၂၁. အသီတိနိပါတော

၅၃၃. စူဠဟံသဇာတကံ (၁)

၁. ‘‘သုမုခ အနုပစိနန္တာ၊ ပက္ကမန္တိ ဝိဟင်္ဂမာ၊

ဂစ္ဆ တုဝမ္ပိ မာ ကင်္ခိ၊ နတ္ထိ ဗဒ္ဓေ [ဗန္ဓေ (သျာ. က.)] သဟာယတာ’’.

၂. ‘‘ဂစ္ဆေ ဝါဟံ န ဝါ ဂစ္ဆေ၊ န တေန အမရော သိယံ၊

သုခိတံ တံ ဥပါသိတွာ၊ ဒုက္ခိတံ တံ ကထံ ဇဟေ.

၃. ‘‘မရဏံ ဝါ တယာ သဒ္ဓိံ၊ ဇီဝိတံ ဝါ တယာ ဝိနာ၊

တဒေဝ မရဏံ သေယျော၊ ယဉ္စေ ဇီဝေ တယာ ဝိနာ.

၄. ‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ၊ ယံ တံ ဧဝံ ဂတံ ဇဟေ၊

ယာ ဂတိ တုယှံ သာ မယှံ၊ ရုစ္စတေ ဝိဟဂါဓိပ.

၅. ‘‘ကာ နု ပါသေန ဗဒ္ဓဿ [ဗန္ဓဿ (သျာ. က.)]၊ ဂတိ အညာ မဟာနသာ၊

သာ ကထံ စေတယာနဿ၊ မုတ္တဿ တဝ ရုစ္စတိ.

၆. ‘‘ကံ ဝါ တွံ ပဿသေ အတ္ထံ၊ မမ တုယှဉ္စ ပက္ခိမ၊

ဉာတီနံ ဝါဝသိဋ္ဌာနံ၊ ဥဘိန္နံ ဇီဝိတက္ခယေ.

၇. ‘‘ယံ န ကဉ္စနဒေပိဉ္ဆ [ဒေပိစ္ဆ (သီ. ပီ.)၊ ဒွေပိစ္ဆ (သျာ.)]၊ အန္ဓေန တမသာ ဂတံ၊

တာဒိသေ သဉ္စဇံ ပါဏံ၊ ကမတ္ထမဘိဇောတယေ’’.

၈. ‘‘ကထံ နု ပတတံ သေဋ္ဌ၊ ဓမ္မေ အတ္ထံ န ဗုဇ္ဈသိ [ဗုဇ္ဈသေ (သီ.)]၊

ဓမ္မော အပစိတော သန္တော၊ အတ္ထံ ဒဿေတိ ပါဏိနံ.

၉. ‘‘သောဟံ ဓမ္မံ အပေက္ခာနော၊ ဓမ္မာ စတ္ထံ သမုဋ္ဌိတံ၊

ဘတ္တိဉ္စ တယိ သမ္ပဿံ၊ နာဝကင်္ခါမိ ဇီဝိတံ’’.

၁၀. ‘‘အဒ္ဓါ ဧသော သတံ ဓမ္မော၊ ယော မိတ္တော မိတ္တမာပဒေ၊

န စဇေ ဇီဝိတဿာပိ၊ ဟေတုဓမ္မမနုဿရံ.

၁၁. ‘‘သွာယံ ဓမ္မော စ တေ စိဏ္ဏော၊ ဘတ္တိ စ ဝိဒိတာ မယိ၊

ကာမံ ကရဿု မယှေတံ၊ ဂစ္ဆေဝါနုမတော မယာ’’.

၁၂. ‘‘အပိ တွေဝံ ဂတေ ကာလေ၊ ယံ ခဏ္ဍံ [ဗဒ္ဓံ (သီ.)၊ ဗန္ဓံ (ပီ.)] ဉာတိနံ မယာ၊

တယာ တံ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နံ [ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္န (သီ. သျာ. ပီ.)]၊ အဿ ပရမသံဝုတံ.

၁၃. ‘‘ဣစ္စေဝံ [ဣစ္စေဝ (သီ. ပီ.)] မန္တယန္တာနံ၊ အရိယာနံ အရိယဝုတ္တိနံ၊

ပစ္စဒိဿထ နေသာဒေါ၊ အာတုရာနမိဝန္တကော.

၁၄. ‘‘တေ သတ္တုမဘိသဉ္စိက္ခ၊ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာ ဒိဇာ၊

တုဏှီမာသိတ္ထ ဥဘယော၊ န သဉ္စလေသုမာသနာ [န စ သဉ္စေသု’မာသနာ (သီ. ပီ.)].

၁၅. ‘‘ဓတရဋ္ဌေ စ ဒိသွာန၊ သမုဍ္ဍေန္တေ တတော တတော၊

အဘိက္ကမထ ဝေဂေန၊ ဒိဇသတ္တု ဒိဇာဓိပေ.

၁၆. ‘‘သော စ ဝေဂေနဘိက္ကမ္မ၊ အာသဇ္ဇ ပရမေ ဒိဇေ၊

ပစ္စကမိတ္ထ [ပစ္စကမ္ပိတ္ထ (သီ. သျာ. ပီ.)] နေသာဒေါ၊ ဗဒ္ဓါ ဣတိ ဝိစိန္တယံ.

၁၇. ‘‘ဧကံဝ ဗဒ္ဓမာသီနံ၊ အဗဒ္ဓဉ္စ ပုနာပရံ၊

အာသဇ္ဇ ဗဒ္ဓမာသီနံ၊ ပေက္ခမာနမဒီနဝံ.

၁၈. ‘‘တတော သော ဝိမတောယေဝ၊ ပဏ္ဍရေ အဇ္ဈဘာသထ၊

ပဝဍ္ဎကာယေ အာသီနေ၊ ဒိဇသံဃဂဏာဓိပေ.

၁၉. ‘‘ယံ နု ပါသေန မဟတာ၊ ဗဒ္ဓေါ န ကုရုတေ ဒိသံ၊

အထ ကသ္မာ အဗဒ္ဓေါ တွံ၊ ဗလီ ပက္ခိ န ဂစ္ဆသိ.

၂၀. ‘‘ကိန္နု တျာယံ [တာ’ယံ (သီ. ပီ. က.)] ဒိဇော ဟောတိ၊ မုတ္တော ဗဒ္ဓံ ဥပါသသိ၊

ဩဟာယ သကုဏာ ယန္တိ၊ ကိံ ဧကော အဝဟီယသိ’’.

၂၁. ‘‘ရာဇာ မေ သော ဒိဇာမိတ္တ၊ သခါ ပါဏသမော စ မေ၊

နေဝ နံ ဝိဇဟိဿာမိ၊ ယာဝ ကာလဿ ပရိယာယံ.

၂၂. ‘‘ကထံ ပနာယံ ဝိဟင်္ဂေါ၊ နာဒ္ဒသ ပါသမောဍ္ဍိတံ၊

ပဒဉှေတံ မဟန္တာနံ၊ ဗောဒ္ဓုမရဟန္တိ အာပဒံ.

၂၃. ‘‘ယဒါ ပရာဘဝေါ ဟောတိ၊ ပေါသော ဇီဝိတသင်္ခယေ၊

အထ ဇာလဉ္စ ပါသဉ္စ၊ အာသဇ္ဇာပိ န ဗုဇ္ဈတိ.

၂၄. ‘‘အပိ တွေဝ မဟာပည၊ ပါသာ ဗဟုဝိဓာ တတာ [တတာ (သျာ. က.)]၊

ဂုယှမာသဇ္ဇ [ဂူဠှမာသဇ္ဇ (သီ. ပီ.)] ဗဇ္ဈန္တိ၊ အထေဝံ ဇီဝိတက္ခယေ’’.

၂၅. ‘‘အပိ နာယံ တယာ သဒ္ဓိံ၊ သံဝါသဿ [သမ္ဘာသဿ (သီ. ပီ.)] သုခုဒြယော၊

အပိ နော အနုမညာသိ၊ အပိ နော ဇီဝိတံ ဒဒေ’’.

၂၆. ‘‘န စေဝ မေ တွံ ဗဒ္ဓေါသိ၊ နပိ ဣစ္ဆာမိ တေ ဝဓံ၊

ကာမံ ခိပ္ပမိတော ဂန္တွာ၊ ဇီဝ တွံ အနိဃော စိရံ’’.

၂၇. ‘‘နေဝါဟမေတမိစ္ဆာမိ၊ အညတြေတဿ ဇီဝိတာ၊

သစေ ဧကေန တုဋ္ဌောသိ၊ မုဉ္စေတံ မဉ္စ ဘက္ခယ.

၂၈. ‘‘အာရောဟပရိဏာဟေန၊ တုလျာသ္မာ [တုလျာမှာ (က.)] ဝယသာ ဥဘော၊

န တေ လာဘေန ဇီဝတ္ထိ [ဇီနတ္ထိ (သီ. သျာ. ပီ.)]၊ ဧတေန နိမိနာ တုဝံ.

၂၉. ‘‘တဒိင်္ဃ သမပေက္ခဿု [သမဝေက္ခသု (သီ. ပီ.)]၊ ဟောတု ဂိဒ္ဓိ တဝမှသု [တဝသ္မသု (သီ. သျာ.)]၊

မံ ပုဗ္ဗေ ဗန္ဓ ပါသေန၊ ပစ္ဆာ မုဉ္စ ဒိဇာဓိပံ.

၃၀. ‘‘တာဝဒေဝ စ တေ လာဘော၊ ကတာဿ [ကတဿာ (သီ. ပီ.)] ယာစနာယ စ၊

မိတ္တိ စ ဓတရဋ္ဌေဟိ၊ ယာဝဇီဝါယ တေ သိယာ’’.

၃၁. ‘‘ပဿန္တု နော မဟာသံဃာ၊ တယာ မုတ္တံ ဣတော ဂတံ၊

မိတ္တာမစ္စာ စ ဘစ္စာ စ၊ ပုတ္တဒါရာ စ ဗန္ဓဝါ.

၃၂. ‘‘န စ တေ တာဒိသာ မိတ္တာ၊ ဗဟူနံ [ဗဟုန္နံ (သီ. ပီ.)] ဣဓ ဝိဇ္ဇတိ၊

ယထာ တွံ ဓတရဋ္ဌဿ၊ ပါဏသာဓာရဏော သခါ.

၃၃. ‘‘သော တေ သဟာယံ မုဉ္စာမိ၊ ဟောတု ရာဇာ တဝါနုဂေါ၊

ကာမံ ခိပ္ပမိတော ဂန္တွာ၊ ဉာတိမဇ္ဈေ ဝိရောစထ’’.

၃၄. ‘‘သော ပတီတော ပမုတ္တေန၊ ဘတ္တုနာ [ဘတ္တုနော (သျာ.)] ဘတ္တုဂါရဝေါ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ [ဝင်္ကင်္ဂေါ (သျာ.)]၊ ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ.

၃၅. ‘‘ဧဝံ လုဒ္ဒက နန္ဒဿု၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ နန္ဒာမိ၊ မုတ္တံ ဒိသွာ ဒိဇာဓိပံ’’.

၃၆. ‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ၊ ယထာ တွမပိ လစ္ဆသေ၊

လာဘံ တဝါယံ [ယထာယံ (သီ. ပီ.)] ဓတရဋ္ဌော၊ ပါပံ ကိဉ္စိ [ကဉ္စိ (သီ.)] န ဒက္ခတိ.

၃၇. ‘‘ခိပ္ပမန္တေပုရံ နေတွာ [ဂန္တွာ (သျာ. က.)]၊ ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘော၊

အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ၊ ကာဇေ [ကာစေ (ပီ.)] ဥဘယတော ဌိတေ.

၃၈. ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ၊ ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊

အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ၊ အယံ သေနာပတီတရော.

၃၉. ‘‘အသံသယံ ဣမံ ဒိသွာ၊ ဟံသရာဇံ နရာဓိပေါ၊

ပတီတော သုမနော ဝိတ္တော [စိတ္တော (က.)]၊ ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓနံ’’.

၄၀. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ကမ္မုနာ ဥပပါဒယိ၊

ခိပ္ပမန္တေပုရံ ဂန္တွာ၊ ရညော ဟံသေ အဒဿယိ၊

အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ၊ ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ.

၄၁. ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ၊ ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊

အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ၊ အယံ သေနာပတီတရော’’.

၄၂. ‘‘ကထံ ပနိမေ ဝိဟင်္ဂါ [ဝိဟဂါ (သီ. ပီ.)]၊ တဝ ဟတ္ထတ္တမာဂတာ [ဟတ္ထတ္ထ’မာဂတာ (သီ. သျာ. ပီ.)]၊

ကထံ လုဒ္ဒေါ မဟန္တာနံ၊ ဣဿရေ ဣဓ အဇ္ဈဂါ’’.

၄၃. ‘‘ဝိဟိတာ သန္တိမေ ပါသာ၊ ပလ္လလေသု ဇနာဓိပ၊

ယံ ယဒါယတနံ မညေ၊ ဒိဇာနံ ပါဏရောဓနံ.

၄၄. ‘‘တာဒိသံ ပါသမာသဇ္ဇ၊ ဟံသရာဇာ အဗဇ္ဈထ၊

တံ အဗဒ္ဓေါ ဥပါသီနော၊ မမာယံ အဇ္ဈဘာသထ.

၄၅. ‘‘သုဒုက္ကရံ အနရိယေဟိ၊ ဒဟတေ ဘာဝမုတ္တမံ၊

ဘတ္တုရတ္ထေ ပရက္ကန္တော၊ ဓမ္မယုတ္တော [ဓမ္မေ ယုတ္တော (သီ. ပီ.)] ဝိဟင်္ဂမော.

၄၆. ‘‘အတ္တနာယံ [အတ္တနော ယံ (သျာ.)] စဇိတွာန၊ ဇီဝိတံ ဇီဝိတာရဟော၊

အနုတ္ထုနန္တော အာသီနော၊ ဘတ္တု ယာစိတ္ထ ဇီဝိတံ.

၄၇. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ပသာဒမဟမဇ္ဈဂါ၊

တတော နံ ပါမုစိံ [ပါမုဉ္စိံ (ပီ. က.)] ပါသာ၊ အနုညာသိံ သုခေန စ.

၄၈. ‘‘‘သော ပတီတော ပမုတ္တေန၊ ဘတ္တုနာ ဘတ္တုဂါရဝေါ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ၊ ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ.

၄၉. ‘‘‘ဧဝံ လုဒ္ဒက နန္ဒဿု၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ နန္ဒာမိ၊ မုတ္တံ ဒိသွာ ဒိဇာဓိပံ.

၅၀. ‘‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ၊ ယထာ တွမပိ လစ္ဆသေ၊

လာဘံ တဝါယံ ဓတရဋ္ဌော၊ ပါပံ ကိဉ္စိ န ဒက္ခတိ.

၅၁. ‘‘‘ခိပ္ပမန္တေပုရံ နေတွာ [ဂန္တွာ (သဗ္ဗတ္ထ)]၊ ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘော၊

အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ၊ ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ.

၅၂. ‘‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ၊ ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊

အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ၊ အယံ သေနာပတီတရော.

၅၃. ‘‘‘အသံသယံ ဣမံ ဒိသွာ၊ ဟံသရာဇံ နရာဓိပေါ၊

ပတီတော သုမနော ဝိတ္တော၊ ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓနံ’.

၅၄. ‘‘ဧဝမေတဿ ဝစနာ၊ အာနီတာမေ ဥဘော မယာ၊

ဧတ္ထေဝ ဟိ ဣမေ အာသုံ [အဿု (သီ. သျာ. ပီ.)]၊ ဥဘော အနုမတာ မယာ.

၅၅. ‘‘သောယံ ဧဝံ ဂတော ပက္ခီ၊ ဒိဇော ပရမဓမ္မိကော၊

မာဒိသဿ ဟိ လုဒ္ဒဿ၊ ဇနယေယျာထ မဒ္ဒဝံ.

၅၆. ‘‘ဥပါယနဉ္စ တေ ဒေဝ၊ နာညံ ပဿာမိ ဧဒိသံ၊

သဗ္ဗသာကုဏိကာဂါမေ၊ တံ ပဿ မနုဇာဓိပ’’.

၅၇. ‘‘ဒိသွာ နိသိန္နံ ရာဇာနံ၊ ပီဌေ သောဝဏ္ဏယေ သုဘေ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ၊ ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ.

၅၈. ‘‘ကစ္စိန္နု ဘောတော ကုသလံ၊ ကစ္စိ ဘောတော အနာမယံ၊

ကစ္စိ ရဋ္ဌမိဒံ ဖီတံ၊ ဓမ္မေန မနုသာသသိ’’.

၅၉. ‘‘ကုသလဉ္စေဝ မေ ဟံသ၊ အထော ဟံသ အနာမယံ၊

အထော ရဋ္ဌမိဒံ ဖီတံ၊ ဓမ္မေန မနုသာသဟံ’’ [မနုသိဿတိ (သီ. ပီ.)].

၆၀. ‘‘ကစ္စိ ဘောတော အမစ္စေသု၊ ဒေါသော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကစ္စိ စ [ကစ္စိန္နု (သီ. ပီ.)] တေ တဝတ္ထေသု၊ နာဝကင်္ခန္တိ ဇီဝိတံ’’.

၆၁. ‘‘အထောပိ မေ အမစ္စေသု၊ ဒေါသော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အထောပိ တေ [အထောပိမေ (သီ. ပီ.)] မမတ္ထေသု၊ နာဝကင်္ခန္တိ ဇီဝိတံ’’.

၆၂. ‘‘ကစ္စိ တေ သာဒိသီ ဘရိယာ၊ အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ၊

ပုတ္တရူပယသူပေတာ၊ တဝ ဆန္ဒဝသာနုဂါ’’.

၆၃. ‘‘အထော မေ သာဒိသီ ဘရိယာ၊ အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ၊

ပုတ္တရူပယသူပေတာ၊ မမ ဆန္ဒဝသာနုဂါ’’.

၆၄. ‘‘ဘဝန္တံ [ဘဝံ တု (သီ. ပီ.)၊ ဘဝန္နု (သျာ.)] ကစ္စိ နု မဟာ-သတ္တုဟတ္ထတ္တတံ [ဟတ္ထတ္ထတံ (သီ. သျာ. ပီ.)] ဂတော၊

ဒုက္ခမာပဇ္ဇိ ဝိပုလံ၊ တသ္မိံ ပဌမမာပဒေ.

၆၅. ‘‘ကစ္စိ ယန္တာပတိတွာန၊ ဒဏ္ဍေန သမပေါထယိ၊

ဧဝမေတေသံ ဇမ္မာနံ၊ ပါတိကံ [ပါကတိကံ (သီ. ပီ.)] ဘဝတိ တာဝဒေ’’.

၆၆. ‘‘ခေမမာသိ မဟာရာဇ၊ ဧဝမာပဒိယာ သတိ [ဧဝမာပဒိ သံသတိ (သီ. ပီ.)]၊

န စာယံ ကိဉ္စိ ရသ္မာသု၊ သတ္တူဝ သမပဇ္ဇထ.

၆၇. ‘‘ပစ္စဂမိတ္ထ နေသာဒေါ၊ ပုဗ္ဗေဝ အဇ္ဈဘာသထ၊

တဒါယံ သုမုခေါယေဝ၊ ပဏ္ဍိတော ပစ္စဘာသထ.

၆၈. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ပသာဒမယမဇ္ဈဂါ၊

တတော မံ ပါမုစီ ပါသာ၊ အနုညာသိ သုခေန စ.

၆၉. ‘‘ဣဒဉ္စ သုမုခေနေဝ၊ ဧတဒတ္ထာယ စိန္တိတံ၊

ဘောတော သကာသေဂမနံ [သကာသေ + အာဂမနံ]၊ ဧတဿ ဓနမိစ္ဆတာ’’.

၇၀. ‘‘သွာဂတဉ္စေဝိဒံ ဘဝတံ၊ ပတီတော စသ္မိ ဒဿနာ၊

ဧသော စာပိ ဗဟုံ ဝိတ္တံ၊ လဘတံ ယာဝဒိစ္ဆတိ’’ [ယာဝတိစ္ဆတိ (သီ. ပီ.)].

၇၁. ‘‘သန္တပ္ပယိတွာ နေသာဒံ၊ ဘောဂေဟိ မနုဇာဓိပေါ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂံ၊ ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ’’.

၇၂. ‘‘ယံ ခလု ဓမ္မမာဓီနံ၊ ဝသော ဝတ္တတိ ကိဉ္စနံ၊

သဗ္ဗတ္ထိဿရိယံ တဝ [သဗ္ဗတ္ထိဿရိယံ ဘဝတံ (သီ. သျာ. ပီ.)၊ သဗ္ဗိဿရိယံ ဘဝတံ (သျာ. က.)]၊ တံ ပသာသ [ပသာသထ (သီ. သျာ. ပီ.)] ယဒိစ္ဆထ.

၇၃. ‘‘ဒါနတ္ထံ ဥပဘောတ္တုံ ဝါ၊ ယံ စညံ ဥပကပ္ပတိ၊

ဧတံ ဒဒါမိ ဝေါ ဝိတ္တံ၊ ဣဿရိယံ [ဣဿေရံ (သီ.)၊ ဣဿရံ (ပီ.)] ဝိဿဇာမိ ဝေါ’’.

၇၄. ‘‘ယထာ စ မျာယံ သုမုခေါ၊ အဇ္ဈဘာသေယျ ပဏ္ဍိတော၊