၄. သတုလ္လပကာယိကဝဂ္ဂေါ

၁. သဗ္ဘိသုတ္တံ

၃၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ သတုလ္လပကာယိကာ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ [ကြုဗ္ဗေထ (က.)] သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ ပညာ လဗ္ဘတိ [ပညံ လဘတိ (သျာ. ကံ.)] နာညတော’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သောကမဇ္ဈေ န သောစတီ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ ဉာတိမဇ္ဈေ ဝိရောစတီ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သတ္တာ တိဋ္ဌန္တိ သာတတ’’န္တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဿ နု ခေါ၊ ဘဂဝါ၊ သုဘာသိတ’’န္တိ? သဗ္ဗာသံ ဝေါ သုဘာသိတံ ပရိယာယေန၊ အပိ စ မမပိ သုဏာထ –

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တာ ဒေဝတာယော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသူတိ.

၂. မစ္ဆရိသုတ္တံ

၃၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ သတုလ္လပကာယိကာ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘မစ္ဆေရာ စ ပမာဒါ စ၊ ဧဝံ ဒါနံ န ဒီယတိ [ဒိယျတိ (က.)]၊

ပုညံ အာကင်္ခမာနေန၊ ဒေယျံ ဟောတိ ဝိဇာနတာ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ယဿေဝ ဘီတော န ဒဒါတိ မစ္ဆရီ၊ တဒေဝါဒဒတော ဘယံ၊

ဇိဃစ္ဆာ စ ပိပါသာ စ၊ ယဿ ဘာယတိ မစ္ဆရီ၊

တမေဝ ဗာလံ ဖုသတိ၊ အသ္မိံ လောကေ ပရမှိ စ.

‘‘တသ္မာ ဝိနေယျ မစ္ဆေရံ၊ ဒဇ္ဇာ ဒါနံ မလာဘိဘူ၊

ပုညာနိ ပရလောကသ္မိံ၊ ပတိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ပါဏိန’’န္တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘တေ မတေသု န မီယန္တိ၊ ပန္ထာနံဝ သဟဗ္ဗဇံ၊

အပ္ပသ္မိံ ယေ ပဝေစ္ဆန္တိ၊ ဧသ ဓမ္မော သနန္တနော.

‘‘အပ္ပသ္မေကေ ပဝေစ္ဆန္တိ၊ ဗဟုနေကေ န ဒိစ္ဆရေ၊

အပ္ပသ္မာ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ သဟဿေန သမံ မိတာ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

‘‘ဒုဒ္ဒဒံ ဒဒမာနာနံ၊ ဒုက္ကရံ ကမ္မ ကုဗ္ဗတံ၊

အသန္တော နာနုကုဗ္ဗန္တိ၊ သတံ ဓမ္မော ဒုရနွယော [ဒုရန္နယော (သီ.)].

‘‘တသ္မာ သတဉ္စ အသတံ [အသတဉ္စ (သီ. သျာ. ကံ.)]၊ နာနာ ဟောတိ ဣတော ဂတိ၊

အသန္တော နိရယံ ယန္တိ၊ သန္တော သဂ္ဂပရာယနာ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဿ နု ခေါ၊ ဘဂဝါ၊ သုဘာသိတ’’န္တိ?

‘‘သဗ္ဗာသံ ဝေါ သုဘာသိတံ ပရိယာယေန၊ အပိ စ မမပိ သုဏာထ –

‘‘ဓမ္မံ စရေ ယောပိ သမုဉ္ဇကံ စရေ၊

ဒါရဉ္စ ပေါသံ ဒဒမပ္ပကသ္မိံ၊

သတံ သဟဿာနံ သဟဿယာဂိနံ၊

ကလမ္ပိ နာဂ္ဃန္တိ တထာဝိဓဿ တေ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကေနေသ ယညော ဝိပုလော မဟဂ္ဂတော၊

သမေန ဒိန္နဿ န အဂ္ဃမေတိ၊

ကထံ [ဣဒံ ပဒံ ကတ္ထစိ သီဟဠပေါတ္ထကေ နတ္ထိ] သတံ သဟဿာနံ သဟဿယာဂိနံ၊

ကလမ္ပိ နာဂ္ဃန္တိ တထာဝိဓဿ တေ’’တိ.

‘‘ဒဒန္တိ ဟေကေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာ၊

ဆေတွာ ဝဓိတွာ အထ သောစယိတွာ၊

သာ ဒက္ခိဏာ အဿုမုခါ သဒဏ္ဍာ၊

သမေန ဒိန္နဿ န အဂ္ဃမေတိ.

‘‘ဧဝံ သတံ သဟဿာနံ သဟဿယာဂိနံ၊

ကလမ္ပိ နာဂ္ဃန္တိ တထာဝိဓဿ တေ’’တိ.

၃. သာဓုသုတ္တံ

၃၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ သတုလ္လပကာယိကာ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘သာဓု ခေါ၊ မာရိသ၊ ဒါနံ၊

မစ္ဆေရာ စ ပမာဒါ စ၊ ဧဝံ ဒါနံ န ဒီယတိ၊

ပုညံ အာကင်္ခမာနေန၊ ဒေယျံ ဟောတိ ဝိဇာနတာ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘သာဓု ခေါ၊ မာရိသ၊ ဒါနံ၊

အပိ စ အပ္ပကသ္မိမ္ပိ သာဟု ဒါနံ’’.

‘‘အပ္ပသ္မေကေ ပဝေစ္ဆန္တိ၊ ဗဟုနေကေ န ဒိစ္ဆရေ၊

အပ္ပသ္မာ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ သဟဿေန သမံ မိတာ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘သာဓု ခေါ၊ မာရိသ၊ ဒါနံ၊ အပ္ပကသ္မိမ္ပိ သာဟု ဒါနံ၊

အပိ စ သဒ္ဓါယပိ သာဟု ဒါနံ’’.

‘‘ဒါနဉ္စ ယုဒ္ဓဉ္စ သမာနမာဟု၊

အပ္ပါပိ သန္တာ ဗဟုကေ ဇိနန္တိ၊

အပ္ပမ္ပိ စေ သဒ္ဒဟာနော ဒဒါတိ၊

တေနေဝ သော ဟောတိ သုခီ ပရတ္ထာ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘သာဓု ခေါ၊ မာရိသ၊ ဒါနံ၊ အပ္ပကသ္မိမ္ပိ သာဟု ဒါနံ၊

သဒ္ဓါယပိ သာဟု ဒါနံ၊ အပိ စ ဓမ္မလဒ္ဓဿာပိ သာဟု ဒါနံ’’.

‘‘ယော ဓမ္မလဒ္ဓဿ ဒဒါတိ ဒါနံ၊

ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတဿ ဇန္တု၊

အတိက္ကမ္မ သော ဝေတရဏိံ ယမဿ၊

ဒိဗ္ဗာနိ ဌာနာနိ ဥပေတိ မစ္စော’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘သာဓု ခေါ၊ မာရိသ၊ ဒါနံ၊ အပ္ပကသ္မိမ္ပိ သာဟု ဒါနံ၊

သဒ္ဓါယပိ သာဟု ဒါနံ၊ ဓမ္မလဒ္ဓဿာပိ သာဟု ဒါနံ၊

အပိ စ ဝိစေယျ ဒါနမ္ပိ သာဟု ဒါနံ’’.

‘‘ဝိစေယျ ဒါနံ သုဂတပ္ပသတ္ထံ၊

ယေ ဒက္ခိဏေယျာ ဣဓ ဇီဝလောကေ၊

ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ၊

ဗီဇာနိ ဝုတ္တာနိ ယထာ သုခေတ္တေ’’တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘သာဓု ခေါ၊ မာရိသ၊ ဒါနံ၊ အပ္ပကသ္မိမ္ပိ သာဟု ဒါနံ၊

သဒ္ဓါယပိ သာဟု ဒါနံ၊ ဓမ္မလဒ္ဓဿာပိ သာဟု ဒါနံ၊

ဝိစေယျ ဒါနမ္ပိ သာဟု ဒါနံ၊ အပိ စ ပါဏေသုပိ သာဓု သံယမော’’.

‘‘ယော ပါဏဘူတာနိ [ပါဏဘူတေသု (သီ. ပီ.)] အဟေဌယံ စရံ၊

ပရူပဝါဒါ န ကရောန္တိ ပါပံ၊

ဘီရုံ ပသံသန္တိ န ဟိ တတ္ထ သူရံ၊

ဘယာ ဟိ သန္တော န ကရောန္တိ ပါပ’’န္တိ.

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဿ နု ခေါ၊ ဘဂဝါ၊ သုဘာသိတ’’န္တိ?

‘‘သဗ္ဗာသံ ဝေါ သုဘာသိတံ ပရိယာယေန၊ အပိ စ မမပိ သုဏာထ –

‘‘သဒ္ဓါ ဟိ ဒါနံ ဗဟုဓာ ပသတ္ထံ၊

ဒါနာ စ ခေါ ဓမ္မပဒံဝ သေယျော၊

ပုဗ္ဗေ စ ဟိ ပုဗ္ဗတရေ စ သန္တော၊

နိဗ္ဗာနမေဝဇ္ဈဂမုံ သပညာ’’တိ.

၄. နသန္တိသုတ္တံ

၃၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ သတုလ္လပကာယိကာ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘န သန္တိ ကာမာ မနုဇေသု နိစ္စာ၊

သန္တီဓ ကမနီယာနိ ယေသု [ကာမေသု (က.)] ဗဒ္ဓေါ၊

ယေသု ပမတ္တော အပုနာဂမနံ၊

အနာဂန္တာ ပုရိသော မစ္စုဓေယျာ’’တိ.

‘‘ဆန္ဒဇံ အဃံ ဆန္ဒဇံ ဒုက္ခံ၊

ဆန္ဒဝိနယာ အဃဝိနယော၊

အဃဝိနယာ ဒုက္ခဝိနယော’’တိ.

‘‘န တေ ကာမာ ယာနိ စိတြာနိ လောကေ၊

သင်္ကပ္ပရာဂေါ ပုရိသဿ ကာမော၊

တိဋ္ဌန္တိ စိတြာနိ တထေဝ လောကေ၊

အထေတ္ထ ဓီရာ ဝိနယန္တိ ဆန္ဒံ.

‘‘ကောဓံ ဇဟေ ဝိပ္ပဇဟေယျ မာနံ၊

သံယောဇနံ သဗ္ဗမတိက္ကမေယျ၊

တံ နာမရူပသ္မိမသဇ္ဇမာနံ၊

အကိဉ္စနံ နာနုပတန္တိ ဒုက္ခာ.

‘‘ပဟာသိ သင်္ခံ န ဝိမာနမဇ္ဈဂါ [န စ မာနမဇ္ဈဂါ (က. သီ.)၊ န ဝိမာနမာဂါ (သျာ. ကံ.)]၊

အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ ဣဓ နာမရူပေ၊

တံ ဆိန္နဂန္ထံ အနိဃံ နိရာသံ၊

ပရိယေသမာနာ နာဇ္ဈဂမုံ၊

ဒေဝါ မနုဿာ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊

သဂ္ဂေသု ဝါ သဗ္ဗနိဝေသနေသူ’’တိ.

‘‘တံ စေ ဟိ နာဒ္ဒက္ခုံ တထာဝိမုတ္တံ (ဣစ္စာယသ္မာ မောဃရာဇာ)၊

ဒေဝါ မနုဿာ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊

နရုတ္တမံ အတ္ထစရံ နရာနံ၊

ယေ တံ နမဿန္တိ ပသံသိယာ တေ’’တိ.

‘‘ပသံသိယာ တေပိ ဘဝန္တိ ဘိက္ခူ (မောဃရာဇာတိ ဘဂဝါ)၊

ယေ တံ နမဿန္တိ တထာဝိမုတ္တံ၊

အညာယ ဓမ္မံ ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ၊

သင်္ဂါတိဂါ တေပိ ဘဝန္တိ ဘိက္ခူ’’တိ.

၅. ဥဇ္ဈာနသညိသုတ္တံ

၃၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဥဇ္ဈာနသညိကာ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝေဟာသံ အဋ္ဌံသု. ဝေဟာသံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘အညထာ သန္တမတ္တာနံ၊ အညထာ ယော ပဝေဒယေ၊

နိကစ္စ ကိတဝဿေဝ၊ ဘုတ္တံ ထေယျေန တဿ တံ.

‘‘ယဉှိ ကယိရာ တဉှိ ဝဒေ၊ ယံ န ကယိရာ န တံ ဝဒေ၊

အကရောန္တံ ဘာသမာနာနံ၊ ပရိဇာနန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

‘‘န ယိဒံ ဘာသိတမတ္တေန၊ ဧကန္တသဝနေန ဝါ၊

အနုက္ကမိတဝေ သက္ကာ၊ ယာယံ ပဋိပဒါ ဒဠှာ၊

ယာယ ဓီရာ ပမုစ္စန္တိ၊ ဈာယိနော မာရဗန္ဓနာ.

‘‘န ဝေ ဓီရာ ပကုဗ္ဗန္တိ၊ ဝိဒိတွာ လောကပရိယာယံ၊

အညာယ နိဗ္ဗုတာ ဓီရာ၊ တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ.

အထ ခေါ တာ ဒေဝတာယော ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အစ္စယော နော၊ ဘန္တေ၊ အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ [ယထာဗာလာ ယထာမူဠှာ ယထာအကုသလာ (သဗ္ဗတ္ထ)]၊ ယာ မယံ ဘဂဝန္တံ အာသာဒေတဗ္ဗံ အမညိမှာ. တာသံ နော၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ တာ ဒေဝတာယော ဘိယျောသောမတ္တာယ ဥဇ္ဈာယန္တိယော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂဉ္ဆုံ. ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –