၈. အကုသလစ္ဆေဒနပဉှော

၈. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော သဗ္ဗံ အကုသလံ ဈာပေတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော၊ ဥဒါဟု သာဝသေသေ အကုသလေ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော’’တိ? ‘‘သဗ္ဗံ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလံ ဈာပေတွာ ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော၊ နတ္ထိ ဘဂဝတော သေသေကံ အကုသလ’’န္တိ.

‘‘ကိံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ တထာဂတဿ ကာယေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇဂဟေ ဘဂဝတော ပါဒေါ သကလိကာယ [သက္ခလိကာယ (သျာ. က.)] ခတော၊ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာဗာဓော ဥပ္ပန္နော၊ ကာယေ အဘိသန္နေ ဇီဝကေန ဝိရေကော ကာရိတော၊ ဝါတာဗာဓေ ဥပ္ပန္နေ ဥပဋ္ဌာကေန ထေရေန ဥဏှောဒကံ ပရိယိဋ္ဌ’’န္တိ.

‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော သဗ္ဗံ အကုသလံ ဈာပေတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော၊ တေန ဟိ ဘဂဝတော ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော၊ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ စ အာဗာဓော ဥပ္ပန္နောတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတဿ ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော၊ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ စ အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော၊ တေန ဟိ တထာဂတော သဗ္ဗံ အကုသလံ ဈာပေတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တောတိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. နတ္ထိ၊ ဘန္တေ၊ ဝိနာ ကမ္မေန ဝေဒယိတံ၊ သဗ္ဗံ တံ ဝေဒယိတံ ကမ္မမူလကံ၊ တံ ကမ္မေနေဝ ဝေဒယတိ၊ အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ [နိဗ္ဗာယိတဗ္ဗောတိ (က.)].

‘‘န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗံ တံ ဝေဒယိတံ ကမ္မမူလကံ. အဋ္ဌဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏေဟိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ယေဟိ ကာရဏေဟိ ပုထူ သတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒိယန္တိ. ကတမေဟိ အဋ္ဌဟိ? ဝါတသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ သေမှသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ သန္နိပါတိကာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ ဥတုပရိဏာမဇာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ ဝိသမပရိဟာရဇာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ ဩပက္ကမိကာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ပုထူ သတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ. တတ္ထ ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ ‘သတ္တေ ကမ္မံ ဝိဗာဓတီ’တိ ဝဒေယျုံ၊ တေ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ သတ္တကာရဏံ ပဋိဗာဟန္တိ. တေသံ တံ ဝစနံ မိစ္ဆာ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ယဉ္စ ဝါတိကံ ယဉ္စ ပိတ္တိကံ ယဉ္စ သေမှိကံ ယဉ္စ သန္နိပါတိကံ ယဉ္စ ဥတုပရိဏာမဇံ ယဉ္စ ဝိသမပရိဟာရဇံ ယဉ္စ ဩပက္ကမိကံ၊ သဗ္ဗေတေ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ယေဝ၊ ကမ္မေနေဝ တေ သဗ္ဗေ သမ္ဘဝန္တီ’’တိ.

‘‘ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ တေပိ သဗ္ဗေ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဝ အာဗာဓာ ဘဝေယျုံ၊ န တေသံ ကောဋ္ဌာသတော လက္ခဏာနိ ဘဝေယျုံ. ဝါတော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုပ္ပမာနော ဒသဝိဓေန ကုပ္ပတိ သီတေန ဥဏှေန ဇိဃစ္ဆာယ ဝိပါသာယ အတိဘုတ္တေန ဌာနေန ပဓာနေန အာဓာဝနေန ဥပက္ကမေန ကမ္မဝိပါကေန. တတြ ယေ တေ နဝ ဝိဓာ၊ န တေ အတီတေ၊ န အနာဂတေ၊ ဝတ္တမာနကေ ဘဝေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗာ ‘ကမ္မသမ္ဘဝါ သဗ္ဗာ ဝေဒနာ’တိ. ပိတ္တံ၊ မဟာရာဇ၊ ကုပ္ပမာနံ တိဝိဓေန ကုပ္ပတိ သီတေန ဥဏှေန ဝိသမဘောဇနေန. သေမှံ၊ မဟာရာဇ၊ ကုပ္ပမာနံ တိဝိဓေန ကုပ္ပတိ သီတေန ဥဏှေန အန္နပါနေန. ယော စ၊ မဟာရာဇ၊ ဝါတော ယဉ္စ ပိတ္တံ ယဉ္စ သေမှံ၊ တေဟိ တေဟိ ကောပေဟိ ကုပ္ပိတွာ မိဿီ ဟုတွာ သကံ သကံ ဝေဒနံ အာကဍ္ဎတိ. ဥတုပရိဏာမဇာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝေဒနာ ဥတုပရိယာမေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝိသမပရိဟာရဇာ ဝေဒနာ ဝိသမပရိဟာရေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဩပက္ကမိကာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝေဒနာ အတ္ထိ ကိရိယာ၊ အတ္ထိ ကမ္မဝိပါကာ၊ ကမ္မဝိပါကဇာ ဝေဒနာ ပုဗ္ဗေ ကတေန ကမ္မေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အပ္ပံ ကမ္မဝိပါကဇံ၊ ဗဟုတရံ အဝသေသံ. တတ္ထ ဗာလာ ‘သဗ္ဗံ ကမ္မဝိပါကဇံ ယေဝါ’တိ အတိဓာဝန္တိ. တံ ကမ္မံ န သက္ကာ ဝိနာ ဗုဒ္ဓဉာဏေန ဝဝတ္ထာနံ ကာတုံ.

‘‘ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ပါဒေါ သကလိကာယ ခတော၊ တံ ဝေဒယိတံ နေဝ ဝါတသမုဋ္ဌာနံ၊ န ပိတ္တသမုဋ္ဌာနံ၊ န သေမှသမုဋ္ဌာနံ၊ န သန္နိပါတိကံ၊ န ဥတုပရိဏာမဇံ၊ န ဝိသမပရိဟာရဇံ၊ န ကမ္မဝိပါကဇံ၊ ဩပက္ကမိကံ ယေဝ. ဒေဝဒတ္တော ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟူနိ ဇာတိသတသဟဿာနိ တထာဂတေ အာဃာတံ ဗန္ဓိ၊ သော တေန အာဃာတေန မဟတိံ ဂရုံ သိလံ ဂဟေတွာ ‘မတ္ထကေ ပါတေဿာမီ’တိ မုဉ္စိ၊ အထညေ ဒွေ သေလာ အာဂန္တွာ တံ သိလံ တထာဂတံ အသမ္ပတ္တံ ယေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု၊ တာသံ ပဟာရေန ပပဋိကာ ဘိဇ္ဇိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေ ပတိတွာ ရုဟိရံ [နိပတိတွာ ရုဓိရံ (သျာ.)] ဥပ္ပါဒေသိ၊ ကမ္မဝိပါကတော ဝါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ဧသာ ဝေဒနာ နိဗ္ဗတ္တာ ကိရိယတော ဝါ၊ တတုဒ္ဓံ နတ္ထညာ ဝေဒနာ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ခေတ္တဒုဋ္ဌတာယ ဝါ ဗီဇံ န သမ္ဘဝတိ ဗီဇဒုဋ္ဌတာယ ဝါ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကမ္မဝိပါကတော ဝါ ဘဂဝတော ဧသာ ဝေဒနာ နိဗ္ဗတ္တာ ကိရိယတော ဝါ၊ တတုဒ္ဓံ နတ္ထညာ ဝေဒနာ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကောဋ္ဌဒုဋ္ဌတာယ ဝါ ဘောဇနံ ဝိသမံ ပရိဏမတိ အာဟာရဒုဋ္ဌတာယ ဝါ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကမ္မဝိပါကတော ဝါ ဘဂဝတော ဧသာ ဝေဒနာ နိဗ္ဗတ္တာ ကိရိယတော ဝါ၊ တတုဒ္ဓံ နတ္ထညာ ဝေဒနာ. အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ နတ္ထိ ဘဂဝတော ကမ္မဝိပါကဇာ ဝေဒနာ၊ နတ္ထိ ဝိသမပရိဟာရဇာ ဝေဒနာ၊ အဝသေသေဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ ဘဂဝတော ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တာယ စ ပန ဝေဒနာယ န သက္ကာ ဘဂဝန္တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ.

‘‘နိပတန္တိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမသ္မိံ စာတုမဟာဘူတိကေ [စာတုမ္မဟာဘူတိကေ (သီ.)] ကာယေ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာ သုဘာသုဘဝေဒနာ. ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ အာကာသေ ခိတ္တော လေဍ္ဍု မဟာပထဝိယာ နိပတတိ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ လေဍ္ဍု ပုဗ္ဗေ ကတေန မဟာပထဝိယာ နိပတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ နတ္ထိ သော၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု မဟာပထဝိယာ၊ ယေန ဟေတုနာ မဟာပထဝီ ကုသလာကုသလဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေယျ၊ ပစ္စုပ္ပန္နေန၊ ဘန္တေ၊ အကမ္မကေန ဟေတုနာ သော လေဍ္ဍု မဟာပထဝိယံ နိပတတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ၊ ဧဝံ တထာဂတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယထာ လေဍ္ဍု ပုဗ္ဗေ အကတေန မဟာပထဝိယံ နိပတတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ပုဗ္ဗေ အကတေန သာ သကလိကာပါဒေ နိပတိတာ.

‘‘ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မနုဿာ မဟာပထဝိံ ဘိန္ဒန္တိ စ ခဏန္တိ စ၊ အပိ နု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တေ မနုဿာ ပုဗ္ဗေ ကတေန မဟာပထဝိံ ဘိန္ဒန္တိ စ ခဏန္တိ စာ’’တိ? ‘‘န ဟိ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ယာ သာ သကလိကာ ဘဂဝတော ပါဒေ နိပတိတာ၊ န သာ သကလိကာ ပုဗ္ဗေ ကတေန ဘဂဝတော ပါဒေ နိပတိတာ. ယောပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော လောဟိတပက္ခန္ဒိကာဗာဓော ဥပ္ပန္နော၊ သောပိ အာဗာဓော န ပုဗ္ဗေ ကတေန ဥပ္ပန္နော၊ သန္နိပါတိကေနေဝ ဥပ္ပန္နော၊ ယေ ကေစိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော ကာယိကာ အာဗာဓာ ဥပ္ပန္နာ၊ န တေ ကမ္မာဘိနိဗ္ဗတ္တာ၊ ဆန္နံ ဧတေသံ သမုဋ္ဌာနာနံ အညတရတော နိဗ္ဗတ္တာ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဒေဝါတိဒေဝေန သံယုတ္တနိကာယဝရလဉ္ဆကေ မောဠိယသီဝကေ [မောလိယသိဝကေ (သျာ. က.) သံ. နိ. ၄.၂၆၉ ပဿိတဗ္ဗံ] ဝေယျာကရဏေ –

‘‘‘ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ၊ သီဝက၊ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သာမမ္ပိ ခေါ ဧတံ၊ သီဝက၊ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ယထာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. လောကဿပိ ခေါ ဧတံ၊ သီဝက၊ သစ္စသမ္မတံ၊ ယထာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တတြ၊ သီဝက၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော ‘‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေ ကတဟေတူ’’တိ. ယဉ္စ သာမံ ဉာတံ၊ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ၊ ယဉ္စ လောကေ သစ္စသမ္မတံ၊ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ. တသ္မာ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာတိ ဝဒါမိ.

‘‘‘သေမှသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ၊ သီဝက၊ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဝါတသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ၊ သီဝက။ပေ။ သန္နိပါတိကာနိပိ ခေါ၊ သီဝက။ပေ။ ဥတုပရိဏာမဇာနိပိ ခေါ၊ သီဝက။ပေ။ ဝိသမပရိဟာရဇာနိပိ ခေါ၊ သီဝက။ပေ။ ဩပက္ကမိကာနိပိ ခေါ၊ သီဝက။ပေ။ ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ခေါ၊ သီဝက၊ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သာမမ္ပိ ခေါ ဧတံ၊ သီဝက၊ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ယထာ ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. လောကဿပိ ခေါ ဧတံ၊ သီဝက၊ သစ္စသမ္မတံ၊ ယထာ ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တတြ၊ သီဝက၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော ‘‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေ ကတဟေတူ’’တိ. ယဉ္စ သာမံ ဉာတံ၊ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ၊ ယဉ္စ လောကေ သစ္စသမ္မတံ၊ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ. တသ္မာ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာတိ ဝဒါမီ’’’တိ.

‘‘ဣတိပိ၊ မဟာရာဇ၊ န သဗ္ဗာ ဝေဒနာ ကမ္မဝိပါကဇာ၊ သဗ္ဗံ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလံ ဈာပေတွာ ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တောတိ ဧဝမေတံ ဓာရေဟီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အကုသလစ္ဆေဒနပဉှော အဋ္ဌမော.