၁. ဣဒ္ဓိကမ္မဝိပါကပဉှော

၁. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော’တိ. ပုန စ ကိရ သော လဂုဠေဟိ ပရိပေါထိတော ဘိန္နသီသော သဉ္စုဏ္ဏိတဋ္ဌိမံသဓမနိဆိန္နပရိဂတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော [ဓမနိမဇ္ဇပရိကတ္တော (သီ. ပီ.)၊ ဓမ္မနိမိဉ္ဇပရိဂတ္တော (သျာ.)]. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ထေရော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဣဒ္ဓိယာ ကောဋိံ ဂတော၊ တေန ဟိ လဂုဠေဟိ ပေါထိတော ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ လဂုဠေဟိ ပရိပေါထိတော ပရိနိဗ္ဗုတော၊ တေန ဟိ ဣဒ္ဓိယာ ကောဋိံ ဂတောတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. ကိံ န သမတ္ထော ဣဒ္ဓိယာ အတ္တနော ဥပဃာတံ အပနယိတုံ၊ သဒေဝကဿပိ လောကဿ ပဋိသရဏံ ဘဝိတုံ အရဟောတိ? အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော’တိ. အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော လဂုဠဟတော ပရိနိဗ္ဗုတော၊ တဉ္စ ပန ကမ္မာဓိဂ္ဂဟိတေနာ’’တိ.

‘‘နနု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဣဒ္ဓိမတော ဣဒ္ဓိဝိသယောပိ ကမ္မဝိပါကောပိ ဒွေ အစိန္တိယာ၊ အစိန္တိယေန အစိန္တိယံ အပနယိတဗ္ဗံ. ယထာ နာမ၊ ဘန္တေ၊ ကေစိ ဖလကာမာ ကပိတ္ထေန ကပိတ္ထံ ပေါထေန္တိ၊ အမ္ဗေန အမ္ဗံ ပေါထေန္တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အစိန္တိယေန အစိန္တိယံ ပေါထယိတွာ အပနေတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘အစိန္တိယာနမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကံ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ရာဇာနော ဟောန္တိ သမဇစ္စာ၊ သမဇစ္စာနမ္ပိ တေသံ ဧကော သဗ္ဗေ အဘိဘဝိတွာ အာဏံ ပဝတ္တေတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တေသံ အစိန္တိယာနံ ကမ္မဝိပါကံ ယေဝ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ ကမ္မဝိပါကံ ယေဝ သဗ္ဗေ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝတ္တေတိ၊ ကမ္မာဓိဂ္ဂဟိတဿ အဝသေသာ ကိရိယာ ဩကာသံ န လဘန္တိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ပုရိသော ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပကရဏေ အပရဇ္ဈတိ၊ န တဿ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ဘဂိနီ ဝါ ဘာတရော ဝါ သခီ ဝါ သဟာယကာ ဝါ [ဘဂိနိဘာတရော ဝါ သခိသဟာယကာ ဝါ (သီ. ပီ. က.)] တာယန္တိ၊ အထ ခေါ ရာဇာ ယေဝ တတ္ထ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝတ္တေတိ. ကိံ တတ္ထ ကာရဏံ? အပရာဓိကတာ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တေသံ အစိန္တိယာနံ ကမ္မဝိပါကံ ယေဝ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ ကမ္မဝိပါကံ ယေဝ သဗ္ဗေ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝတ္တေတိ၊ ကမ္မာဓိဂ္ဂဟိတဿ အဝသေသာ ကိရိယာ ဩကာသံ န လဘန္တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ဒဝဍာဟေ သမုဋ္ဌိတေ ဃဋသဟဿမ္ပိ ဥဒကံ န သက္ကောတိ နိဗ္ဗာပေတုံ၊ အထ ခေါ အဂ္ဂိ ယေဝ တတ္ထ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝတ္တေတိ. ကိံ တတ္ထ ကာရဏံ? ဗလဝတာ တေဇဿ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တေသံ အစိန္တိယာနံ ကမ္မဝိပါကံ ယေဝ အဓိမတ္တံ ဗလဝတရံ၊ ကမ္မဝိပါကံ ယေဝ သဗ္ဗေ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝတ္တေတိ၊ ကမ္မာဓိဂ္ဂဟိတဿ အဝသေသာ ကိရိယာ ဩကာသံ န လဘန္တိ၊ တသ္မာ၊ မဟာရာဇ၊ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ကမ္မာဓိဂ္ဂဟိတဿ လဂုဠေဟိ ပေါထိယမာနဿ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဟာရော နာဟောသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဣဒ္ဓိကမ္မဝိပါကပဉှော ပဌမော.