၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ

၁. ပဌမကဿပသုတ္တံ

၈၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ကဿပေါ ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကဿပေါ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘိက္ခုံ ဘဂဝါ ပကာသေသိ၊ နော စ ဘိက္ခုနော အနုသာသ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ကဿပ၊ တညေဝေတ္ထ ပဋိဘာတူ’’တိ.

‘‘သုဘာသိတဿ သိက္ခေထ၊ သမဏူပါသနဿ စ၊

ဧကာသနဿ စ ရဟော၊ စိတ္တဝူပသမဿ စာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ကဿပေါ ဒေဝပုတ္တော၊ သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အထ ခေါ ကဿပေါ ဒေဝပုတ္တော ‘‘သမနုညော မေ သတ္ထာ’’တိ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီတိ.

၂. ဒုတိယကဿပသုတ္တံ

၈၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကဿပေါ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ဘိက္ခု သိယာ ဈာယီ ဝိမုတ္တစိတ္တော၊

အာကင်္ခေ စေ ဟဒယဿာနုပတ္တိံ၊

လောကဿ ဉတွာ ဥဒယဗ္ဗယဉ္စ၊

သုစေတသော အနိဿိတော တဒါနိသံသော’’တိ.

၃. မာဃသုတ္တံ

၈၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ မာဃော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ မာဃော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကိံသု ဆေတွာ သုခံ သေတိ၊ ကိံသု ဆေတွာ န သောစတိ၊

ကိဿဿု ဧကဓမ္မဿ၊ ဝဓံ ရောစေသိ ဂေါတမာ’’တိ.

‘‘ကောဓံ ဆေတွာ သုခံ သေတိ၊ ကောဓံ ဆေတွာ န သောစတိ၊

ကောဓဿ ဝိသမူလဿ၊ မဓုရဂ္ဂဿ ဝတြဘူ၊

ဝဓံ အရိယာ ပသံသန္တိ၊ တဉှိ ဆေတွာ န သောစတီ’’တိ.

၄. မာဂဓသုတ္တံ

၈၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ မာဂဓော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကတိ လောကသ္မိံ ပဇ္ဇောတာ၊ ယေဟိ လောကော ပကာသတိ၊

ဘဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမ္မ၊ ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ.

‘‘စတ္တာရော လောကေ ပဇ္ဇောတာ၊ ပဉ္စမေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဒိဝါ တပတိ အာဒိစ္စော၊ ရတ္တိမာဘာတိ စန္ဒိမာ.

‘‘အထ အဂ္ဂိ ဒိဝါရတ္တိံ၊ တတ္ထ တတ္ထ ပကာသတိ၊

သမ္ဗုဒ္ဓေါ တပတံ သေဋ္ဌော၊ ဧသာ အာဘာ အနုတ္တရာ’’တိ.

၅. ဒါမလိသုတ္တံ

၈၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ ဒါမလိ ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဒါမလိ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ကရဏီယမေတံ ဗြာဟ္မဏေန၊ ပဓာနံ အကိလာသုနာ၊

ကာမာနံ ဝိပ္ပဟာနေန၊ န တေနာသီသတေ ဘဝ’’န္တိ.

‘‘နတ္ထိ ကိစ္စံ ဗြာဟ္မဏဿ (ဒါမလီတိ ဘဂဝါ)၊

ကတကိစ္စော ဟိ ဗြာဟ္မဏော.

‘‘ယာဝ န ဂါဓံ လဘတိ နဒီသု၊

အာယူဟတိ သဗ္ဗဂတ္တေဘိ ဇန္တု၊

ဂါဓဉ္စ လဒ္ဓါန ထလေ ဌိတော ယော၊

နာယူဟတီ ပါရဂတော ဟိ သောဝ [သောတိ (သီ. ပီ. က.)၊ ဟောတိ (သျာ. ကံ.)၊ သော (?)].

‘‘ဧသူပမာ ဒါမလိ ဗြာဟ္မဏဿ၊

ခီဏာသဝဿ နိပကဿ ဈာယိနော၊

ပပ္ပုယျ ဇာတိမရဏဿ အန္တံ၊

နာယူဟတီ ပါရဂတော ဟိ သော’’တိ [ဟောတီတိ (သျာ. ကံ.)].

၆. ကာမဒသုတ္တံ

၈၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကာမဒေါ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုက္ကရံ ဘဂဝါ၊ သုဒုက္ကရံ ဘဂဝါ’’တိ.

‘‘ဒုက္ကရံ ဝါပိ ကရောန္တိ (ကာမဒါတိ ဘဂဝါ)၊

သေခါ သီလသမာဟိတာ၊

ဌိတတ္တာ အနဂါရိယုပေတဿ၊

တုဋ္ဌိ ဟောတိ သုခါဝဟာ’’တိ.

‘‘ဒုလ္လဘာ ဘဂဝါ ယဒိဒံ တုဋ္ဌီ’’တိ.

‘‘ဒုလ္လဘံ ဝါပိ လဘန္တိ (ကာမဒါတိ ဘဂဝါ)၊

စိတ္တဝူပသမေ ရတာ၊

ယေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ၊

ဘာဝနာယ ရတော မနော’’တိ.

‘‘ဒုဿမာဒဟံ ဘဂဝါ ယဒိဒံ စိတ္တ’’န္တိ.

‘‘ဒုဿမာဒဟံ ဝါပိ သမာဒဟန္တိ (ကာမဒါတိ ဘဂဝါ)၊

ဣန္ဒြိယူပသမေ ရတာ၊

တေ ဆေတွာ မစ္စုနော ဇာလံ၊

အရိယာ ဂစ္ဆန္တိ ကာမဒါ’’တိ.

‘‘ဒုဂ္ဂမော ဘဂဝါ ဝိသမော မဂ္ဂေါ’’တိ.

‘‘ဒုဂ္ဂမေ ဝိသမေ ဝါပိ၊ အရိယာ ဂစ္ဆန္တိ ကာမဒ၊

အနရိယာ ဝိသမေ မဂ္ဂေ၊ ပပတန္တိ အဝံသိရာ၊

အရိယာနံ သမော မဂ္ဂေါ၊ အရိယာ ဟိ ဝိသမေ သမာ’’တိ.

၇. ပဉ္စာလစဏ္ဍသုတ္တံ

၈၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ပဉ္စာလစဏ္ဍော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သမ္ဗာဓေ ဝတ ဩကာသံ၊ အဝိန္ဒိ ဘူရိမေဓသော၊

ယော ဈာနမဗုဇ္ဈိ [ဈာနမဗုဓာ (က. သီ.)၊ ဈာနမဗုဒ္ဓိ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ဗုဒ္ဓေါ၊ ပဋိလီနနိသဘော မုနီ’’တိ.

‘‘သမ္ဗာဓေ ဝါပိ ဝိန္ဒန္တိ (ပဉ္စာလစဏ္ဍာတိ ဘဂဝါ)၊

ဓမ္မံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ၊

ယေ သတိံ ပစ္စလတ္ထံသု၊

သမ္မာ တေ သုသမာဟိတာ’’တိ.

၈. တာယနသုတ္တံ

၈၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ တာယနော ဒေဝပုတ္တော ပုရာဏတိတ္ထကရော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ တာယနော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ဆိန္ဒ သောတံ ပရက္ကမ္မ၊ ကာမေ ပနုဒ ဗြာဟ္မဏ၊

နပ္ပဟာယ မုနီ ကာမေ၊ နေကတ္တမုပပဇ္ဇတိ.

‘‘ကယိရာ စေ ကယိရာထေနံ၊ ဒဠှမေနံ ပရက္ကမေ၊

သိထိလော ဟိ ပရိဗ္ဗာဇော၊ ဘိယျော အာကိရတေ ရဇံ.

‘‘အကတံ ဒုက္ကဋံ [ဒုက္ကတံ (သီ. ပီ.)] သေယျော၊ ပစ္ဆာ တပတိ ဒုက္ကဋံ၊

ကတဉ္စ သုကတံ သေယျော၊ ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ.

‘‘ကုသော ယထာ ဒုဂ္ဂဟိတော၊ ဟတ္ထမေဝါနုကန္တတိ၊

သာမညံ ဒုပ္ပရာမဋ္ဌံ၊ နိရယာယူပကဍ္ဎတိ.

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သိထိလံ ကမ္မံ၊ သံကိလိဋ္ဌဉ္စ ယံ ဝတံ၊

သင်္ကဿရံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ န တံ ဟောတိ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

ဣဒမဝေါစ တာယနော ဒေဝပုတ္တော၊ ဣဒံ ဝတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီတိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရတ္တိံ တာယနော နာမ ဒေဝပုတ္တော ပုရာဏတိတ္ထကရော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာယနော ဒေဝပုတ္တော မမ သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ဆိန္ဒ သောတံ ပရက္ကမ္မ၊ ကာမေ ပနုဒ ဗြာဟ္မဏ၊

နပ္ပဟာယ မုနီ ကာမေ၊ နေကတ္တမုပပဇ္ဇတိ.

‘‘ကယိရာ စေ ကယိရာထေနံ၊ ဒဠှမေနံ ပရက္ကမေ၊

သိထိလော ဟိ ပရိဗ္ဗာဇော၊ ဘိယျော အာကိရတေ ရဇံ.

‘‘အကတံ ဒုက္ကဋံ သေယျော၊ ပစ္ဆာ တပတိ ဒုက္ကဋံ၊

ကတဉ္စ သုကတံ သေယျော၊ ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ.

‘‘ကုသော ယထာ ဒုဂ္ဂဟိတော၊ ဟတ္ထမေဝါနုကန္တတိ၊

သာမညံ ဒုပ္ပရာမဋ္ဌံ၊ နိရယာယူပကဍ္ဎတိ.

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သိထိလံ ကမ္မံ၊ သံကိလိဋ္ဌဉ္စ ယံ ဝတံ၊

သင်္ကဿရံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ န တံ ဟောတိ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

‘‘ဣဒမဝေါစ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာယနော ဒေဝပုတ္တော၊ ဣဒံ ဝတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. ဥဂ္ဂဏှာထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာယနဂါထာ၊ ပရိယာပုဏာထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာယနဂါထာ၊ ဓာရေထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာယနဂါထာ. အတ္ထသံဟိတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာယနဂါထာ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာ’’တိ.

၉. စန္ဒိမသုတ္တံ

၉၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန စန္ဒိမာ ဒေဝပုတ္တော ရာဟုနာ အသုရိန္ဒေန ဂဟိတော ဟောတိ. အထ ခေါ စန္ဒိမာ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အနုဿရမာနော တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထု၊ ဝိပ္ပမုတ္တောသိ သဗ္ဗဓိ၊

သမ္ဗာဓပဋိပန္နောသ္မိ၊ တဿ မေ သရဏံ ဘဝါ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ စန္ဒိမံ ဒေဝပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ရာဟုံ အသုရိန္ဒံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘တထာဂတံ အရဟန္တံ၊ စန္ဒိမာ သရဏံ ဂတော၊

ရာဟု စန္ဒံ ပမုဉ္စဿု၊ ဗုဒ္ဓါ လောကာနုကမ္ပကာ’’တိ.

အထ ခေါ ရာဟု အသုရိန္ဒော စန္ဒိမံ ဒေဝပုတ္တံ မုဉ္စိတွာ တရမာနရူပေါ ယေန ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ရာဟုံ အသုရိန္ဒံ ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ၊ ရာဟု စန္ဒံ ပမုဉ္စသိ၊

သံဝိဂ္ဂရူပေါ အာဂမ္မ၊ ကိံ နု ဘီတောဝ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

‘‘သတ္တဓာ မေ ဖလေ မုဒ္ဓါ၊ ဇီဝန္တော န သုခံ လဘေ၊

ဗုဒ္ဓဂါထာဘိဂီတောမှိ၊ နော စေ မုဉ္စေယျ စန္ဒိမ’’န္တိ.

၁၀. သူရိယသုတ္တံ

၉၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သူရိယော ဒေဝပုတ္တော ရာဟုနာ အသုရိန္ဒေန ဂဟိတော ဟောတိ. အထ ခေါ သူရိယော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အနုဿရမာနော တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထု၊ ဝိပ္ပမုတ္တောသိ သဗ္ဗဓိ၊

သမ္ဗာဓပဋိပန္နောသ္မိ၊ တဿ မေ သရဏံ ဘဝါ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သူရိယံ ဒေဝပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ရာဟုံ အသုရိန္ဒံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘တထာဂတံ အရဟန္တံ၊ သူရိယော သရဏံ ဂတော၊

ရာဟု သူရိယံ [သုရိယံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ပမုဉ္စဿု၊ ဗုဒ္ဓါ လောကာနုကမ္ပကာ.

‘‘ယော အန္ဓကာရေ တမသိ ပဘင်္ကရော၊

ဝေရောစနော မဏ္ဍလီ ဥဂ္ဂတေဇော၊

မာ ရာဟု ဂိလီ စရမန္တလိက္ခေ၊

ပဇံ မမံ ရာဟု ပမုဉ္စ သူရိယ’’န္တိ.

အထ ခေါ ရာဟု အသုရိန္ဒော သူရိယံ ဒေဝပုတ္တံ မုဉ္စိတွာ တရမာနရူပေါ ယေန ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ရာဟုံ အသုရိန္ဒံ ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ၊ ရာဟု သူရိယံ ပမုဉ္စသိ၊

သံဝိဂ္ဂရူပေါ အာဂမ္မ၊ ကိံ နု ဘီတောဝ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

‘‘သတ္တဓာ မေ ဖလေ မုဒ္ဓါ၊ ဇီဝန္တော န သုခံ လဘေ၊

ဗုဒ္ဓဂါထာဘိဂီတောမှိ၊ နော စေ မုဉ္စေယျ သူရိယ’’န္တိ.

ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဒွေ ကဿပါ စ မာဃော စ၊ မာဂဓော ဒါမလိ ကာမဒေါ၊

ပဉ္စာလစဏ္ဍော တာယနော၊ စန္ဒိမသူရိယေန တေ ဒသာတိ.