၁၆. သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေါ

၅၀. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံမူလာ၊ ယေ စေကတ္ထာ ပကာသိတာ မုနိနာ’’တိ.

ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ ယတ္တကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနိ. ယထာ အာဝဋ္ဋေ ဟာရေ ဗဟုကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တီတိ. တတ္ထ သမာရောပနာ စတုဗ္ဗိဓာ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ဝေဝစနံ၊ ဘာဝနာ၊ ပဟာနမိတိ.

တတ္ထ ကတမာ ပဒဋ္ဌာနေန သမာရောပနာ?

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ၊ ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ၊

သစိတ္တပရိယောဒပနံ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ.

တဿ ကိံ ပဒဋ္ဌာနံ? တီဏိ သုစရိတာနိ – ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ – ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ၊ တတ္ထ ယံ ကာယိကဉ္စ ဝါစသိကဉ္စ သုစရိတံ၊ အယံ သီလက္ခန္ဓော. မနောသုစရိတေ ယာ အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ စ၊ အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ၊ တတ္ထ သီလက္ခန္ဓော စ သမာဓိက္ခန္ဓော စ သမထော၊ ပညာက္ခန္ဓော ဝိပဿနာ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ၊ တတ္ထ သမထဿ ဖလံ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ဝိပဿနာ ဖလံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ.

ဝနံ ဝနထဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကိဉ္စ ဝနံ? ကော စ ဝနထော? ဝနံ နာမ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ၊ တဏှာ ဝနထော. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝနံ နာမ နိမိတ္တဂ္ဂါဟော ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ. ဝနထော နာမ တေသံ တေသံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟော ‘‘အဟော စက္ခု၊ အဟော သောတံ၊ အဟော ဃာနံ၊ အဟော ဇိဝှါ၊ အဟော ကာယော၊ ဣတိ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝနံ နာမ ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ အပရိညာတာနိ. ယံ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ၊ အယံ ဝနထော. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝနံ နာမ အနုသယော. ဝနထော နာမ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထဉ္စာ’’တိ. အယံ ပဒဋ္ဌာနေန သမာရောပနာ.

၅၁. တတ္ထ ကတမာ ဝေဝစနေန သမာရောပနာ? ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ သေက္ခဖလံ၊ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အသေက္ခဖလံ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အနာဂါမိဖလံ၊ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနံ၊ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ တေဓာတုသမတိက္ကမနံ. ဣဒံ ဝေဝစနံ. ပညိန္ဒြိယံ၊ ပညာဗလံ၊ အဓိပညာသိက္ခာ၊ ပညာက္ခန္ဓော၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ဉာဏံ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ တီရဏာ၊ သန္တီရဏာ၊ ဟိရီ၊ ဝိပဿနာ၊ ဓမ္မေ ဉာဏံ၊ သဗ္ဗံ၊ ဣဒံ ဝေဝစနံ. အယံ ဝေဝစနေန သမာရောပနာ.

တတ္ထ ကတမာ ဘာဝနာယ သမာရောပနာ? ယထာဟ ဘဂဝါ ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ၊ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ’’. အာတာပီတိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ. သမ္ပဇာနောတိ ပညိန္ဒြိယံ. သတိမာတိ သတိန္ဒြိယံ. ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ သမာဓိန္ဒြိယံ. ဧဝံ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ကေန ကာရဏေန? ဧကလက္ခဏတ္တာ စတုန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဘာဝိယမာနေသု စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု ဘာဝိယမာနေသု ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေ. ကေန ကာရဏေန? သဗ္ဗေ ဟိ ဗောဓင်္ဂမာ ဓမ္မာ ဗောဓိပက္ခိယာ နိယျာနိကလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏာ၊ တေ ဧကလက္ခဏတ္တာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ ဘာဝနာယ သမာရောပနာ.

တတ္ထ ကတမာ ပဟာနေန သမာရောပနာ? ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ ကဗဠီကာရော စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ ကာမုပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ၊ ကာမယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ၊ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ၊ ကာမာသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ၊ ကာမောဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ၊ ရာဂသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ၊ ရူပူပိကာ [ရူပုပိကာ (က.) ဧဝမုပရိပိ] စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ ရူပဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ၊ န စ ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ ဖဿော စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ ဘဝူပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ၊ ဘဝယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ၊ ဗျာပါဒကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ၊ ဘဝါသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ၊ ဘဝေါဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ၊ ဒေါသသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ၊ ဝေဒနူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ ဝေဒနာဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ၊ န စ ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ ဝိညာဏံ စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒိဋ္ဌုပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ၊ ဒိဋ္ဌာသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ၊ ဒိဋ္ဌောဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ၊ မာနသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ၊ သညူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ သညာဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ၊ န စ ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ‘‘အနတ္တနိ [အနတ္တနိယေ (သီ.) ပဿ အ. နိ. ၄.၄၉] အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ မနောသဉ္စေတနာ စဿ အာဟာရော ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ အတ္တဝါဒုပါဒါနေန စ အနုပါဒါနော ဘဝတိ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂေန စ ဝိသံယုတ္တော ဘဝတိ၊ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထေန စ ဝိပ္ပယုဇ္ဇတိ၊ အဝိဇ္ဇာသဝေန စ အနာသဝေါ ဘဝတိ၊ အဝိဇ္ဇောဃဉ္စ ဥတ္တိဏ္ဏော ဘဝတိ၊ မောဟသလ္လေန စ ဝိသလ္လော ဘဝတိ၊ သင်္ခါရူပိကာ စဿ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ပရိညံ ဂစ္ဆတိ၊ သင်္ခါရဓာတုယံ စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဘဝတိ၊ န စ မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ပဟာနေန သမာရောပနာ.

တေနာဟ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော –

‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံ မူလာ၊ ယေ စေကတ္ထာ ပကာသိတာ မုနိနာ၊

တေ သမာရောပယိတဗ္ဗာ၊ ဧသ သမာရောပနော ဟာရော’’တိ.

နိယုတ္တော သမာရောပနော ဟာရော.

နိဋ္ဌိတော စ ဟာရဝိဘင်္ဂေါ.