၇. အာဝဋ္ဋဟာရဝိဘင်္ဂေါ

၂၉. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ‘‘ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိ အယံ.

‘‘အာရမ္ဘထ [အာရဗ္ဘထ (သီ.) သံ. နိ. ၁.၁၈၅၊ ထေရဂါ. ၂၅၆ ပဿိတဗ္ဗံ] နိက္ကမထ၊ ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ၊

ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ၊ နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ.

‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိ ဝီရိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ’’တိ သမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ၊ နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ ပညာယ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ’’တိ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ‘‘ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ၊ နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော’’တိ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဒေသနာ.

အယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ သတ္တာနံ ယောဂေ၊ ယုဉ္ဇန္တာနံ ဝါ အာရမ္ဘော.

တတ္ထ ယေ န ယုဉ္ဇန္တိ၊ တေ ပမာဒမူလကာ န ယုဉ္ဇန္တိ. သော ပမာဒေါ ဒုဝိဓော တဏှာမူလကော အဝိဇ္ဇာမူလကော စ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာမူလကော ယေန အညာဏေန နိဝုတော ဉေယျဋ္ဌာနံ နပ္ပဇာနာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဥပ္ပါဒဝယဓမ္မာတိ၊ အယံ အဝိဇ္ဇာမူလကော. ယော တဏှာမူလကော၊ သော တိဝိဓော အနုပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ ဥပ္ပါဒါယ ပရိယေသန္တော ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ အာရက္ခနိမိတ္တံ ပရိဘောဂနိမိတ္တဉ္စ ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ အယံ လောကေ စတုဗ္ဗိဓော ပမာဒေါ ဧကဝိဓော အဝိဇ္ဇာယ တိဝိဓော တဏှာယ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ နာမကာယော ပဒဋ္ဌာနံ. တဏှာယ ရူပကာယော ပဒဋ္ဌာနံ. တံ ကိဿ ဟေတု၊ ရူပီသု ဘဝေသု အဇ္ဈောသာနံ၊ အရူပီသု သမ္မောဟော? တတ္ထ ရူပကာယော ရူပက္ခန္ဓော နာမကာယော စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ. ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ကတမေန ဥပါဒါနေန သဥပါဒါနာ၊ တဏှာယ စ အဝိဇ္ဇာယ စ? တတ္ထ တဏှာ ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ကာမုပါဒါနဉ္စ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဉ္စ. အဝိဇ္ဇာ ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနဉ္စ အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ. ဣမေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယေ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ၊ အယံ သမုဒယော. ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ. တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ.

၃၀. တတ္ထ ယော တိဝိဓော တဏှာမူလကော ပမာဒေါ အနုပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ ဥပ္ပါဒါယ ပရိယေသတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ဘောဂါနံ အာရက္ခဏဉ္စ ကရောတိ ပရိဘောဂနိမိတ္တဉ္စ၊ တဿ သမ္ပဋိဝေဓေန ရက္ခဏာ ပဋိသံဟရဏာ၊ အယံ သမထော.

သော ကထံ ဘဝတိ? ယဒါ ဇာနာတိ ကာမာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ဩကာရဉ္စ သံကိလေသဉ္စ ဝေါဒါနဉ္စ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ. တတ္ထ ယာ ဝီမံသာ ဥပပရိက္ခာ အယံ ဝိပဿနာ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ဘာဝိယမာနေသု ဒွေ ဓမ္မာ ပဟီယန္တိ တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ၊ ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု ပဟီနေသု စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. ဣတိ ပုရိမကာနိ စ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ၊ သမထော စ ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ. ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အာရမ္ဘထ နိက္ကမထာ’’တိ.

ယထာပိ မူလေ အနုပဒ္ဒဝေ ဒဠှေ၊ ဆိန္နောပိ ရုက္ခော ပုနရေဝ [ပုနဒေဝ (က.) ပဿ ဓ. ပ. ၃၃၈] ရူဟတိ၊

ဧဝမ္ပိ တဏှာနုသယေ အနူဟတေ၊ နိဗ္ဗတ္တတီ ဒုက္ခမိဒံ ပုနပ္ပုနံ.

အယံ တဏှာနုသယော. ကတမဿာ တဏှာယ? ဘဝတဏှာယ. ယော ဧတဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော အယံ အဝိဇ္ဇာ. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဟိ ဘဝတဏှာ. ဣမေ ဒွေ ကိလေသာ တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ. တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယေ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ အယံ သမုဒယော. ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ. တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ စ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ.

ယေန တဏှာနုသယံ သမူဟနတိ [သမူဟန္တိ (သီ.)]၊ အယံ သမထော. ယေန တဏှာနုသယဿ ပစ္စယံ အဝိဇ္ဇံ ဝါရယတိ၊ အယံ ဝိပဿနာ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. တတ္ထ သမထဿ ဖလံ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ဝိပဿနာယ ဖလံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ. ဣတိ ပုရိမကာနိ စ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ၊ သမထော ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ၊ ဒွေ စ ဝိမုတ္တိယော နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယထာပိ မူလေ’’တိ.

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ၊ ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ၊

သစိတ္တပရိယောဒါပနံ [ပရိယောဒပနံ (သီ.) ဓ. ပ. ၁၈၃၊ ဒီ. နိ. ၂.၉၀ ပဿိတဗ္ဗံ]၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

သဗ္ဗပါပံ နာမ တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ၊ တေ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော မုသာဝါဒေါ ပိသုဏာ ဝါစာ ဖရုသာ ဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ တာနိ ဒွေ ကမ္မာနိ စေတနာ စေတသိကဉ္စ. တတ္ထ ယော စ ပါဏာတိပါတော ယာ စ ပိသုဏာ ဝါစာ ယာ စ ဖရုသာ ဝါစာ၊ ဣဒံ ဒေါသသမုဋ္ဌာနံ. ယဉ္စ အဒိန္နာဒါနံ ယော စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ယော စ မုသာဝါဒေါ၊ ဣဒံ လောဘသမုဋ္ဌာနံ၊ ယော သမ္ဖပ္ပလာပေါ၊ ဣဒံ မောဟသမုဋ္ဌာနံ. ဣမာနိ သတ္တ ကာရဏာနိ စေတနာကမ္မံ. ယာ အဘိဇ္ဈာ၊ အယံ လောဘော အကုသလမူလံ. ယော ဗျာပါဒေါ၊ အယံ ဒေါသော အကုသလမူလံ. ယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ အယံ မိစ္ဆာမဂ္ဂေါ. ဣမာနိ တီဏိ ကာရဏာနိ စေတသိကကမ္မံ. တေနာဟ ‘‘စေတနာကမ္မံ စေတသိကကမ္မ’’န္တိ.

အကုသလမူလံ ပယောဂံ ဂစ္ဆန္တံ စတုဗ္ဗိဓံ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ. တတ္ထ ယံ ဆန္ဒာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ လောဘသမုဋ္ဌာနံ. ယံ ဒေါသာ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ ဒေါသသမုဋ္ဌာနံ. ယံ ဘယာ စ မောဟာ စ အဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ မောဟသမုဋ္ဌာနံ. တတ္ထ လောဘော အသုဘာယ ပဟီယတိ. ဒေါသော မေတ္တာယ. မောဟော ပညာယ. တထာ လောဘော ဥပေက္ခာယ ပဟီယတိ. ဒေါသော မေတ္တာယ စ ကရုဏာယ စ. မောဟော မုဒိတာယ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ.

၃၁. သဗ္ဗပါပံ နာမ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာနိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသတိ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗပါပံ. ဣမေသံ အဋ္ဌန္နံ မိစ္ဆတ္တာနံ ယာ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာစာရော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ.

အဋ္ဌသု မိစ္ဆတ္တေသု ပဟီနေသု အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ သမ္ပဇ္ဇန္တိ. အဋ္ဌန္နံ သမ္မတ္တာနံ ယာ ကိရိယာ ကရဏံ သမ္ပာဒနံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ. သစိတ္တပရိယောဒါပနန္တိ အတီတဿ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာကိရိယံ ဒဿယတိ၊ စိတ္တေ ပရိယောဒါပိတေ [ပရိယောဒပိတေ (သီ. က.)] ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိယောဒါပိတာ ဘဝန္တိ၊ ဧဝဉှိ ဘဂဝါ အာဟ ‘‘စေတောဝိသုဒ္ဓတ္ထံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ. ဒုဝိဓာ ဟိ ပရိယောဒါပနာ နီဝရဏပ္ပဟာနဉ္စ အနုသယသမုဂ္ဃါတော စ. ဒွေ ပရိယောဒါပနဘူမိယော ဒဿနဘူမိ စ၊ ဘာဝနာဘူမိ စ၊ တတ္ထ ယံ ပဋိဝေဓေန ပရိယောဒါပေတိ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယတော ပရိယောဒါပေတိ၊ အယံ သမုဒယော. ယေန ပရိယောဒါပေတိ၊ အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ ပရိယောဒါပိတံ၊ အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ.

‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ၊ ဆတ္တံ မဟန္တံ ယထ ဝဿကာလေ၊

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ၊ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ’’တိ.

ဓမ္မော နာမ ဒုဝိဓော ဣန္ဒြိယသံဝရော မဂ္ဂေါ စ. ဒုဂ္ဂတိ နာမ ဒုဝိဓာ ဒေဝမနုဿေ ဝါ ဥပနိဓာယ အပါယာ ဒုဂ္ဂတိ၊ နိဗ္ဗာနံ ဝါ ဥပနိဓာယ သဗ္ဗာ ဥပပတ္တိယော ဒုဂ္ဂတိ. တတ္ထ ယာ သံဝရသီလေ အခဏ္ဍကာရိတာ၊ အယံ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော အပါယေဟိ ရက္ခတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ – ဒွေမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝတော ဂတိယော ဒေဝါ စ မနုဿာ စ. ဧဝဉ္စ နာဠန္ဒာယံ နိဂမေ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဗြာဟ္မဏာ၊ ဘန္တေ၊ ပစ္ဆာဘူမကာ ကာမဏ္ဍလုကာ သေဝါလမာလိကာ ဥဒကောရောဟကာ အဂ္ဂိပရိစာရကာ၊ တေ မတံ ကာလင်္ကတံ ဥယျာပေန္တိ နာမ၊ သညာပေန္တိ နာမ၊ သဂ္ဂံ နာမ ဩက္ကာမေန္တိ [ဥဂ္ဂမေန္တိ (သီ.) ပဿ သံ. နိ. ၄.၃၅၈]. ဘဂဝါ ပန၊ ဘန္တေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဟောတိ တထာ ကာတုံ၊ ယထာ သဗ္ဗော လောကော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

‘‘တေန ဟိ၊ ဂါမဏိ၊ တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ၊ ယထာ တေ ခမေယျ၊ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသီတိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ ဣဓဿ ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ အပိ နု သော ပုရိသော မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတုဝါ ပဉ္ဇလိကံ [ပဉ္ဇလိကာ သံ. နိ. ၄.၃၅၈] အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဂါမဏိ၊ ပုရိသော မဟတိံ ပုထုသိလံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ [ဥဒကဒဟေ (က.)] ပက္ခိပေယျ၊ တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘ဥမ္မုဇ္ဇ၊ ဘော၊ ပုထုသိလေ၊ ဥပ္လဝ ဘော ပုထုသိလေ၊ ထလမုပ္လဝ၊ ဘော ပုထုသိလေ’တိ. တံ ကိံ မညသိ ဂါမဏိ၊ အပိ နု သာ မဟတီ ပုထုသိလာ မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ဥမ္မုဇ္ဇေယျ ဝါ ဥပ္လဝေယျ ဝါ ထလံ ဝါ ဥပ္လဝေယျာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ ကိဉ္စာပိ နံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ ဣဓဿ ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော၊ တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ ဂါမဏိ၊ အပိ နု သော ပုရိသော မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဂါမဏိ၊ ပုရိသော သပ္ပိကုမ္ဘံ ဝါ တေလကုမ္ဘံ ဝါ ဂမ္ဘီရေ [ဂမ္ဘီရံ (သီ. က.) ပဿ သံ. နိ. ၄.၃၅၈] ဥဒကရဟဒေ ဩဂါဟေတွာ ဘိန္ဒေယျ. တတြ ယာဿ သက္ခရာ ဝါ ကဌလာ [ကထလာ (က.)]၊ သာ အဓောဂါမီ အဿ. ယဉ္စ ခွဿ တတြ သပ္ပိ ဝါ တေလံ ဝါ၊ တံ ဥဒ္ဓံဂါမိ အဿ. တမေနံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘ဩသီဒ၊ ဘော သပ္ပိတေလ၊ သံသီဒ၊ ဘော သပ္ပိတေလ၊ အဓော ဂစ္ဆ [အဝံဂစ္ဆ (သီ. က.)]‘ဘော သပ္ပိတေလာ’တိ. တံ ကိံ မညသိ ဂါမဏိ၊ အပိ နု တံ သပ္ပိတေလံ မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကံ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ‘ဩသီဒေယျ ဝါ သံသီဒေယျ ဝါ အဓော ဝါ ဂစ္ဆေယျာ’တိ. ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဂါမဏိ၊ ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော၊ ကိဉ္စာပိ နံ မဟာဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတူ’’’တိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣတိ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော အပါယေဟိ ရက္ခတိ. တတ္ထ ယာ မဂ္ဂဿ တိက္ခတာ အဓိမတ္တတာ၊ အယံ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သဗ္ဗာဟိ ဥပပတ္တီဟိ ရက္ခတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ –

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ [ပဿ ဥဒါ. ၃၂]၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော၊

သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော၊ ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ၊

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ.

၃၂. တတ္ထ ဒုဂ္ဂတီနံ ဟေတု တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စ၊ တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ၊ တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယေ သဥပါဒါနာ ခန္ဓာ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ၊ အယံ သမုဒယော. ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ၊ တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ စ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယ. တတ္ထ တဏှာယ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိဇ္ဇာယ မနိန္ဒြိယံ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရက္ခန္တော သမာဓိံ ဘာဝယတိ၊ တဏှဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ. မနိန္ဒြိယံ ရက္ခန္တော ဝိပဿနံ ဘာဝယတိ၊ အဝိဇ္ဇဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ. တဏှာနိဂ္ဂဟေန ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ပဟီယန္တိ ကာမုပါဒါနဉ္စ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဉ္စ. အဝိဇ္ဇာနိဂ္ဂဟေန ဒွေ ဥပါဒါနာနိ ပဟီယန္တိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနဉ္စ အတ္တဝါဒုပါဒါနဉ္စ. စတူသု ဥပါဒါနေသု ပဟီနေသု ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ.

တတ္ထ ဗြဟ္မစရိယဿ ဖလံ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ သောတာပတ္တိဖလံ သကဒါဂါမိဖလံ အနာဂါမိဖလံ အရဟတ္တံ [အရဟတ္တဖလံ (က.)] အဂ္ဂဖလံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဗြဟ္မစရိယဿ ဖလာနိ [ဗြဟ္မစရိယဖလာနီတိ (သီ.)]. ဣတိ ပုရိမကာနိ စ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခံ သမုဒယော စ. သမထော စ ဝိပဿနာ စ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ မဂ္ဂေါ၊ ဗြဟ္မစရိယဿ ဖလာနိ စ တဒါရမ္မဏာ စ အသင်္ခတာဓာတု နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတီ’’တိ.

တတ္ထ ယံ ပဋိဝေဓေန ရက္ခတိ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယတော ရက္ခတိ၊ အယံ သမုဒယော. ယေန ရက္ခတိ၊ အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ ရက္ခတိ၊ အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိ.

နိယုတ္တော အာဝဋ္ဋော ဟာရော.