၂. အဘေဇ္ဇဝဂ္ဂေါ

၁. ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကပဉှော

၁. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘အဘိညာယာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေမိ နော အနဘိညာယာ’တိ. ပုန စ ဝိနယပညတ္တိယာ ဧဝံ ဘဏိတံ ‘အာကင်္ခမာနော၊ အာနန္ဒ၊ သံဃော မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနတူ’တိ. ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဒုပ္ပညတ္တာနိ၊ ဥဒါဟု အဝတ္ထုသ္မိံ အဇာနိတွာ ပညတ္တာနိ၊ ယံ ဘဂဝါ အတ္တနော အစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနာပေတိ? ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အဘိညာယာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေမိ နော အနဘိညာယာ’တိ၊ တေန ဟိ ‘အာကင်္ခမာနော၊ အာနန္ဒ၊ သံဃော မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနတူ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေ ဝိနယပညတ္တိယာ ဧဝံ ဘဏိတံ ‘အာကင်္ခမာနော၊ အာနန္ဒ၊ သံဃော မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနတူ’တိ တေန ဟိ ‘အဘိညာယာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေမိ နော အနဘိညာယာ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော သုခုမော နိပုဏော ဂမ္ဘီရော သုဂမ္ဘီရော ဒုန္နိဇ္ဈာပယော၊ သော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ တတ္ထ တေ ဉာဏဗလဝိပ္ဖါရံ ဒဿေဟီ’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အဘိညာယာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေမိ နော အနဘိညာယာ’တိ၊ ဝိနယပညတ္တိယာပိ ဧဝံ ဘဏိတံ ‘အာကင်္ခမာနော၊ အာနန္ဒ၊ သံဃော မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနတူ’တိ၊ တံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဘိက္ခူ ဝီမံသမာနော အာဟ ‘ဥက္ကလေဿန္တိ [ဥက္ကဍ္ဎိဿန္တိ (သီ.)၊ ဥဿက္ကိဿန္တိ (သျာ.)] နု ခေါ မမ သာဝကာ မယာ ဝိဿဇ္ဇာပီယမာနာ မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ၊ ဥဒါဟု အာဒိယိဿန္တီ’တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ပုတ္တေ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘အယံ ခေါ၊ တာတာ၊ မဟာဇနပဒေါ သဗ္ဗဒိသာသု သာဂရပရိယန္တော၊ ဒုက္ကရော၊ တာတာ၊ တာဝတကေန ဗလေန ဓာရေတုံ၊ ဧထ တုမှေ၊ တာတာ၊ မမစ္စယေန ပစ္စန္တေ ပစ္စန္တေ ဒေသေ ပဇဟထာ’တိ. အပိ နု ခေါ တေ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာရာ ပိတုအစ္စယေန ဟတ္ထဂတေ ဇနပဒေ သဗ္ဗေ တေ ပစ္စန္တေ ပစ္စန္တေ ဒေသေ မုဉ္စေယျု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ ဘန္တေ၊ ရာဇတော [ရာဇာနော (သီ. ပီ.)]၊ ဘန္တေ၊ လုဒ္ဓတရာ [လဒ္ဓတရာ (က.)] ကုမာရာ ရဇ္ဇလောဘေန တဒုတ္တရိံ ဒိဂုဏတိဂုဏံ ဇနပဒံ ပရိဂ္ဂဏှေယျုံ [ပရိကဍ္ဎေယျုံ (သီ. ပီ.)]၊ ကိံ ပန တေ ဟတ္ထဂတံ ဇနပဒံ မုဉ္စေယျု’’န္တိ? ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဘိက္ခူ ဝီမံသမာနော ဧဝမာဟ ‘အာကင်္ခမာနော၊ အာနန္ဒ၊ သံဃော မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနတူ’တိ. ဒုက္ခပရိမုတ္တိယာ၊ မဟာရာဇ၊ ဗုဒ္ဓပုတ္တာ ဓမ္မလောဘေန အညမ္ပိ ဥတ္တရိံ ဒိယဍ္ဎသိက္ခာပဒသတံ ဂေါပေယျုံ၊ ကိံ ပန ပကတိပညတ္တံ သိက္ခာပဒံ မုဉ္စေယျု’’န္တိ?

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ယံ ဘဂဝါ အာဟ ‘ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနီ’တိ၊ ဧတ္ထာယံ ဇနော သမ္မူဠှော ဝိမတိဇာတော အဓိကတော သံသယပက္ခန္ဒော. ကတမာနိ တာနိ ခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ၊ ကတမာနိ အနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနီတိ? ဒုက္ကဋံ၊ မဟာရာဇ၊ ခုဒ္ဒကံ သိက္ခာပဒံ၊ ဒုဗ္ဘာသိတံ အနုခုဒ္ဒကံ သိက္ခာပဒံ၊ ဣမာနိ ဒွေ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ၊ ပုဗ္ဗကေဟိပိ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာထေရေဟိ ဧတ္ထ ဝိမတိ ဥပ္ပါဒိတာ၊ တေဟိပိ ဧကဇ္ဈံ န ကတော ဓမ္မသဏ္ဌိတိပရိယာယေ ဘဂဝတာ ဧသော ပဉှော ဥပဒိဋ္ဌောတိ. စိရနိက္ခိတ္တံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဇိနရဟဿံ အဇ္ဇေတရဟိ လောကေ ဝိဝဋံ ပါကဋံ ကတ’’န္တိ.

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကပဉှော ပဌမော.

၂. အဗျာကရဏီယပဉှော

၂. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘နတ္ထာနန္ဒ တထာဂတဿ ဓမ္မေသု အာစရိယမုဋ္ဌီ’တိ၊ ပုန စ ထေရေန မာလုကျပုတ္တေန [မာလုင်္ကျပုတ္တေန (သီ. သျာ. ပီ.) သံ. နိ. ၄.၉၅၊ အ. နိ. ၁.၄.၂၅၇ ပဿိတဗ္ဗံ] ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကာသိ. ဧသော ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ပဉှော ဒွယန္တော [ဒွယတော (သီ.)] ဧကန္တနိဿိတော ဘဝိဿတိ အဇာနနေန ဝါ ဂုယှကရဏေန ဝါ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘နတ္ထာနန္ဒ တထာဂတဿ ဓမ္မေသု အာစရိယမုဋ္ဌီ’တိ၊ တေန ဟိ ထေရဿ မာလုကျပုတ္တဿ အဇာနန္တေန န ဗျာကတံ. ယဒိ ဇာနန္တေန န ဗျာကတံ၊ တေန ဟိ အတ္ထိ တထာဂတဿ ဓမ္မေသု အာစရိယမုဋ္ဌိ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘နတ္ထာနန္ဒ တထာဂတဿ ဓမ္မေသု အာစရိယမုဋ္ဌီ’တိ၊ အဗျာကတော စ ထေရေန မာလုကျပုတ္တေန ပုစ္ဆိတော ပဉှော၊ တဉ္စ ပန န အဇာနန္တေန န ဂုယှကရဏေန. စတ္တာရိမာနိ၊ မဟာရာဇ၊ ပဉှဗျာကရဏာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဧကံသဗျာကရဏီယော ပဉှော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော ပဉှော ဌပနီယော ပဉှောတိ.

‘‘ကတမော စ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကံသဗျာကရဏီယော ပဉှော? ‘ရူပံ အနိစ္စ’န္တိ ဧကံသဗျာကရဏီယော ပဉှော၊ ‘ဝေဒနာ အနိစ္စာ’တိ။ပေ။ ‘သညာ အနိစ္စာ’တိ။ပေ။ ‘သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’တိ။ပေ။ ‘ဝိညာဏံ အနိစ္စ’’န္တိ ဧကံသဗျာကရဏီယော ပဉှော၊ အယံ ဧကံသဗျာကရဏီယော ပဉှော.

‘‘ကတမော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော? ‘အနိစ္စံ ပန ရူပ’န္တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော၊ ‘အနိစ္စာ ပန ဝေဒနာ’တိ။ပေ။ ‘အနိစ္စာ ပန သညာ’တိ။ပေ။ ‘အနိစ္စာ ပန သင်္ခါရာ’တိ။ပေ။ ‘အနိစ္စံ ပန ဝိညာဏ’န္တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော၊ အယံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော.

‘‘ကတမော ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော ပဉှော? ‘ကိံ နု ခေါ စက္ခုနာ သဗ္ဗံ ဝိဇာနာတီ’တိ အယံ ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော ပဉှော.

‘‘ကတမော ဌပနီယော ပဉှော? ‘သဿတော လောကော’တိ ဌပနီယော ပဉှော၊ ‘အသဿတော လောကော’တိ. ‘အန္တဝါ လောကော’တိ. ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ. ‘အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ လောကော’တိ. ‘နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ လောကော’တိ. ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ. ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ. ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ. ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ. ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဌပနီယော ပဉှော၊ အယံ ဌပနီယော ပဉှော.

‘‘ဘဂဝါ၊ မဟာရာဇ၊ ထေရဿ မာလုကျပုတ္တဿ တံ ဌပနီယံ ပဉှံ န ဗျာကာသိ. သော ပန ပဉှော ကိံ ကာရဏာ ဌပနီယော? န တဿ ဒီပနာယ ဟေတု ဝါ ကာရဏံ ဝါ အတ္ထိ၊ တသ္မာ သော ပဉှော ဌပနီယော. နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ အကာရဏမဟေတုကံ ဂိရမုဒီရဏ’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အဗျာကရဏီယပဉှော ဒုတိယော.

၃. မစ္စုဘာယနာဘာယနပဉှော

၃. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ၊ ပုန ဘဏိတံ ‘အရဟာ သဗ္ဗဘယမတိက္ကန္တော’တိ. ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အရဟာ ဒဏ္ဍဘယာ တသတိ၊ နိရယေ ဝါ နေရယိကာ သတ္တာ ဇလိတာ ကုထိတာ တတ္တာ သန္တတ္တာ တမှာ ဇလိတဂ္ဂိဇာလကာ မဟာနိရယာ စဝမာနာ မစ္စုနော ဘာယန္တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ၊ တေန ဟိ ‘အရဟာ သဗ္ဗဘယမတိက္ကန္တော’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အရဟာ သဗ္ဗဘယမတိက္ကန္တော’တိ၊ တေန ဟိ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယံ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘နေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝစနံ ဘဂဝတာ အရဟန္တေ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ. ဌပိတော အရဟာ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ၊ သမူဟတော ဘယဟေတု အရဟတော. ယေ တေ၊ မဟာရာဇ၊ သတ္တာ သကိလေသာ၊ ယေသဉ္စ အဓိမတ္တာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ၊ ယေ စ သုခဒုက္ခေသု ဥန္နတာဝနတာ၊ တေ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ. အရဟတော၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗဂတိ ဥပစ္ဆိန္နာ၊ ယောနိ ဝိဒ္ဓံသိတာ၊ ပဋိသန္ဓိ ဥပဟတာ၊ ဘဂ္ဂါ ဖာသုကာ၊ သမူဟတာ သဗ္ဗဘဝါလယာ၊ သမုစ္ဆိန္နာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ၊ ဟတံ ကုသလာကုသလံ၊ ဝိဟတာ အဝိဇ္ဇာ၊ အဗီဇံ ဝိညာဏံ ကတံ၊ ဒဍ္ဎာ သဗ္ဗကိလေသာ၊ အတိဝတ္တာ လောကဓမ္မာ၊ တသ္မာ အရဟာ န တသတိ သဗ္ဗဘယေဟိ.

‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ရညော စတ္တာရော မဟာမတ္တာ ဘဝေယျုံ အနုရက္ခာ လဒ္ဓယသာ ဝိဿာသိကာ ဌပိတာ မဟတိ ဣဿရိယေ ဌာနေ. အထ ရာဇာ ကိသ္မိဉ္စိ ဒေဝ ကရဏီယေ သမုပ္ပန္နေ ယာဝတာ သကဝိဇိတေ သဗ္ဗဇနဿ အာဏာပေယျ ‘သဗ္ဗေဝ မေ ဗလိံ ကရောန္တု၊ သာဓေထ တုမှေ စတ္တာရော မဟာမတ္တာ တံ ကရဏီယ’န္တိ. အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တေသံ စတုန္နံ မဟာမတ္တာနံ ဗလိဘယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကေန ကာရဏေန မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ဌပိတာ တေ၊ ဘန္တေ၊ ရညာ ဥတ္တမဋ္ဌာနေ၊ နတ္ထိ တေသံ ဗလိ၊ သမတိက္ကန္တဗလိနော တေ၊ အဝသေသေ ဥပါဒါယ ရညာ အာဏာပိတံ ‘သဗ္ဗေဝ မေ ဗလိံ ကရောန္တူ’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နေတံ ဝစနံ ဘဂဝတာ အရဟန္တေ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ၊ ဌပိတော အရဟာ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ၊ သမူဟတော ဘယဟေတု အရဟတော၊ ယေ တေ၊ မဟာရာဇ၊ သတ္တာ သကိလေသာ၊ ယေသဉ္စ အဓိမတ္တာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ၊ ယေ စ သုခဒုက္ခေသု ဥန္နတာဝနတာ၊ တေ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ. တသ္မာ အရဟာ န တသတိ သဗ္ဗဘယေဟီ’’တိ.

‘‘နေတံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဝစနံ သာဝသေသံ၊ နိရဝသေသဝစနမေတံ ‘သဗ္ဗေ’တိ. တတ္ထ မေ ဥတ္တရိံ ကာရဏံ ဗြူဟိ တံ ဝစနံ ပတိဋ္ဌာပေတု’’န္တိ.

‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဂါမေ ဂါမဿာမိကော အာဏာပကံ အာဏာပေယျ ‘ဧဟိ၊ ဘော အာဏာပက၊ ယာဝတာ ဂါမေ ဂါမိကာ၊ တေ သဗ္ဗေ သီဃံ မမ သန္တိကေ သန္နိပါတေဟီ’တိ. သော ‘သာဓု သာမီ’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဂါမမဇ္ဈေ ဌတွာ တိက္ခတ္တုံ သဒ္ဒမနုဿာဝေယျ ‘ယာဝတာ ဂါမေ ဂါမိကာ၊ တေ သဗ္ဗေ သီဃသီဃံ သာမိနော သန္တိကေ သန္နိပတန္တူ’တိ. တတော တေ ဂါမိကာ အာဏာပကဿ ဝစနေန တုရိတတုရိတာ သန္နိပတိတွာ ဂါမဿာမိကဿ အာရောစေန္တိ ‘သန္နိပတိတာ၊ သာမိ၊ သဗ္ဗေ ဂါမိကာ၊ ယံ တေ ကရဏီယံ တံ ကရောဟီ’တိ. ဣတိ သော၊ မဟာရာဇ၊ ဂါမဿာမိကော ကုဋိပုရိသေ သန္နိပါတေန္တော သဗ္ဗေ ဂါမိကေ အာဏာပေတိ၊ တေ စ အာဏတ္တာ န သဗ္ဗေ သန္နိပတန္တိ၊ ကုဋိပုရိသာ ယေဝ သန္နိပတန္တိ၊ ‘ဧတ္တကာ ယေဝ မေ ဂါမိကာ’တိ ဂါမဿာမိကော စ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆတိ၊ အညေ ဗဟုတရာ အနာဂတာ ဣတ္ထိပုရိသာ ဒါသိဒါသာ ဘတကာ ကမ္မကရာ ဂါမိကာ ဂိလာနာ ဂေါမဟိံသာ အဇေဠကာ သုဝါနာ၊ ယေ အနာဂတာ၊ သဗ္ဗေ တေ အဂဏိတာ၊ ကုဋိပုရိသေ ယေဝ ဥပါဒါယ အာဏာပိတတ္တာ ‘သဗ္ဗေ သန္နိပတန္တူ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နေတံ ဝစနံ ဘဂဝတာ အရဟန္တေ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ၊ ဌပိတော အရဟာ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ၊ သမူဟတော ဘယဟေတု အရဟတော၊ ယေ တေ၊ မဟာရာဇ၊ သတ္တာ သကိလေသာ၊ ယေသဉ္စ အဓိမတ္တာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ၊ ယေ စ သုခဒုက္ခေသု ဥန္နတာဝနတာ၊ တေ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော’တိ. တသ္မာ အရဟာ န တသတိ သဗ္ဗဘယေဟိ.

‘‘အတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ သာဝသေသံ ဝစနံ သာဝသေသော အတ္ထော၊ အတ္ထိ သာဝသေသံ ဝစနံ နိရဝသေသော အတ္ထော၊ အတ္ထိ နိရဝသေသံ ဝစနံ သာဝသေသော အတ္ထော၊ အတ္ထိ နိရဝသေသံ ဝစနံ နိရဝသေသော အတ္ထော. တေန တေန အတ္ထော သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗော.

‘‘ပဉ္စဝိဓေဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏေဟိ အတ္ထော သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗော အာဟစ္စပဒေန ရသေန အာစရိယဝံသေန [အာစရိယဝံသတာယ (ပီ. က.)] အဓိပ္ပါယာ ကာရဏုတ္တရိယတာယ. ဧတ္ထ ဟိ အာဟစ္စပဒန္တိ သုတ္တံ အဓိပ္ပေတံ. ရသောတိ သုတ္တာနုလောမံ. အာစရိယဝံသောတိ အာစရိယဝါဒေါ. အဓိပ္ပါယောတိ အတ္တနော မတိ. ကာရဏုတ္တရိယတာတိ ဣမေဟိ စတူဟိ သမေန္တံ [သမေတံ (သီ.)] ကာရဏံ. ဣမေဟိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟိ အတ္ထော သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗော. ဧဝမေသော ပဉှော သုဝိနိစ္ဆိတော ဟောတီ’’တိ.

‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာ တံ သမ္ပဋိစ္ဆာမိ. ဌပိတော ဟောတု အရဟာ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ၊ တသန္တု အဝသေသာ သတ္တာ၊ နိရယေ ပန နေရယိကာ သတ္တာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယမာနာ ဇလိတပဇ္ဇလိတသဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂါ ရုဏ္ဏကာရုညကန္ဒိတပရိဒေဝိတလာလပ္ပိတမုခါ အသယှတိဗ္ဗဒုက္ခာဘိဘူတာ အတာဏာ အသရဏာ အသရဏီဘူတာ အနပ္ပသောကာတုရာ အန္တိမပစ္ဆိမဂတိကာ ဧကန္တသောကပရာယဏာ ဥဏှတိခိဏစဏ္ဍခရတပနတေဇဝန္တော ဘီမဘယဇနကနိနာဒမဟာသဒ္ဒါ သံသိဗ္ဗိတဆဗ္ဗိဓဇာလာမာလာကုလာ သမန္တာ သတယောဇနာနုဖရဏစ္စိဝေဂါ ကဒရိယာ တပနာ မဟာနိရယာ စဝမာနာ မစ္စုနော ဘာယန္တီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ.

‘‘နနု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ နိရယော ဧကန္တဒုက္ခဝေဒနီယော၊ ကိဿ ပန တေ နေရယိကာ သတ္တာ ဧကန္တဒုက္ခဝေဒနီယာ နိရယာ စဝမာနာ မစ္စုနော ဘာယန္တိ၊ ကိဿ နိရယေ ရမန္တီ’’တိ? ‘‘န တေ၊ မဟာရာဇ၊ နေရယိကာ သတ္တာ နိရယေ ရမန္တိ၊ မုဉ္စိတုကာမာဝ တေ နိရယာ. မရဏဿေဝ သော [မရဏဿေသော (သီ. ပီ.)]၊ မဟာရာဇ၊ အာနုဘာဝေါ၊ ယေန တေသံ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘ဧတံ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ န သဒ္ဒဟာမိ၊ ယံ မုစ္စိတုကာမာနံ စုတိယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ၊ ဟာသနီယံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တံ ဌာနံ၊ ယံ တေ ပတ္ထိတံ လဘန္တိ၊ ကာရဏေန မံ သညာပေဟီ’’တိ.

‘‘မရဏန္တိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧတံ အဒိဋ္ဌသစ္စာနံ တာသနီယဋ္ဌာနံ၊ ဧတ္ထာယံ ဇနော တသတိ စ ဥဗ္ဗိဇ္ဇတိ စ. ယော စ၊ မဟာရာဇ၊ ကဏှသပ္ပဿ ဘာယတိ၊ သော မရဏဿ ဘာယန္တော ကဏှသပ္ပဿ ဘာယတိ. ယော စ ဟတ္ထိဿ ဘာယတိ။ပေ။ သီဟဿ။ပေ။ ဗျဂ္ဃဿ။ပေ။ ဒီပိဿ။ပေ။ အစ္ဆဿ။ပေ။ တရစ္ဆဿ။ပေ။ မဟိံသဿ။ပေ။ ဂဝယဿ။ပေ။ အဂ္ဂိဿ။ပေ။ ဥဒကဿ။ပေ။ ခါဏုကဿ။ပေ။ ကဏ္ဋကဿ ဘာယတိ. ယော စ သတ္တိယာ ဘာယတိ၊ သော မရဏဿ ဘာယန္တော သတ္တိယာ ဘာယတိ. မရဏဿေဝ သော [မရဏဿေသော (သီ. ပီ.)]၊ မဟာရာဇ၊ သရသသဘာဝတေဇော [သရသဘာဝတေဇော (သီ. ပီ.)]၊ တဿ သရသသဘာဝတေဇေန သကိလေသာ သတ္တာ မရဏဿ တသန္တိ ဘာယန္တိ၊ မုစ္စိတုကာမာပိ၊ မဟာရာဇ၊ နေရယိကာ သတ္တာ မရဏဿ တသန္တိ ဘာယန္တိ.

‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသဿ ကာယေ မေဒေါ ဂဏ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ. သော တေန ရောဂေန ဒုက္ခိတော ဥပဒ္ဒဝါ ပရိမုစ္စိတုကာမော ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ အာမန္တာပေယျ. တဿ ဝစနံ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ ရောဂဿ ဥဒ္ဓရဏာယ ဥပကရဏံ ဥပဋ္ဌာပေယျ၊ သတ္ထကံ တိခိဏံ ကရေယျ၊ ယမကသလာကာ [ဒဟနသလာကံ (က.)] အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိပေယျ၊ ခါရလဝဏံ နိသဒါယ ပိသာပေယျ၊ အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တဿ အာတုရဿ တိခိဏသတ္ထကစ္ဆေဒနေန ယမကသလာကာဒဟနေန ခါရလောဏပ္ပဝေသနေန တာသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ တဿ အာတုရဿ ရောဂါ မုစ္စိတုကာမဿာပိ ဝေဒနာဘယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နိရယာ မုစ္စိတုကာမာနမ္ပိ နေရယိကာနံ သတ္တာနံ မရဏဘယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ဣဿရာပရာဓိကော ဗဒ္ဓေါ သင်္ခလိကဗန္ဓနေန ဂဗ္ဘေ ပက္ခိတ္တော ပရိမုစ္စိတုကာမော အဿ၊ တမေနံ သော ဣဿရော မောစေတုကာမော ပက္ကောသာပေယျ. အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တဿ ဣဿရာပရာဓိကဿ ပုရိသဿ ‘ကတဒေါသော အဟ’န္တိ ဇာနန္တဿ ဣဿရဒဿနေန သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ တဿ ဣဿရာပရာဓိကဿ ပုရိသဿ ပရိမုစ္စိတုကာမာဿာပိ ဣဿရဘယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နိရယာ မုစ္စိတုကာမာနမ္ပိ နေရယိကာနံ သတ္တာနံ မရဏဘယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

‘‘အပရမ္ပိ၊ ဘန္တေ၊ ဥတ္တရိံ ကာရဏံ ဗြူဟိ၊ ယေနာဟံ ကာရဏေန ဩကပ္ပေယျ’’န္တိ. ‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ဒဋ္ဌဝိသေန အာသီဝိသေန ဒဋ္ဌော ဘဝေယျ၊ သော တေန ဝိသဝိကာရေန ပတေယျ ဥပ္ပတေယျ ဝဋ္ဋေယျ ပဝဋ္ဋေယျ၊ အထညတရော ပုရိသော ဗလဝန္တေန မန္တပဒေန တံ ဒဋ္ဌဝိသံ အာသီဝိသံ အာနေတွာ တံ ဒဋ္ဌဝိသံ ပစ္စာစမာပေယျ၊ အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တဿ ဝိသဂတဿ ပုရိသဿ တသ္မိံ ဒဋ္ဌဝိသေ သပ္ပေ သောတ္ထိဟေတု ဥပဂစ္ဆန္တေ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ. ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာရူပေ အဟိမှိ သောတ္ထိဟေတုပိ ဥပဂစ္ဆန္တေ တဿ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ နိရယာ မုစ္စိတုကာမာနမ္ပိ နေရယိကာနံ သန္တာနံ မရဏဘယာ သန္တာသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အနိဋ္ဌံ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗသတ္တာနံ မရဏံ၊ တသ္မာ နေရယိကာ သတ္တာ နိရယာ ပရိမုစ္စိတုကာမာပိ မစ္စုနော ဘာယန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

မစ္စုဘာယနာဘာယနပဉှော တတိယော.

၄. မစ္စုပါသမုတ္တိပဉှော

၄. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘‘န အန္တလိက္ခေ န သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ၊ န ပဗ္ဗတာနံ ဝိဝရံ ပဝိဿ၊

န ဝိဇ္ဇတီ သော ဇဂတိပ္ပဒေသော၊ ယတ္ထဋ္ဌိတော မုစ္စေယျ မစ္စုပါသာ’တိ.

‘‘ပုန ဘဂဝတာ ပရိတ္တာ စ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ. သေယျထိဒံ၊ ရတနသုတ္တံ မေတ္တသုတ္တံ ခန္ဓပရိတ္တံ မောရပရိတ္တံ ဓဇဂ္ဂပရိတ္တံ အာဋာနာဋိယပရိတ္တံ အင်္ဂုလိမာလပရိတ္တံ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အာကာသဂတောပိ သမုဒ္ဒမဇ္ဈဂတောပိ ပါသာဒကုဋိလေဏဂုဟာပဗ္ဘာရဒရိဗိလဂိရိ ဝိဝရပဗ္ဗတန္တရဂတောပိ န မုစ္စတိ မစ္စုပါသာ၊ တေန ဟိ ပရိတ္တကမ္မံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ပရိတ္တကရဏေန မစ္စုပါသာ ပရိမုတ္တိ ဘဝတိ၊ တေန ဟိ ‘န အန္တလိက္ခေ။ပေ။ မစ္စုပါသာ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော ဂဏ္ဌိတောပိ ဂဏ္ဌိတရော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘န အန္တလိက္ခေ။ပေ။ မစ္စုပါသာ’တိ၊ ပရိတ္တာ စ ဘဂဝတာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ တဉ္စ ပန သာဝသေသာယုကဿ ဝယသမ္ပန္နဿ အပေတကမ္မာဝရဏဿ၊ နတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ ခီဏာယုကဿ ဌိတိယာ ကိရိယာ ဝါ ဥပက္ကမော ဝါ.

‘‘ယထာ မဟာရာဇ မတဿ ရုက္ခဿ သုက္ခဿ ကောဠာပဿ နိသ္နေဟဿ ဥပရုဒ္ဓဇီဝိတဿ ဂတာယုသင်္ခါရဿ ကုမ္ဘသဟဿေနပိ ဥဒကေ အာကိရန္တေ အလ္လတ္တံ ဝါ ပလ္လဝိတဟရိတဘာဝေါ ဝါ န ဘဝေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘေသဇ္ဇပရိတ္တကမ္မေန နတ္ထိ ခီဏာယုကဿ ဌိတိယာ ကိရိယာ ဝါ ဥပက္ကမော ဝါ၊ ယာနိ တာနိ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ဩသဓာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ တာနိပိ ခီဏာယုကဿ အကိစ္စကရာနိ ဘဝန္တိ. သာဝသေသာယုကံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝယသမ္ပန္နံ အပေတကမ္မာဝရဏံ ပရိတ္တံ ရက္ခတိ ဂေါပေတိ၊ တဿတ္ထာယ ဘဂဝတာ ပရိတ္တာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကဿကော ပရိပက္ကေ ဓညေ မတေ သဿနာဠေ ဥဒကပ္ပဝေသနံ ဝါရေယျ၊ ယံ ပန သဿံ တရုဏံ မေဃသန္နိဘံ ဝယသမ္ပန္နံ၊ တံ ဥဒကဝဍ္ဎိယာ ဝဍ္ဎတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ခီဏာယုကဿ ဘေသဇ္ဇပရိတ္တကိရိယာ ဌပိတာ ပဋိက္ခိတ္တာ၊ ယေ ပန တေ မနုဿာ သာဝသေသာယုကာ ဝယသမ္ပန္နာ၊ တေသံ အတ္ထာယ ပရိတ္တဘေသဇ္ဇာနိ ဘဏိတာနိ၊ တေ ပရိတ္တဘေသဇ္ဇေဟိ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ.

‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ခီဏာယုကော မရတိ၊ သာဝသေသာယုကော ဇီဝတိ၊ တေန ဟိ ပရိတ္တဘေသဇ္ဇာနိ နိရတ္ထကာနိ ဟောန္တီ’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ရောဂေါ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဋိနိဝတ္တိတော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ အနေကသတာနိ ဒိဋ္ဌာနီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ‘ပရိတ္တဘေသဇ္ဇကိရိယာ နိရတ္ထကာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ ဘဝတီ’’တိ.

‘‘ဒိဿန္တိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဝေဇ္ဇာနံ ဥပက္ကမာ ဘေသဇ္ဇပါနာနုလေပါ၊ တေန တေသံ ဥပက္ကမေန ရောဂေါ ပဋိနိဝတ္တတီ’’တိ. ‘‘ပရိတ္တာနမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပဝတ္တီယမာနာနံ သဒ္ဒေါ သုယျတိ၊ ဇိဝှါ သုက္ခတိ၊ ဟဒယံ ဗျာဝဋ္ဋတိ၊ ကဏ္ဌော အာတုရတိ. တေန တေသံ ပဝတ္တေန သဗ္ဗေ ဗျာဓယော ဝူပသမန္တိ၊ သဗ္ဗာ ဤတိယော အပဂစ္ဆန္တီတိ.

‘‘ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ အဟိနာ ဒဋ္ဌော မန္တပဒေန ဝိသံ ပါတီယမာနော ဝိသံ စိက္ခဿန္တော ဥဒ္ဓမဓော အာစမယမာနော’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ အဇ္ဇေတရဟိပိ တံ လောကေ ဝတ္တတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ‘ပရိတ္တဘေသဇ္ဇကိရိယာ နိရတ္ထကာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ ဘဝတိ. ကတပရိတ္တဉှိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသံ ဍံသိတုကာမော အဟိ န ဍံသတိ၊ ဝိဝဋံ မုခံ ပိဒဟတိ၊ စောရာနံ ဥက္ခိတ္တလဂုဠမ္ပိ န သမ္ဘဝတိ၊ တေ လဂုဠံ မုဉ္စိတွာ ပေမံ ကရောန္တိ၊ ကုပိတောပိ ဟတ္ထိနာဂေါ သမာဂန္တွာ ဥပရမတိ၊ ပဇ္ဇလိတမဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓောပိ ဥပဂန္တွာ နိဗ္ဗာယတိ၊ ဝိသံ ဟလာဟလမ္ပိ ခါယိတံ အဂဒံ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ အာဟာရတ္ထံ ဝါ ဖရတိ၊ ဝဓကာ ဟန္တုကာမာ ဥပဂန္တွာ ဒါသဘူတာ သမ္ပဇ္ဇန္တိ၊ အက္ကန္တောပိ ပါသော န သံဝရတိ [န သံစရတိ (သီ.)].

‘‘သုတပုဗ္ဗံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ‘မောရဿ ကတပရိတ္တဿ သတ္တဝဿသတာနိ လုဒ္ဒကော နာသက္ခိ ပါသံ ဥပနေတုံ၊ အကတပရိတ္တဿ တံ ယေဝ ဒိဝသံ ပါသံ ဥပနေသီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ သုယျတိ၊ အဗ္ဘုဂ္ဂတော သော သဒ္ဒေါ သဒေဝကေ လောကေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ ‘ပရိတ္တဘေသဇ္ဇကိရိယာ နိရတ္ထကာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ ဘဝတိ.

‘‘သုတပုဗ္ဗံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ‘ဒါနဝေါ ဘရိယံ ပရိရက္ခန္တော သမုဂ္ဂေ ပက္ခိပိတွာ ဂိလိတွာ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရတိ၊ အထေကော ဝိဇ္ဇာဓရော တဿ ဒါနဝဿ မုခေန ပဝိသိတွာ တာယ သဒ္ဓိံ အဘိရမတိ၊ ယဒါ သော ဒါနဝေါ အညာသိ၊ အထ သမုဂ္ဂံ ဝမိတွာ ဝိဝရိ၊ သဟ သမုဂ္ဂေ ဝိဝဋေ ဝိဇ္ဇာဓရော ယထာကာမံ [ယေန ကာမံ (က.)] ပက္ကာမီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ သုယျတိ၊ အဗ္ဘုဂ္ဂတော သောပိ သဒ္ဒေါ သဒေဝကေ လောကေ’’တိ. ‘‘နနု သော၊ မဟာရာဇ၊ ဝိဇ္ဇာဓရော ပရိတ္တဗလေန [မန္တဗလေန (?)] ဂဟဏာ မုတ္တော’’တိ. ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အတ္ထိ ပရိတ္တဗလံ.

‘‘သုတပုဗ္ဗံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ‘အပရောပိ ဝိဇ္ဇာဓရော ဗာရာဏသိရညော အန္တေပုရေ မဟေသိယာ သဒ္ဓိံ သမ္ပဒုဋ္ဌော [သံသဋ္ဌော (သီ.)] ဂဟဏပ္ပတ္တော သမာနော ခဏေန အဒဿနံ ဂတော မန္တဗလေနာ’’တိ. ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ သုယျတီ’’တိ. ‘‘နနု သော၊ မဟာရာဇ၊ ဝိဇ္ဇာဓရော ပရိတ္တဗလေန ဂဟဏာ မုတ္တော’’တိ? ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အတ္ထိ ပရိတ္တဗလ’’န္တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ‘ကိံ သဗ္ဗေ ယေဝ ပရိတ္တံ ရက္ခတီ’တိ? ‘‘ဧကစ္စေ၊ မဟာရာဇ၊ ရက္ခတိ၊ ဧကစ္စေ န ရက္ခတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ပရိတ္တံ န သဗ္ဗတ္ထိက’’န္တိ? ‘‘အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘောဇနံ သဗ္ဗေသံ ဇီဝိတံ ရက္ခတီ’’တိ? ‘‘ဧကစ္စေ၊ ဘန္တေ၊ ရက္ခတိ၊ ဧကစ္စေ န ရက္ခတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ. ‘‘ယတော၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စေ တံ ယေဝ ဘောဇနံ အတိဘုဉ္ဇိတွာ ဝိသူစိကာယ မရန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘောဇနံ န သဗ္ဗေသံ ဇီဝိတံ ရက္ခတီ’’တိ? ‘‘ဒွီဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကာရဏေဟိ ဘောဇနံ ဇီဝိတံ ဟရတိ အတိဘုတ္တေန ဝါ ဥသ္မာဒုဗ္ဗလတာယ ဝါ၊ အာယုဒဒံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘောဇနံ ဒုရုပစာရေန ဇီဝိတံ ဟရတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတ္တံ ဧကစ္စေ ရက္ခတိ၊ ဧကစ္စေ န ရက္ခတိ.

‘‘တီဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏေဟိ ပရိတ္တံ န ရက္ခတိ ကမ္မာဝရဏေန၊ ကိလေသာဝရဏေန၊ အသဒ္ဒဟနတာယ. သတ္တာနုရက္ခဏံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတ္တံ အတ္တနာ ကတေန အာရက္ခံ ဇဟတိ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မာတာ ပုတ္တံ ကုစ္ဆိဂတံ ပေါသေတိ၊ ဟိတေန ဥပစာရေန ဇနေတိ၊ ဇနယိတွာ အသုစိမလသိင်္ဃာဏိကမပနေတွာ ဥတ္တမဝရသုဂန္ဓံ ဥပလိမ္ပတိ၊ သော အပရေန သမယေန ပရေသံ ပုတ္တေ အက္ကောသန္တေ ဝါ ပဟရန္တေ ဝါ ပဟာရံ ဒေတိ. တေ တဿ ကုဇ္ဈိတွာ ပရိသာယ အာကဍ္ဎိတွာ တံ ဂဟေတွာ သာမိနော ဥပနေန္တိ၊ ယဒိ ပန တဿာ ပုတ္တော အပရဒ္ဓေါ ဟောတိ ဝေလာတိဝတ္တော. အထ နံ သာမိနော မနုဿာ အာကဍ္ဎယမာနာ ဒဏ္ဍမုဂ္ဂရဇာဏုမုဋ္ဌီဟိ တာဠေန္တိ ပေါထေန္တိ၊ အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တဿ မာတာ လဘတိ အာကဍ္ဎနပရိကဍ္ဎနံ ဂါဟံ သာမိနော ဥပနယနံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကေန ကာရဏေန၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘အတ္တနော၊ ဘန္တေ၊ အပရာဓေနာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သတ္တာနံ အာရက္ခံ ပရိတ္တံ အတ္တနော အပရာဓေန ဝဉ္ဈံ ကရောတီ’’တိ [ကာရေတီတိ (သီ.)]. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သုဝိနိစ္ဆိတော ပဉှော၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ အန္ဓကာရော အာလောကော ကတော၊ ဝိနိဝေဌိတံ ဒိဋ္ဌိဇာလံ၊ တွံ ဂဏိဝရပဝရမာသဇ္ဇာ’’တိ.

မစ္စုပါသမုတ္တိပဉှော စတုတ္ထော.

၅. ဗုဒ္ဓလာဘန္တရာယပဉှော

၅. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တုမှေ ဘဏထ ‘လာဘီ တထာဂတော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’န္တိ. ပုန စ တထာဂတော ပဉ္စသာလံ ဗြာဟ္မဏဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ကိဉ္စိဒေဝ အလဘိတွာ ယထာဓောတေန ပတ္တေန နိက္ခန္တောတိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ၊ တေန ဟိ ပဉ္စသာလံ ဗြာဟ္မဏဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ကိဉ္စိဒေဝ အလဘိတွာ ယထာဓောတေန ပတ္တေန နိက္ခန္တောတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ပဉ္စသာလံ ဗြာဟ္မဏဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ကိဉ္စိဒေဝ အလဘိတွာ ယထာဓောတေန ပတ္တေန နိက္ခန္တော၊ တေန ဟိ လာဘီ တထာဂတော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော သုမဟန္တော ဒုန္နိဗ္ဗေဌော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘လာဘီ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ၊ ပဉ္စသာလဉ္စ ဗြာဟ္မဏဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ကိဉ္စိဒေဝ အလဘိတွာ ယထာဓောတေန ပတ္တေန နိက္ခန္တော၊ တဉ္စ ပန မာရဿ ပါပိမတော ကာရဏာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတော ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တကပ္ပေ [ဂဏနပထဝီတိဝတ္တေ ကပ္ပေ (သီ.)] အဘိသင်္ခတံ ကုသလံ ကိန္တိ နိဋ္ဌိတံ၊ အဓုနုဋ္ဌိတေန မာရေန ပါပိမတာ တဿ ကုသလဿ ဗလဝေဂံ [တံ ကုသလဗလဝေဂဝိပ္ဖါရံ (သီ.)] ကိန္တိ ပိဟိတံ၊ တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဒွီသု ဌာနေသု ဥပဝါဒေါ အာဂစ္ဆတိ၊ ကုသလတောပိ အကုသလံ ဗလဝတရံ ဟောတိ၊ ဗုဒ္ဓဗလတောပိ မာရဗလံ ဗလဝတရံ ဟောတီတိ၊ တေန ဟိ ရုက္ခဿ မူလတောပိ အဂ္ဂံ ဘာရတရံ ဟောတိ၊ ဂုဏသမ္ပရိကိဏ္ဏတောပိ ပါပိယံ ဗလဝတရံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘န၊ မဟာရာဇ၊ တာဝတကေန ကုသလတောပိ အကုသလံ ဗလဝတရံ နာမ ဟောတိ၊ န ဗုဒ္ဓဗလတောပိ မာရဗလံ ဗလဝတရံ နာမ ဟောတိ. အပိ စေတ္ထ ကာရဏံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ရညော စက္ကဝတ္တိဿ မဓုံ ဝါ မဓုပိဏ္ဍိကံ ဝါ အညံ ဝါ ဥပါယနံ အဘိဟရေယျ၊ တမေနံ ရညော ဒွါရပါလော ဧဝံ ဝဒေယျ ‘အကာလော၊ ဘော၊ အယံ ရညော ဒဿနာယ၊ တေန ဟိ၊ ဘော၊ တဝ ဥပါယနံ ဂဟေတွာ သီဃသီဃံ ပဋိနိဝတ္တ၊ ပုရေ တဝ ရာဇာ ဒဏ္ဍံ ဓာရေဿတီ’တိ [မာ တေ ရာဇာ ဒဏ္ဍံ ပါပေယျာတိ (သီ.)]. တတော သော ပုရိသော ဒဏ္ဍဘယာ တသိတော ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ တံ ဥပါယနံ အာဒါယ သီဃသီဃံ ပဋိနိဝတ္တေယျ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တာဝတကေန ဥပါယနဝိကလမတ္တကေန ဒွါရပါလတော ဒုဗ္ဗလတရော နာမ ဟောတိ၊ အညံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ ဥပါယနံ န လဘေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဣဿာပကတော သော၊ ဘန္တေ၊ ဒွါရပါလော ဥပါယနံ နိဝါရေသိ၊ အညေန ပန ဒွါရေန သတသဟဿဂုဏမ္ပိ ရညော ဥပါယနံ ဥပေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဿာပကတော မာရော ပါပိမာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ၊ အညာနိ ပန အနေကာနိ ဒေဝတာသတသဟဿာနိ အမတံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ ဂဟေတွာ ဥပဂတာနိ ‘ဘဂဝတော ကာယေ ဩဇံ ဩဒဟိဿာမာ’တိ ဘဂဝန္တံ နမဿမာနာနိ ပဉ္ဇလိကာနိ ဌိတာနီ’’တိ.

‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သုလဘာ ဘဂဝတော စတ္တာရော ပစ္စယာ လောကေ ဥတ္တမပုရိသဿ၊ ယာစိတောဝ ဘဂဝါ ဒေဝမနုဿောဟိ စတ္တာရော ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ အပိ စ ခေါ ပန မာရဿ ယော အဓိပ္ပါယော၊ သော တာဝတကေန သိဒ္ဓေါ၊ ယံ သော ဘဂဝတော ဘောဇနဿ အန္တရာယမကာသိ. ဧတ္ထ မေ၊ ဘန္တေ၊ ကင်္ခါ န ဆိဇ္ဇတိ၊ ဝိမတိဇာတောဟံ တတ္ထ သံသယပက္ခန္ဒော. န မေ တတ္ထ မာနသံ ပက္ခန္ဒတိ၊ ယံ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သဒေဝကေ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလဝရဿ ကုသလဝရပုညသမ္ဘဝဿ အသမသမဿ အနုပမဿ အပ္ပဋိသမဿ ဆဝကံ လာမကံ ပရိတ္တံ ပါပံ အနရိယံ ဝိပန္နံ မာရော လာဘန္တရာယမကာသီ’’တိ.

‘‘စတ္တာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အန္တရာယာ အဒိဋ္ဌန္တရာယော ဥဒ္ဒိဿ ကတန္တရာယော ဥပက္ခဋန္တရာယော ပရိဘောဂန္တရာယောတိ. တတ္ထ ကတမော အဒိဋ္ဌန္တရာယော? အနောဒိဿ အဒဿနေန အနဘိသင်္ခတံ ကောစိ အန္တရာယံ ကရောတိ ‘ကိံ ပရဿ ဒိန္နေနာ’တိ၊ အယံ အဒိဋ္ဌန္တရာယော နာမ.

‘‘ကတမော ဥဒ္ဒိဿ ကတန္တရာယော? ဣဓေကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဥပဒိသိတွာ ဥဒ္ဒိဿ ဘောဇနံ ပဋိယတ္တံ ဟောတိ၊ တံ ကောစိ အန္တရာယံ ကရောတိ၊ အယံ ဥဒ္ဒိဿ ကတန္တရာယော နာမ.

‘‘ကတမော ဥပက္ခဋန္တရာယော? ဣဓ ယံ ကိဉ္စိ ဥပက္ခဋံ ဟောတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တတ္ထ ကောစိ အန္တရာယံ ကရောတိ၊ အယံ ဥပက္ခဋန္တရာယော နာမ.

‘‘ကတမော ပရိဘောဂန္တရာယော? ဣဓ ယံ ကိဉ္စိ ပရိဘောဂံ၊ တတ္ထ ကောစိ အန္တရာယံ ကရောတိ၊ အယံ ပရိဘောဂန္တရာယော နာမ. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ စတ္တာရော အန္တရာယာ.

‘‘ယံ ပန မာရော ပါပိမာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ၊ တံ နေဝ ဘဂဝတော ပရိဘောဂံ န ဥပက္ခဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ၊ အနာဂတံ အသမ္ပတ္တံ အဒဿနေန အန္တရာယံ ကတံ၊ တံ ပန နေကဿ ဘဂဝတော ယေဝ၊ အထ ခေါ ယေ တေ တေန သမယေန နိက္ခန္တာ အဗ္ဘာဂတာ၊ သဗ္ဗေပိ တေ တံ ဒိဝသံ ဘောဇနံ န လဘိံသု၊ နာဟံ တံ၊ မဟာရာဇ၊ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ၊ ယော တဿ ဘဂဝတော ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ဥပက္ခဋံ ပရိဘောဂံ အန္တရာယံ ကရေယျ. သစေ ကောစိ ဣဿာယ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ဥပက္ခဋံ ပရိဘောဂံ အန္တရာယံ ကရေယျ၊ ဖလေယျ တဿ မုဒ္ဓါ သတဓာ ဝါ သဟဿဓာ ဝါ.

‘‘စတ္တာရောမေ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ကေနစိ အနာဝရဏီယာ ဂုဏာ. ကတမေ စတ္တာရော? လာဘော၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ဥဒ္ဒိဿ ကတော ဥပက္ခဋော န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယံ ကာတုံ၊ သရီရာနုဂတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ဗျာမပ္ပဘာ န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယံ ကာတုံ၊ သဗ္ဗညုတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ဉာဏရတနံ န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယံ ကာတုံ၊ ဇီဝိတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယံ ကာတုံ. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ စတ္တာရော တထာဂတဿ ကေနစိ အနာဝရဏီယာ ဂုဏာ၊ သဗ္ဗေပေတေ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ဧကရသာ အရောဂါ အကုပ္ပါ အပရူပက္ကမာ အဖုသာနိ ကိရိယာနိ. အဒဿနေန၊ မဟာရာဇ၊ မာရော ပါပိမာ နိလီယိတွာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရညော ပစ္စန္တေ ဒေသေ ဝိသမေ အဒဿနေန နိလီယိတွာ စောရာ ပန္ထံ ဒူသေန္တိ. ယဒိ ပန ရာဇာ တေ စောရေ ပဿေယျ၊ အပိ နု ခေါ တေ စောရာ သောတ္ထိံ လဘေယျု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဖရသုနာ ဖာလာပေယျ သတဓာ ဝါ သဟဿဓာ ဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အဒဿနေန မာရော ပါပိမာ နိလီယိတွာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဣတ္ထီ သပတိကာ အဒဿနေန နိလီယိတွာ ပရပုရိသံ သေဝတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အဒဿနေန မာရော ပါပိမာ နိလီယိတွာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ. ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣတ္ထီ သာမိကဿ သမ္မုခါ ပရပုရိသံ သေဝတိ၊ အပိ နု ခေါ သာ ဣတ္ထီ သောတ္ထိံ လဘေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဟနေယျာပိ တံ၊ ဘန္တေ၊ သာမိကော ဝဓေယျာပိ ဗန္ဓေယျာပိ ဒါသိတ္တံ ဝါ ဥပနေယျာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အဒဿနေန မာရော ပါပိမာ နိလီယိတွာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ. ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ မာရော ပါပိမာ ဘဂဝတော ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ဥပက္ခဋံ ပရိဘောဂံ အန္တရာယံ ကရေယျ၊ ဖလေယျ တဿ မုဒ္ဓါ သတဓာ ဝါ သဟဿဓာ ဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝမေတံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ စောရိကာယ ကတံ မာရေန ပါပိမတာ၊ နိလီယိတွာ မာရော ပါပိမာ ပဉ္စသာလကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အနွာဝိသိ. သစေ သော၊ ဘန္တေ၊ မာရော ပါပိမာ ဘဂဝတော ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ဥပက္ခဋံ ပရိဘောဂံ အန္တရာယံ ကရေယျ၊ မုဒ္ဓါ ဝါဿ ဖလေယျ သတဓာ ဝါ သဟဿဓာ ဝါ၊ ကာယော ဝါဿ ဘုသမုဋ္ဌိ ဝိယ ဝိကိရေယျ၊ သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဗုဒ္ဓလာဘန္တရာယပဉှော ပဉ္စမော.

၆. အပုညပဉှော

၆. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တုမှေ ဘဏထ ‘ယော အဇာနန္တော ပါဏာတိပါတံ ကရောတိ၊ သော ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတီ’တိ. ပုန စ ဘဂဝတာ ဝိနယပညတ္တိယာ ဘဏိတံ ‘အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿာ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အဇာနိတွာ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တော ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတိ၊ တေန ဟိ ‘အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿ၊ တေန ဟိ ‘အဇာနိတွာ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တော ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတီ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော ဒုရုတ္တရော ဒုရတိက္ကမော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ယော အဇာနန္တော ပါဏာတိပါတံ ကရောတိ၊ သော ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတီ’တိ. ပုန စ ဝိနယပညတ္တိယာ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿာ’တိ. တတ္ထ အတ္ထန္တရံ အတ္ထိ. ကတမံ အတ္ထန္တရံ? အတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ အာပတ္တိ သညာဝိမောက္ခာ၊ အတ္ထိ အာပတ္တိ နောသညာဝိမောက္ခာ. ယာယံ၊ မဟာရာဇ၊ အာပတ္တိ သညာဝိမောက္ခာ၊ တံ အာပတ္တိံ အာရဗ္ဘ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အပုညပဉှော ဆဋ္ဌော.

၇. ဘိက္ခုသံဃပရိဟရဏပဉှော

၇. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘တထာဂတဿ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ န ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’’တိ ဝါ၊ ‘‘မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော’’တိ ဝါ’တိ. ပုန စ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော သဘာဝဂုဏံ ပရိဒီပယမာနေန ဘဂဝတာ ဧဝံ ဘဏိတံ ‘‘သော အနေကသဟဿံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿတိ၊ သေယျထာပိ အဟံ ဧတရဟိ အနေကသတံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရာမီ’’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘တထာဂတဿ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ န ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ ဝါ၊ ‘‘မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော’’တိ ဝါ’တိ၊ တေန ဟိ အနေကသတံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရာမီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘သော အနေကသဟဿံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿတိ၊ သေယျထာပိ အဟံ ဧတရဟိ အနေကသတံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရာမီ’တိ၊ တေန ဟိ တထာဂတဿ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ န ဧဝံ ဟောတိ ‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’တိ ဝါ၊ ‘မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော’တိ ဝါတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ၊ အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘တထာဂတဿ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ န ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ ဝါ၊ ‘‘မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော’’တိ ဝါ’တိ. ပုန စ မေတ္တေယျဿာပိ ဘဂဝတော သဘာဝဂုဏံ ပရိဒီပယမာနေန ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘သော အနေကသဟဿံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿတိ၊ သေယျထာပိ အဟံ ဧတရဟိ အနေကသတံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရာမီ’တိ. ဧတသ္မိဉ္စ၊ မဟာရာဇ၊ ပဉှေ ဧကော အတ္ထော သာဝသေသော၊ ဧကော အတ္ထော နိရဝသေသော. န၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပရိသာယ အနုဂါမိကော၊ ပရိသာ ပန တထာဂတဿ အနုဂါမိကာ. သမ္မုတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧသာ ‘အဟ’န္တိ ‘မမာ’တိ၊ န ပရမတ္ထော ဧသော၊ ဝိဂတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ပေမံ၊ ဝိဂတော သိနေဟော၊ ‘မယှ’န္တိပိ တထာဂတဿ ဂဟဏံ နတ္ထိ၊ ဥပါဒါယ ပန အဝဿယော ဟောတိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပထဝီ ဘူမဋ္ဌာနံ သတ္တာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ ဥပဿယံ၊ ပထဝိဋ္ဌာ စေတေ သတ္တာ၊ န စ မဟာပထဝိယာ ‘မယှေတေ’တိ အပေက္ခာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သဗ္ဗသတ္တာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ ဥပဿယံ၊ တထာဂတဋ္ဌာ [တထာဂတပတိဋ္ဌာ ဧဝ (သီ.)] စေတေ သတ္တာ၊ န စ တထာဂတဿ ‘မယှေတေ’တိ အပေက္ခာ ဟောတိ. ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာမေဃော အဘိဝဿန္တော တိဏရုက္ခပသုမနုဿာနံ ဝုဍ္ဎိံ ဒေတိ သန္တတိံ အနုပါလေတိ. ဝုဋ္ဌူပဇီဝိနော စေတေ သတ္တာ သဗ္ဗေ၊ န စ မဟာမေဃဿ ‘မယှေတေ’တိ အပေက္ခာ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သဗ္ဗသတ္တာနံ ကုသလဓမ္မေ ဇနေတိ အနုပါလေတိ၊ သတ္ထူပဇီဝိနော စေတေ သတ္တာ သဗ္ဗေ၊ န စ တထာဂတဿ ‘မယှေတေ’တိ အပေက္ခာ ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္တာနုဒိဋ္ဌိယာ ပဟီနတ္တာ’’တိ.

‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သုနိဗ္ဗေဌိတော ပဉှော ဗဟုဝိဓေဟိ ကာရဏေဟိ၊ ဂမ္ဘီရော ဥတ္တာနီကတော၊ ဂဏ္ဌိ ဘိန္နော၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ အန္ဓကာရော အာလောကော ကတော၊ ဘဂ္ဂါ ပရဝါဒါ၊ ဇိနပုတ္တာနံ စက္ခုံ ဥပ္ပါဒိတ’’န္တိ.

ဘိက္ခုသံဃပရိဟရဏပဉှော သတ္တမော.

၈. အဘေဇ္ဇပရိသပဉှော

၈. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တုမှေ ဘဏထ ‘တထာဂတော အဘေဇ္ဇပရိသော’တိ၊ ပုန စ ဘဏထ ‘ဒေဝဒတ္တေန ဧကပ္ပဟာရံ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ ဘိန္နာနီ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော အဘေဇ္ဇပရိသော၊ တေန ဟိ ဒေဝဒတ္တေန ဧကပ္ပဟာရံ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ ဘိန္နာနီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဒေဝဒတ္တေန ဧကပ္ပဟာရံ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ ဘိန္နာနိ၊ တေန ဟိ ‘တထာဂတော အဘေဇ္ဇပရိသော’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ ဂမ္ဘီရော ဒုန္နိဝေဌိယော၊ ဂဏ္ဌိတောပိ ဂဏ္ဌိတရော၊ ဧတ္ထာယံ ဇနော အာဝဋော နိဝုတော ဩဝုတော ပိဟိတော ပရိယောနဒ္ဓေါ၊ ဧတ္ထ တဝ ဉာဏဗလံ ဒဿေဟိ ပရဝါဒေသူ’’တိ.

‘‘အဘေဇ္ဇပရိသော၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော၊ ဒေဝဒတ္တေန စ ဧကပ္ပဟာရံ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ ဘိန္နာနိ၊ တဉ္စ ပန ဘေဒကဿ ဗလေန၊ ဘေဒကေ ဝိဇ္ဇမာနေ နတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ အဘေဇ္ဇံ နာမ. ဘေဒကေ သတိ မာတာပိ ပုတ္တေန ဘိဇ္ဇတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရာ ဘိဇ္ဇတိ၊ ပိတာပိ ပုတ္တေန ဘိဇ္ဇတိ၊ ပုတ္တောပိ ပိတရာ ဘိဇ္ဇတိ၊ ဘာတာပိ ဘဂိနိယာ ဘိဇ္ဇတိ၊ ဘဂိနီပိ ဘာတရာ ဘိဇ္ဇတိ၊ သဟာယောပိ သဟာယေန ဘိဇ္ဇတိ၊ နာဝါပိ နာနာဒါရုသင်္ဃဋိတာ ဦမိဝေဂသမ္ပဟာရေန ဘိဇ္ဇတိ၊ ရုက္ခောပိ မဓုကပ္ပသမ္ပန္နဖလော အနိလဗလဝေဂါဘိဟတော ဘိဇ္ဇတိ၊ သုဝဏ္ဏမ္ပိ ဇာတိမန္တံ [ဇာတရူပမ္ပိ (သီ.)] လောဟေန ဘိဇ္ဇတိ. အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ နေသော အဓိပ္ပါယော ဝိညူနံ၊ နေသာ ဗုဒ္ဓါနံ အဓိမုတ္တိ၊ နေသော ပဏ္ဍိတာနံ ဆန္ဒော ‘တထာဂတော ဘေဇ္ဇပရိသော’တိ. အပိ စေတ္ထ ကာရဏံ အတ္ထိ၊ ယေန ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘အဘေဇ္ဇပရိသော’တိ. ကတမံ ဧတ္ထ ကာရဏံ? တထာဂတဿ၊ မဟာရာဇ၊ ကတေန အဒါနေန ဝါ အပ္ပိယဝစနေန ဝါ အနတ္ထစရိယာယ ဝါ အသမာနတ္တတာယ ဝါ ယတော ကုတောစိ စရိယံ စရန္တဿပိ ပရိသာ ဘိန္နာတိ န သုတပုဗ္ဗံ၊ တေန ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘အဘေဇ္ဇပရိသော’တိ. တယာပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဉာတဗ္ဗံ ‘အတ္ထိ ကိဉ္စိ နဝင်္ဂေ ဗုဒ္ဓဝစနေ သုတ္တာဂတံ၊ ဣမိနာ နာမ ကာရဏေန ဗောဓိသတ္တဿ ကတေန တထာဂတဿ ပရိသာ ဘိန္နာ’တိ? ‘‘နတ္ထိ ဘန္တေ၊ နော စေတံ လောကေ ဒိဿတိ နောပိ သုယျတိ. သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အဘေဇ္ဇပရိသပဉှော အဋ္ဌမော.

အဘေဇ္ဇဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ အဋ္ဌ ပဉှာ.