၄. ပုဗ္ဗပေတာဒိသပဉှော

၄. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဣမေ ဒါယကာ ဒါနံ ဒတွာ ပုဗ္ဗပေတာနံ အာဒိသန္တိ [ဥဒ္ဒိသန္တိ (က. သီ.)] ‘ဣဒံ တေသံ ပါပုဏာတူ’တိ၊ အပိ နု တေ ကိဉ္စိ တတောနိဒါနံ ဝိပါကံ ပဋိလဘန္တီ’’တိ? ‘‘ကေစိ၊ မဟာရာဇ၊ ပဋိလဘန္တိ၊ ကေစိ နပ္ပဋိလဘန္တီ’’တိ. ‘‘ကေ၊ ဘန္တေ၊ ပဋိလဘန္တိ၊ ကေ နပ္ပဋိလဘန္တီ’’တိ? ‘‘နိရယူပပန္နာ၊ မဟာရာဇ၊ နပ္ပဋိလဘန္တိ၊ သဂ္ဂဂတာ နပ္ပဋိလဘန္တိ၊ တိရစ္ဆာနယောနိဂတာ နပ္ပဋိလဘန္တိ၊ စတုန္နံ ပေတာနံ တယော ပေတာ နပ္ပဋိလဘန္တိ ဝန္တာသိကာ ခုပ္ပိပါသိနော နိဇ္ဈာမတဏှိကာ၊ လဘန္တိ ပေတာ ပရဒတ္တူပဇီဝိနော၊ တေပိ သရမာနာ ယေဝ လဘန္တီ’’တိ.

‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဒါယကာနံ ဒါနံ ဝိသောသိတံ [ဝိသောတံ (သီ. ပီ.)] ဟောတိ အဖလံ၊ ယေသံ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ယဒိ တေ နပ္ပဋိလဘန္တီ’’တိ? ‘‘န ဟိ တံ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါနံ အဖလံ ဟောတိ အဝိပါကံ၊ ဒါယကာ ယေဝ တဿ ဖလံ အနုဘဝန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကာရဏေန မံ သညာပေဟီ’’တိ. ‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ကေစိ မနုဿာ မစ္ဆမံသသုရာဘတ္တခဇ္ဇကာနိ ပဋိယာဒေတွာ ဉာတိကုလံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ယဒိ တေ ဉာတကာ တံ ဥပါယနံ န သမ္ပဋိစ္ဆေယျုံ၊ အပိ နု တံ ဥပါယနံ ဝိသောသိတံ ဂစ္ဆေယျ ဝိနဿေယျ ဝါ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ သာမိကာနံ ယေဝ တံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါယကာ ယေဝ တဿ ဖလံ အနုဘဝန္တိ. ယထာ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ဂဗ္ဘံ ပဝိဋ္ဌော အသတိ ပုရတော နိက္ခမနမုခေ ကေန နိက္ခမေယျာ’’တိ. ‘‘ပဝိဋ္ဌေနေဝ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါယကာ ယေဝ တဿ ဖလံ အနုဘဝန္တီ’’တိ. ‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမိ၊ ဒါယကာ ယေဝ တဿ ဖလံ အနုဘဝန္တိ၊ န မယံ တံ ကာရဏံ ဝိလောမေမာတိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ယဒိ ဣမေသံ ဒါယကာနံ ဒိန္နဒါနံ ပုဗ္ဗပေတာနံ ပါပုဏာတိ၊ တေ စ တဿ ဝိပါကံ အနုဘဝန္တိ. တေန ဟိ ယော ပါဏာတိပါတီ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏီ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ မနုဿေ ဃာတေတွာ ဒါရုဏံ ကမ္မံ ကတွာ ပုဗ္ဗပေတာနံ အာဒိသေယျ ‘ဣမဿ မေ ကမ္မဿ ဝိပါကော ပုဗ္ဗပေတာနံ ပါပုဏာတူ’တိ၊ အပိ နု တဿ ဝိပါကော ပုဗ္ဗပေတာနံ ပါပုဏာတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကော တတ္ထ ဟေတု ကိံ ကာရဏံ၊ ယေန ကုသလံ ပါပုဏာတိ အကုသလံ န ပါပုဏာတီ’’တိ? ‘‘နေသော၊ မဟာရာဇ၊ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ မာ စ တွံ၊ မဟာရာဇ၊ ‘ဝိသဇ္ဇကော အတ္ထီ’တိ အပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ပုစ္ဆိ၊ ‘ကိဿ အာကာသော နိရာလမ္ဗော၊ ကိဿ ဂင်္ဂါ ဥဒ္ဓမ္မုခါ န သန္ဒတိ၊ ကိဿ ဣမေ မနုဿာ စ ဒိဇာ စ ဒွိပဒါ မိဂါ စတုပ္ပဒါ’တိ တမ္ပိ မံ တွံ ပုစ္ဆိဿသီ’’တိ. ‘‘နာဟံ တံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဝိဟေသာပေက္ခော ပုစ္ဆာမိ၊ အပိ စ နိဗ္ဗာဟနတ္ထာယ [နိဗ္ဗာနတ္ထာယ (က.)] သန္ဒေဟဿ ပုစ္ဆာမိ၊ ဗဟူ မနုဿာ လောကေ ဝါမဂါမိနော [ပါပဂါဟိနော (သျာ.)] ဝိစက္ခုကာ၊ ‘ကိန္တိ တေ ဩတာရံ န လဘေယျု’န္တိ ဧဝါဟံ တံ ပုစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ မဟာရာဇ၊ သဟ အကတေန အနနုမတေန သဟ ပါပံ ကမ္မံ သံဝိဘဇိတုံ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မနုဿာ ဥဒကနိဗ္ဗာဟနေန ဥဒကံ သုဝိဒူရမ္ပိ ဟရန္တိ၊ အပိ နု၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ ဃနမဟာသေလပဗ္ဗတော [ပဗ္ဗတတော (က.)] နိဗ္ဗာဟနေန ယထိစ္ဆိတံ ဟရိတု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ ကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ၊ န သက္ကာ အကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ. ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ တေလေန ပဒီပေါ ဇာလေတုံ၊ အပိ နု၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ ဥဒကေန ပဒီပေါ ဇာလေတု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ ကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ၊ န သက္ကာ အကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ. ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကဿကာ တဠာကတော ဥဒကံ နီဟရိတွာ ဓညံ ပရိပါစေန္တိ၊ အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ မဟာသမုဒ္ဒတော ဥဒကံ နီဟရိတွာ ဓညံ ပရိပါစေတု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကာ ကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ၊ န သက္ကာ အကုသလံ သံဝိဘဇိတု’’န္တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကေန ကာရဏေန သက္ကာ ကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ၊ န သက္ကာ အကုသလံ သံဝိဘဇိတုံ. ကာရဏေန မံ သညာပေဟိ၊ နာဟံ အန္ဓော အနာလောကော သုတွာ ဝေဒိဿာမီ’’တိ. ‘‘အကုသလံ၊ မဟာရာဇ၊ ထောကံ၊ ကုသလံ ဗဟုကံ၊ ထောကတ္တာ အကုသလံ ကတ္တာရံ ယေဝ ပရိယာဒိယတိ၊ ဗဟုကတ္တာ ကုသလံ သဒေဝကံ လောကံ အဇ္ဈောတ္ထရတီ’’တိ. ‘‘ဩပမ္မံ ကရောဟီ’’တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတ္တံ ဧကံ ဥဒကဗိန္ဒု ပထဝိယံ နိပတေယျ၊ အပိ နု ခေါ တံ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒကဗိန္ဒု ဒသပိ ဒွါဒသပိ ယောဇနာနိ အဇ္ဈောတ္ထရေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ယတ္ထ တံ ဥဒကဗိန္ဒု နိပတိတံ၊ တတ္ထေဝ ပရိယာဒိယတီ’’တိ. ‘‘ကေန ကာရဏေန၊ မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘ပရိတ္တတ္တာ၊ ဘန္တေ၊ ဥဒကဗိန္ဒုဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတ္တံ အကုသလံ ပရိတ္တတ္တာ ကတ္တာရံ ယေဝ ပရိယာဒိယတိ၊ န သက္ကာ သံဝိဘဇိတုံ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာမေဃော အဘိဝဿေယျ တပ္ပယန္တော ဓရဏိတလံ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ မဟာမေဃော သမန္တတော ဩတ္ထရေယျာ’’တိ. ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ ပူရယိတွာ သော မဟာမေဃော သောဗ္ဘသရ သရိတသာခါကန္ဒရပဒရဒဟတဠာက [မာတိကာတဠာက (က.)] ဥဒပါနပေါက္ခရဏိယော ဒသပိ ဒွါဒသပိ ယောဇနာနိ အဇ္ဈောတ္ထရေယျာ’’တိ. ‘‘ကေန ကာရဏေန၊ မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘မဟန္တတ္တာ၊ ဘန္တေ၊ မေဃဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုသလံ ဗဟုကံ၊ ဗဟုကတ္တာ သက္ကာ ဒေဝမနုဿေဟိပိ သံဝိဘဇိတု’’န္တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကေန ကာရဏေန အကုသလံ ထောကံ ကုသလံ ဗဟုတရ’’န္တိ? ‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ယော ကောစိ ဒါနံ ဒေတိ၊ သီလံ သမာဒိယတိ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ၊ သော ဟဋ္ဌော ပဟဋ္ဌော ဟသိတော ပမုဒိတော ပသန္နမာနသော ဝေဒဇာတော ဟောတိ၊ တဿ အပရာပရံ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပီတိမနဿ ဘိယျော ဘိယျော ကုသလံ ပဝဍ္ဎတိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒပါနေ ဗဟုသလိလသမ္ပုဏ္ဏေ ဧကေန ဒေသေန ဥဒကံ ပဝိသေယျ၊ ဧကေန နိက္ခမေယျ၊ နိက္ခမန္တေပိ အပရာပရံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န သက္ကာ ဟောတိ ခယံ ပါပေတုံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုသလံ ဘိယျော ဘိယျော ပဝဍ္ဎတိ. ဝဿသတေပိ စေ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ကတံ ကုသလံ အာဝဇ္ဇေယျ၊ အာဝဇ္ဇိတေ အာဝဇ္ဇိတေ ဘိယျော ဘိယျော ကုသလံ ပဝဍ္ဎတိ. တဿ တံ ကုသလံ သက္ကာ ဟောတိ ယထိစ္ဆကေဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတုံ၊ ဣဒမေတ္ထ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ၊ ယေန ကာရဏေန ကုသလံ ဗဟုတရံ.

‘‘အကုသလံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကရောန္တော ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတိ၊ ဝိပ္ပဋိသာရိနော စိတ္တံ ပဋိလီယတိ ပဋိကုဋတိ ပဋိဝတ္တတိ န သမ္ပသာရီယတိ သောစတိ တပ္ပတိ ဟာယတိ ခီယတိ န ပရိဝဍ္ဎတိ တတ္ထေဝ ပရိယာဒိယတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သုက္ခာယ နဒိယာ မဟာပုဠိနာယ ဥန္နတာဝနတာယ ကုဋိလသင်္ကုဋိလာယ ဥပရိတော ပရိတ္တံ ဥဒကံ အာဂစ္ဆန္တံ ဟာယတိ ခီယတိ န ပရိဝဍ္ဎတိ တတ္ထေဝ ပရိယာဒိယတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလံ ကရောန္တဿ စိတ္တံ ပဋိလီယတိ ပဋိကုဋတိ ပဋိဝတ္တတိ န သမ္ပသာရီယတိ သောစတိ တပ္ပတိ ဟာယတိ ခီယတိ န ပရိဝဍ္ဎတိ တတ္ထေဝ ပရိယာဒိယတိ၊ ဣဒမေတ္ထ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ၊ ယေန ကာရဏေန အကုသလံ ထောက’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ပုဗ္ဗပေတာဒိသပဉှော စတုတ္ထော.