၃. ကုသလာကုသလဗလဝတရပဉှော

၃. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကတမံ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ ကုသလံ ဝါ အကုသလံ ဝါ’’တိ? ‘‘ကုသလံ၊ မဟာရာဇ၊ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ နော တထာ အကုသလ’န္တိ. ‘‘နာဟံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တံ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆာမိ ‘ကုသလံ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ နော တထာ အကုသလ’န္တိ၊ ဒိဿန္တိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဣဓ ပါဏာတိပါတိနော အဒိန္နာဒါယိနော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရိနော မုသာဝါဒိနော ဂါမဃာတိကာ ပန္ထဒူသကာ နေကတိကာ ဝဉ္စနိကာ၊ သဗ္ဗေ တေ တာဝတကေန ပါပေန လဘန္တိ ဟတ္ထစ္ဆေဒံ ပါဒစ္ဆေဒံ ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒံ ကဏ္ဏစ္ဆေဒံ နာသစ္ဆေဒံ ကဏ္ဏနာသစ္ဆေဒံ ဗိလင်္ဂထာလိကံ သင်္ခမုဏ္ဍိကံ ရာဟုမုခံ ဇောတိမာလိကံ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကံ ဧရကဝတ္တိကံ စီရကဝါသိကံ ဧဏေယျကံ ဗဠိသမံသိကံ ကဟာပဏိကံ ခါရာပတစ္ဆိကံ ပလိဃပရိဝတ္တိကံ ပလာလပီဌကံ တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စနံ သုနခေဟိပိ ခါဒါပနံ ဇီဝသူလာရောပနံ အသိနာပိ သီသစ္ဆေဒံ၊ ကေစိ ရတ္တိံ ပါပံ ကတွာ ရတ္တိံ ယေဝ ဝိပါကံ အနုဘဝန္တိ၊ ကေစိ ရတ္တိံ ကတွာ ဒိဝါ ယေဝ အနုဘဝန္တိ၊ ကေစိ ဒိဝါ ကတွာ ဒိဝါ ယေဝ အနုဘဝန္တိ၊ ကေစိ ဒိဝါ ကတွာ ရတ္တိံ ယေဝ အနုဘဝန္တိ၊ ကေစိ ဒွေ တယော ဒိဝသေ ဝီတိဝတ္တေ အနုဘဝန္တိ၊ သဗ္ဗေပိ တေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ အနုဘဝန္တိ. အတ္ထိ ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကောစိ ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ တိဏ္ဏံ ဝါ စတုန္နံ ဝါ ပဉ္စန္နံ ဝါ ဒသန္နံ ဝါ သတဿ ဝါ သဟဿဿ ဝါ သတသဟဿဿ ဝါ သပရိဝါရံ ဒါနံ ဒတွာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဘောဂံ ဝါ ယသံ ဝါ သုခံ ဝါ အနုဘဝိတာ သီလေန ဝါ ဥပေါသထကမ္မေန ဝါ’’တိ?

‘‘အတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ စတ္တာရော ပုရိသာ ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ တေနေဝ သရီရဒေဟေန တိဒသပုရေ သမနုပ္ပတ္တာ’’တိ [ယသမနုပတ္တာတိ (သီ. ပီ.)]. ‘‘ကော စ ကော စ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘မန္ဓာတာ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇာ၊ နိမိ ရာဇာ၊ သာဓီနော ရာဇာ၊ ဂုတ္တိလော စ ဂန္ဓဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ အနေကေဟိ တံ ဘဝသဟဿေဟိ အန္တရိတံ၊ ဒွိန္နမ္ပေတံ အမှာကံ [ဒီပိတံ၊ အမှာကမ္ပေတံ (က.)] ပရောက္ခံ၊ ယဒိ သမတ္ထောသိ ဝတ္တမာနကေ ဘဝေ ဘဂဝတော ဓရမာနကာလေ ကထေဟီ’’တိ? ‘‘ဝတ္တမာနကေပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဝေ ပုဏ္ဏကော ဒါသော ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ ဘောဇနံ ဒတွာ တဒဟေဝ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ အဇ္ဈုပဂတော၊ သော ဧတရဟိ ပုဏ္ဏကော သေဋ္ဌီတိ ပညာယိ၊ ဂေါပါလမာတာ ဒေဝီ အတ္တနော ကေသေ ဝိက္ကိဏိတွာ လဒ္ဓေဟိ အဋ္ဌဟိ ကဟာပဏေဟိ ထေရဿ မဟာကစ္စာယနဿ အတ္တဋ္ဌမကဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ တဒဟေဝ ရညော စန္ဒပဇ္ဇောတဿ [ဥဒေနဿ (သီ. ပီ.)] အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနံ ပတ္တာ. သုပ္ပိယာ ဥပါသိကာ အညတရဿ ဂိလာနဘိက္ခုနော အတ္တနော ဦရုမံသေန ပဋိစ္ဆာဒနီယံ ဒတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ယေဝ ရူဠှဝဏာ သဉ္ဆဝီ [သစ္ဆဝီ (သီ. ပီ.)] အရောဂါ ဇာတာ. မလ္လိကာ ဒေဝီ ဘဂဝတော အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသပိဏ္ဍံ ဒတွာ တဒဟေဝ ရညော ကောသလဿ အဂ္ဂမဟေသီ ဇာတာ. သုမနော မာလာကာရော အဋ္ဌဟိ သုမနပုပ္ဖမုဋ္ဌီဟိ ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ တံ ဒိဝသံ ယေဝ မဟာသမ္ပတ္တိံ ပတ္တော. ဧကသာဋကော ဗြာဟ္မဏော ဥတ္တရသာဋကေန ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ တံ ဒိဝသံ ယေဝ သဗ္ဗဋ္ဌကံ လဘိ၊ သဗ္ဗေပေတေ၊ မဟာရာဇ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဘောဂဉ္စ ယသဉ္စ အနုဘဝိံသူ’’တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဝိစိနိတွာ ပရိယေသိတွာ ဆ ဇနေ ယေဝ အဒ္ဒသာသီ’’တိ. ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အကုသလံ ယေဝ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ နော တထာ ကုသလံ. အဟဉှိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧကဒိဝသံ ယေဝ ဒသပိ ပုရိသေ ပဿာမိ ပါပဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန သူလေသု အာရောပေန္တေ၊ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ စတ္တာလီသမ္ပိ ပညာသမ္ပိ ပုရိသသတမ္ပိ ပုရိသသဟဿမ္ပိ ပဿာမိ ပါပဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန သူလေသု အာရောပေန္တေ. နန္ဒကုလဿ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဒ္ဒသာလော နာမ သေနာပတိပုတ္တော အဟောသိ. တေန စ ရညာ စန္ဒဂုတ္တေန သင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ. တသ္မိံ ခေါ ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သင်္ဂါမေ ဥဘတော ဗလကာယေ အသီတိကဗန္ဓရူပါနိ အဟေသုံ၊ ဧကသ္မိံ ကိရ သီသကဗန္ဓေ ပရိပါတေ [ပရိပုဏ္ဏေ (သဗ္ဗတ္ထ)] ဧကံ ကဗန္ဓရူပံ ဥဋ္ဌဟတိ၊ သဗ္ဗေပေတေ ပါပဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကေန အနယဗျသနံ အာပန္နာ. ဣမိနာပိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကာရဏေန ဘဏာမိ အကုသလံ ယေဝ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ နော တထာ ကုသလ’’န္တိ.

‘‘သုယျတိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ကောသလေန ရညာ အသဒိသဒါနံ ဒိန္န’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇ၊ သုယျတီ’’တိ. ‘‘အပိ နု ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကောသလရာဇာ တံ အသဒိသံ ဒါနံ ဒတွာ တတောနိဒါနံ ကဉ္စိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဘောဂံ ဝါ ယသံ ဝါ သုခံ ဝါ ပဋိလဘီ’’တိ [ပဋိလဘတီတိ (က.)]? ‘‘န ဟိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကောသလရာဇာ ဧဝရူပံ အနုတ္တရံ ဒါနံ ဒတွာပိ န လဘိ [န လဘတိ (က.)] တတောနိဒါနံ ကဉ္စိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဘောဂံ ဝါ ယသံ ဝါ သုခံ ဝါ၊ တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အကုသလံ ယေဝ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ နော တထာ ကုသလ’’န္တိ.

‘‘ပရိတ္တတ္တာ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလံ ခိပ္ပံ ပရိဏမတိ၊ ဝိပုလတ္တာ ကုသလံ ဒီဃေန ကာလေန ပရိဏမတိ၊ ဥပမာယပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧတံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ အပရန္တေ ဇနပဒေ ကုမုဒဘဏ္ဍိကာ နာမ ဓညဇာတိ မာသလူနာ [မာသပူရာ (က.)] အန္တောဂေဟဂတာ ဟောတိ၊ သာလယော ဆပ္ပဉ္စမာသေဟိ ပရိဏမန္တိ၊ ကိံ ပနေတ္ထ၊ မဟာရာဇ၊ အန္တရံ ကော ဝိသေသော ကုမုဒဘဏ္ဍိကာယ စ သာလီနဉ္စာ’’တိ? ‘‘ပရိတ္တတ္တာ၊ ဘန္တေ၊ ကုမုဒဘဏ္ဍိကာယ၊ ဝိပုလတ္တာ စ သာလီနံ. သာလယော၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ရာဇာရဟာ ရာဇဘောဇနံ၊ ကုမုဒဘဏ္ဍိကာ ဒါသကမ္မကရာနံ ဘောဇန’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတ္တတ္တာ အကုသလံ ခိပ္ပံ ပရိဏမတိ၊ ဝိပုလတ္တာ ကုသလံ ဒီဃေန ကာလေန ပရိဏမတီ’’တိ.

‘‘ယံ တတ္ထ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ခိပ္ပံ ပရိဏမတိ၊ တံ နာမ လောကေ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ တသ္မာ အကုသလံ ဗလဝတရံ၊ နော တထာ ကုသလံ. ယထာ နာမ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ယော ကောစိ ယောဓော မဟတိမဟာယုဒ္ဓံ ပဝိသိတွာ ပဋိသတ္တုံ ဥပကစ္ဆကေ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎိတွာ ခိပ္ပတရံ သာမိနော ဥပနေယျ၊ သော ယောဓော လောကေ သမတ္ထော သူရော နာမ. ယော စ ဘိသက္ကော ခိပ္ပံ သလ္လံ ဥဒ္ဓရတိ ရောဂမပနေတိ၊ သော ဘိသက္ကော ဆေကော နာမ. ယော ဂဏကော သီဃသီဃံ ဂဏေတွာ ခိပ္ပံ ဒဿယတိ၊ သော ဂဏကော ဆေကော နာမ. ယော မလ္လော ခိပ္ပံ ပဋိမလ္လံ ဥက္ခိပိတွာ ဥတ္တာနကံ ပါတေတိ၊ သော မလ္လော သမတ္ထော သူရော နာမ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ယံ ခိပ္ပံ ပရိဏမတိ ကုသလံ ဝါ အကုသလံ ဝါ၊ တံ လောကေ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရ’’န္တိ.

‘‘ဥဘယမ္ပိ တံ၊ မဟာရာဇ၊ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယမေဝ၊ အပိ စ ခေါ အကုသလံ သာဝဇ္ဇတာယ ခဏေန ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ၊ ပုဗ္ဗကေဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ခတ္တိယေဟိ ဌပိတော ဧသော နိယမော ‘ယော ပါဏံ ဟနတိ၊ သော ဒဏ္ဍာရဟော။ပေ။ ယော အဒိန္နံ အာဒိယတိ။ပေ။ ယော ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ။ပေ။ ယော မုသာ ဘဏတိ။ပေ။ ယော ဂါမံ ဃာတေတိ။ပေ။ ယော ပန္ထံ ဒူသေတိ။ပေ။ ယော နိကတိံ ကရောတိ။ပေ။ ယော ဝဉ္စနံ ကရောတိ၊ သော ဒဏ္ဍာရဟော ဝဓိတဗ္ဗော ဆေတ္တဗ္ဗော ဘေတ္တဗ္ဗော ဟန္တဗ္ဗော’တိ. တံ တေ ဥပါဒါယ ဝိစိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ဒဏ္ဍေန္တိ ဝဓေန္တိ ဆိန္ဒန္တိ ဘိန္ဒန္တိ ဟနန္တိ စ၊ အပိ နု၊ မဟာရာဇ၊ အတ္ထိ ကေဟိစိ ဌပိတော နိယမော ‘ယော ဒါနံ ဝါ ဒေတိ၊ သီလံ ဝါ ရက္ခတိ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ ကရောတိ၊ တဿ ဓနံ ဝါ ယသံ ဝါ ဒါတဗ္ဗ’န္တိ၊ အပိ နု တံ ဝိစိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ဓနံ ဝါ ယသံ ဝါ ဒေန္တိ၊ စောရဿ ကတကမ္မဿ ဝဓဗန္ဓနံ ဝိယာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါယကာနံ ဝိစိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ဓနံ ဝါ ယသံ ဝါ ဒဒေယျုံ၊ ကုသလမ္ပိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဘဝေယျ၊ ယသ္မာ စ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါယကေ န ဝိစိနန္တိ ‘ဓနံ ဝါ ယသံ ဝါ ဒဿာမာ’တိ၊ တသ္မာ ကုသလံ န ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ. ဣမိနာ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏေန အကုသလံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ၊ သမ္ပရာယေဝ သော အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ ဝေဒနံ ဝေဒယတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တဝါဒိသေန ဗုဒ္ဓိမန္တေန ဝိနာ နေသော ပဉှော သုနိဗ္ဗေဌိယော၊ လောကိကံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ လောကုတ္တရေန ဝိညာပိတ’’န္တိ.

ကုသလာကုသလဗလဝတရပဉှော တတိယော.