ဍုသုတ္တံ

၉၃. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဝေဏ္ဍု [ဝေဏှု (သီ.)] ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သုခိတာဝ တေ [သုခိတာ ဝတ တေ (သီ. သျာ. ကံ.)] မနုဇာ၊ သုဂတံ ပယိရုပါသိယ၊

ယုဉ္ဇံ [ယုဇ္ဇ (သီ.)၊ ယုဉ္ဇ (သျာ. ကံ. ပီ.)] ဂေါတမသာသနေ၊ အပ္ပမတ္တာ နု သိက္ခရေ’’တိ.

‘‘ယေ မေ ပဝုတ္တေ သိဋ္ဌိပဒေ [သတ္ထိပဒေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] (ဝေဏ္ဍူတိ ဘဂဝါ)၊

အနုသိက္ခန္တိ ဈာယိနော၊

ကာလေ တေ အပ္ပမဇ္ဇန္တာ၊

န မစ္စုဝသဂါ သိယု’’န္တိ.

၃. ဒီဃလဋ္ဌိသုတ္တံ

၉၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဒီဃလဋ္ဌိ ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဝေဠုဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဒီဃလဋ္ဌိ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ဘိက္ခု သိယာ ဈာယီ ဝိမုတ္တစိတ္တော၊

အာကင်္ခေ စေ ဟဒယဿာနုပတ္တိံ၊

လောကဿ ဉတွာ ဥဒယဗ္ဗယဉ္စ၊

သုစေတသော အနိဿိတော တဒါနိသံသော’’တိ.

၄. နန္ဒနသုတ္တံ

၉၅. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ နန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဂေါတမ ဘူရိပည၊

အနာဝဋံ ဘဂဝတော ဉာဏဒဿနံ၊

ကထံဝိဓံ သီလဝန္တံ ဝဒန္တိ၊

ကထံဝိဓံ ပညဝန္တံ ဝဒန္တိ၊

ကထံဝိဓော ဒုက္ခမတိစ္စ ဣရိယတိ၊

ကထံဝိဓံ ဒေဝတာ ပူဇယန္တီ’’တိ.

‘‘ယော သီလဝါ ပညဝါ ဘာဝိတတ္တော၊

သမာဟိတော ဈာနရတော သတီမာ၊

သဗ္ဗဿ သောကာ ဝိဂတာ ပဟီနာ၊

ခီဏာသဝေါ အန္တိမဒေဟဓာရီ.

‘‘တထာဝိဓံ သီလဝန္တံ ဝဒန္တိ၊

တထာဝိဓံ ပညဝန္တံ ဝဒန္တိ၊

တထာဝိဓော ဒုက္ခမတိစ္စ ဣရိယတိ၊

တထာဝိဓံ ဒေဝတာ ပူဇယန္တီ’’တိ.

၅. စန္ဒနသုတ္တံ

၉၆. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ စန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကထံသု [ကောသုဓ (သီ.)] တရတိ ဩဃံ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော၊

အပ္ပတိဋ္ဌေ အနာလမ္ဗေ၊ ကော ဂမ္ဘီရေ န သီဒတီ’’တိ.

‘‘သဗ္ဗဒါ သီလသမ္ပန္နော၊ ပညဝါ သုသမာဟိတော၊

အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော၊ ဩဃံ တရတိ ဒုတ္တရံ.

‘‘ဝိရတော ကာမသညာယ၊ ရူပသံယောဇနာတိဂေါ၊

နန္ဒီရာဂပရိက္ခီဏော၊ သော ဂမ္ဘီရေ န သီဒတီ’’တိ.

၆. ဝါသုဒတ္တသုတ္တံ

၉၇. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဝါသုဒတ္တော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော၊ ဍယှမာနောဝ [ဍယှမာနေဝ (သဗ္ဗတ္ထ)] မတ္ထကေ၊

ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ၊ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ.

‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော၊ ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ၊

သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ၊ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ.

၇. သုဗြဟ္မသုတ္တံ

၉၈. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သုဗြဟ္မာ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘နိစ္စံ ဥတြသ္တမိဒံ စိတ္တံ၊ နိစ္စံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂမိဒံ [ဥဗ္ဗိဂ္ဂိဒံ (မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ)] မနော၊

အနုပ္ပန္နေသု ကိစ္ဆေသု [ကိစ္စေသု (ဗဟူသု)]၊ အထော ဥပ္ပတိတေသု စ၊

သစေ အတ္ထိ အနုတြသ္တံ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

‘‘နာညတြ ဗောဇ္ဈာ တပသာ [ဗောဇ္ဈင်္ဂတပသာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ နာညတြိန္ဒြိယသံဝရာ၊

နာညတြ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါ၊ သောတ္ထိံ ပဿာမိ ပါဏိန’’န္တိ.

‘‘ဣဒမဝေါစ။ပေ။ တတ္ထေဝန္တရဓာယီ’’တိ.

၈. ကကုဓသုတ္တံ

၉၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာကေတေ ဝိဟရတိ အဉ္ဇနဝနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ အဉ္ဇနဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နန္ဒသိ၊ သမဏာ’’တိ? ‘‘ကိံ လဒ္ဓါ၊ အာဝုသော’’တိ? ‘‘တေန ဟိ၊ သမဏ၊ သောစသီ’’တိ? ‘‘ကိံ ဇီယိတ္ထ၊ အာဝုသော’’တိ? ‘‘တေန ဟိ၊ သမဏ၊ နေဝ နန္ဒသိ န စ [နေဝ (သီ. သျာ. ကံ.)] သောစသီ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ.

‘‘ကစ္စိ တွံ အနဃော [အနိဃော (သဗ္ဗတ္ထ)] ဘိက္ခု၊ ကစ္စိ နန္ဒီ [နန္ဒိ (သီ. သျာ. ကံ.)] န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကစ္စိ တံ ဧကမာသီနံ၊ အရတီ နာဘိကီရတီ’’တိ.

‘‘အနဃော ဝေ အဟံ ယက္ခ၊ အထော နန္ဒီ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အထော မံ ဧကမာသီနံ၊ အရတီ နာဘိကီရတီ’’တိ.

‘‘ကထံ တွံ အနဃော ဘိက္ခု၊ ကထံ နန္ဒီ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံ တံ ဧကမာသီနံ၊ အရတီ နာဘိကီရတီ’’တိ.

‘‘အဃဇာတဿ ဝေ နန္ဒီ၊ နန္ဒီဇာတဿ ဝေ အဃံ၊

အနန္ဒီ အနဃော ဘိက္ခု၊ ဧဝံ ဇာနာဟိ အာဝုသော’’တိ.

‘‘စိရဿံ ဝတ ပဿာမိ၊ ဗြာဟ္မဏံ ပရိနိဗ္ဗုတံ၊

အနန္ဒိံ အနဃံ ဘိက္ခုံ၊ တိဏ္ဏံ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ.

၉. ဥတ္တရသုတ္တံ

၁၀၀. ရာဇဂဟနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဥတ္တရော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ဥပနီယတိ ဇီဝိတမပ္ပမာယု၊

ဇရူပနီတဿ န သန္တိ တာဏာ၊

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော၊

ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနီ’’တိ.

‘‘ဥပနီယတိ ဇီဝိတမပ္ပမာယု၊

ဇရူပနီတဿ န သန္တိ တာဏာ၊

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော၊

လောကာမိသံ ပဇဟေ သန္တိပေက္ခော’’တိ.

၁၀. အနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တံ

၁၀၁. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ဣဒဉှိ တံ ဇေတဝနံ၊ ဣသိသံဃနိသေဝိတံ၊

အာဝုတ္ထံ ဓမ္မရာဇေန၊ ပီတိသဉ္ဇနနံ မမ.

‘‘ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ဓမ္မော စ၊ သီလံ ဇီဝိတမုတ္တမံ၊

ဧတေန မစ္စာ သုဇ္ဈန္တိ၊ န ဂေါတ္တေန ဓနေန ဝါ.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော၊ သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော၊

ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မံ၊ ဧဝံ တတ္ထ ဝိသုဇ္ဈတိ.

‘‘သာရိပုတ္တောဝ ပညာယ၊ သီလေန ဥပသမေန စ၊

ယောပိ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခု၊ ဧတာဝပရမော သိယာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော. ဣဒံ ဝတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီတိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရတ္တိံ အညတရော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သော ဒေဝပုတ္တော မမ သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ဣဒဉှိ တံ ဇေတဝနံ၊ ဣသိသံဃနိသေဝိတံ၊

အာဝုတ္ထံ ဓမ္မရာဇေန၊ ပီတိသဉ္ဇနနံ မမ.

‘‘ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ဓမ္မော စ၊ သီလံ ဇီဝိတမုတ္တမံ၊

ဧတေန မစ္စာ သုဇ္ဈန္တိ၊ န ဂေါတ္တေန ဓနေန ဝါ.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော၊ သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော၊

ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မံ၊ ဧဝံ တတ္ထ ဝိသုဇ္ဈတိ.

‘‘သာရိပုတ္တောဝ ပညာယ၊ သီလေန ဥပသမေန စ၊

ယောပိ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခု၊ ဧတာဝပရမော သိယာ’’တိ.

‘‘ဣဒမဝေါစ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သော ဒေဝပုတ္တော. ဣဒံ ဝတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သော ဟိ နူန၊ ဘန္တေ၊ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော ဘဝိဿတိ. အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ အဘိပ္ပသန္နော အဟောသီ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ အာနန္ဒ၊ ယာဝတကံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ တက္ကာယ ပတ္တဗ္ဗံ အနုပ္ပတ္တံ တံ တယာ. အနာထပိဏ္ဍိကော ဟိ သော၊ အာနန္ဒ၊ ဒေဝပုတ္တော’’တိ.

အနာထပိဏ္ဍိကဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

စန္ဒိမသော [စန္ဒိမာသော (ပီ. က.)] စ ဝေဏ္ဍု [ဝေဏှု (သီ. က.)] စ၊ ဒီဃလဋ္ဌိ စ နန္ဒနော၊

စန္ဒနော ဝါသုဒတ္တော စ၊ သုဗြဟ္မာ ကကုဓေန စ၊

ဥတ္တရော နဝမော ဝုတ္တော၊ ဒသမော အနာထပိဏ္ဍိကောတိ.