၄. မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၁၈. ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ၊ [ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ]

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တံ၊

ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ၊ ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ.

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ. ပုစ္ဆာမီတိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ၊ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ၊ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ. ကတမာ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ အညာတံ ဟောတိ အဒိဋ္ဌံ အတုလိတံ အတီရိတံ အဝိဘူတံ အဝိဘာဝိတံ. တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ တုလနာယ တီရဏာယ ဝိဘူတတ္ထာယ ဝိဘာဝနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ.

ကတမာ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ ဉာတံ ဟောတိ ဒိဋ္ဌံ တုလိတံ တီရိတံ ဝိဘူတံ ဝိဘာဝိတံ. အညေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ.

ကတမာ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ သံသယပက္ခန္ဒော ဟောတိ ဝိမတိပက္ခန္ဒော ဒွေဠှကဇာတော – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ၊ န နု ခေါ၊ ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’’တိ? သော ဝိမတိစ္ဆေဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ. ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ.

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မနုဿပုစ္ဆာ၊ အမနုဿပုစ္ဆာ၊ နိမ္မိတပုစ္ဆာ. ကတမာ မနုဿပုစ္ဆာ? မနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဘိက္ခုနိယော ပုစ္ဆန္တိ၊ ဥပါသကာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဥပါသိကာယော ပုစ္ဆန္တိ၊ ရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ ခတ္တိယာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဗြာဟ္မဏာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဝေဿာ ပုစ္ဆန္တိ၊ သုဒ္ဒါ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဂဟဋ္ဌာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ပဗ္ဗဇိတာ ပုစ္ဆန္တိ – အယံ မနုဿပုစ္ဆာ.

ကတမာ အမနုဿပုစ္ဆာ? အမနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ နာဂါ ပုစ္ဆန္တိ၊ သုပဏ္ဏာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ယက္ခာ ပုစ္ဆန္တိ၊ အသုရာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဂန္ဓဗ္ဗာ ပုစ္ဆန္တိ၊ မဟာရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ၊ ဣန္ဒာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဗြဟ္မာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဒေဝါ ပုစ္ဆန္တိ – အယံ အမနုဿပုစ္ဆာ.

ကတမာ နိမ္မိတပုစ္ဆာ? ဘဂဝါ ရူပံ အဘိနိမ္မိနာတိ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂံ အဟီနိန္ဒြိယံ. သော နိမ္မိတော ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ. ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ. အယံ နိမ္မိတပုစ္ဆာ. ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ.

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတ္တတ္ထပုစ္ဆာ၊ ပရတ္ထပုစ္ဆာ၊ ဥဘယတ္ထပုစ္ဆာ။ပေ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကတ္ထပုစ္ဆာ၊ သမ္ပရာယိကတ္ထပုစ္ဆာ၊ ပရမတ္ထပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အနဝဇ္ဇတ္ထပုစ္ဆာ၊ နိက္ကိလေသတ္ထပုစ္ဆာ၊ ဝေါဒါနတ္ထပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတီတပုစ္ဆာ၊ အနာဂတပုစ္ဆာ၊ ပစ္စုပ္ပန္နပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဇ္ဈတ္တပုစ္ဆာ၊ ဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ကုသလပုစ္ဆာ၊ အကုသလပုစ္ဆာ၊ အဗျာကတပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ခန္ဓပုစ္ဆာ၊ ဓာတုပုစ္ဆာ အာယတနပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – သတိပဋ္ဌာနပုစ္ဆာ၊ သမ္မပ္ပဓာနပုစ္ဆာ၊ ဣဒ္ဓိပါဒပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဣန္ဒြိယပုစ္ဆာ၊ ဗလပုစ္ဆာ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မဂ္ဂပုစ္ဆာ၊ ဖလပုစ္ဆာ၊ နိဗ္ဗာနပုစ္ဆာ။.

ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ ‘‘ကထယဿု မေ’’တိ ပုစ္ဆာမိ တံ. ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ။ပေ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ – ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ. ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ.

ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူတိ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ။ပေ။ ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ.

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တန္တိ. ဝေဒဂူတိ တံ မညာမိ၊ ဘာဝိတတ္တောတိ တံ မညာမိ၊ ဧဝံ ဇာနာမိ၊ ဧဝံ အာဇာနာမိ ဧဝံ ပဋိဇာနာမိ ဧဝံ ပဋိဝိဇ္ဈာမိ. ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တောတိ ကထဉ္စ ဘဂဝါ ဝေဒဂူ? ဝေဒါ ဝုစ္စန္တိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ။ပေ။ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီမံသာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ တေဟိ ဝေဒေဟိ ဇာတိဇရာမရဏဿ အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော. ဝေဒါနံ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ၊ ဝေဒေဟိ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ၊ သတ္တန္နံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဝိဒိတတ္တာ ဝေဒဂူ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိဒိတာ ဟောတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဒိတာ ဟောတိ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဝိဒိတော ဟောတိ၊ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော မာနော ဝိဒိတော ဟောတိ၊ ဝိဒိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ.

ဝေဒါနိ ဝိစေယျ ကေဝလာနိ၊ [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

သမဏာနံ ယာနီဓတ္ထိ [ယာနိ ပတ္ထိ (သျာ.)၊ ယာနိ အတ္ထိ (က.) သု. နိ. ၅၃၄] ဗြာဟ္မဏာနံ၊

သဗ္ဗဝေဒနာသု ဝီတရာဂေါ၊

သဗ္ဗံ ဝေဒမတိစ္စ ဝေဒဂူ သောတိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဝေဒဂူ.

ကထံ ဘဂဝါ ဘာဝိတတ္တော? ဘဂဝါ ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော ဘာဝိတသတိပဋ္ဌာနော ဘာဝိတသမ္မပ္ပဓာနော ဘာဝိတဣဒ္ဓိပါဒေါ ဘာဝိတဣန္ဒြိယော ဘာဝိတဗလော ဘာဝိတဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဘာဝိတမဂ္ဂေါ၊ ပဟီနကိလေသော ပဋိဝိဒ္ဓါကုပ္ပေါ သစ္ဆိကတနိရောဓော. ဒုက္ခံ တဿ ပရိညာတံ၊ သမုဒယော ပဟီနော၊ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော၊ နိရောဓော သစ္ဆိကတော၊ အဘိညေယျံ အဘိညာတံ၊ ပရိညေယျံ ပရိညာတံ၊ ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ၊ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝိတံ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ၊ အပရိတ္တော မဟန္တော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ဗဟုရတနော သာဂရူပမော [သာဂရသမော (က.)] ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ၊ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ၊ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ၊ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ၊ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော.

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မနာပံ ရူပံ နာဘိဂိဇ္ဈတိ နာဘိဟံသတိ [နာဘိပိဟယတိ (သျာ.) မဟာနိ. ၉၀] န ရာဂံ ဇနေတိ. တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ၊ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ. စက္ခုနာ ခေါ ပနေဝ ရူပံ ဒိသွာ အမနာပံ န မင်္ကု ဟောတိ အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော [အပ္ပတိဋ္ဌီနစိတ္တော (သျာ.)] အလီနမနသော [အာဒိနမနသော (သျာ.) မဟာနိ. ၉၀] အဗျာပန္နစေတသော. တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မနာပံ နာဘိဂိဇ္ဈတိ နာဘိဟံသတိ န ရာဂံ ဇနေတိ. တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ. မနသာယေဝ ခေါ ပန ဓမ္မံ ဝိညာယ အမနာပံ န မင်္ကု ဟောတိ. အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော အလီနမနသော အဗျာပန္နစေတသော တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ.

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မနာပါမနာပေသု ရူပေသု ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မနာပါမနာပေသု ဓမ္မေသု ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ.

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရဇနီယေ န ရဇ္ဇတိ၊ ဒုဿနီယေ [ဒေါသနီယေ (သျာ. က.) မဟာနိ. ၉၀] န ဒုဿတိ၊ မောဟနီယေ န မုယှတိ၊ ကောပနီယေ န ကုပ္ပတိ၊ မဒနီယေ န မဇ္ဇတိ၊ ကိလေသနီယေ န ကိလိဿတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ရဇနီယေ န ရဇ္ဇတိ၊ ဒုဿနီယေ န ဒုဿတိ၊ မောဟနီယေ န မုယှတိ၊ ကောပနီယေ န ကုပ္ပတိ၊ မဒနီယေ န မဇ္ဇတိ၊ ကိလေသနီယေ န ကိလိဿတိ.

ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တော၊ သုတေ သုတမတ္တော၊ မုတေ မုတမတ္တော၊ ဝိညာတေ ဝိညာတမတ္တော. ဒိဋ္ဌေ န လိမ္ပတိ၊ သုတေ န လိမ္ပတိ၊ မုတေ န လိမ္ပတိ၊ ဝိညာတေ န လိမ္ပတိ. ဒိဋ္ဌေ အနူပယော [အနုပယော (သျာ.)၊ အနုသယော (က.) မဟာနိ. ၉၀] အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သုတေ။ပေ။ မုတေ ။ ဝိညာတေ အနူပယော [အနုပယော (သျာ.)၊ အနုသယော (က.) မဟာနိ. ၉၀] အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ.

သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော စက္ခု၊ ပဿတိ ဘဂဝါ စက္ခုနာ ရူပံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော သောတံ၊ သုဏာတိ ဘဂဝါ သောတေန သဒ္ဒံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော ဃာနံ၊ ဃာယတိ ဘဂဝါ ဃာနေန ဂန္ဓံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော ဇိဝှါ၊ သာယတိ ဘဂဝါ ဇိဝှါယ ရသံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော ကာယော၊ ဖုသတိ ဘဂဝါ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော မနော၊ ဝိဇာနာတိ ဘဂဝါ မနသာ ဓမ္မံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ.

စက္ခု ရူပါရာမံ ရူပရတံ ရူပသမ္မုဒိတံ၊ တံ ဘဂဝတော [ဘဂဝတာ (သျာ.) မဟာနိ. ၉၀] ဒန္တံ ဂုတ္တံ ရက္ခိတံ သံဝုတံ၊ တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. သောတံ သဒ္ဒါရာမံ သဒ္ဒရတံ။ပေ။ ဃာနံ ဂန္ဓာရာမံ ဂန္ဓရတံ။ ဇိဝှါ ရသာရာမာ ရသရတာ ရသသမ္မုဒိတာ၊ သာ ဘဂဝတော ဒန္တာ ဂုတ္တာ ရက္ခိတာ သံဝုတာ၊ တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ကာယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရာမော ဖောဋ္ဌဗ္ဗရတော ဖောဋ္ဌဗ္ဗသမ္မုဒိတော။ မနော ဓမ္မာရာမော ဓမ္မရတော ဓမ္မသမ္မုဒိတော၊ သော ဘဂဝတော ဒန္တော ဂုတ္တော ရက္ခိတော သံဝုတော၊ တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ –

‘‘ဒန္တံ နယန္တိ သမိတိံ၊ ဒန္တံ ရာဇာဘိရူဟတိ၊

ဒန္တော သေဋ္ဌော မနုဿေသု၊ ယောတိဝါကျံ တိတိက္ခတိ.

‘‘ဝရမဿတရာ ဒန္တာ၊ အာဇာနီယာ စ [အာဇာနိယာဝ (သျာ.) ဓ. ပ. ၃၂၂] သိန္ဓဝါ၊

ကုဉ္ဇရာ စ [ကုဉ္ဇရာဝ (သျာ.)] မဟာနာဂါ၊ အတ္တဒန္တော တတော ဝရံ.

‘‘န ဟိ ဧတေဟိ ယာနေဟိ၊ ဂစ္ဆေယျ အဂတံ ဒိသံ၊

ယထာတ္တနာ သုဒန္တေန၊ ဒန္တော ဒန္တေန ဂစ္ဆတိ.

‘‘ဝိဓာသု န ဝိကမ္ပန္တိ၊ ဝိပ္ပမုတ္တာ ပုနဗ္ဘဝါ၊

ဒန္တဘူမိံ အနုပ္ပတ္တာ၊ တေ လောကေ ဝိဇိတာဝိနော.

‘‘ယဿိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနိ၊ အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ၊

နိဗ္ဗိဇ္ဈ ဣမံ ပရဉ္စ လောကံ၊ ကာလံ ကင်္ခတိ ဘာဝိတော သ ဒန္တော’’တိ [သုဒန္တောတိ (သျာ.) သု. နိ. ၅၂၁၊ မဟာနိ. ၉၀].

ဧဝံ ဘဂဝါ ဘာဝိတတ္တောတိ.

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တံ၊ ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေတိ. ကုတော နူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ၊ န နု ခေါ၊ ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’’တိ – ကုတော နု. ဒုက္ခာတိ ဇာတိဒုက္ခံ၊ ဇရာဒုက္ခံ၊ ဗျာဓိဒုက္ခံ၊ မရဏဒုက္ခံ၊ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ၊ ဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ နေရယိကံ ဒုက္ခံ၊ တိရစ္ဆာနယောနိကံ ဒုက္ခံ၊ ပေတ္တိဝိသယိကံ ဒုက္ခံ၊ မာနုသိကံ ဒုက္ခံ၊ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကံ ဒုက္ခံ၊ ဂဗ္ဘဋ္ဌိတိမူလကံ ဒုက္ခံ၊ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနမူလကံ ဒုက္ခံ၊ ဇာတဿူပနိဗန္ဓကံ ဒုက္ခံ၊ ဇာတဿ ပရာဓေယျကံ ဒုက္ခံ၊ အတ္တူပက္ကမံ ဒုက္ခံ၊ ပရူပက္ကမံ ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခဒုက္ခံ၊ သင်္ခါရဒုက္ခံ၊ ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ၊ စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော ဇရော ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသူစိကာ ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရခသာ ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ မဓုမေဟော အံသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ ဥတုပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ ဝိသမပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ ကမ္မဝိပါကဇာ အာဗာဓာ သီတံ ဥဏှံ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဥစ္စာရော ပဿာဝေါ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿံ ဒုက္ခံ၊ မာတုမရဏံ ဒုက္ခံ၊ ပိတုမရဏံ ဒုက္ခံ၊ ဘာတုမရဏံ ဒုက္ခံ၊ ဘဂိနိမရဏံ ဒုက္ခံ၊ ပုတ္တမရဏံ ဒုက္ခံ၊ ဓီတုမရဏံ ဒုက္ခံ၊ ဉာတိဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ ရောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ ဘောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ သီလဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတိ၊ အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတိ၊ ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကော၊ ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မံ၊ နာမသန္နိဿိတံ ရူပံ၊ ရူပသန္နိဿိတံ နာမံ၊ ဇာတိယာ အနုဂတံ၊ ဇရာယ အနုသဋံ၊ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတံ၊ မရဏေန အဗ္ဘာဟတံ၊ ဒုက္ခေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ အတာဏံ အလေဏံ အသရဏံ အသရဏီဘူတံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဒုက္ခာ. ဣမေ ဒုက္ခာ ကုတော သမုဒါဂတာ ကုတော ဇာတာ ကုတော သဉ္ဇာတာ ကုတော နိဗ္ဗတ္တာ ကုတော အဘိနိဗ္ဗတ္တာ ကုတော ပါတုဘူတာ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါတိ၊ ဣမေသံ ဒုက္ခာနံ မူလံ ပုစ္ဆတိ ဟေတုံ ပုစ္ဆတိ နိဒါနံ ပုစ္ဆတိ သမ္ဘဝံ ပုစ္ဆတိ ပဘဝံ ပုစ္ဆတိ သမုဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆတိ အာဟာရံ ပုစ္ဆတိ အာရမ္မဏံ ပုစ္ဆတိ ပစ္စယံ ပုစ္ဆတိ သမုဒယံ ပုစ္ဆတိ ပပုစ္ဆတိ ယာစတိ အဇ္ဈေသတိ ပသာဒေတီတိ – ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ.

ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါတိ. ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ. လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ. အနေကရူပါတိ အနေကဝိဓာ နာနာပ္ပကာရာ ဒုက္ခာတိ – ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ၊ [ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ]

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တံ၊

ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ၊ ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ’’တိ.

၁၉. ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ၊ [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ၊

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ၊ ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ.

ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသီတိ. ဒုက္ခဿာတိ ဇာတိဒုက္ခဿ ဇရာဒုက္ခဿ ဗျာဓိဒုက္ခဿ မရဏဒုက္ခဿ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခဿ. ပဘဝံ အပုစ္ဆသီတိ ဒုက္ခဿ မူလံ ပုစ္ဆသိ ဟေတုံ ပုစ္ဆသိ နိဒါနံ ပုစ္ဆသိ သမ္ဘဝံ ပုစ္ဆသိ ပဘဝံ ပုစ္ဆသိ သမုဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆသိ အာဟာရံ ပုစ္ဆသိ အာရမ္မဏံ ပုစ္ဆသိ ပစ္စယံ ပုစ္ဆသိ သမုဒယံ ပုစ္ဆသိ ယာစသိ အဇ္ဈေသသိ ပသာဒေသီတိ – ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ. မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ. ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ။ပေ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ၊ ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ.

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနန္တိ. တန္တိ ဒုက္ခဿ မူလံ ပဝက္ခာမိ ဟေတုံ ပဝက္ခာမိ နိဒါနံ ပဝက္ခာမိ သမ္ဘဝံ ပဝက္ခာမိ ပဘဝံ ပဝက္ခာမိ သမုဋ္ဌာနံ ပဝက္ခာမိ အာဟာရံ ပဝက္ခာမိ အာရမ္မဏံ ပဝက္ခာမိ ပစ္စယံ ပဝက္ခာမိ သမုဒယံ ပဝက္ခာမိ အာစိက္ခိဿာမိ ဒေသေဿာမိ ပညပေဿာမိ ပဋ္ဌပေဿာမိ ဝိဝရိဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ ဥတ္တာနီကရိဿာမိ ပကာသေဿာမီတိ – တံ တေ ပဝက္ခာမိ. ယထာ ပဇာနန္တိ ယထာ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော. န ဣတိဟီတိဟံ န ဣတိကိရာယ န ပရမ္ပရာယ န ပိဋကသမ္ပဒါယ [န ပိဋကသမ္ပဒါနေန (က.) မဟာနိ. ၁၅၆] န တက္ကဟေတု န နယဟေတု န အာကာရပရိဝိတက္ကေန န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သာမံ သယမဘိညာတံ အတ္တပစ္စက္ခဓမ္မံ တံ ကထယိဿာမီတိ – တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ.

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာတိ. ဥပဓီတိ ဒသ ဥပဓီ – တဏှူပဓိ၊ ဒိဋ္ဌူပဓိ၊ ကိလေသူပဓိ၊ ကမ္မူပဓိ၊ ဒုစ္စရိတူပဓိ၊ အာဟာရူပဓိ၊ ပဋိဃူပဓိ၊ စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ၊ ဆ ဝိညာဏကာယာ ဥပဓီ၊ သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒုက္ခမနဋ္ဌေန [ဒုက္ခဋ္ဌေန (သျာ.)] ဥပဓိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဒသ ဥပဓီ. ဒုက္ခာတိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ နေရယိကံ ဒုက္ခံ။ပေ။ ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ. ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတိ၊ အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတိ၊ ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကော၊ ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မံ၊ နာမသန္နိဿိတံ ရူပံ၊ ရူပသန္နိဿိတံ နာမံ၊ ဇာတိယာ အနုဂတံ၊ ဇရာယ အနုသဋံ၊ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတံ၊ မရဏေန အဗ္ဘာဟတံ၊ ဒုက္ခေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ အတာဏံ အလေဏံ အသရဏံ အသရဏီဘူတံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဒုက္ခာ. ဣမေ ဒုက္ခာ ဥပဓိနိဒါနာ ဥပဓိဟေတုကာ ဥပဓိပစ္စယာ ဥပဓိကာရဏာ ဟောန္တိ ပဘဝန္တိ သမ္ဘဝန္တိ ဇာယန္တိ သဉ္ဇာယန္တိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ပါတုဘဝန္တီတိ – ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ.

ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါတိ. ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ. လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ. အနေကရူပါတိ အနေကဝိဓာ နာနပ္ပကာရာ ဒုက္ခာတိ – ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ၊ [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ၊

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ၊ ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ’’တိ.

၂၀. ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော၊

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ၊ ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ.

ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတီတိ. ယောတိ ယော ယာဒိသော ယထာယုတ္တော ယထာဝိဟိတော ယထာပကာရော ယံဌာနပ္ပတ္တော ယံဓမ္မသမန္နာဂတော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ. အဝိဒွါတိ အဝိဇ္ဇာဂတော အညာဏီ အဝိဘာဝီ ဒုပ္ပညော. ဥပဓိံ ကရောတီတိ တဏှူပဓိံ ကရောတိ၊ ဒိဋ္ဌူပဓိံ ကရောတိ၊ ကိလေသူပဓိံ ကရောတိ၊ ကမ္မူပဓိံ ကရောတိ၊ ဒုစ္စရိတူပဓိံ ကရောတိ၊ အာဟာရူပဓိံ ကရောတိ၊ ပဋိဃူပဓိံ ကရောတိ၊ စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ ကရောတိ၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ ကရောတိ၊ ဆ ဝိညာဏကာယေ ဥပဓီ ကရောတိ ဇနေတိ သဉ္ဇနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ.

ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒောတိ ပုနပ္ပုနံ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ဧတိ သမုပေတိ ဥပဂစ္ဆတိ ဂဏှာတိ ပရာမသတိ အဘိနိဝိသတီတိ – ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ. မန္ဒောတိ မန္ဒော မောမုဟော အဝိဒွါ အဝိဇ္ဇာဂတော အညာဏီ အဝိဘာဝီ ဒုပ္ပညောတိ – ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော.

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာတိ. တသ္မာတိ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဧတံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဥပဓီသူတိ တသ္မာ. ပဇာနန္တိ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ။ပေ။ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ။ပေ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော. ဥပဓိံ န ကယိရာတိ တဏှူပဓိံ န ကရေယျ၊ ဒိဋ္ဌူပဓိံ န ကရေယျ၊ ကိလေသူပဓိံ န ကရေယျ၊ ဒုစ္စရိတူပဓိံ န ကရေယျ၊ အာဟာရူပဓိံ န ကရေယျ၊ ပဋိဃူပဓိံ န ကရေယျ၊ စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ န ကရေယျ၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ န ကရေယျ၊ ဆ ဝိညာဏကာယေ ဥပဓီ န ကရေယျ၊ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျာတိ – တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ.

ဒုက္ခဿာတိ ဇာတိဒုက္ခဿ ဇရာဒုက္ခဿ ဗျာဓိဒုက္ခဿ မရဏဒုက္ခဿ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခဿ. ပဘဝါနုပဿီတိ ဒုက္ခဿ မူလာနုပဿီ ဟေတာနုပဿီ နိဒါနာနုပဿီ သမ္ဘဝါနုပဿီ ပဘဝါနုပဿီ သမုဋ္ဌာနာနုပဿီ အာဟာရာနုပဿီ အာရမ္မဏာနုပဿီ ပစ္စယာနုပဿီ သမုဒယာနုပဿီ. အနုပဿနာ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဣမာယ အနုပဿနာယ ပညာယ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော. သော ဝုစ္စတိ အနုပဿီတိ – ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော၊

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ၊ ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ’’တိ.

၂၁. ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော၊ အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ၊

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ၊ ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ၊ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော.

ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နောတိ ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အယာစိမှ အဇ္ဈေသိမှ ပသာဒယိမှ. အကိတ္တယီ နောတိ ကိတ္တိတံ [အကိတ္တိ တံ (သျာ.) ဧဝမီဒိသေသု ပဒေသု အတီတဝိဘတ္တိဝသေန မဟာနိ. ၁၁၀] ပကိတ္တိတံ အာစိက္ခိတံ ဒေသိတံ ပညပိတံ [ပညာပိတံ (က.)] ပဋ္ဌပိတံ ဝိဝရိတံ ဝိဘတ္တံ ဥတ္တာနီကတံ ပကာသိတန္တိ – ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော.

အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟီတိ အညံ တံ ပုစ္ဆာမ၊ အညံ တံ ယာစာမ၊ အညံ တံ အဇ္ဈေသာမ၊ အညံ တံ ပသာဒေမ၊ ဥတ္တရိ တံ ပုစ္ဆာမ. တဒိင်္ဃ ဗြူဟီတိ ဣင်္ဃ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ.

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ၊ ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စာတိ. ကထံ နူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ၊ နနု ခေါ၊ ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’’တိ – ကထံ နု. ဓီရာတိ ဓီရာ ပဏ္ဍိတာ ပညဝန္တော ဗုဒ္ဓိမန္တော ဉာဏိနော ဝိဘာဝိနော မေဓာဝိနော. ဩဃန္တိ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ. ဇာတီတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ နိဗ္ဗတ္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော. ဇရာတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော. သောကောတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန ဝါ သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော အန္တောဍာဟော အန္တောပရိဍာဟော စေတသော ပရိဇ္ဈာယနာ ဒေါမနဿံ သောကသလ္လံ. ပရိဒေဝေါတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန ဝါ သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပေါ [လာပေါ ပလာပေါ (သျာ.) ဓမ္မသင်္ဂဏိယေ] ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပနာ လာလပ္ပိတတ္တံ [လာလပ္ပါယနာ လာလပ္ပါယိတတ္တံ (ဗဟူသု) ဇရာသုတ္တနိဒ္ဒေသဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ].

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ၊ ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စာတိ ဓီရာ ကထံ ဩဃဉ္စ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ သောကဉ္စ ပရိဒေဝဉ္စ တရန္တိ ဥတ္တရန္တိ ပတရန္တိ သမတိက္ကမန္တိ ဝီတိဝတ္တန္တီတိ – ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ၊ ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ.

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ. တန္တိ ယံ ပုစ္ဆာမိ ယံ ယာစာမိ ယံ အဇ္ဈေသာမိ ယံ ပသာဒေမိ. မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော မုနိ မောနပ္ပတ္တော. တီဏိ မောနေယျာနိ – ကာယမောနေယျံ ဝစီမောနေယျံ မနောမောနေယျံ.

ကတမံ ကာယမောနေယျံ? တိဝိဓာနံ ကာယဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ. တိဝိဓံ ကာယသုစရိတံ ကာယမောနေယျံ. ကာယာရမ္မဏေ ဉာဏံ ကာယမောနေယျံ. ကာယပရိညာ ကာယမောနေယျံ. ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ကာယမောနေယျံ. ကာယေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ. ကာယသင်္ခါရနိရောဓော စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ကာယမောနေယျံ. ဣဒံ ကာယမောနေယျံ.

ကတမံ ဝစီမောနေယျံ? စတုဗ္ဗိဓာနံ ဝစီဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ ဝစီမောနေယျံ. စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ ဝစီမောနေယျံ. ဝါစာရမ္မဏေ ဉာဏံ ဝစီမောနေယျံ. ဝါစာပရိညာ ဝစီမောနေယျံ. ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ဝစီမောနေယျံ. ဝါစာယ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ဝစီမောနေယျံ. ဝစီသင်္ခါရနိရောဓော ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ဝစီမောနေယျံ. ဣဒံ ဝစီမောနေယျံ.

ကတမံ မနောမောနေယျံ? တိဝိဓာနံ မနောဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ မနောမောနေယျံ. တိဝိဓံ မနောသုစရိတံ မနောမောနေယျံ. စိတ္တာရမ္မဏေ ဉာဏံ မနောမောနေယျံ. စိတ္တပရိညာ မနောမောနေယျံ. ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ မနောမောနေယျံ. စိတ္တေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ မနောမောနေယျံ. စိတ္တသင်္ခါရနိရောဓော သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ မနောမောနေယျံ. ဣဒံ မနောမောနေယျံ.

ကာယမုနိံ ဝစီမုနိံ [ဝါစာမုနိံ (ဗဟူသု) ဣတိဝု. ၆၇]၊ မနောမုနိမနာသဝံ၊

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ၊ အာဟု သဗ္ဗပ္ပဟာယိနံ.

ကာယမုနိံ ဝစီမုနိံ၊ မနောမုနိမနာသဝံ၊

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ၊ အာဟု နိနှာတပါပကန္တိ.

ဣမေဟိ တီဟိ မောနေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ. ဆ မုနိနော [မုနယော (သျာ.) မဟာနိ. ၁၄] – အဂါရမုနိနော၊ အနဂါရမုနိနော၊ သေခမုနိနော [သေက္ခမုနိနော (သျာ. က.)]၊ အသေခမုနိနော၊ ပစ္စေကမုနိနော မုနိမုနိနောတိ. ကတမေ အဂါရမုနိနော? ယေ တေ အဂါရိကာ ဒိဋ္ဌပဒါ ဝိညာတသာသနာ – ဣမေ အဂါရမုနိနော. ကတမေ အနဂါရမုနိနော? ယေ တေ ပဗ္ဗဇိတာ ဒိဋ္ဌပဒါ ဝိညာတသာသနာ – ဣမေ အနဂါရမုနိနော. သတ္တ သေခါ သေခမုနိနော. အရဟန္တော အသေခမုနိနော. ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကမုနိနော. တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ မုနိမုနိနော.

န မောနေန မုနီ [မုနိ (သျာ. က.) ဓ. ပ. ၂၆၈] ဟောတိ၊ မူဠှရူပေါ အဝိဒ္ဒသု၊

ယော စ တုလံဝ ပဂ္ဂယှ၊ ဝရမာဒါယ ပဏ္ဍိတော.

ပါပါနိ ပရိဝဇ္ဇေတိ၊ သ မုနီ တေန သော မုနိ၊

ယော မုနာတိ ဥဘော လောကေ၊ မုနိ တေန ပဝုစ္စတိ.

အသတဉ္စ သတဉ္စ ဉတွာ ဓမ္မံ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ၊

ဒေဝမနုဿေဟိ ပူဇနီယော [ပူဇိတော (သျာ. က.) မဟာနိ. ၁၄]၊ သင်္ဂဇာလမတိစ္စ [သင်္ဂ ဇာလမတိစ္စ၊ သု. နိ. ၅၃၂] သော မုနီတိ.

သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ တံ သာဓု အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ. တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော တုလိတော တီရိတော ဝိဘူတော ဝိဘာဝိတော ဧသ ဓမ္မောတိ – တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော၊ အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ၊

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ၊ ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ၊ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’တိ.

၂၂. ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ၊ [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ၊ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မန္တိ. ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ၊ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ၊ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ၊ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ ပဉ္စ ဗလာနိ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ၊ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ၊ နိဗ္ဗာနဉ္စ၊ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ ကိတ္တယိဿာမိ အာစိက္ခိဿာမိ ဒေသေဿာမိ ပညပေဿာမိ ပဋ္ဌပေဿာမိ ဝိဝရိဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ ဥတ္တာနီကရိဿာမိ ပကာသိဿာမီတိ – ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ. မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ.

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟန္တိ. ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေတိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဉာတေ ဓမ္မေ တုလိတေ ဓမ္မေ တီရိတေ ဓမ္မေ ဝိဘူတေ ဓမ္မေ ဝိဘာဝိတေ ဓမ္မေ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ။ပေ။ ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဉာတေ ဓမ္မေ တုလိတေ ဓမ္မေ တီရိတေ ဓမ္မေ ဝိဘူတေ ဓမ္မေ ဝိဘာဝိတေ ဓမ္မေတိ – ဧဝမ္ပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ကထယိဿာမိ. အထ ဝါ၊ ဒုက္ခေ ဒိဋ္ဌေ ဒုက္ခံ ကထယိဿာမိ၊ သမုဒယေ ဒိဋ္ဌေ သမုဒယံ ကထယိဿာမိ၊ မဂ္ဂေ ဒိဋ္ဌေ မဂ္ဂံ ကထယိဿာမိ၊ နိရောဓေ ဒိဋ္ဌေ နိရောဓံ ကထယိဿာမီတိ – ဧဝမ္ပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ကထယိဿာမိ. အထ ဝါ၊ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီတိ – ဧဝမ္ပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ကထယိဿာမီတိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ. အနီတိဟန္တိ န ဣတိဟီတိဟံ န ဣတိကိရာယ န ပရမ္ပရာယ န ပိဋကသမ္ပဒါယ န တက္ကဟေတု န နယဟေတု န အာကာရပရိဝိတက္ကေန န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ၊ သာမံ သယမဘိညာတံ အတ္တပစ္စက္ခဓမ္မံ၊ တံ ကထယိဿာမီတိ – ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ.

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ယံ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ။ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ။ပေ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ. သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော။ပေ။ သော ဝုစ္စတိ သတော. စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ.

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ. ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ. ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ? ဝိသတာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသာလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသဋာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသမာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသက္ကတီတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသံဟရတီတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသံဝါဒိကာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသမူလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသဖလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသပရိဘောဂါတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသာလာ ဝါ ပန သာ တဏှာ ရူပေ သဒ္ဒေ ဂန္ဓေ ရသေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ကုလေ ဂဏေ အာဝါသေ လာဘေ ယသေ ပသံသာယ သုခေ စီဝရေ ပိဏ္ဍပါတေ သေနာသနေ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေ ကာမဓာတုယာ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ သညာဘဝေ အသညာဘဝေ နေဝသညာနာသညာဘဝေ ဧကဝေါကာရဘဝေ စတုဝေါကာရဘဝေ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ အတီတေ အနာဂတေ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ. လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ. တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ [ယာ သာ လောကေ ဝိသတ္တိကာ (သျာ.) ကာမသုတ္တနိဒ္ဒေသဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ]၊ လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ၊ [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ၊ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ.

၂၃. တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ၊ မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ၊ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမီတိ. တန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ [ဗျပထံ (သျာ. က.)] ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ [ဒေသနံ အနုသန္ဓိ (သျာ.)]. နန္ဒာမီတိ အဘိနန္ဒာမိ မောဒါမိ အနုမောဒါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ယာစာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမီတိ – တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ.

မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမန္တိ. မဟေသီတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ၊ မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ [ဧသိ ဂဝေသိ (သျာ.) မဟာနိ. ၁၅၀] ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟန္တံ သမာဓိက္ခန္ဓံ။ပေ။ မဟန္တံ ပညာက္ခန္ဓံ။ မဟန္တံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ။ မဟန္တံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော တမောကာယဿ ပဒါလနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော ဝိပလ္လာသဿ ပဘေဒနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော တဏှာသလ္လဿ အဗ္ဗဟနံ [အဗ္ဗူဟနံ (ဗဟူသု)၊ အဗ္ဗူဟံ (သီ. အဋ္ဌ.)] ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော ဒိဋ္ဌိသင်္ဃာတဿ ဝိနိဝေဌနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော မာနဓဇဿ ပပါတနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော အဘိသင်္ခါရဿ ဝူပသမံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော ဩဃဿ နိတ္ထရဏံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော ဘာရဿ နိက္ခေပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော သံသာရဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော သန္တာပဿ နိဗ္ဗာပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော ပရိဠာဟဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော ဓမ္မဓဇဿ ဥဿာပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟန္တေ သတိပဋ္ဌာနေ။ပေ။ မဟန္တေ သမ္မပ္ပဓာနေ။ မဟန္တေ ဣဒ္ဓိပါဒေ။ မဟန္တာနိ ဣန္ဒြိယာနိ။ မဟန္တာနိ ဗလာနိ။ မဟန္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ။ မဟန္တံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ။ မဟန္တံ ပရမတ္ထံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟေသက္ခေဟိ သတ္တေဟိ ဧသိတော ဂဝေသိတော ပရိယေသိတော – ‘‘ကဟံ ဗုဒ္ဓေါ၊ ကဟံ ဘဂဝါ၊ ကဟံ ဒေဝဒေဝေါ၊ ကဟံ နရာသဘော’’တိ မဟေသိ. ဓမ္မမုတ္တမန္တိ ဓမ္မမုတ္တံမံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ. ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. ဥတ္တမန္တိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသေဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ဓမ္မန္တိ – မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ.

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ။ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ။ပေ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ. သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ ဓမ္မေသု။ ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော။ သော ဝုစ္စတိ သတော. စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ.

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ. ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ. ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ။ပေ။ ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ. လောကေတိ အပါယလောကေ။ပေ။ အာယတနလောကေ. တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ၊ လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ၊ မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ၊ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ.

၂၄. ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ၊ [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ၊ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ.

ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသီတိ ယံ ကိဉ္စိ ပဇာနာသိ အာဇာနာသိ ဝိဇာနာသိ ပဋိဝိဇာနာသိ ပဋိဝိဇ္ဈသီတိ – ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ. မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ. ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ။ပေ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ၊ ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ.

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ. ဥဒ္ဓန္တိ အနာဂတံ [ဥဒ္ဓံ ဝုစ္စတိ အနာဂတံ (သျာ. က.)]၊ အဓောတိ အတီတံ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ. ဥဒ္ဓန္တိ ဒေဝလောကော၊ အဓောတိ နိရယလောကော၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ မနုဿလောကော. အထ ဝါ၊ ဥဒ္ဓန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဓောတိ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဗျာကတာ ဓမ္မာ. ဥဒ္ဓန္တိ အရူပဓာတု၊ အဓောတိ ကာမဓာတု၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ရူပဓာတု. ဥဒ္ဓန္တိ သုခါ ဝေဒနာ၊ အဓောတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ၊ အဓောတိ အဓော ကေသမတ္ထကာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဝေမဇ္ဈေတိ – ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ.

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ၊ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ ဧတေသူတိ အာစိက္ခိတေသု ဒေသိတေသု ပညပိတေသု ပဋ္ဌပိတေသု ဝိဝရိတေသု ဝိဘဇိတေသု ဥတ္တာနီကတေသု ပကာသိတေသု. နန္ဒီ ဝုစ္စတိ တဏှာ. ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ. နိဝေသနန္တိ ဒွေ နိဝေသနာ – တဏှာနိဝေသနာ စ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ စ. ကတမာ တဏှာ နိဝေသနာ? ယာဝတာ တဏှာသင်္ခါတေန ။ပေ။ အယံ တဏှာနိဝေသနာ. ကတမာ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ? ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ။ပေ။ အယံ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ.

ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏန္တိ ပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ၊ အပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ. ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရသဟဂတဉ္စ ဝိညာဏံ နုဇ္ဇ ပနုဇ္ဇ နုဒ ပနုဒ ဇဟ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ.

ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ. ဘဝါတိ ဒွေ ဘဝါ – ကမ္မဘဝေါ စ ပဋိသန္ဓိကော စ ပုနဗ္ဘဝေါ. ကတမော ကမ္မဘဝေါ? ပုညာဘိသင်္ခါရော အပုညာဘိသင်္ခါရော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော – အယံ ကမ္မဘဝေါ. ကတမော ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ? ပဋိသန္ဓိကာ ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ – အယံ ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ. ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏဉ္စ ကမ္မဘဝဉ္စ ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝံ ပဇဟန္တော ဝိနောဒေန္တော ဗျန္တီကရောန္တော အနဘာဝံ ဂမေန္တော ကမ္မဘဝေ န တိဋ္ဌေယျ ပဋိသန္ဓိကေ ပုနဗ္ဘဝေ န တိဋ္ဌေယျ န သန္တိဋ္ဌေယျာတိ – ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ၊ [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ၊ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ’’တိ.

၂၅. ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော၊

ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ၊

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊ ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခံ.

ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တောတိ. ဧဝံဝိဟာရီတိ နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရသဟဂတဝိညာဏဉ္စ ကမ္မဘဝဉ္စ ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝံ ပဇဟန္တော ဝိနောဒေန္တော ဗျန္တီကရောန္တော အနဘာဝံ ဂမေန္တောတိ – ဧဝံဝိဟာရီ. သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော။ပေ။ သော ဝုစ္စတိ သတော. အပ္ပမတ္တောတိ သက္ကစ္စကာရီ သာတစ္စကာရီ အဋ္ဌိတကာရီ အနောလီနဝုတ္တီ [အနောလီနဝုတ္တိကော (က.) မဟာနိ. ၁၄] အနိက္ခိတ္တစ္ဆန္ဒော အနိက္ခိတ္တဓုရော အပ္ပမတ္တော ကုသလေသု ဓမ္မေသု – ‘‘ကထာဟံ [ကဒါဟံ (သျာ.)] အပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ၊ ပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ [အပ္ပဋိဝါနိ (က.) မဟာနိ. ၁၄] စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမတ္တော အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ‘‘ကထာဟံ အပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ။ပေ။ ပညာက္ခန္ဓံ။ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ ပရိပူရံ ဝါ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမတ္တော အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ‘‘ကထာဟံ အပရိညာတံ ဝါ ဒုက္ခံ ပရိဇာနေယျံ၊ အပ္ပဟီနေ ဝါ ကိလေသေ ပဇဟေယျံ၊ အဘာဝိတံ ဝါ မဂ္ဂံ ဘာဝေယျံ၊ အသစ္ဆိကတံ ဝါ နိရောဓံ သစ္ဆိကရေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမတ္တော အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ – ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော.

ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနီတိ. ဘိက္ခူတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော [ကလျာဏပုထုဇ္ဇနော (သျာ.)၊ ဧဝမီဒိသေသု ဌာနေသု] ဝါ ဘိက္ခု သေက္ခော ဝါ ဘိက္ခု. စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တော. မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ။ပေ။ ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ။ပေ။ ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ။ တဏှာမမတ္တံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမတ္တေ ဇဟိတွာ စဇိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ.

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊ ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခန္တိ. ဇာတီတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ။ပေ။ ဇရန္တိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ။ပေ။ သောကောတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ။ပေ။ ပရိဒေဝေါတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ။ပေ။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ။ပေ။ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေ. ဝိဒွါတိ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ. ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ။ပေ။ ဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ. ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊ ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခန္တိ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ ဣဓေဝ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ ဒုက္ခဉ္စ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တီကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျာတိ – ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊ ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခံ. တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော၊ ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ၊

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊ ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခ’’န္တိ.

၂၆. ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော၊ သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ၊ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော.

ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနောတိ. ဧတန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ နန္ဒာမိ အဘိနန္ဒာမိ မောဒါမိ အနုမောဒါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမိ. မဟေသိနောတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ? မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ။ပေ။ ကဟံ နရာသဘောတိ မဟေသီတိ – ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော.

သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ. သုကိတ္တိတန္တိ သုကိတ္တိတံ သုအာစိက္ခိတံ သုဒေသိတံ သုပညပိတံ သုပဋ္ဌပိတံ သုဝိဝရိတံ သုဝိဘဇိတံ သုဥတ္တာနီကတံ သုပကာသိတန္တိ – သုကိတ္တိတံ. ဂေါတမနူပဓီကန္တိ ဥပဓီ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ. ဥပဓိပ္ပဟာနံ ဥပဓိဝူပသမံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂံ ဥပဓိပဋိပဿဒ္ဓံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ.

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခန္တိ. အဒ္ဓါတိ ဧကံသဝစနံ နိဿံသယဝစနံ နိက္ကင်္ခါဝစနံ အဒွေဇ္ဈဝစနံ အဒွေဠှကဝစနံ နိရောဓဝစနံ အပ္ပဏကဝစနံ အဝတ္ထာပနဝစနမေတံ – အဒ္ဓါတိ. ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ။ပေ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ၊ ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ. ပဟာသိ ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ပဟာသိ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တီကရောသိ အနဘာဝံ ဂမေသီတိ – အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ.

တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော တုလိတော တီရိတော ဝိဘူတော ဝိဘာဝိတော ဧသ ဓမ္မောတိ – တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော၊ သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ၊ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’တိ.

၂၇. တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ၊ ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ၊ အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ.

တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခန္တိ. တေ စာပီတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ. ပဇဟေယျု ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ပဇဟေယျုံ ဝိနောဒေယျုံ ဗျန္တီကရေယျုံ အနဘာဝံ ဂမေယျုန္တိ – တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ.

ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာတိ. ယေတိ ခတ္တိယေ စ ဗြာဟ္မဏေ စ ဝေဿေ စ သုဒ္ဒေ စ ဂဟဋ္ဌေ စ ပဗ္ဗဇိတေ စ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ. တွန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ. မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ပေ။ သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ. အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာတိ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ သက္ကစ္စံ ဩဝဒေယျ အဘိဏှံ ဩဝဒေယျ ပုနပ္ပုနံ ဩဝဒေယျ အနုသာသေယျာတိ – ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ.

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂါတိ. တန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ. နမဿာမီတိ ကာယေန ဝါ နမဿာမိ၊ ဝါစာယ ဝါ နမဿာမိ၊ စိတ္တေန ဝါ နမဿာမိ၊ အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿာမိ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿာမိ၊ သက္ကရောမိ ဂရုံ ကရောမိ [ဂရုကရောမိ (သျာ.)] မာနေမိ ပူဇေမိ. သမေစ္စာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ သမာဂန္တွာ အဘိသမာဂန္တွာ သမ္မုခါ တံ နမဿာမိ. နာဂါတိ နာဂေါ စ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ – နာဂေါ၊ န ဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ၊ န အာဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ. ကထံ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ – နာဂေါ? အာဂု ဝုစ္စတိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ.

အာဂုံ န ကရောတိ ကိဉ္စိ လောကေ၊ [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

သဗ္ဗသံယောဂေ [သဗ္ဗယောဂေ (က.)၊ သု. နိ. ၅၂၇] ဝိသဇ္ဇ ဗန္ဓနာနိ၊

သဗ္ဗတ္ထ န သဇ္ဇတီ ဝိမုတ္တော၊ နာဂေါ တာဒိ ပဝုစ္စတေ တထတ္တာတိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ – နာဂေါ.

ကထံ ဘဂဝါ န ဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ. ဘဂဝါ န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ရာဂဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န ဒေါသဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န မောဟဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န မာနဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န ဒိဋ္ဌိဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န ဥဒ္ဓစ္စဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န ဝိစိကိစ္ဆာဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န အနုသယဝသေန ဂစ္ဆတိ၊ န ဝဂ္ဂေဟိ ဓမ္မေဟိ ယာယတိ နီယတိ [နိယျတိ (သျာ. က.)] ဝုယှတိ သံဟရီယတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ န ဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ.

ကထံ ဘဂဝါ န အာဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂေန။ပေ။ အနာဂါမိမဂ္ဂေန။ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ န အာဂစ္ဆတီတိ နာဂေါတိ – တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ.

အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာတိ အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ သက္ကစ္စံ ဩဝဒေယျ အဘိဏှံ ဩဝဒေယျ ပုနပ္ပုနံ ဩဝဒေယျ အနုသာသေယျာတိ – အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ၊ ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ၊ အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာ’’တိ.

၂၈. ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာ၊ အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ၊ တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ.

ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာတိ. ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ ဗာဟိတာ ဟောတိ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဗာဟိတော ဟောတိ၊ ရာဂေါ ဗာဟိတော ဟောတိ၊ ဒေါသော ဗာဟိတော ဟောတိ၊ မောဟော ဗာဟိတော ဟောတိ၊ မာနော ဗာဟိတော ဟောတိ. ဗာဟိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ.

ဗာဟိတွာ သဗ္ဗပါပကာနိ၊ [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]