၂. ဝိစယဟာရသမ္ပာတော

၅၃. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရသမ္ပာတော? တတ္ထ တဏှာ ဒုဝိဓာ ကုသလာပိ အကုသလာပိ. အကုသလာ သံသာရဂါမိနီ၊ ကုသလာ အပစယဂါမိနီ ပဟာနတဏှာ. မာနောပိ ဒုဝိဓော ကုသလောပိ အကုသလောပိ. ယံ မာနံ နိဿာယ မာနံ ပဇဟတိ၊ အယံ မာနော ကုသလော. ယော ပန မာနော ဒုက္ခံ နိဗ္ဗတ္တယတိ၊ အယံ မာနော အကုသလော. တတ္ထ ယံ နေက္ခမ္မသိတံ ဒေါမနဿံ ကုဒါဿုနာမာဟံ တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿံ ယံ အရိယာ သန္တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီတိ တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပိဟာ၊ ပိဟာပစ္စယာ ဒေါမနဿံ၊ အယံ တဏှာ ကုသလာ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ၊ တဒါရမ္မဏာ ကုသလာ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ.

တဿာ ကော ပဝိစယော? အဋ္ဌ မဂ္ဂင်္ဂါနိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. သော ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗော? စတုတ္ထေ ဈာနေ ပါရမိတာယ. စတုတ္ထေ ဟိ ဈာနေ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ စိတ္တံ ဘာဝယတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတံ အနင်္ဂဏံ ဝိဂတူပက္ကိလေသံ မုဒု ကမ္မနိယံ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ. သော တတ္ထ အဋ္ဌဝိဓံ အဓိဂစ္ဆတိ ဆ အဘိညာ ဒွေ စ ဝိသေသေ၊ တံ စိတ္တံ ယတော ပရိသုဒ္ဓံ၊ တတော ပရိယောဒါတံ၊ ယတော ပရိယောဒါတံ၊ တတော အနင်္ဂဏံ၊ ယတော အနင်္ဂဏံ၊ တတော ဝိဂတူပက္ကိလေသံ၊ ယတော ဝိဂတူပက္ကိလေသံ၊ တတော မုဒု၊ ယတော မုဒု၊ တတော ကမ္မနိယံ၊ ယတော ကမ္မနိယံ၊ တတော ဌိတံ၊ ယတော ဌိတံ၊ တတော အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ. တတ္ထ အင်္ဂဏာ စ ဥပက္ကိလေသာ စ တဒုဘယံ တဏှာပက္ခော. ယာ စ ဣဉ္ဇနာ ယာ စ စိတ္တဿ အဋ္ဌိတိ၊ အယံ ဒိဋ္ဌိပက္ခော.

စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တဿ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ အဝသိဋ္ဌံ ဘဝတိ. သော ဥပရိမံ သမာပတ္တိံ သန္တတော မနသိကရောတိ၊ တဿ ဥပရိမံ သမာပတ္တိံ သန္တတော မနသိကရောတော စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဩဠာရိကာ သညာ သဏ္ဌဟတိ ဥက္ကဏ္ဌာ စ ပဋိဃသညာ၊ သော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အနန္တံ အာကာသ’’န္တိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အဘိညာဘိနီဟာရော ရူပသညာ ဝေါကာရော နာနတ္တသညာ သမတိက္ကမတိ ပဋိဃသညာ စဿ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ သမာဓိ တဿ သမာဟိတဿ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ၊ သော သမာဓိ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော. အနဘိဇ္ဈာသဟဂတံ မေ မာနသံ သဗ္ဗလောကေ၊ အဗျာပန္နံ မေ စိတ္တံ သဗ္ဗသတ္တေသု၊ အာရဒ္ဓံ မေ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဟိတံ၊ ပဿဒ္ဓေါ မေ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ၊ သမာဟိတံ မေ စိတ္တံ အဝိက္ခိတ္တံ၊ ဥပဋ္ဌိတာ မေ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ [အပ္ပမ္မုဋ္ဌာ (သီ.)]၊ တတ္ထ ယဉ္စ အနဘိဇ္ဈာသဟဂတံ မာနသံ သဗ္ဗလောကေ ယဉ္စ အဗျာပန္နံ စိတ္တံ သဗ္ဗသတ္တေသု ယဉ္စ အာရဒ္ဓံ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဟိတံ ယဉ္စ သမာဟိတံ စိတ္တံ အဝိက္ခိတ္တံ၊ အယံ သမထော. ယော ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ၊ အယံ သမာဓိပရိက္ခာရော. ယာ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ အယံ ဝိပဿနာ.

၅၄. သော သမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ သမာဓိ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ၊ အယံ သမာဓိ ‘‘အာယတိံ သုခဝိပါကော’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ၊ အယံ သမာဓိ ‘‘အရိယော နိရာမိသော’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ၊ အယံ သမာဓိ ‘‘အကာပုရိသသေဝိတော’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ၊ အယံ သမာဓိ ‘‘သန္တော စေဝ ပဏီတော စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓေါ စ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော စ န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော [သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဝတော (သီ.)၊ သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိဝါဝဋော (က.)] စာ’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ. တံ ခေါ ပနိမံ သမာဓိံ ‘‘သတော သမာပဇ္ဇာမိ သတော ဝုဋ္ဌဟာမီ’’တိ ဣတိဿ ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ. တတ္ထ ယော စ သမာဓိ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ ယော စ သမာဓိ အာယတိံ သုခဝိပါကော အယံ သမထော. ယော စ သမာဓိ အရိယော နိရာမိသော၊ ယော စ သမာဓိ အကာပုရိသသေဝိတော၊ ယော စ သမာဓိ သန္တော စေဝ ပဏီတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓေါ စ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော စ န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော စ ယဉ္စာဟံ တံ ခေါ ပနိမံ သမာဓိံ သတော သမာပဇ္ဇာမိ သတော ဝုဋ္ဌဟာမီတိ၊ အယံ ဝိပဿနာ.

သော သမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော ပီတိဖရဏတာ သုခဖရဏတာ စေတောဖရဏတာ အာလောကဖရဏတာ ပစ္စဝေက္ခဏာနိမိတ္တံ. တတ္ထ ယော စ ပီတိဖရဏော ယော စ သုခဖရဏော ယော စ စေတောဖရဏော၊ အယံ သမထော. ယော စ အာလောကဖရဏော ယဉ္စ ပစ္စဝေက္ခဏာနိမိတ္တံ. အယံ ဝိပဿနာ.

၅၅. ဒသ ကသိဏာယတနာနိ ပထဝီကသိဏံ အာပေါကသိဏံ တေဇောကသိဏံ ဝါယောကသိဏံ နီလကသိဏံ ပီတကသိဏံ လောဟိတကသိဏံ ဩဒါတကသိဏံ အာကာသကသိဏံ ဝိညာဏကသိဏံ. တတ္ထ ယဉ္စ ပထဝီကသိဏံ ယဉ္စ အာပေါကသိဏံ ဧဝံ သဗ္ဗံ၊ ယဉ္စ ဩဒါတကသိဏံ. ဣမာနိ အဋ္ဌ ကသိဏာနိ သမထော. ယဉ္စ အာကာသကသိဏံ ယဉ္စ ဝိညာဏကသိဏံ၊ အယံ ဝိပဿနာ. ဧဝံ သဗ္ဗော အရိယော မဂ္ဂေါ ယေန ယေန အာကာရေန ဝုတ္တော၊ တေန တေန သမထဝိပဿနေန ယောဇယိတဗ္ဗော. တေ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ အနိစ္စတာယ ဒုက္ခတာယ အနတ္တတာယ. သော သမထဝိပဿနံ ဘာဝယမာနော တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယတိ. တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယန္တော တယော ခန္ဓေ ဘာဝယတိ. တယော ခန္ဓေ ဘာဝယန္တော အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတိ.

ရာဂစရိတော ပုဂ္ဂလော အနိမိတ္တေန ဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ [နီယာတိ (သီ.)] အဓိစိတ္တသိက္ခာယ သိက္ခန္တော လောဘံ အကုသလမူလံ ပဇဟန္တော သုခဝေဒနီယံ ဖဿံ အနုပဂစ္ဆန္တော သုခံ ဝေဒနံ ပရိဇာနန္တော ရာဂမလံ ပဝါဟေန္တော ရာဂရဇံ နိဒ္ဓုနန္တော ရာဂဝိသံ ဝမေန္တော ရာဂဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေန္တော ရာဂသလ္လံ ဥပ္ပါဋေန္တော ရာဂဇဋံ ဝိဇဋေန္တော. ဒေါသစရိတော ပုဂ္ဂလော အပ္ပဏိဟိတေန ဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ အဓိသီလသိက္ခာယ သိက္ခန္တော ဒေါသံ အကုသလမူလံ ပဇဟန္တော ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဖဿံ အနုပဂစ္ဆန္တော ဒုက္ခဝေဒနံ ပရိဇာနန္တော ဒေါသမလံ ပဝါဟေန္တော ဒေါသရဇံ နိဒ္ဓုနန္တော ဒေါသဝိသံ ဝမေန္တော ဒေါသဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေန္တော ဒေါသသလ္လံ ဥပ္ပါဋေန္တော ဒေါသဇဋံ ဝိဇဋေန္တော. မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော သုညတဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ အဓိပညာသိက္ခာယ သိက္ခန္တော မောဟံ အကုသလမူလံ ပဇဟန္တော အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယံ ဖဿံ အနုပဂစ္ဆန္တော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ပရိဇာနန္တော မောဟမလံ ပဝါဟေန္တော မောဟရဇံ နိဒ္ဓုနန္တော မောဟဝိသံ ဝမေန္တော မောဟဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေန္တော မောဟသလ္လံ ဥပ္ပါဋေန္တော မောဟဇဋံ ဝိဇဋေန္တော.

တတ္ထ သုညတဝိမောက္ခမုခံ ပညာက္ခန္ဓော၊ အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ သမာဓိက္ခန္ဓော၊ အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ သီလက္ခန္ဓော. သော တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယန္တော တယော ခန္ဓေ ဘာဝယတိ၊ တယော ခန္ဓေ ဘာဝယန္တော အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတိ. တတ္ထ ယာ စ သမ္မာဝါစာ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ အယံ သီလက္ခန္ဓော၊ ယော စ သမ္မာဝါယာမော ယာ စ သမ္မာသတိ ယော စ သမ္မာသမာဓိ၊ အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော၊ ယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယော စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ အယံ ပညာက္ခန္ဓော.

တတ္ထ သီလက္ခန္ဓော စ သမာဓိက္ခန္ဓော စ သမထော၊ ပညာက္ခန္ဓော ဝိပဿနာ. ယော သမထဝိပဿနံ ဘာဝေတိ၊ တဿ ဒွေ ဘဝင်္ဂါနိ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ ကာယော စိတ္တဉ္စ၊ ဘဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဒွေ ပဒါနိ သီလံ သမာဓိ စ. သော ဟောတိ ဘိက္ခု ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော. ကာယေ ဘာဝိယမာနေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာဝါယာမော စ၊ သီလေ ဘာဝိယမာနေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာဝါစာ သမ္မာအာဇီဝေါ စ၊ စိတ္တေ ဘာဝိယမာနေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ စ၊ ပညာယ ဘာဝိယမာနာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ စ.

တတ္ထ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာဝါယာမော သိယာ ကာယိကော သိယာ စေတသိကော၊ တတ္ထ ယော ကာယသင်္ဂဟော၊ သော ကာယေ ဘာဝိတေ ဘာဝနံ ဂစ္ဆတိ၊ ယော စိတ္တသင်္ဂဟော၊ သော စိတ္တေ ဘာဝိတေ ဘာဝနံ ဂစ္ဆတိ. သော သမထဝိပဿနံ ဘာဝယန္တော ပဉ္စဝိဓံ အဓိဂမံ ဂစ္ဆတိ [အဓိဂစ္ဆတိ (သီ.)] ခိပ္ပါဓိဂမော စ ဟောတိ၊ ဝိမုတ္တာဓိဂမော စ ဟောတိ၊ မဟာဓိဂမော စ ဟောတိ၊ ဝိပုလာဓိဂမော စ ဟောတိ၊ အနဝသေသာဓိဂမော စ ဟောတိ. တတ္ထ သမထေန ခိပ္ပါဓိဂမော စ မဟာဓိဂမော စ ဝိပုလာဓိဂမော စ ဟောတိ၊ ဝိပဿနာယ ဝိမုတ္တာဓိဂမော စ အနဝသေသာဓိဂမော စ ဟောတိ.

၅၆. တတ္ထ ယော ဒေသယတိ၊ သော ဒသဗလသမန္နာဂတော သတ္ထာ ဩဝါဒေန သာဝကေ န ဝိသံဝါဒယတိ. သော တိဝိဓံ ဣဒံ ကရောထ ဣမိနာ ဥပါယေန ကရောထ ဣဒံ ဝေါ ကုရုမာနာနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ၊ သော တထာ ဩဝဒိတော တထာနုသိဋ္ဌော တထာကရောန္တော တထာပဋိပဇ္ဇန္တော တံ ဘူမိံ န ပါပုဏိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သော တထာ ဩဝဒိတော တထာနုသိဋ္ဌော သီလက္ခန္ဓံ အပရိပူရယန္တော တံ ဘူမိံ အနုပါပုဏိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သော တထာ ဩဝဒိတော တထာနုသိဋ္ဌော သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရယန္တော တံ ဘူမိံ အနုပါပုဏိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ သတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏဿ တေ သတော ဣမေ အာသဝါ အပရိက္ခီဏာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယဿ တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ သော န နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သာဝကော ခေါ ပန တေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ သော ပုဗ္ဗေန အပရံ ဥဠာရံ ဝိသေသာဓိဂမံ န သစ္ဆိကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

ယေ ခေါ ပန ဓမ္မာ အန္တရာယိကာ၊ တေ ပဋိသေဝတော နာလံ အန္တရာယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ ခေါ ပန ဓမ္မာ အနိယျာနိကာ၊ တေ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ ခေါ ပန ဓမ္မာ နိယျာနိကာ၊ တေ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. သာဝကော ခေါ ပန တေ သဥပါဒိသေသော အနုပါဒိသေသံ နိဗ္ဗာနဓာတုံ အနုပါပုဏိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ပါဒေဟိ ဝါ သုဟတံ ကရေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုထုဇ္ဇနော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ပါဒေဟိ ဝါ သုဟတံ ကရေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဧဝံ ပိတရံ၊ အရဟန္တံ၊ ဘိက္ခုံ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ သံဃေ ဝါ သင်္ဃရာဇိံ ဇနေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုထုဇ္ဇနော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ သံဃေ ဝါ သင်္ဃရာဇိံ ဇနေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော လောဟိတံ ဥပ္ပါဒေယျ၊ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဝါ တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ထူပံ ဘိန္ဒေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော လောဟိတံ ဥပ္ပါဒေယျ၊ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ဝါ တထာဂတဿ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ထူပံ ဘိန္ဒေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော အညံ သတ္ထာရံ အပဒိသေယျ အပိ ဇီဝိတဟေတူတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုထုဇ္ဇနော အညံ သတ္ထာရံ အပဒိသေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုထုဇ္ဇနော ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဒက္ခိဏေယျံ ပရိယေသေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ကုတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပုထုဇ္ဇနော ကုတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေယျာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

၅၇. ဣတ္ထီ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုရိသော ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣတ္ထီ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုရိသော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣတ္ထီ မာရော ပါပိမာ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုရိသော မာရော ပါပိမာ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣတ္ထီ မဟာဗြဟ္မာ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုရိသော မဟာဗြဟ္မာ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣတ္ထီ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သိယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ပုရိသော တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သိယာတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

ဒွေ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ ဒေသေယျုန္တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဧကောဝ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ ဒေသေဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

တိဏ္ဏံ ဒုစ္စရိတာနံ ဣဋ္ဌော ကန္တော ပိယော မနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ တိဏ္ဏံ ဒုစ္စရိတာနံ အနိဋ္ဌော အကန္တော အပ္ပိယော အမနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. တိဏ္ဏံ သုစရိတာနံ အနိဋ္ဌော အကန္တော အပ္ပိယော အမနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ တိဏ္ဏံ သုစရိတာနံ ဣဋ္ဌော ကန္တော ပိယော မနာပေါ ဝိပါကော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

အညတရော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုဟကော လပကော နေမိတ္တကော ကုဟနလပနနေမိတ္တကတ္တံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ ပဉ္စ နီဝရဏေ အပ္ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု အနုပဋ္ဌိတဿတိ [အနုပဋ္ဌိတသတိ (သီ.)] ဝိဟရန္တော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အဘာဝယိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ၊ အညတရော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ သဗ္ဗဒေါသာပဂတော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဝိဟရန္တော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝယိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဌာနာဋ္ဌာနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ.

ဣတိ ဌာနာဋ္ဌာနဂတာ သဗ္ဗေ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ ကေစိ သဂ္ဂူပဂါ ကေစိ အပါယူပဂါ ကေစိ နိဗ္ဗာနူပဂါ၊ ဧဝံ ဘဂဝါ အာဟ –

၅၈. သဗ္ဗေ သတ္တာ [ပဿ သံ. နိ. ၁.၁၃၃] မရိဿန္တိ၊ မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ၊

ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ၊ ပုညပါပဖလူပဂါ၊

နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ၊ ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိံ၊

အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါတိ [ပရိနိဗ္ဗန္တိ အနာသဝါတိ (သီ. က.)].

သဗ္ဗေ သတ္တာတိ အရိယာ စ အနရိယာ စ သက္ကာယပရိယာပန္နာ စ သက္ကာယဝီတိဝတ္တာ စ. မရိဿန္တီတိ ဒွီဟိ မရဏေဟိ ဒန္ဓမရဏေန စ အဒန္ဓမရဏေန စ၊ သက္ကာယပရိယာပန္နာနံ အဒန္ဓမရဏံ သက္ကာယဝီတိဝတ္တာနံ ဒန္ဓမရဏံ. မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတန္တိ ခယာ အာယုဿ ဣန္ဒြိယာနံ ဥပရောဓာ ဇီဝိတပရိယန္တော မရဏပရိယန္တော. ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တီတိ ကမ္မဿကတာ. ပုညပါပဖလူပဂါတိ ကမ္မာနံ ဖလဒဿာဝိတာ စ အဝိပ္ပဝါသော စ.

နိရယံ ပါပကမ္မန္တာတိ အပုညသင်္ခါရာ. ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိန္တိ ပုညသင်္ခါရာ သုဂတိံ ဂမိဿန္တိ. အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါတိ သဗ္ဗသင်္ခါရာနံ သမတိက္ကမနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘သဗ္ဗေ။ပေ။ နာသဝါ’’တိ.

‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ၊ မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ. ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ၊ ပုညပါပဖလူပဂါ. နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အာဂါဠှာ စ နိဇ္ဈာမာ စ ပဋိပဒါ. ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ၊ မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ၊ ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ၊ ပုညပါပဖလူပဂါ၊ နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အယံ သံကိလေသော. ဧဝံ သံသာရံ နိဗ္ဗတ္တယတိ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ။ပေ။ နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ ဣမေ တယော ဝဋ္ဋာ ဒုက္ခဝဋ္ဋော ကမ္မဝဋ္ဋော ကိလေသဝဋ္ဋော. ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ တိဏ္ဏံ ဝဋ္ဋာနံ ဝိဝဋ္ဋနာ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ။ပေ။ နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အာဒီနဝေါ၊ ‘‘ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ အဿာဒေါ၊ ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ နိဿရဏံ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ။ပေ။ နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ ဟေတု စ ဖလဉ္စ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဖလံ၊ တဏှာ ဟေတု၊ ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ မဂ္ဂေါ စ ဖလဉ္စ. ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ၊ မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ. ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ၊ ပုညပါပဖလူပဂါ၊ နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အယံ သံကိလေသော၊ သော သံကိလေသော တိဝိဓော တဏှာသံကိလေသော ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဒုစ္စရိတသံကိလေသောတိ.

၅၉. တတ္ထ တဏှာသံကိလေသော တီဟိ တဏှာဟိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော – ကာမတဏှာယ ဘဝတဏှာယ ဝိဘဝတဏှာယ. ယေန ယေန ဝါ ပန ဝတ္ထုနာ အဇ္ဈောသိတော၊ တေန တေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော၊ တဿာ ဝိတ္ထာရော ဆတ္တိံသာယ တဏှာယ ဇာလိနိယာ ဝိစရိတာနိ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဥစ္ဆေဒသဿတေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော၊ ယေန ယေန ဝါ ပန ဝတ္ထုနာ ဒိဋ္ဌိဝသေန အဘိနိဝိသတိ၊ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ တေန တေနေဝ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော၊ တဿာ ဝိတ္ထာရော ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တတ္ထ ဒုစ္စရိတသံကိလေသော စေတနာ စေတသိကကမ္မေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော၊ တီဟိ ဒုစ္စရိတေဟိ ကာယဒုစ္စရိတေန ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန၊ တဿာ ဝိတ္ထာရော ဒသ အကုသလကမ္မပထာ. အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါတိ ဣဒံ ဝေါဒါနံ.

တယိဒံ ဝေါဒါနံ တိဝိဓံ၊ တဏှာသံကိလေသော သမထေန ဝိသုဇ္ဈတိ၊ သော သမထော သမာဓိက္ခန္ဓော၊ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသော ဝိပဿနာယ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ သာ ဝိပဿနာ ပညာက္ခန္ဓော၊ ဒုစ္စရိတသံကိလေသော သုစရိတေန ဝိသုဇ္ဈတိ၊ တံ သုစရိတံ သီလက္ခန္ဓော.

‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ၊ မရဏန္တံ ဟိ ဇီဝိတံ၊ ယထာကမ္မံ ဂမိဿန္တိ၊ ပုညပါပဖလူပဂါ၊ နိရယံ ပါပကမ္မန္တာ’’တိ အပုညပ္ပဋိပဒါ၊ ‘‘ပုညကမ္မာ စ သုဂ္ဂတိ’’န္တိ ပုညပ္ပဋိပဒါ၊ ‘‘အပရေ စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ ပုညပါပသမတိက္ကမပ္ပဋိပဒါ၊ တတ္ထ ယာ စ ပုညပ္ပဋိပဒါ ယာ စ အပုညပ္ပဋိပဒါ၊ အယံ ဧကာ ပဋိပဒါ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ဧကာ အပါယေသု၊ ဧကာ ဒေဝေသု၊ ယာ စ ပုညပါပသမတိက္ကမာ ပဋိပဒါ အယံ တတ္ထ တတ္ထ ဂါမိနီ ပဋိပဒါ.

တယော ရာသီ – မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ၊ သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ၊ အနိယတော ရာသိ၊ တတ္ထ ယော စ မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ ယော စ သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ ဧကာ ပဋိပဒါ တတ္ထ တတ္ထ ဂါမိနီ၊ တတ္ထ ယော အနိယတော ရာသိ၊ အယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ကေန ကာရဏေန? ပစ္စယံ လဘန္တော နိရယေ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ပစ္စယံ လဘန္တော တိရစ္ဆာနယောနီသု ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ပစ္စယံ လဘန္တော ပေတ္တိဝိသယေသု ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ပစ္စယံ လဘန္တော အသုရေသု ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ပစ္စယံ လဘန္တော ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ပစ္စယံ လဘန္တော မနုဿေသု ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ပစ္စယံ လဘန္တော ပရိနိဗ္ဗာယေယျ၊ တသ္မာယံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ၊ ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဉာဏံ ဒုတိယံ တထာဂတဗလံ.

ဣတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ အနေကဓာတုလောကော၊ တတ္ထ တတ္ထ ဂါမိနီ ပဋိပဒါ နာနာဓာတုလောကော. တတ္ထ ကတမော အနေကဓာတုလောကော? စက္ခုဓာတု ရူပဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတု၊ သောတဓာတု သဒ္ဒဓာတု သောတဝိညာဏဓာတု၊ ဃာနဓာတု ဂန္ဓဓာတု ဃာနဝိညာဏဓာတု၊ ဇိဝှါဓာတု ရသဓာတု ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု၊ ကာယဓာတု ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု ကာယဝိညာဏဓာတု၊ မနောဓာတု ဓမ္မဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု၊ ပထဝီဓာတု၊ အာပေါဓာတု၊ တေဇောဓာတု၊ ဝါယောဓာတု၊ အာကာသဓာတု၊ ဝိညာဏဓာတု၊ ကာမဓာတု၊ ဗျာပါဒဓာတု၊ ဝိဟိံသာဓာတု၊ နေက္ခမ္မဓာတု၊ အဗျာပါဒဓာတု၊ အဝိဟိံသာဓာတု၊ ဒုက္ခဓာတု၊ ဒေါမနဿဓာတု၊ အဝိဇ္ဇာဓာတု၊ သုခဓာတု၊ သောမနဿဓာတု၊ ဥပေက္ခာဓာတု၊ ရူပဓာတု၊ အရူပဓာတု၊ နိရောဓဓာတု၊ သင်္ခါရဓာတု၊ နိဗ္ဗာနဓာတု၊ အယံ အနေကဓာတုလောကော.

တတ္ထ ကတမော နာနာဓာတုလောကော? အညာ စက္ခုဓာတု၊ အညာ ရူပဓာတု၊ အညာ စက္ခုဝိညာဏဓာတု. ဧဝံ သဗ္ဗာ. အညာ နိဗ္ဗာနဓာတု. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနေကဓာတု နာနာဓာတု ဉာဏံ တတိယံ တထာဂတဗလံ.

၆၀. ဣတိ အနေကဓာတု နာနာဓာတုကဿ လောကဿ ယံ ယဒေဝ ဓာတုံ သတ္တာ အဓိမုစ္စန္တိ၊ တံ တဒေဝ အဓိဋ္ဌဟန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ၊ ကေစိ ရူပါဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ သဒ္ဒါဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ဂန္ဓာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ရသာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ဓမ္မာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ဣတ္ထာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ပုရိသာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ စာဂါဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ဟီနာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ပဏီတာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ ဒေဝါဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ မနုဿာဓိမုတ္တာ၊ ကေစိ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တာ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော၊ အယံ ဝေနေယျော၊ အယံ န ဝေနေယျော၊ အယံ သဂ္ဂဂါမီ၊ အယံ ဒုဂ္ဂတိဂါမီတိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာ ဉာဏံ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ.

ဣတိ တေ ယထာဓိမုတ္တာ စ ဘဝန္တိ၊ တံ တံ ကမ္မသမာဒါနံ သမာဒိယန္တိ. တေ ဆဗ္ဗိဓံ ကမ္မံ သမာဒိယန္တိ – ကေစိ လောဘဝသေန၊ ကေစိ ဒေါသဝသေန၊ ကေစိ မောဟဝသေန၊ ကေစိ သဒ္ဓါဝသေန၊ ကေစိ ဝီရိယဝသေန၊ ကေစိ ပညာဝသေန. တံ ဝိဘဇ္ဇမာနံ ဒုဝိဓံ – သံသာရဂါမိ စ နိဗ္ဗာနဂါမိ စ.

တတ္ထ ယံ လောဘဝသေန ဒေါသဝသေန မောဟဝသေန စ ကမ္မံ ကရောတိ၊ ဣဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ. တတ္ထ ယံ သဒ္ဓါဝသေန ကမ္မံ ကရောတိ၊ ဣဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ. တတ္ထ ယံ လောဘဝသေန ဒေါသဝသေန မောဟဝသေန သဒ္ဓါဝသေန စ ကမ္မံ ကရောတိ၊ ဣဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ. တတ္ထ ယံ ဝီရိယဝသေန ပညာဝသေန စ ကမ္မံ ကရောတိ၊ ဣဒံ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မုတ္တမံ ကမ္မသေဋ္ဌံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

စတ္တာရိ ကမ္မသမာဒါနာနိ. အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခံ အာယတိံ ဒုက္ခဝိပါကံ၊ အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခံ အာယတိံ သုခဝိပါကံ၊ အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခဉ္စေဝ အာယတိံ စ ဒုက္ခဝိပါကံ၊ အတ္ထိ ကမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခဉ္စေဝ အာယတိံ စ သုခဝိပါကံ. ယံ ဧဝံ ဇာတိယံ ကမ္မသမာဒါနံ၊ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန အကုသလကမ္မသမာဒါနံ ဥပစိတံ အဝိပက္ကံ ဝိပါကာယ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ န စ ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဗိဓာ ဂန္တုန္တိ တံ ဘဂဝါ န ဩဝဒတိ. ယထာ ဒေဝဒတ္တံ ကောကာလိကံ သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ၊ ယေ ဝါ ပနညေပိ သတ္တာ မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဣမေသဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ ဥပစိတံ အကုသလံ န စ တာဝ ပါရိပူရိံ ဂတံ၊ ပုရာ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ပုရာ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တယတိ၊ ပုရာ မဂ္ဂမာဝါရယတိ၊ ပုရာ ဝေနေယျတ္တံ သမတိက္ကမတီတိ တေ ဘဂဝါ အသမတ္တေ ဩဝဒတိ. ယထာ ပုဏ္ဏဉ္စ ဂေါဝတိကံ အစေလဉ္စ ကုက္ကုရဝတိကံ.

၆၁. ဣမဿ စ ပုဂ္ဂလဿ အကုသလကမ္မသမာဒါနံ ပရိပူရမာနံ မဂ္ဂံ အာဝါရယိဿတိ ပုရာ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ ပုရာ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တယတိ၊ ပုရာ မဂ္ဂမာဝါရယတိ၊ ပုရာ ဝေနေယျတ္တံ သမတိက္ကမတီတိ တံ ဘဂဝါ အသမတ္တံ ဩဝဒတိ. ယထာ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ.

သဗ္ဗေသံ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာ. တတ္ထ မုဒု အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရာ မဇ္ဈံ အဝသေသကုသလသင်္ခါရာ၊ အဓိမတ္တံ အကုသလသင်္ခါရာ၊ ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော၊ ဣဒံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ အပရာပရိယဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ နိရယဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ တိရစ္ဆာနဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ ပေတ္တိဝိသယဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ အသုရဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ ဒေဝဝေဒနီယံ၊ ဣဒံ မနုဿဝေဒနီယန္တိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော ဝိပါကဝေမတ္တတာ ဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ.

၆၂. ဣတိ တထာ သမာဒိန္နာနံ ကမ္မာနံ သမာဒိန္နာနံ ဈာနာနံ ဝိမောက္ခာနံ သမာဓီနံ သမာပတ္တီနံ အယံ သံကိလေသော၊ ဣဒံ ဝေါဒါနံ၊ ဣဒံ ဝုဋ္ဌာနံ၊ ဧဝံ သံကိလိဿတိ၊ ဧဝံ ဝေါဒါယတိ၊ ဧဝံ ဝုဋ္ဌဟတီတိ ဉာဏံ အနာဝရဏံ.

တတ္ထ ကတိ ဈာနာနိ? စတ္တာရိ ဈာနာနိ. ကတိ ဝိမောက္ခာ? ဧကာဒသ စ အဋ္ဌ စ သတ္တ စ တယော စ ဒွေ စ. ကတိ သမာဓီ? တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ၊ အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ၊ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ. ကတိ သမာပတ္တိယော? ပဉ္စ သမာပတ္တိယော – သညာသမာပတ္တိ အသညာသမာပတ္တိ နေဝသညာနာသညာသမာပတ္တိ ဝိဘူတသညာသမာပတ္တိ [ဝိဘူတသမာပတ္တိ (သီ. က.)] နိရောဓသမာပတ္တိ.

တတ္ထ ကတမော သံကိလေသော? ပဌမဇ္ဈာနဿ ကာမရာဂဗျာပါဒါ သံကိလေသော. ယေ စ ကုက္ကုဋဈာယီ ဒွေ ပဌမကာ ယော ဝါ ပန ကောစိ ဟာနဘာဂိယော သမာဓိ၊ အယံ သံကိလေသော. တတ္ထ ကတမံ ဝေါဒါနံ၊ နီဝရဏပါရိသုဒ္ဓိ၊ ပဌမဿ ဈာနဿ ယေ စ ကုက္ကုဋဈာယီ ဒွေ ပစ္ဆိမကာ ယော ဝါ ပန ကောစိ ဝိသေသဘာဂိယော သမာဓိ၊ ဣဒံ ဝေါဒါနံ. တတ္ထ ကတမံ ဝုဋ္ဌာနံ? ယံ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကောသလ္လံ၊ ဣဒံ ဝုဋ္ဌာနံ. ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗေသံ ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသဝေါဒါနဝုဋ္ဌာနဉာဏံ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ.

၆၃. ဣတိ တဿေဝ သမာဓိဿ တယော ဓမ္မာ ပရိဝါရာ ဣန္ဒြိယာနိ ဗလာနိ ဝီရိယမိတိ၊ တာနိယေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ဝီရိယဝသေန ဗလာနိ ဘဝန္တိ၊ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယာနိ၊ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနိ၊ ဣတိ တေသံ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာ အယံ မုဒိန္ဒြိယော အယံ မဇ္ဈိန္ဒြိယော အယံ တိက္ခိန္ဒြိယောတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယံ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒတိ၊ မဇ္ဈိန္ဒြိယံ ဘဂဝါ သံခိတ္တဝိတ္ထာရေန ဩဝဒတိ၊ မုဒိန္ဒြိယံ ဘဂဝါ ဝိတ္ထာရေန ဩဝဒတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ မုဒုကံ ဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ၊ မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ မုဒုတိက္ခဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ၊ မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ တိက္ခံ ဓမ္မဒေသနံ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ သမထံ ဥပဒိသတိ၊ မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ သမထဝိပဿနံ ဥပဒိသတိ၊ မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ ဝိပဿနံ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ နိဿရဏံ ဥပဒိသတိ၊ မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဥပဒိသတိ၊ မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဥပဒိသတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ တိက္ခိန္ဒြိယဿ အဓိပညာသိက္ခာယ ပညာပယတိ၊ မဇ္ဈိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ ပညာပယတိ၊ မုဒိန္ဒြိယဿ ဘဂဝါ အဓိသီလသိက္ခာယ ပညာပယတိ.

ယံ ဧတ္ထ ဉာဏံ ဟေတုသော ဌာနသော အနောဓိသော အယံ ဣမံ ဘူမိံ ဘာဝနဉ္စ ဂတော၊ ဣမာယ ဝေလာယ ဣမာယ အနုသာသနိယာ ဧဝံ ဓာတုကော စာယံ အယံ စဿ အာသယော အယဉ္စ အနုသယော ဣတိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဝေမတ္တတာ ဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ.

ဣတိ တတ္ထ ယံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ၊ ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာရီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသဟဿာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတသဟဿာနိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ. အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော၊ သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ. တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော၊ သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ၊ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

၆၄. တတ္ထ သဂ္ဂူပဂေသု စ သတ္တေသု မနုဿူပဂေသု စ သတ္တေသု အပါယူပဂေသု စ သတ္တေသု ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ လောဘာဒယော ဥဿန္နာ အလောဘာဒယော မန္ဒာ၊ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ အလောဘာဒယော ဥဿန္နာ လောဘာဒယော မန္ဒာ၊ ယေ ဝါ ပန ဥဿန္နာ ယေ ဝါ ပန မန္ဒာ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဥပစိတာနိ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အနုပစိတာနိ အမုကာယ ဝါ ကပ္ပကောဋိယံ ကပ္ပသတသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသတေ ဝါ ကပ္ပေ ဝါ အန္တရကပ္ပေ ဝါ ဥပဍ္ဎကပ္ပေ ဝါ သံဝစ္ဆရေ ဝါ ဥပဍ္ဎသံဝစ္ဆရေ ဝါ မာသေ ဝါ ပက္ခေ ဝါ ဒိဝသေ ဝါ မုဟုတ္တေ ဝါ ဣမိနာ ပမာဒေန ဝါ ပသာဒေန ဝါတိ. တံ တံ ဘဝံ ဘဂဝါ အနုဿရန္တော အသေသံ ဇာနာတိ၊ တတ္ထ ယံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ၊ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ.

ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ၊ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ၊ တတ္ထ သဂ္ဂူပဂေသု စ သတ္တေသု မနုဿူပဂေသု စ သတ္တေသု အပါယူပဂေသု စ သတ္တေသု ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန ဧဝရူပံ ကမ္မံ အမုကာယ ကပ္ပကောဋိယံ ဥပစိတံ ကပ္ပသတသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသဟဿေ ဝါ ကပ္ပသတေ ဝါ ကပ္ပေ ဝါ အန္တရကပ္ပေ ဝါ ဥပဍ္ဎကပ္ပေ ဝါ သံဝစ္ဆရေ ဝါ ဥပဍ္ဎသံဝစ္ဆရေ ဝါ မာသေ ဝါ ပက္ခေ ဝါ ဒိဝသေ ဝါ မုဟုတ္တေ ဝါ ဣမိနာ ပမာဒေန ဝါ ပသာဒေန ဝါတိ. ဣမာနိ ဘဂဝတော ဒွေ ဉာဏာနိ – ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဉ္စ ဒိဗ္ဗစက္ခု စ အဋ္ဌမံ နဝမံ တထာဂတဗလံ.

ဣတိ တတ္ထ ယံ သဗ္ဗညုတာ ပတ္တာ ဝိဒိတာ သဗ္ဗဓမ္မာ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဥပ္ပန္နံ သဗ္ဗညုတဉာဏံ နိဟတော မာရော ဗောဓိမူလေ၊ ဣဒံ ဘဂဝတော ဒသမံ ဗလံ သဗ္ဗာသဝပရိက္ခယံ ဉာဏံ. ဒသဗလသမန္နာဂတာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တောတိ.

နိယုတ္တော ဝိစယော ဟာရသမ္ပာတော.