၃. ပဏာမိတဝဂ္ဂေါ

၁. သေဋ္ဌဓမ္မပဉှော

၁. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘ဓမ္မော ဟိ၊ ဝါသေဋ္ဌ၊ သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယေ စာ’တိ. ပုန စ ‘ဥပါသကော ဂိဟီ သောတာပန္နော ပိဟိတာပါယော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝိညာတသာသနော ဘိက္ခုံ ဝါ သာမဏေရံ ဝါ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတိ ပစ္စုဋ္ဌေတီ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဓမ္မော ဟိ၊ ဝါသေဋ္ဌ၊ သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယေ စာ’တိ၊ တေန ဟိ ‘ဥပါသကော ဂိဟီ သောတာပန္နော ပိဟိတာပါယော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝိညာတသာသနော ဘိက္ခုံ ဝါ သာမဏေရံ ဝါ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတိ ပစ္စုဋ္ဌေတီ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ‘ဥပါသကော ဂိဟီ သောတာပန္နော ပိဟိတာပါယော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝိညာတသာသနော ဘိက္ခုံ ဝါ သာမဏေရံ ဝါ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတိ ပစ္စုဋ္ဌေတိ’၊ တေန ဟိ ‘ဓမ္မော ဟိ၊ ဝါသေဋ္ဌ၊ သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယေ စာတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ဓမ္မော ဟိ၊ ဝါသေဋ္ဌ၊ သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယေ စာ’တိ၊ ‘ဥပါသကော စ ဂိဟီ သောတာပန္နော ပိဟိတာပါယော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝိညာတသာသနော ဘိက္ခုံ ဝါ သာမဏေရံ ဝါ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတိ ပစ္စုဋ္ဌေတိ’. တတ္ထ ပန ကာရဏံ အတ္ထိ. ကတမံ တံ ကာရဏံ?

‘‘ဝီသတိ ခေါ ပနိမေ၊ မဟာရာဇ၊ သမဏဿ သမဏကရဏာ ဓမ္မာ ဒွေ စ လိင်္ဂါနိ၊ ယေဟိ သမဏော အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနသမာနနပူဇနာရဟော ဟောတိ. ကတမေ ဝီသတိ သမဏဿ သမဏကရဏာ ဓမ္မာ ဒွေ စ လိင်္ဂါနိ? သေဋ္ဌော [သေဋ္ဌဘူမိသယော (သီ. သျာ.)၊ သေဋ္ဌော ယမော (ပီ.)] ဓမ္မာရာမော၊ အဂ္ဂေါ နိယမော၊ စာရော ဝိဟာရော သံယမော သံဝရော ခန္တိ သောရစ္စံ ဧကတ္တစရိယာ ဧကတ္တာဘိရတိ ပဋိသလ္လာနံ ဟိရိဩတ္တပ္ပံ ဝီရိယံ အပ္ပမာဒေါ သိက္ခာသမာဒါနံ [သိက္ခာပဓာနံ (သီ. သျာ.)၊ သုက္ကာဝဒါနံ (က.)] ဥဒ္ဒေသော ပရိပုစ္ဆာ သီလာဒိအဘိရတိ နိရာလယတာ သိက္ခာပဒပါရိပူရိတာ၊ ကာသာဝဓာရဏံ၊ ဘဏ္ဍုဘာဝေါ. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဝီသတိ သမဏဿ သမဏကရဏာ ဓမ္မာ ဒွေ စ လိင်္ဂါနိ. ဧတေ ဂုဏေ ဘိက္ခု သမာဒါယ ဝတ္တတိ၊ သော တေသံ ဓမ္မာနံ အနူနတ္တာ ပရိပုဏ္ဏတ္တာ သမ္ပန္နတ္တာ သမန္နာဂတတ္တာ အသေက္ခဘူမိံ အရဟန္တဘူမိံ ဩက္ကမတိ၊ သေဋ္ဌံ ဘူမန္တရံ ဩက္ကမတိ၊ အရဟတ္တာသန္နဂတောတိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘ခီဏာသဝေဟိ သော သာမညံ ဥပဂတော၊ နတ္ထိ မေ သော သမယော’တိ [တံ သာမည’’န္တိ (?)] အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘အဂ္ဂပရိသံ သော ဥပဂတော၊ နာဟံ တံ ဌာနံ ဥပဂတော’တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘လဘတိ သော ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ သောတုံ၊ နာဟံ တံ လဘာမိ သောတု’န္တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘သော အညေ ပဗ္ဗာဇေတိ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဇိနသာသနံ ဝဍ္ဎေတိ၊ အဟမေတံ န လဘာမိ ကာတု’န္တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘အပ္ပမာဏေသု သော သိက္ခာပဒေသု သမတ္တကာရီ၊ နာဟံ တေသု ဝတ္တာမီ’တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘ဥပဂတော သော သမဏလိင်္ဂံ၊ ဗုဒ္ဓါဓိပ္ပါယေ ဌိတော၊ တေနာဟံ လိင်္ဂေန ဒူရမပဂတော’တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘‘ပရူဠှကစ္ဆလောမော သော အနဉ္ဇိတအမဏ္ဍိတော အနုလိတ္တသီလဂန္ဓော၊ အဟံ ပန မဏ္ဍနဝိဘူသနာဘိရတော’တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ‘ယေ တေ ဝီသတိ သမဏကရဏာ ဓမ္မာ ဒွေ စ လိင်္ဂါနိ၊ သဗ္ဗေပေတေ ဓမ္မာ ဘိက္ခုဿ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ သော ယေဝ တေ ဓမ္မေ ဓာရေတိ၊ အညေပိ တတ္ထ သိက္ခာပေတိ၊ သော မေ အာဂမော သိက္ခာပနဉ္စ နတ္ထီ’တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇကုမာရော ပုရောဟိတဿ သန္တိကေ ဝိဇ္ဇံ အဓီယတိ၊ ခတ္တိယဓမ္မံ သိက္ခတိ၊ သော အပရေန သမယေန အဘိသိတ္တော အာစရိယံ အဘိဝါဒေတိ ပစ္စုဋ္ဌေတိ ‘သိက္ခာပကော မေ အယ’န္တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ‘ဘိက္ခု သိက္ခာပကော ဝံသဓရော’တိ အရဟတိ ဥပါသကော သောတာပန္နော ဘိက္ခုံ ပုထုဇ္ဇနံ အဘိဝါဒေတုံ ပစ္စုဋ္ဌာတုံ.

‘‘အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဇာနာဟိ ဘိက္ခုဘူမိယာ မဟန္တတံ အသမဝိပုလဘာဝံ. ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပါသကော သောတာပန္နော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကရောတိ၊ ဒွေဝ တဿ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ တသ္မိံ ယေဝ ဒိဝသေ ပရိနိဗ္ဗာယေယျ ဝါ၊ ဘိက္ခုဘာဝံ ဝါ ဥပဂစ္ဆေယျ. အစလာ ဟိ သာ၊ မဟာရာဇ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ မဟတီ အစ္စုဂ္ဂတာ၊ ယဒိဒံ ဘိက္ခုဘူမီ’’တိ. ‘‘ဉာဏဂတော၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ပဉှော သုနိဗ္ဗေဌိတော ဗလဝတာ အတိဗုဒ္ဓိနာ တယာ၊ န ယိမံ ပဉှံ သမတ္ထော အညော ဧဝံ ဝိနိဝေဌေတုံ အညတြ တဝါဒိသေန ဗုဒ္ဓိမတာ’’တိ.

သေဋ္ဌဓမ္မပဉှော ပဌမော.

၂. သဗ္ဗသတ္တဟိတဖရဏပဉှော

၂. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တုမှေ ဘဏထ ‘တထာဂတော သဗ္ဗသတ္တာနံ အဟိတမပနေတွာ ဟိတမုပဒဟတီ’တိ. ပုန စ ဘဏထ အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမေ ဓမ္မပရိယာယေ ဘညမာနေ ‘သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတ’န္တိ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမံ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေန္တေန တထာဂတေန သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဟိတမပနေတွာ အဟိတမုပဒဟိတံ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော သဗ္ဗသတ္တာနံ အဟိတမပနေတွာ ဟိတမုပဒဟတိ၊ တေန ဟိ အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမေ ဓမ္မပရိယာယေ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတန္တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမေ ဓမ္မပရိယာယေ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတံ၊ တေန ဟိ တထာဂတော သဗ္ဗသတ္တာနံ အဟိတမပနေတွာ ဟိတမုပဒဟတီတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘တထာဂတော၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဟိတမပနေတွာ ဟိတမုပဒဟတိ၊ အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမေ ဓမ္မပရိယာယေ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတံ၊ တဉ္စ ပန န တထာဂတဿ ကတေန၊ တေသံ ယေဝ အတ္တနော ကတေနာ’’တိ.

‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ န ဘာသေယျ၊ အပိ နု တေသံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂစ္ဆေယျာတိ၊ န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ မိစ္ဆာပဋိပန္နာနံ တေသံ ဘဂဝတော ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ပရိဠာဟော ကာယေ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တေန တေသံ ပရိဠာဟေန ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတဿေဝ ကတေန တေသံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတံ၊ တထာဂတော ယေဝ တတ္ထ အဓိကာရော တေသံ နာသနာယ၊ ယထာ နာမ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အဟိ ဝမ္မိကံ ပဝိသေယျ၊ အထညတရော ပံသုကာမော ပုရိသော ဝမ္မိကံ ဘိန္ဒိတွာ ပံသုံ ဟရေယျ၊ တဿ ပံသုဟရဏေန ဝမ္မိကဿ သုသိရံ ပိဒဟေယျ၊ အထ တတ္ထေဝ သော အဿာသံ အလဘမာနော မရေယျ၊ နနု သော၊ ဘန္တေ၊ အဟိ တဿ ပုရိသဿ ကတေန မရဏပ္ပတ္တော’’တိ. ‘‘အာမ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော ယေဝ တတ္ထ အဓိကာရော တေသံ နာသနာယာ’’တိ.

‘‘တထာဂတော၊ မဟာရာဇ၊ ဓမ္မံ ဒေသယမာနော အနုနယပ္ပဋိဃံ န ကရောတိ၊ အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဧဝံ ဓမ္မေ ဒေသီယမာနေ ယေ တတ္ထ သမ္မာပဋိပန္နာ၊ တေ ဗုဇ္ဈန္တိ. ယေ ပန မိစ္ဆာပဋိပန္နာ၊ တေ ပတန္တိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသဿ အမ္ဗံ ဝါ ဇမ္ဗုံ ဝါ မဓုကံ ဝါ စာလယမာနဿ ယာနိ တတ္ထ ဖလာနိ သာရာနိ ဒဠှဗန္ဓနာနိ၊ တာနိ တတ္ထေဝ အစ္စုတာနိ တိဋ္ဌန္တိ၊ ယာနိ တတ္ထ ဖလာနိ ပူတိဝဏ္ဋမူလာနိ ဒုဗ္ဗလဗန္ဓနာနိ၊ တာနိ ပတန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသယမာနော အနုနယပ္ပဋိဃံ န ကရောတိ၊ အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဧဝံ ဓမ္မေ ဒေသီယမာနေ ယေ တတ္ထ သမ္မာပဋိပန္နာ၊ တေ ဗုဇ္ဈန္တိ. ယေ ပန မိစ္ဆာပဋိပန္နာ၊ တေ ပတန္တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကဿကော ဓညံ ရောပေတုကာမော ခေတ္တံ ကသတိ၊ တဿ ကသန္တဿ အနေကသတသဟဿာနိ တိဏာနိ မရန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပရိပက္ကမာနသေ သတ္တေ ဗောဓေန္တော [ဗောဓေတုံ (သီ.)] အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တော ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဧဝံ ဓမ္မေ ဒေသီယမာနေ ယေ တတ္ထ သမ္မာပဋိပန္နာ၊ တေ ဗုဇ္ဈန္တိ. ယေ ပန မိစ္ဆာပဋိပန္နာ၊ တေ တိဏာနိ ဝိယ မရန္တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မနုဿာ ရသဟေတု ယန္တေန ဥစ္ဆုံ ပီဠယန္တိ၊ တေသံ ဥစ္ဆုံ ပီဠယမာနာနံ ယေ တတ္ထ ယန္တမုခဂတာ ကိမယော၊ တေ ပီဠိယန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပရိပက္ကမာနသေ သတ္တေ ဗောဓေန္တော ဓမ္မယန္တမဘိပီဠယတိ [ဓမ္မယန္တမတိပီဠယတိ (က.)]၊ ယေ တတ္ထ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ၊ တေ ကိမီ ဝိယ မရန္တီ’’တိ.

‘‘နနု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တေ ဘိက္ခူ တာယ ဓမ္မဒေသနာယ ပတိတာ’’တိ? ‘‘အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တစ္ဆကော ရုက္ခံ တစ္ဆန္တော [ရက္ခန္တော (သီ. ပီ.] ဥဇုကံ ပရိသုဒ္ဓံ ကရောတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဝဇ္ဇနီယံ အပနေတွာ တစ္ဆကော ရုက္ခံ ဥဇုကံ ပရိသုဒ္ဓံ ကရောတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပရိသံ ရက္ခန္တော န သက္ကောတိ ဗောဓနေယျေ [အဗောဓနီယေ (သျာ.)] သတ္တေ ဗောဓေတုံ၊ မိစ္ဆာပဋိပန္နေ ပန သတ္တေ အပနေတွာ ဗောဓနေယျေ သတ္တေ ဗောဓေတိ၊ အတ္တကတေန ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ ပတန္တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကဒလီ ဝေဠု အဿတရီ အတ္တဇေန [အတ္တဇေန ဖလေန (သီ.)] ဟညတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယေ တေ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ၊ တေ အတ္တကတေန ဟညန္တိ ပတန္တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ စောရာ အတ္တကတေန စက္ခုပ္ပါဋနံ သူလာရောပနံ သီသစ္ဆေဒနံ ပါပုဏန္တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယေ တေ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ၊ တေ အတ္တကတေန ဟညန္တိ ပတန္တိ [ဇိနသာသနာ ပတန္တိ (သီ. ပီ.)]. ယေသံ၊ မဟာရာဇ၊ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂတံ၊ တေသံ တံ နေဝ ဘဂဝတော ကတေန၊ န ပရေသံ ကတေန၊ အထ ခေါ အတ္တနော ယေဝ ကတေန.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော သဗ္ဗဇနဿ အမတံ ဒဒေယျ၊ တေ တံ အမတံ အသိတွာ အရောဂါ ဒီဃာယုကာ သဗ္ဗီတိတော [သဗ္ဗီတိယာ (သီ.)] ပရိမုစ္စေယျုံ၊ အထညတရော ပုရိသော ဒုရုပစာရေန တံ အသိတွာ မရဏံ ပါပုဏေယျ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ အမတဒါယကော ပုရိသော တတောနိဒါနံ ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဒသသဟဿိယာ လောကဓာတုယာ ဒေဝမနုဿာနံ အမတံ ဓမ္မဒါနံ ဒေတိ၊ ယေ တေ သတ္တာ ဘဗ္ဗာ၊ တေ ဓမ္မာမတေန ဗုဇ္ဈန္တိ. ယေ ပန တေ သတ္တာ အဘဗ္ဗာ၊ တေ ဓမ္မာမတေန ဟညန္တိ ပတန္တိ. ဘောဇနံ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဇီဝိတံ ရက္ခတိ၊ တမေကစ္စေ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝိသူစိကာယ မရန္တိ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ဘောဇနဒါယကော ပုရိသော တတောနိဒါနံ ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဒသသဟဿိယာ လောကဓာတုယာ ဒေဝမနုဿာနံ အမတံ ဓမ္မဒါနံ ဒေတိ၊ ယေ တေ သတ္တာ ဘဗ္ဗာ၊ တေ ဓမ္မာမတေန ဗုဇ္ဈန္တိ. ယေ ပန တေ သတ္တာ အဘဗ္ဗာ၊ တေ ဓမ္မာမတေန ဟညန္တိ ပတန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

သဗ္ဗသတ္တဟိတဖရဏပဉှော ဒုတိယော.

၃. ဝတ္ထဂုယှနိဒဿနပဉှော

၃. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ တထာဂတေန –

‘‘‘ကာယေန သံဝရော သာဓု [ဓ. ပ. ၃၆၁]၊ သာဓု ဝါစာယ သံဝရော၊

မနသာ သံဝရော သာဓု၊ သာဓု သဗ္ဗတ္ထ သံဝရော’တိ.

‘‘ပုန စ တထာဂတော စတုန္နံ ပရိသာနံ မဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ပုရတော ဒေဝမနုဿာနံ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ ဒဿေသိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ကာယေန သံဝရော သာဓူ’တိ၊ တေန ဟိ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ ဒဿေသီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ ဒဿေတိ၊ တေန ဟိ ‘ကာယေန သံဝရော သာဓူ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ကာယေန သံဝရော သာဓူ’တိ၊ သေလဿ စ ဗြာဟ္မဏဿ ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ ဒဿိတံ. ယဿ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဥပ္ပန္နာ၊ တဿ ဗောဓနတ္ထာယ ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ တပ္ပဋိဘာဂံ ကာယံ ဒဿေတိ၊ သော ယေဝ တံ ပါဋိဟာရိယံ ပဿတီ’’တိ.

‘‘ကော ပနေတံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သဒ္ဒဟိဿတိ၊ ယံ ပရိသဂတော ဧကော ယေဝ တံ ဂုယှံ ပဿတိ၊ အဝသေသာ တတ္ထေဝ ဝသန္တာ န ပဿန္တီတိ. ဣင်္ဃ မေ တွံ တတ္ထ ကာရဏံ ဥပဒိသ၊ ကာရဏေန မံ သညာပေဟီ’’တိ. ‘‘ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ဗျာဓိတော ပုရိသော ပရိကိဏ္ဏော ဉာတိမိတ္တေဟီ’’တိ. ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အပိ နု ခေါ သာ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိသာ ပဿတေတံ ဝေဒနံ၊ ယာယ သော ပုရိသော ဝေဒနာယ ဝေဒယတီ’’တိ. ‘‘န ဟိ ဘန္တေ၊ အတ္တနာ ယေဝ သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော ဝေဒယတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယဿေဝ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဥပ္ပန္နာ၊ တဿေဝ တထာဂတော ဗောဓနတ္ထာယ ဣဒ္ဓိယာ တပ္ပဋိဘာဂံ ကာယံ ဒဿေတိ၊ သော ယေဝ တံ ပါဋိဟာရိယံ ပဿတိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကဉ္စိဒေဝ ပုရိသံ ဘူတော အာဝိသေယျ၊ အပိ နု ခေါ သာ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိသာ ပဿတိ တံ ဘူတာဂမန’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ သော ယေဝ အာတုရော တဿ ဘူတဿ အာဂမနံ ပဿတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယဿေဝ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဥပ္ပန္နာ၊ တဿေဝ တထာဂတော ဗောဓနတ္ထာယ ဣဒ္ဓိယာ တပ္ပဋိဘာဂံ ကာယံ ဒဿေတိ၊ သော ယေဝ တံ ပါဋိဟာရိယံ ပဿတီ’’တိ.

‘‘ဒုက္ကရံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ကတံ၊ ယံ ဧကဿပိ အဒဿနီယံ၊ တံ ဒဿေန္တေနာ’’တိ. ‘‘န၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဂုယှံ ဒဿေသိ၊ ဣဒ္ဓိယာ ပန ဆာယံ ဒဿေသီ’’တိ. ‘‘ဆာယာယပိ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌာယ ဒိဋ္ဌံ ယေဝ ဟောတိ ဂုယှံ၊ ယံ ဒိသွာ နိဋ္ဌံ ဂတော’’တိ. ‘‘ဒုက္ကရဉ္စာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ကရောတိ ဗောဓနေယျေ သတ္တေ ဗောဓေတုံ. ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ကိရိယံ ဟာပေယျ၊ ဗောဓနေယျာ သတ္တာ န ဗုဇ္ဈေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယောဂညူ တထာဂတော ဗောဓနေယျေ သတ္တေ ဗောဓေတုံ၊ တသ္မာ တထာဂတော ယေန ယေန ယောဂေန ဗောဓနေယျာ ဗုဇ္ဈန္တိ၊ တေန တေန ယောဂေန ဗောဓနေယျေ ဗောဓေတိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ယေန ယေန ဘေသဇ္ဇေန အာတုရော အရောဂေါ ဟောတိ၊ တေန တေန ဘေသဇ္ဇေန အာတုရံ ဥပသင်္ကမတိ၊ ဝမနီယံ ဝမေတိ၊ ဝိရေစနီယံ ဝိရေစေတိ၊ အနုလေပနီယံ အနုလိမ္ပေတိ၊ အနုဝါသနီယံ အနုဝါသေတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ယေန ယေန ယောဂေန ဗောဓနေယျာ သတ္တာ ဗုဇ္ဈန္တိ၊ တေန တေန ယောဂေန ဗောဓေတိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဣတ္ထီ မူဠှဂဗ္ဘာ ဘိသက္ကဿ အဒဿနီယံ ဂုယှံ ဒဿေတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဗောဓနေယျေ သတ္တေ ဗောဓေတုံ အဒဿနီယံ ဂုယှံ ဣဒ္ဓိယာ ဆာယံ ဒဿေသိ. နတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ အဒဿနီယော နာမ ဩကာသော ပုဂ္ဂလံ ဥပါဒါယ. ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ဘဂဝတော ဟဒယံ ဒိသွာ ဗုဇ္ဈေယျ၊ တဿပိ ဘဂဝါ ယောဂေန ဟဒယံ ဒဿေယျ၊ ယောဂညူ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဒေသနာကုသလော.

‘‘နနု၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ထေရဿ နန္ဒဿ အဓိမုတ္တိံ ဇာနိတွာ တံ ဒေဝဘဝနံ နေတွာ ဒေဝကညာယော ဒဿေသိ ‘ဣမိနာယံ ကုလပုတ္တော ဗုဇ္ဈိဿတီ’တိ၊ တေန စ သော ကုလပုတ္တော ဗုဇ္ဈိ. ဣတိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော အနေကပရိယာယေန သုဘနိမိတ္တံ ဟီဠေန္တော ဂရဟန္တော ဇိဂုစ္ဆန္တော တဿ ဗောဓနဟေတု ကကုဋပါဒိနိယော အစ္ဆရာယော ဒဿေသိ. ဧဝမ္ပိ တထာဂတော ယောဂညူ ဒေသနာကုသလော.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ထေရဿ စူဠပန္ထကဿ ဘာတရာ နိက္ကဍ္ဎိတဿ ဒုက္ခိတဿ ဒုမ္မနဿ ဥပဂန္တွာ သုခုမံ စောဠခဏ္ဍံ အဒါသိ ‘ဣမိနာယံ ကုလပုတ္တော ဗုဇ္ဈိဿတီ’တိ၊ သော စ ကုလပုတ္တော တေန ကာရဏေန ဇိနသာသနေ ဝသီဘာဝံ ပါပုဏိ. ဧဝမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ယောဂညူ ဒေသနာကုသလော.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဗြာဟ္မဏဿ မောဃရာဇဿ ယာဝ တတိယံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကာသိ ‘ဧဝမိမဿ ကုလပုတ္တဿ မာနော ဥပသမိဿတိ၊ မာနူပသမာ အဘိသမယော ဘဝိဿတီ’တိ၊ တေန စ တဿ ကုလပုတ္တဿ မာနော ဥပသမိ၊ မာနူပသမာ သော ဗြာဟ္မဏော ဆသု အဘိညာသု ဝသီဘာဝံ ပါပုဏိ. ဧဝမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ယောဂညူ ဒေသနာကုသလော’’တိ.

‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သုနိဗ္ဗေဌိတော ပဉှော ဗဟုဝိဓေဟိ ကာရဏေဟိ၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ အန္ဓကာရော အာလောကော ကတော၊ ဂဏ္ဌိ ဘိန္နော၊ ဘဂ္ဂါ ပရဝါဒါ၊ ဇိနပုတ္တာနံ စက္ခုံ တယာ ဥပ္ပါဒိတံ၊ နိပ္ပဋိဘာနာ တိတ္ထိယာ၊ တွံ ဂဏိဝရပဝရမာသဇ္ဇာ’’တိ.

ဝတ္ထဂုယှနိဒဿနပဉှော တတိယော.

၄. ဖရုသဝါစာဘာဝပဉှော

၄. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ထေရေန သာရိပုတ္တေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ‘ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော အာဝုသော တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ. ပုန စ တထာဂတော ထေရဿ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ အပရာဓေ ပါရာဇိကံ ပညပေန္တော ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ မောဃပုရိသဝါဒေန သမုဒါစရိ၊ တေန စ သော ထေရော မောဃပုရိသဝါဒေန မင်္ကုစိတ္တဝသေန ရုန္ဓိတတ္တာ ဝိပ္ပဋိသာရီ နာသက္ခိ အရိယမဂ္ဂံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ တေန ဟိ တထာဂတေန ထေရဿ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ အပရာဓေ မောဃပုရိသဝါဒေန သမုဒါစိဏ္ဏန္တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဘဂဝတာ ထေရဿ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ အပရာဓေ မောဃပုရိသဝါဒေန သမုဒါစိဏ္ဏံ၊ တေန ဟိ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ ဝစီဒုစ္စရိတန္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ထေရေန သာရိပုတ္တေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ‘ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော အာဝုသော တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ. အာယသ္မတော စ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ အပရာဓေ ပါရာဇိကံ ပညပေန္တေန ဘဂဝတာ မောဃပုရိသဝါဒေန သမုဒါစိဏ္ဏံ၊ တဉ္စ ပန အဒုဋ္ဌစိတ္တေန အသာရမ္ဘေန ယာထာဝလက္ခဏေန. ကိဉ္စ တတ္ထ ယာထာဝလက္ခဏံ၊ ယဿ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂ္ဂလဿ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ စတုသစ္စာဘိသမယော န ဟောတိ၊ တဿ ပုရိသတ္တနံ မောဃံ အညံ ကယိရမာနံ အညေန သမ္ဘဝတိ၊ တေန ဝုစ္စတိ ‘မောဃပုရိသော’တိ. ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ သတာဝဝစနေန သမုဒါစိဏ္ဏံ၊ နော အဘူတဝါဒေနာ’’တိ.

‘‘သဘာဝမ္ပိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ယော အက္ကောသန္တော ဘဏတိ၊ တဿ မယံ ကဟာပဏံ ဒဏ္ဍံ ဓာရေမ၊ အပရာဓော ယေဝ သော ဝတ္ထုံ နိဿာယ ဝိသုံ ဝေါဟာရံ အာစရန္တော အက္ကောသတီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သုတပုဗ္ဗံ တယာ ခလိတဿ အဘိဝါဒနံ ဝါ ပစ္စုဋ္ဌာနံ ဝါ သက္ကာရံ ဝါ ဥပါယနာနုပ္ပဒါနံ ဝါ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ယတော ကုတောစိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ခလိတော၊ သော ပရိဘာသနာရဟော ဟောတိ တဇ္ဇနာရဟော၊ ဥတ္တမင်္ဂမ္ပိဿ ဆိန္ဒန္တိ ဟနန္တိပိ ဗန္ဓန္တိပိ ဃာတေန္တိပိ ဈာပေန္တိပီ’’တိ [ဇာပေန္တိပီတိ (သီ. ပီ.)]. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ကိရိယာ ယေဝ ကတာ၊ နော အကိရိယာ’’တိ.

‘‘ကိရိယမ္ပိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကုရုမာနေန ပတိရူပေန ကာတဗ္ဗံ အနုစ္ဆဝိကေန၊ သဝနေနပိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတဿ သဒေဝကော လောကော ဩတ္တပ္ပတိ ဟိရိယတိ ဘိယျော ဒဿနေန တတုတ္တရိံ ဥပသင်္ကမနေန ပယိရုပါသနေနာ’’တိ. ‘‘အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တိကိစ္ဆကော အဘိသန္နေ ကာယေ ကုပိတေ ဒေါသေ သိနေဟနီယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဒေတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ တိဏှာနိ လေခနီယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဒေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သဗ္ဗကိလေသဗျာဓိဝူပသမာယ အနုသိဋ္ဌိံ ဒေတိ၊ ဖရုသာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ဝါစာ သတ္တေ သိနေဟယတိ၊ မုဒုကေ ကရောတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဏှမ္ပိ ဥဒကံ ယံ ကိဉ္စိ သိနေဟနီယံ သိနေဟယတိ၊ မုဒုကံ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖရုသာပိ တထာဂတဿ ဝါစာ အတ္ထဝတီ ဟောတိ ကရုဏာသဟဂတာ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပိတုဝစနံ ပုတ္တာနံ အတ္ထဝန္တံ ဟောတိ ကရုဏာသဟဂတံ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖရုသာပိ တထာဂတဿ ဝါစာ အတ္ထဝတီ ဟောတိ ကရုဏာသဟဂတာ. ဖရုသာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ဝါစာ သတ္တာနံ ကိလေသပ္ပဟာနာ [ကိလေသပ္ပဟာနာယ (သီ.)] ဟောတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဒုဂ္ဂန္ဓမ္ပိ ဂေါမုတ္တံ ပီတံ ဝိရသမ္ပိ အဂဒံ ခါယိတံ သတ္တာနံ ဗျာဓိံ ဟနတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖရုသာပိ တထာဂတဿ ဝါစာ အတ္ထဝတီ ကရုဏာသဟဂတာ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟန္တောပိ တူလပုဉ္ဇော [တူလပိစု (သီ. သျာ.)] ပရဿ ကာယေ နိပတိတွာ ရုဇံ န ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖရုသာပိ တထာဂတဿ ဝါစာ န ကဿစိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတီ’’တိ. ‘‘သုဝိနိစ္ဆိတော၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ပဉှော ဗဟူဟိ ကာရဏေဟိ၊ သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဖရုသဝါစာဘာဝပဉှော စတုတ္ထော.

၅. ရုက္ခအစေတနာဘာဝပဉှော

၅. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ တထာဂတေန –

‘‘‘အစေတနံ ဗြာဟ္မဏ အဿုဏန္တံ၊ ဇာနော အဇာနန္တမိမံ ပလာသံ၊

အာရဒ္ဓဝီရိယော ဓုဝံ အပ္ပမတ္တော၊ သုခသေယျံ ပုစ္ဆသိ ကိဿ ဟေတူ’တိ [ဇာ. ၁.၄.၂၅].

ပုန စ ဘဏိတံ –

‘‘‘ဣတိ ဖန္ဒနရုက္ခောပိ၊ တာဝဒေ အဇ္ဈဘာသထ၊

မယှမ္ပိ ဝစနံ အတ္ထိ၊ ဘာရဒွါဇ သုဏောဟိ မေ’တိ [ဇာ. ၁.၁၃.၂၀].

‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ရုက္ခော အစေတနော၊ တေန ဟိ ဖန္ဒနေန ရုက္ခေန ဘာရဒွါဇေန သဟ သလ္လပိတန္တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဖန္ဒနေန ရုက္ခေန ဘာရဒွါဇေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတံ၊ တေန ဟိ ရုက္ခော အစေတနောတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ရုက္ခော အစေတနော’တိ၊ ဖန္ဒနေန စ ရုက္ခေန ဘာရဒွါဇေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတံ၊ တဉ္စ ပန ဝစနံ လောကသမညာယ ဘဏိတံ. နတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ အစေတနဿ ရုက္ခဿ သလ္လာပေါ နာမ၊ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ တသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာယ ဒေဝတာယေတံ အဓိဝစနံ ရုက္ခောတိ၊ ရုက္ခော သလ္လပတီတိ စေသာ လောကပဏ္ဏတ္တိ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သကဋံ ဓညဿ ပရိပူရိတံ ဓညသကဋန္တိ ဇနော ဝေါဟရတိ၊ န စ တံ ဓညမယံ သကဋံ၊ ရုက္ခမယံ သကဋံ၊ တသ္မိံ သကဋေ ဓညဿ ပန အာကိရိတတ္တာ ဓညသကဋန္တိ ဇနော ဝေါဟရတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ န ရုက္ခော သလ္လပတိ၊ ရုက္ခော အစေတနော၊ ယာ ပန တသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ၊ တဿာ ယေဝ တံ အဓိဝစနံ ရုက္ခောတိ၊ ရုက္ခော သလ္လပတီတိ စေသာ လောကပဏ္ဏတ္တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဒဓိံ မန္ထယမာနော တက္ကံ မန္ထေမီတိ ဝေါဟရတိ၊ န တံ တက္ကံ၊ ယံ သော မန္ထေတိ၊ ဒဓိံ ယေဝ သော မန္ထေန္တော တက္ကံ မန္ထေမီတိ ဝေါဟရတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ န ရုက္ခော သလ္လပတိ၊ ရုက္ခော အစေတနော. ယာ ပန တသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ၊ တဿာယေဝ တံ အဓိဝစနံ ရုက္ခောတိ၊ ရုက္ခော သလ္လပတီတိ စေသာ လောကပဏ္ဏတ္တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ အသန္တံ သာဓေတုကာမော သန္တံ သာဓေမီတိ ဝေါဟရတိ၊ အသိဒ္ဓံ သိဒ္ဓန္တိ ဝေါဟရတိ၊ ဧဝမေသာ လောကသမညာ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ န ရုက္ခော သလ္လပတိ၊ ရုက္ခော အစေတနော. ယာ ပန တသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ၊ တဿာယေဝ တံ အဓိဝစနံ ရုက္ခောတိ၊ ရုက္ခော သလ္လပတီတိ စေသာ လောကပဏ္ဏတ္တိ၊ ယာယ၊ မဟာရာဇ၊ လောကသမညာယ ဇနော ဝေါဟရတိ၊ တထာဂတောပိ တာယေဝ လောကသမညာယ သတ္တာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ရုက္ခအစေတနာဘာဝပဉှော ပဉ္စမော.

၆. ပိဏ္ဍပါတမဟပ္ဖလပဉှော

၆. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဓမ္မသင်္ဂီတိကာရကေဟိ ထေရေဟိ –

‘‘‘စုန္ဒဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ၊ ကမ္မာရဿာတိ မေ သုတံ၊

အာဗာဓံ သမ္ဖုသီ ဓီရော၊ ပဗာဠှံ မာရဏန္တိက’န္တိ [ဒီ. နိ. ၂.၁၉၀].

‘‘ပုန စ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဒွေမေ၊ အာနန္ဒ၊ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ. ကတမေ ဒွေ? ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ၊ ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ၊ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတော စုန္ဒဿ ဘတ္တံ ဘုတ္တာဝိဿ [ဘုဉ္ဇိတွာ (သီ.)] ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော၊ ပဗာဠှာ စ ဝေဒနာ ပဝတ္တာ မာရဏန္တိကာ၊ တေန ဟိ ‘ဒွေမေ၊ အာနန္ဒ၊ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဒွေမေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ၊ တေန ဟိ ဘဂဝတော စုန္ဒဿ ဘတ္တံ ဘုတ္တာဝိဿ [ဘုဉ္ဇိတွာ (သီ.)] ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော၊ ပဗာဠှာ စ ဝေဒနာ ပဝတ္တာ မာရဏန္တိကာတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. ကိံနု ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သော ပိဏ္ဍပါတော ဝိသဂတတာယ မဟပ္ဖလော၊ ရောဂုပ္ပါဒကတာယ မဟပ္ဖလော၊ အာယုဝိနာသကတာယ မဟပ္ဖလော၊ ဘဂဝတော ဇီဝိတဟရဏတာယ မဟပ္ဖလော? တတ္ထ မေ ကာရဏံ ဗြူဟိ ပရဝါဒါနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ဧတ္ထာယံ ဇနော သမ္မူဠှော လောဘဝသေန အတိဗဟုံ ခါယိတေန လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ ဥပ္ပန္နာတိ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဓမ္မသင်္ဂီတိကာရကေဟိ ထေရေဟိ –

‘‘‘စုန္ဒဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ၊ ကမ္မာရဿာတိ မေ သုတံ၊

အာဗာဓံ သမ္ဖုသီ ဓီရော၊ ပဗာဠှံ မာရဏန္တိက’န္တိ.

‘‘ဘဂဝတာ စ ဘဏိတံ ‘ဒွေမေ၊ အာနန္ဒ၊ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ. ကတမေ ဒွေ? ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ၊ ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ [ပရိနိဗ္ဗာယိ (သီ.)]၊ ဣမေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ၊ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’တိ.

‘‘သော ပန ပိဏ္ဍပါတော ဗဟုဂုဏော အနေကာနိသံသော. ဒေဝတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဟဋ္ဌာ ပသန္နမာနသာ ‘အယံ ဘဂဝတော ပစ္ဆိမော ပိဏ္ဍပါတော’တိ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ သူကရမဒ္ဒဝေ အာကိရိံသု. တဉ္စ ပန သမ္မာပါကံ လဟုပါကံ [ဗဟုပါကံ (သီ.)] မနုညံ ဗဟုရသံ ဇဋ္ဌရဂ္ဂိတေဇဿ ဟိတံ. န၊ မဟာရာဇ၊ တတောနိဒါနံ ဘဂဝတော ကောစိ အနုပ္ပန္နော ရောဂေါ ဥပ္ပန္နော၊ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ပကတိဒုဗ္ဗလေ သရီရေ ခီဏေ အာယုသင်္ခါရေ ဥပ္ပန္နော ရောဂေါ ဘိယျော အဘိဝဍ္ဎိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပကတိယာ ဇလမာနော အဂ္ဂိ အညသ္မိံ ဥပါဒါနေ ဒိန္နေ ဘိယျော ပဇ္ဇလတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ပကတိဒုဗ္ဗလေ သရီရေ ခီဏေ အာယုသင်္ခါရေ ဥပ္ပန္နော ရောဂေါ ဘိယျော အဘိဝဍ္ဎိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သောတော ပကတိယာ သန္ဒမာနော အဘိဝုဋ္ဌေ မဟာမေဃေ ဘိယျော မဟောဃော ဥဒကဝါဟကော ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ပကတိဒုဗ္ဗလေ သရီရေ ခီဏေ အာယုသင်္ခါရေ ဥပ္ပန္နော ရောဂေါ ဘိယျော အဘိဝဍ္ဎိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပကတိယာ အဘိသန္နဓာတု ကုစ္ဆိ အညသ္မိံ အဇ္ဈောဟရိတေ ဘိယျော အာယမေယျ [အာမယေယျ (သီ.)]၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ပကတိဒုဗ္ဗလေ သရီရေ ခီဏေ အာယုသင်္ခါရေ ဥပ္ပန္နော ရောဂေါ ဘိယျော အဘိဝဍ္ဎိ၊ နတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ တသ္မိံ ပိဏ္ဍပါတေ ဒေါသော၊ န စ တဿ သက္ကာ ဒေါသံ အာရောပေတု’’န္တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကေန ကာရဏေန တေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’တိ? ‘‘ဓမ္မာနုမဇ္ဇနသမာပတ္တိဝသေန၊ မဟာရာဇ၊ တေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ အနုမဇ္ဇနသမာပတ္တိဝသေန တေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’တိ? ‘‘နဝန္နံ၊ မဟာရာဇ၊ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တီနံ အနုလောမပ္ပဋိလောမသမာပဇ္ဇနဝသေန တေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဒွီသု ယေဝ ဒိဝသေသု အဓိမတ္တံ တထာဂတော နဝါနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော အနုလောမပ္ပဋိလောမံ သမာပဇ္ဇီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အဗ္ဘုတံ ဘန္တေ နာဂသေန. ယံ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တေ အသဒိသံ ပရမဒါနံ၊ တမ္ပိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ အဂဏိတံ. အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန. ယာဝ မဟန္တာ နဝါနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော၊ ယတြ ဟိ နာမ နဝါနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိဝသေန ဒါနံ မဟပ္ဖလတရံ ဟောတိ မဟာနိသံသတရဉ္စ. သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ပိဏ္ဍပါတမဟပ္ဖလပဉှော ဆဋ္ဌော.

၇. ဗုဒ္ဓပူဇနပဉှော

၇. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ တထာဂတေန ‘အဗျာဝဋာ တုမှေ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယာ’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ –

‘‘‘ပူဇေထ နံ ပူဇနိယဿ ဓာတုံ၊

ဧဝံ ကိရ သဂ္ဂမိတော ဂမိဿထာ’တိ.

‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘အဗျာဝဋာ တုမှေ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယာ’တိ၊ တေန ဟိ ‘ပူဇေထ နံ ပူဇနိယဿ ဓာတုံ၊ ဧဝံ ကရာ သဂ္ဂမိတော ဂမိဿထာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘ပူဇေထ နံ ပူဇနိယဿ ဓာတုံ၊ ဧဝံ ကရာ သဂ္ဂမိတော ဂမိဿထာ’တိ၊ တေန ဟိ ‘အဗျာဝဋာ တုမှေ အာနန္ဒ၊ ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယာ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အဗျာဝဋာ တုမှေ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယာ’တိ၊ ပုန စ ဘဏိတံ ‘ပူဇေထ နံ ပူဇနိယဿ ဓာတုံ၊ ဧဝံ ကရာ သဂ္ဂမိတော ဂမိဿထာ’တိ၊ တဉ္စ ပန န သဗ္ဗေသံ ဇိနပုတ္တာနံ ယေဝ အာရဗ္ဘ ဘဏိတံ ‘အဗျာဝဋာ တုမှေ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယာ’တိ. အကမ္မံ ဟေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဇိနပုတ္တာနံ ယဒိဒံ ပူဇာ၊ သမ္မသနံ သင်္ခါရာနံ၊ ယောနိသော မနသိကာရော၊ သတိပဋ္ဌာနာနုပဿနာ၊ အာရမ္မဏသာရဂ္ဂါဟော၊ ကိလေသယုဒ္ဓံ၊ သဒတ္ထမနုယုဉ္ဇနာ၊ ဧတံ ဇိနပုတ္တာနံ ကရဏီယံ၊ အဝသေသာနံ ဒေဝမနုဿာနံ ပူဇာ ကရဏီယာ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ရာဇပုတ္တာနံ ဟတ္ထိအဿရထဓနုထရုလေခမုဒ္ဒါသိက္ခာခဂ္ဂမန္တသုတိ- သမ္မုတိယုဒ္ဓယုဇ္ဈာပနကိရိယာ ကရဏီယာ၊ အဝသေသာနံ ပုထုဝေဿသုဒ္ဒါနံ ကသိ ဝဏိဇ္ဇာ ဂေါရက္ခာ ကရဏီယာ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အကမ္မံ ဟေတံ ဇိနပုတ္တာနံ ယဒိဒံ ပူဇာ၊ သမ္မသနံ သင်္ခါရာနံ၊ ယောနိသော မနသိကာရော၊ သတိပဋ္ဌာနာနုပဿနာ၊ အာရမ္မဏသာရဂ္ဂါဟော၊ ကိလေသယုဒ္ဓံ၊ သဒတ္ထမနုယုဉ္ဇနာ၊ ဧတံ ဇိနပုတ္တာနံ ကရဏီယံ၊ အဝသေသာနံ ဒေဝမနုဿာနံ ပူဇာ ကရဏီယာ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဗြာဟ္မဏမာဏဝကာနံ ဣရုဝေဒံ ယဇုဝေဒံ သာမဝေဒံ အထဗ္ဗဏဝေဒံ လက္ခဏံ ဣတိဟာသံ ပုရာဏံ နိဃဏ္ဍု ကေဋုဘံ အက္ခရပ္ပဘေဒံ ပဒံ ဝေယျာကရဏံ ဘာသမဂ္ဂံ ဥပ္ပါတံ သုပိနံ နိမိတ္တံ ဆဠင်္ဂံ စန္ဒဂ္ဂါဟံ သူရိယဂ္ဂါဟံ သုက္ကရာဟုစရိတံ ဥဠုဂ္ဂဟယုဒ္ဓံ [ဩဠုဂ္ဂဟယုဒ္ဓံ (က.)] ဒေဝဒုန္ဒုဘိဿရံ ဩက္ကန္တိ ဥက္ကာပါတံ ဘူမိကမ္မံ [ဘူမိကမ္ပံ (သီ. ပီ.)] ဒိသာဒါဟံ ဘုမ္မန္တလိက္ခံ ဇောတိသံ လောကာယတိကံ သာစက္ကံ မိဂစက္ကံ အန္တရစက္ကံ မိဿကုပ္ပါဒံ သကုဏရုတရဝိတံ [သကုဏရုတံ (သီ.)] သိက္ခာ ကရဏီယာ၊ အဝသေသာနံ ပုထုဝေဿသုဒ္ဒါနံ ကသိ ဝဏိဇ္ဇာ ဂေါရက္ခာ ကရဏီယာ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အကမ္မံ ဟေတံ ဇိနပုတ္တာနံ ယဒိဒံ ပူဇာ၊ သမ္မသနံ သင်္ခါရာနံ၊ ယောနိသော မနသိကာရော၊ သတိပဋ္ဌာနာနုပဿနာ၊ အာရမ္မဏသာရဂ္ဂါဟော၊ ကိလေသယုဒ္ဓံ၊ သဒတ္ထမနုယုဉ္ဇနာ၊ ဧတံ ဇိနပုတ္တာနံ ကရဏီယံ၊ အဝသေသာနံ ဒေဝမနုဿာနံ ပူဇာ ကရဏီယာ၊ တသ္မာ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ‘မာ ဣမေ အကမ္မေ ယုဉ္ဇန္တု၊ ကမ္မေ ဣမေ ယုဉ္ဇန္တူ’တိ အာဟ ‘အဗျာဝဋာ တုမှေ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယာ’တိ. ယဒေတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော န ဘဏေယျ၊ ပတ္တစီဝရမ္ပိ အတ္တနော ပရိယာဒါပေတွာ ဘိက္ခူ ဗုဒ္ဓပူဇံ ယေဝ ကရေယျု’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဗုဒ္ဓပူဇနပဉှော သတ္တမော.

၈. ပါဒသကလိကာဟတပဉှော

၈. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တုမှေ ဘဏထ ‘ဘဂဝတော ဂစ္ဆန္တဿ အယံ အစေတနာ မဟာပထဝီ နိန္နံ ဥန္နမတိ၊ ဥန္နတံ ဩနမတီ’တိ၊ ပုန စ ဘဏထ ‘ဘဂဝတော ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော’တိ. ယာ သာ သကလိကာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ၊ ကိဿ ပန သာ သကလိကာ ဘဂဝတော ပါဒါ န နိဝတ္တာ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတော ဂစ္ဆန္တဿ အယံ အစေတနာ မဟာပထဝီ နိန္နံ ဥန္နမတိ၊ ဥန္နတံ ဩနမတိ၊ တေန ဟိ ‘ဘဂဝတော ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဘဂဝတော ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော၊ တေန ဟိ ‘ဘဂဝတော ဂစ္ဆန္တဿ အယံ အစေတနာ မဟာပထဝီ နိန္နံ ဥန္နမတိ ဥန္နတံ ဩနမတီ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘သစ္စံ၊ မဟာရာဇ၊ အတ္ထေတံ ဘဂဝတော ဂစ္ဆန္တဿ အယံ အစေတနာ မဟာပထဝီ နိန္နံ ဥန္နမတိ ဥန္နတံ ဩနမတိ၊ ဘဂဝတော စ ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော၊ န စ ပန သာ သကလိကာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပတိတာ၊ ဒေဝဒတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပတိတာ. ဒေဝဒတ္တော၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟူနိ ဇာတိသတသဟဿာနိ ဘဂဝတိ အာဃာတံ ဗန္ဓိ၊ သော တေန အာဃာတေန ‘မဟန္တံ ကူဋာဂါရပ္ပမာဏံ ပါသာဏံ ဘဂဝတော ဥပရိ ပါတေဿာမီ’တိ မုဉ္စိ. အထ ဒွေ သေလာ ပထဝိတော ဥဋ္ဌဟိတွာ တံ ပါသာဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု၊ အထ နေသံ သမ္ပဟာရေန ပါသာဏတော ပပဋိကာ ဘိဇ္ဇိတွာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတန္တီ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ’’တိ.

‘‘ယထာ စ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဒွေ သေလာ ပါသာဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု၊ တထေဝ ပပဋိကာပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘သမ္ပဋိစ္ဆိတမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စံ ပဂ္ဃရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစ္ဆတိ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒကံ ပါဏိနာ ဂဟိတံ အင်္ဂုလန္တရိကာဟိ ပဂ္ဃရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစ္ဆတိ၊ ခီရံ တက္ကံ မဓုံ သပ္ပိ တေသံ မစ္ဆရသံ မံသရသံ ပါဏိနာ ဂဟိတံ အင်္ဂုလန္တရိကာဟိ ပဂ္ဃရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထံ ဥပဂတာနံ ဒွိန္နံ သေလာနံ သမ္ပဟာရေန ပါသာဏတော ပပဋိကာ ဘိဇ္ဇိတွာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတန္တီ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဏှသုခုမအဏုရဇသမံ ပုဠိနံ မုဋ္ဌိနာ ဂဟိတံ အင်္ဂုလန္တရိကာဟိ ပဂ္ဃရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထံ ဥပဂတာနံ ဒွိန္နံ သေလာနံ သမ္ပဟာရေန ပါသာဏတော ပပဋိကာ ဘိဇ္ဇိတွာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတန္တီ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကဗဠော မုခေန ဂဟိတော ဣဓေကစ္စဿ မုခတော မုစ္စိတွာ ပဂ္ဃရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထံ ဥပဂတာနံ ဒွိန္နံ သေလာနံ သမ္ပဟာရေန ပါသာဏတော ပပဋိကာ ဘိဇ္ဇိတွာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတန္တီ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ’’တိ.

‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သေလေဟိ ပါသာဏော သမ္ပဋိစ္ဆိတော၊ အထ ပပဋိကာယပိ အပစိတိ ကာတဗ္ဗာ ယထေဝ မဟာပထဝိယာ’’တိ? ‘‘ဒွါဒသိမေ၊ မဟာရာဇ၊ အပစိတိံ န ကရောန္တိ. ကတမေ ဒွါဒသ? ရတ္တော ရာဂဝသေန အပစိတိံ န ကရောတိ၊ ဒုဋ္ဌော ဒေါသဝသေန၊ မူဠှော မောဟဝသေန၊ ဥန္နတော မာနဝသေန၊ နိဂ္ဂုဏော အဝိသေသတာယ၊ အတိထဒ္ဓေါ အနိသေဓနတာယ၊ ဟီနော ဟီနသဘာဝတာယ၊ ဝစနကရော အနိဿရတာယ၊ ပါပေါ ကဒရိယတာယ၊ ဒုက္ခာပိတော ပဋိဒုက္ခာပနတာယ၊ လုဒ္ဓေါ လောဘာဘိဘူတတာယ၊ အာယူဟိတော အတ္ထသာဓနတာယ [အတ္ထသာဓနေန (သျာ. ပီ. က.)] အပစိတိံ န ကရောတိ. ဣမေ ခေါ မဟာရာဇ ဒွါဒသ အပစိတိံ န ကရောန္တိ. သာ စ ပန ပပဋိကာ ပါသာဏသမ္ပဟာရေန ဘိဇ္ဇိတွာ အနိမိတ္တကတဒိသာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဏှသုခုမအဏုရဇော အနိလဗလသမာဟတော အနိမိတ္တကတဒိသော ယေန ဝါ တေန ဝါ အဘိကိရတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သာ ပပဋိကာ ပါသာဏသမ္ပဟာရေန ဘိဇ္ဇိတွာ အနိမိတ္တကတဒိသာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ. ယဒိ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သာ ပပဋိကာ ပါသာဏတော ဝိသုံ န ဘဝေယျ၊ တမ္ပိ တေ သေလာ ပါသာဏပပဋိကံ ဥပ္ပတိတွာ ဂဏှေယျုံ. ဧသာ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပပဋိကာ န ဘူမဋ္ဌာ န အာကာသဋ္ဌာ၊ ပါသာဏသမ္ပဟာရဝေဂေန ဘိဇ္ဇိတွာ အနိမိတ္တကတဒိသာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဝါတမဏ္ဍလိကာယ ဥက္ခိတ္တံ ပုရာဏပဏ္ဏံ အနိမိတ္တကတဒိသံ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧသာ ပပဋိကာ ပါသာဏသမ္ပဟာရဝေဂေန အနိမိတ္တကတဒိသာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ. အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ အကတညုဿ ကဒရိယဿ ဒေဝဒတ္တဿ ဒုက္ခာနုဘဝနာယ ပပဋိကာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ပါဒသကလိကာဟတပဉှော အဋ္ဌမော.

၉. အဂ္ဂဂ္ဂသမဏပဉှော

၉. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘အာသဝါနံ ခယာ သမဏော ဟောတီ’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ –

‘‘‘စတုဗ္ဘိ ဓမ္မေဟိ သမင်္ဂိဘူတံ၊ တံ ဝေ နရံ သမဏံ အာဟု လောကေ’တိ.

တတြိမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ခန္တိ အပ္ပါဟာရတာ ရတိဝိပ္ပဟာနံ အာကိဉ္စညံ. သဗ္ဗာနိ ပနေတာနိ အပရိက္ခီဏာသဝဿ သကိလေသဿေဝ ဟောန္တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အာသဝါနံ ခယာ သမဏော ဟောတိ၊ တေန ဟိ ‘စတုဗ္ဘိ ဓမ္မေဟိ သမင်္ဂိဘူတံ၊ တံ ဝေ နရံ သမဏံ အာဟု လောကေ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ စတုဗ္ဘိ ဓမ္မေဟိ သမင်္ဂိဘူတော သမဏော ဟောတိ၊ တေန ဟိ ‘အာသဝါနံ ခယာ သမဏော ဟောတီ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ၊ အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အာသဝါနံ ခယာ သမဏော ဟောတီ’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ‘စတုဗ္ဘိ ဓမ္မေဟိ သမင်္ဂိဘူတံ၊ တံ ဝေ နရံ သမဏံ အာဟု လောကေ’တိ. တဒိဒံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝစနံ တေသံ တေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဂုဏဝသေန ဘဏိတံ ‘စတုဗ္ဘိ ဓမ္မေဟိ သမင်္ဂိဘူတံ၊ တံ ဝေ နရံ သမဏံ အာဟု လောကေ’တိ၊ ဣဒံ ပန နိရဝသေသဝစနံ ‘အာသဝါနံ ခယာ သမဏော ဟောတီ’တိ.

‘‘အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ယေ ကေစိ ကိလေသူပသမာယ ပဋိပန္နာ၊ တေ သဗ္ဗေ ဥပါဒါယုပါဒါယ သမဏော ခီဏာသဝေါ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ယာနိ ကာနိစိ ဇလဇထလဇပုပ္ဖါနိ၊ ဝဿိကံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ အဝသေသာနိ ယာနိ ကာနိစိ ဝိဝိဓာနိ ပုပ္ဖဇာတာနိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ပုပ္ဖါနိ ယေဝ၊ ဥပါဒါယုပါဒါယ ပန ဝဿိကံ ယေဝ ပုပ္ဖံ ဇနဿ ပတ္ထိတံ ပိဟယိတံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယေ ကေစိ ကိလေသူပသမာယ ပဋိပန္နာ၊ တေ သဗ္ဗေ ဥပါဒါယုပါဒါယ သမဏော ခီဏာသဝေါ အဂ္ဂမက္ခာယတိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗဓညာနံ သာလိ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ယာ ကာစိ အဝသေသာ ဝိဝိဓာ ဓညဇာတိယော၊ တာ သဗ္ဗာ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဘောဇနာနိ သရီရယာပနာယ၊ သာလိ ယေဝ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယေ ကေစိ ကိလေသူပသမာယ ပဋိပန္နာ၊ တေ သဗ္ဗေ ဥပါဒါယုပါဒါယ သမဏော ခီဏာသဝေါ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အဂ္ဂဂ္ဂသမဏပဉှော နဝမော.

၁၀. ဝဏ္ဏဘဏနပဉှော

၁၀. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘မမံ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ ဓမ္မဿ ဝါ၊ သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ တတြ တုမှေဟိ န အာနန္ဒော၊ န သောမနဿံ၊ န စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’န္တိ ပုန စ တထာဂတော သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ အာနန္ဒိတော သုမနော ဥပ္ပိလာဝိတော ဘိယျော ဥတ္တရိံ သကဂုဏံ ပကိတ္တေသိ –

‘‘‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာတိ၊ ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော၊

ဓမ္မေန စက္ကံ ဝတ္တေမိ၊ စက္ကံ အပ္ပဋိဝတ္တိယ’န္တိ [မ. နိ. ၂.၃၉၉].

‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘မမံ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ တတြ တုမှေဟိ န အာနန္ဒော၊ န သောမနဿံ၊ န စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’န္တိ၊ တေန ဟိ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ အာနန္ဒိတော သုမနော ဥပ္ပိလာဝိတော ဘိယျော ဥတ္တရိံ သကဂုဏံ ပကိတ္တေသီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ အာနန္ဒိတော သုမနော ဥပ္ပိလာဝိတော ဘိယျော ဥတ္တရိံ သကဂုဏံ ပကိတ္တေသိ၊ တေန ဟိ ‘မမံ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ တတြ တုမှေဟိ န အာနန္ဒော၊ န သောမနဿံ၊ န စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’န္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘မမံ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ တတြ တုမှေဟိ န အာနန္ဒော၊ န သောမနဿံ၊ န စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’န္တိ. သေလဿ စ ဗြာဟ္မဏဿ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ ဘိယျော ဥတ္တရိံ သကဂုဏံ ပကိတ္တိတံ –

‘‘‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာတိ၊ ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော၊

ဓမ္မေန စက္ကံ ဝတ္တေမိ၊ စက္ကံ အပ္ပဋိဝတ္တိယ’န္တိ.

‘‘ပဌမံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မဿ သဘာဝသရသလက္ခဏံ သဘာဝံ အဝိတထံ ဘူတံ တစ္ဆံ တထတ္ထံ ပရိဒီပယမာနေန ဘဏိတံ ‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ၊ ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ ဓမ္မဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ၊ တတြ တုမှေဟိ န အာနန္ဒော၊ န သောမနဿံ၊ န စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’န္တိ. ယံ ပန ဘဂဝတာ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ ဘိယျော ဥတ္တရိံ သကဂုဏံ ပကိတ္တိတံ ‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာတိ၊ ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော’တိ တံ န လာဘဟေတု၊ န ယသဟေတု၊ န အတ္တဟေတု၊ န ပက္ခဟေတု၊ န အန္တေဝါသိကမျတာယ၊ အထ ခေါ အနုကမ္ပာယ ကာရုညေန ဟိတဝသေန ဧဝံ ဣမဿ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတိ တိဏ္ဏဉ္စ မာဏဝကသတာနန္တိ၊ ဧဝံ ဘိယျော ဥတ္တရိံ သကဂုဏံ ဘဏိတံ ‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာတိ၊ ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဝဏ္ဏဘဏနပဉှော ဒသမော.

၁၁. အဟိံသာနိဂ္ဂဟပဉှော

၁၁. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘အဟိံသယံ ပရံ လောကေ၊ ပိယော ဟောဟိသိ မာမကော’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ‘နိဂ္ဂဏှေ နိဂ္ဂဟာရဟံ၊ ပဂ္ဂဏှေ ပဂ္ဂဟာရဟ’န္တိ. နိဂ္ဂဟော နာမ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဟတ္ထစ္ဆေဒေါ ပါဒစ္ဆေဒေါ ဝဓော ဗန္ဓနံ ကာရဏာ မာရဏံ သန္တတိဝိကောပနံ၊ န ဧတံ ဝစနံ ဘဂဝတော ယုတ္တံ၊ န စ ဘဂဝါ အရဟတိ ဧတံ ဝစနံ ဝတ္တုံ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အဟိံသယံ ပရံ လောကေ၊ ပိယော ဟောဟိသိ မာမကော’’တိ၊ တေန ဟိ ‘‘နိဂ္ဂဏှေ နိဂ္ဂဟာရဟံ၊ ပဂ္ဂဏှေ ပဂ္ဂဟာရဟ’’န္တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘‘နိဂ္ဂဏှေ နိဂ္ဂဟာရဟံ၊ ပဂ္ဂဏှေ ပဂ္ဂဟာရဟ’’န္တိ၊ တေန ဟိ ‘‘အဟိံသယံ ပရံ လောကေ၊ ပိယော ဟောဟိသိ မာမကော’’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အဟိံသယံ ပရံ လောကေ၊ ပိယော ဟောဟိသိ မာမကော’တိ၊ ဘဏိတဉ္စ ‘နိဂ္ဂဏှေ နိဂ္ဂဟာရဟံ၊ ပဂ္ဂဏှေ ပဂ္ဂဟာရဟ’န္တိ. ‘အဟိံသယံ ပရံ လောကေ၊ ပိယော ဟောဟိသိ မာမကော’တိ သဗ္ဗေသံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အနုမတံ ဧတံ၊ ဧသာ အနုသိဋ္ဌိ၊ ဧသာ ဓမ္မဒေသနာ၊ ဓမ္မော ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အဟိံသာလက္ခဏော၊ သဘာဝဝစနံ ဧတံ. ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော အာဟ ‘နိဂ္ဂဏှေ နိဂ္ဂဟာရဟံ၊ ပဂ္ဂဏှေ ပဂ္ဂဟာရဟ’န္တိ၊ ဘာသာ ဧသာ၊ ဥဒ္ဓတံ၊ မဟာရာဇ၊ စိတ္တံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ လီနံ စိတ္တံ ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. အကုသလံ စိတ္တံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ကုသလံ စိတ္တံ ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. အယောနိသော မနသိကာရော နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ ယောနိသော မနသိကာရော ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. မိစ္ဆာပဋိပန္နော နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ သမ္မာပဋိပန္နော ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. အနရိယော နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော အရိယော ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. စောရော နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ အစောရော ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဣဒါနိ တွံ ပစ္စာဂတောသိ မမ ဝိသယံ၊ ယမဟံ ပုစ္ဆာမိ၊ သော မေ အတ္ထော ဥပဂတော. စောရော ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ နိဂ္ဂဏှန္တေန ကထံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ? ‘‘စောရော၊ မဟာရာဇ၊ နိဂ္ဂဏှန္တေန ဧဝံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ ပရိဘာသနီယော ပရိဘာသိတဗ္ဗော၊ ဒဏ္ဍနီယော ဒဏ္ဍေတဗ္ဗော၊ ပဗ္ဗာဇနီယော ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော၊ ဗန္ဓနီယော ဗန္ဓိတဗ္ဗော၊ ဃာတနီယော ဃာတေတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘ယံ ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ စောရာနံ ဃာတနံ၊ တံ တထာဂတာနံ အနုမတ’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကိဿ ပန စောရော အနုသာသနီယော အနုမတော တထာဂတာန’’န္တိ? ‘‘ယော သော၊ မဟာရာဇ၊ ဃာတီယတိ၊ န သော တထာဂတာနံ အနုမတိယာ ဃာတီယတိ၊ သယံကတေန သော ဃာတီယတိ၊ အပိ စ ဓမ္မာနုသိဋ္ဌိယာ အနုသာသီယတိ၊ သက္ကာ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တယာ ပုရိသံ အကာရကံ အနပရာဓံ ဝီထိယံ စရန္တံ ဂဟေတွာ ဃာတယိတု’’န္တိ? ‘‘န သက္ကာ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကေန ကာရဏေန၊ မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘အကာရကတ္တာ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ န စောရော တထာဂတာနံ အနုမတိယာ ဟညတိ၊ သယံကတေန သော ဟညတိ၊ ကိံ ပနေတ္ထ အနုသာသကော ကိဉ္စိ ဒေါသံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အနုသိဋ္ဌိ သမ္မာနုသိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အဟိံသာနိဂ္ဂဟပဉှော ဧကာဒသမော.

၁၂. ဘိက္ခုပဏာမိတပဉှော

၁၂. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘အက္ကောဓနော ဝိဂတခိလောဟမသ္မီ’တိ၊ ပုန စ တထာဂတော ထေရေ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ သပရိသေ ပဏာမေသိ၊ ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော ကုပိတော ပရိသံ ပဏာမေသိ၊ ဥဒါဟု တုဋ္ဌော ပဏာမေသိ၊ ဧတံ တာဝ ဇာနာဟိ ဣမံ နာမာတိ? ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကုပိတော ပရိသံ ပဏာမေသိ၊ တေန ဟိ တထာဂတဿ ကောဓော အပ္ပဋိဝတ္တိတော၊ ယဒိ တုဋ္ဌော ပဏာမေသိ၊ တေန ဟိ အဝတ္ထုသ္မိံ အဇာနန္တေန ပဏာမိတာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အက္ကောဓနော ဝိဂတခိလောဟမသ္မီ’တိ၊ ပဏာမိတာ စ ထေရာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ သပရိသာ၊ တဉ္စ ပန န ကောပေန၊ ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိဒေဝ ပုရိသော မဟာပထဝိယာ မူလေ ဝါ ခါဏုကေ ဝါ ပါသာဏေ ဝါ ကဌလေ ဝါ ဝိသမေ ဝါ ဘူမိဘာဂေ ခလိတွာ ပတတိ၊ အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ ကုပိတာ တံ ပါတေတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ နတ္ထိ မဟာပထဝိယာ ကောပေါ ဝါ ပသာဒေါ ဝါ၊ အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တာ မဟာပထဝီ၊ သယမေဝ သော အလသော ခလိတွာ ပတိတောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နတ္ထိ တထာဂတာနံ ကောပေါ ဝါ ပသာဒေါ ဝါ၊ အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တာ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အထ ခေါ သယံ ကတေနေဝ တေ အတ္တနော အပရာဓေန ပဏာမိတာ.

‘‘ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟာသမုဒ္ဒေါ န မတေန ကုဏပေန သံဝသတိ၊ ယံ ဟောတိ မဟာသမုဒ္ဒေ မတံ ကုဏပံ၊ တံ ခိပ္ပမေဝ နိစ္ဆုဘတိ ထလံ ဥဿာရေတိ. အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာသမုဒ္ဒေါ ကုပိတော တံ ကုဏပံ နိစ္ဆုဘတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ နတ္ထိ မဟာသမုဒ္ဒဿ ကောပေါ ဝါ ပသာဒေါ ဝါ၊ အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တော မဟာသမုဒ္ဒေါ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နတ္ထိ တထာဂတာနံ ကောပေါ ဝါ ပသာဒေါ ဝါ၊ အနုနယပ္ပဋိဃဝိပ္ပမုတ္တာ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အထ ခေါ သယံ ကတေနေဝ တေ အတ္တနော အပရာဓေန ပဏာမိတာ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပထဝိယာ ခလိတော ပတီယတိ၊ ဧဝံ ဇိနသာသနဝရေ ခလိတော ပဏာမီယတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သမုဒ္ဒေ မတံ ကုဏပံ နိစ္ဆုဘီယတိ၊ ဧဝံ ဇိနသာသနဝရေ ခလိတော ပဏာမီယတိ. ယံ ပန တေ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပဏာမေသိ၊ တေသံ အတ္ထကာမော ဟိတကာမော သုခကာမော ဝိသုဒ္ဓိကာမော ‘ဧဝံ ဣမေ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏေဟိ ပရိမုစ္စိဿန္တီ’တိ ပဏာမေသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဘိက္ခုပဏာမိတပဉှော ဒွါဒသမော.

ပဏာမိတဝဂ္ဂေါ တတိယော.

ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ ဒွါဒသ ပဉှာ.