၅. လက္ခဏဟာရဝိဘင်္ဂေါ

၂၃. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ‘‘ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ’’တိ၊ အယံ လက္ခဏော ဟာရော. ကိံ လက္ခယတိ? ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ၊ တေသံ ဓမ္မာနံ ဧကသ္မိံ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ယထာ ကိံ ဘဝေ? ယထာဟ ဘဂဝါ –

‘‘စက္ခုံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဝဋ္ဌိတံ ဣတ္တရံ ပရိတ္တံ ပဘင်္ဂု ပရတော ဒုက္ခံ ဗျသနံ စလနံ [စလံ (သီ.)] ကုက္ကုဠံ သင်္ခါရံ [သသင်္ခါရံ (က.)] ဝဓကံ အမိတ္တမဇ္ဈေ. ဣမသ္မိံ စက္ခုသ္မိံ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာနိ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝုတ္တာနိ ဘဝန္တိ. ကေန ကာရဏေန? သဗ္ဗာနိ ဟိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝဓကဋ္ဌေန ဧကလက္ခဏာနိ. ယထာ စာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အတီတေ၊ ရာဓ၊ ရူပေ အနပေက္ခော ဟောဟိ၊ အနာဂတံ ရူပံ မာ အဘိနန္ဒိ [အဘိနန္ဒ (က.)]၊ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ စာဂါယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဇ္ဇ. ဣမသ္မိံ ရူပက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာ ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ကေန ကာရဏေန? သဗ္ဗေ ဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ယမကောဝါဒသုတ္တေ [ပဿ သံ. နိ. ၃.၈၄] ဝဓကဋ္ဌေန ဧကလက္ခဏာ ဝုတ္တာ. ယထာ စာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယေသဉ္စ [ပဿ ဓ. ပ. ၂၉၃] သုသမာရဒ္ဓါ၊ နိစ္စံ ကာယဂတာသတိ၊

အကိစ္စံ တေ န သေဝန္တိ၊ ကိစ္စေ သာတစ္စကာရိနော’’.

ဣတိ ကာယဂတာယ သတိယာ ဝုတ္တာယ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ ဝေဒနာဂတာ သတိ စိတ္တဂတာ ဓမ္မဂတာ စ. တထာ ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ မုတံ ဝါတိ ဝုတ္တေ ဝုတ္တံ ဘဝတိ ဝိညာတံ. ယထာ စာဟ ဘဂဝါ –

တသ္မာတိဟ တွံ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ‘‘အာတာပီ’’တိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ ပညိန္ဒြိယံ၊ ‘‘သတိမာ’’တိ သတိန္ဒြိယံ၊ ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ သမာဓိန္ဒြိယံ၊ ဧဝံ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ကေန ကာရဏေန၊ ဧကလက္ခဏတ္တာ စတုန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ.

၂၄. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိယမာနေသု ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု ဘာဝိယမာနေသု ပဉ္စ ဗလာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ပဉ္စသု ဗလေသု ဘာဝိယမာနေသု သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု ဘာဝိယမာနေသု အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ သဗ္ဗေဝ [သဗ္ဗေ စ (သီ. က.)] ဗောဓင်္ဂမာ ဓမ္မာ ဗောဓိပက္ခိယာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ကေန ကာရဏေန၊ သဗ္ဗေ ဟိ ဗောဓင်္ဂမာ ဗောဓိပက္ခိယာ နေယျာနိကလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ၊ တေ ဧကလက္ခဏတ္တာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

ဧဝံ အကုသလာပိ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏတ္တာ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု ဝိပလ္လာသာ ပဟီယန္တိ၊ အာဟာရာ စဿ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒါနော ဘဝတိ၊ ယောဂေဟိ စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ၊ ဂန္ထေဟိ စ ဝိပ္ပယုတ္တော ဘဝတိ၊ အာသဝေဟိ စ အနာသဝေါ ဘဝတိ၊ ဩဃေဟိ စ နိတ္ထိဏ္ဏော ဘဝတိ၊ သလ္လေဟိ စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ၊ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော စဿ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အဂတိဂမနေဟိ န အဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ အကုသလာပိ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏတ္တာ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.

ယတ္ထ ဝါ ပန ရူပိန္ဒြိယံ ဒေသိတံ၊ ဒေသိတာ တတ္ထေဝ ရူပဓာတု ရူပက္ခန္ဓော ရူပဉ္စာယတနံ. ယတ္ထ ဝါ ပန သုခါ ဝေဒနာ ဒေသိတာ၊ ဒေသိတံ တတ္ထ သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဒုက္ခသမုဒယော စ အရိယသစ္စံ. ယတ္ထ ဝါ ပန ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဒေသိတာ၊ ဒေသိတံ တတ္ထ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဒုက္ခဉ္စ အရိယသစ္စံ. ယတ္ထ ဝါ ပန အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဒေသိတာ၊ ဒေသိတံ တတ္ထ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ သဗ္ဗော စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ. ကေန ကာရဏေန၊ အဒုက္ခမသုခါယ ဟိ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာ အနုသေတိ. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. သော စ သရာဂသဒေါသသမောဟသံကိလေသပက္ခေန ဟာတဗ္ဗော၊ ဝီတရာဂဝီတဒေါသဝီတမောဟအရိယဓမ္မေဟိ ဟာတဗ္ဗော.

ဧဝံ ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ ကိစ္စတော စ လက္ခဏတော စ သာမညတော စ စုတူပပါတတော စ၊ တေသံ ဓမ္မာနံ ဧကသ္မိံ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ အဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ‘‘ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ’’တိ.

နိယုတ္တော လက္ခဏော ဟာရော.