၆. ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၄၂. တေန သမယေနာတိ ကုဋိကာရသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ အာဠဝကာတိ အာဠဝိရဋ္ဌေ ဇာတာ ဒါရကာ အာဠဝကာ နာမ၊ တေ ပဗ္ဗဇိတကာလေပိ ‘‘အာဠဝကာ’’တွေဝ ပညာယိံသု. တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အာဠဝကာ ဘိက္ခူ’’တိ. သညာစိကာယောတိ သယံ ယာစိတွာ ဂဟိတူပကရဏာယော. ကာရာပေန္တီတိ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ တေ ကိရ သာသနေ ဝိပဿနာဓုရဉ္စ ဂန္ထဓုရဉ္စာတိ ဒွေပိ ဓုရာနိ ဆဍ္ဍေတွာ နဝကမ္မမေဝ ဓုရံ ကတွာ ပဂ္ဂဏှိံသု. အဿာမိကာယောတိ အနိဿရာယော၊ ကာရေတာ ဒါယကေန ဝိရဟိတာယောတိ အတ္ထော. အတ္တုဒ္ဒေသိကာယောတိ အတ္တာနံ ဥဒ္ဒိဿ အတ္တနော အတ္ထာယ အာရဒ္ဓါယောတိ အတ္ထော. အပ္ပမာဏိကာယောတိ ‘‘ဧတ္တကေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆိဿန္တီ’’တိ ဧဝံ အပရိစ္ဆိန္နပ္ပမာဏာယော၊ ဝုဒ္ဓိပ္ပမာဏာယော ဝါ မဟန္တပ္ပမာဏာယောတိ အတ္ထော.

ယာစနာ ဧဝ ဗဟုလာ ဧတေသံ မန္ဒံ အညံ ကမ္မန္တိ ယာစနဗဟုလာ. ဧဝံ ဝိညတ္တိဗဟုလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္ထတော ပနေတ္ထ နာနာကရဏံ နတ္ထိ၊ အနေကက္ခတ္တုံ ‘‘ပုရိသံ ဒေထ၊ ပုရိသတ္ထကရံ ဒေထာ’’တိ ယာစန္တာနမေတံ အဓိဝစနံ. တတ္ထ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ပုရိသံ ယာစိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သဟာယတ္ထာယ ကမ္မကရဏတ္ထာယ ‘‘ပုရိသံ ဒေထာ’’တိ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပုရိသတ္ထကရန္တိ ပုရိသေန ကာတဗ္ဗံ ဟတ္ထကမ္မံ ဝုစ္စတိ၊ တံ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဟတ္ထကမ္မံ နာမ ကိဉ္စိ ဝတ္ထု န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဌပေတွာ မိဂလုဒ္ဒကမစ္ဆဗန္ဓကာဒီနံ သကကမ္မံ အဝသေသံ သဗ္ဗံ ကပ္ပိယံ. ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ အာဂတတ္ထ ကေန ကမ္မ’’န္တိ ပုစ္ဆိတေ ဝါ အပုစ္ဆိတေ ဝါ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဝိညတ္တိပစ္စယာ ဒေါသော နတ္ထိ. တသ္မာ မိဂလုဒ္ဒကာဒယော သကကမ္မံ န ယာစိတဗ္ဗာ၊ ‘‘ဟတ္ထကမ္မံ ဒေထာ’’တိ အနိယမေတွာပိ န ယာစိတဗ္ဗာ၊ ဧဝံ ယာစိတာ ဟိ တေ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ဘိက္ခူ ဥယျောဇေတွာ မိဂေပိ မာရေတွာ အာဟရေယျုံ. နိယမေတွာ ပန ‘‘ဝိဟာရေ ကိဉ္စိ ကတ္တဗ္ဗံ အတ္ထိ၊ တတ္ထ ဟတ္ထကမ္မံ ဒေထာ’’တိ ယာစိတဗ္ဗာ. ဖာလနင်္ဂလာဒီနိ ဥပကရဏာနိ ဂဟေတွာ ကသိတုံ ဝါ ဝပိတုံ ဝါ လာယိတုံ ဝါ ဂစ္ဆန္တံ သကိစ္စပသုတမ္ပိ ကဿကံ ဝါ အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ဟတ္ထကမ္မံ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတေဝ. ယော ပန ဝိဃာသာဒေါ ဝါ အညော ဝါ ကောစိ နိက္ကမ္မော နိရတ္ထကကထံ ကထေန္တော နိဒ္ဒါယန္တော ဝါ ဝိဟရတိ၊ ဧဝရူပံ အယာစိတွာပိ ‘‘ဧဟိ ရေ ဣဒံ ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရောဟီ’’တိ ယဒိစ္ဆကံ ကာရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဟတ္ထကမ္မဿ ပန သဗ္ဗကပ္ပိယဘာဝဒီပနတ္ထံ ဣမံ နယံ ကထေန္တိ. သစေ ဟိ ဘိက္ခု ပါသာဒံ ကာရေတုကာမော ဟောတိ၊ ထမ္ဘတ္ထာယ ပါသာဏကောဋ္ဋကာနံ ဃရံ ဂန္တွာ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ဟတ္ထကမ္မံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ ဥပါသကာ’’တိ. ကိံ ကာတဗ္ဗံ၊ ဘန္တေ၊တိ? ပါသာဏတ္ထမ္ဘာ ဥဒ္ဓရိတွာ ဒါတဗ္ဗာတိ. သစေ တေ ဥဒ္ဓရိတွာ ဝါ ဒေန္တိ၊ ဥဒ္ဓရိတွာ နိက္ခိတ္တေ အတ္တနော ထမ္ဘေ ဝါ ဒေန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ. အထာပိ ဝဒန္တိ – ‘‘အမှာကံ၊ ဘန္တေ၊ ဟတ္ထကမ္မံ ကာတုံ ခဏော နတ္ထိ၊ အညံ ဥဒ္ဓရာပေထ၊ တဿ မူလံ ဒဿာမာ’’တိ ဥဒ္ဓရာပေတွာ ‘‘ပါသာဏတ္ထမ္ဘေ ဥဒ္ဓဋမနုဿာနံ မူလံ ဒေထာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧတေနေဝုပါယေန ပါသာဒဒါရူနံ အတ္ထာယ ဝဍ္ဎကီနံ သန္တိကံ ဣဋ္ဌကတ္ထာယ ဣဋ္ဌကဝဍ္ဎကီနံ ဆဒနတ္ထာယ ဂေဟစ္ဆာဒကာနံ စိတ္တကမ္မတ္ထာယ စိတ္တကာရာနန္တိ ယေန ယေန အတ္ထော ဟောတိ၊ တဿ တဿ အတ္ထာယ တေသံ တေသံ သိပ္ပကာရကာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဟတ္ထကမ္မံ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဟတ္ထကမ္မယာစနဝသေန စ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ဝါ ဘတ္တဝေတနာနုပ္ပဒါနေန ဝါ လဒ္ဓမ္ပိ သဗ္ဗံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အရညတော အာဟရာပေန္တေန စ သဗ္ဗံ အနဇ္ဈာဝုတ္ထကံ အာဟရာပေတဗ္ဗံ.

န ကေဝလဉ္စ ပါသာဒံ ကာရေတုကာမေန မဉ္စပီဌပတ္တပရိဿာဝနဓမကရကစီဝရာဒီနိ ကာရာပေတုကာမေနာပိ ဒါရုလောဟသုတ္တာဒီနိ လဘိတွာ တေ တေ သိပ္ပကာရကေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဟတ္ထကမ္မံ ယာစိတဗ္ဗံ. ဟတ္ထကမ္မယာစနဝသေန စ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ဝါ ဘတ္တဝေတနာနုပ္ပဒါနေန ဝါ လဒ္ဓမ္ပိ သဗ္ဗံ ဂဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ကာတုံ န ဣစ္ဆန္တိ၊ ဘတ္တဝေတနံ ပစ္စာသီသန္တိ၊ အကပ္ပိယကဟာပဏာဒိ န ဒါတဗ္ဗံ. ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန တဏ္ဍုလာဒီနိ ပရိယေသိတွာ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဟတ္ထကမ္မဝသေန ပတ္တံ ကာရေတွာ တထေဝ ပါစေတွာ နဝပက္ကဿ ပတ္တဿ ပုဉ္ဆနတေလတ္ထာယ အန္တောဂါမံ ပဝိဋ္ဌေန ‘‘ဘိက္ခာယ အာဂတော’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ယာဂုယာ ဝါ ဘတ္တေ ဝါ အာနီတေ ဟတ္ထေန ပတ္တော ပိဓာတဗ္ဗော. သစေ ဥပါသိကာ ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ’’တိ ပုစ္ဆတိ၊ ‘‘နဝပက္ကော ပတ္တော ပုဉ္ဆနတေလေန အတ္ထော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ သာ ‘‘ဒေဟိ၊ ဘန္တေ’’တိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ တေလေန ပုဉ္ဆိတွာ ယာဂုယာ ဝါ ဘတ္တဿ ဝါ ပူရေတွာ ဒေတိ၊ ဝိညတ္တိ နာမ န ဟောတိ၊ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ.

ဘိက္ခူ ပဂေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ အာသနသာလံ ဂန္တွာ အာသနံ အပဿန္တာ တိဋ္ဌန္တိ. တတြ စေ ဥပါသကာ ဘိက္ခူ ဌိတေ ဒိသွာ သယမေဝ အာသနာနိ အာဟရာပေန္တိ၊ နိသီဒိတွာ ဂစ္ဆန္တေဟိ အာပုစ္ဆိတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. အနာပုစ္ဆာ ဂတာနမ္ပိ နဋ္ဌံ ဂီဝါ န ဟောတိ၊ အာပုစ္ဆိတွာ ဂမနံ ပန ဝတ္တံ. သစေ ဘိက္ခူဟိ ‘‘အာသနာနိ အာဟရထာ’’တိ ဝုတ္တေဟိ အာဟဋာနိ ဟောန္တိ၊ အာပုစ္ဆိတွာဝ ဂန္တဗ္ဗံ. အနာပုစ္ဆာ ဂတာနံ ဝတ္တဘေဒေါ စ နဋ္ဌဉ္စ ဂီဝါတိ. အတ္ထရဏကောဇဝါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

မက္ခိကာယော ဗဟုကာ ဟောန္တိ၊ ‘‘မက္ခိကာဗီဇနိံ အာဟရထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ပုစိမန္ဒသာခါဒီနိ အာဟရန္တိ၊ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာနိ. အာသနသာလာယ ဥဒကဘာဇနံ ရိတ္တံ ဟောတိ၊ ‘‘ဓမကရဏံ ဂဏှာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဓမကရကဉှိ ရိတ္တဘာဇနေ ပက္ခိပန္တော ဘိန္ဒေယျ ‘‘နဒိံ ဝါ တဠာကံ ဝါ ဂန္တွာ ပန ဥဒကံ အာဟရာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဂေဟတော အာဟရာ’’တိ နေဝ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န အာဟဋံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. အာသနသာလာယံ ဝါ အရညကေ ဝါ ဘတ္တကိစ္စံ ကရောန္တေဟိ တတ္ထဇာတကံ အနဇ္ဈာဝုတ္ထကံ ယံကိဉ္စိ ဥတ္တရိဘင်္ဂါရဟံ ပတ္တံ ဝါ ဖလံ ဝါ သစေ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကရောန္တံ အာဟရာပေတိ၊ ဟတ္ထကမ္မဝသေန အာဟရာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အလဇ္ဇီဟိ ပန ဘိက္ခူဟိ ဝါ သာမဏေရေဟိ ဝါ ဟတ္ထကမ္မံ န ကာရေတဗ္ဗံ. အယံ တာဝ ပုရိသတ္ထကရေ နယော.

ဂေါဏံ ပန အညာတကအပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနတော အာဟရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ အာဟရာပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနတောပိ မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ ယာစိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တာဝကာလိကနယေန သဗ္ဗတ္ထ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ အာဟရာပိတဉ္စ ဂေါဏံ ရက္ခိတွာ ဇဂ္ဂိတွာ သာမိကာ ပဋိစ္ဆာပေတဗ္ဗာ. သစဿ ပါဒေါ ဝါ သိင်္ဂံ ဝါ ဘိဇ္ဇတိ ဝါ နဿတိ ဝါ သာမိကာ စေ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ၊ ဂီဝါ ဟောတိ. သစေ ‘‘တုမှာကံယေဝ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ န သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘အာရာမိကာနံ အာစိက္ခထ ဇဂ္ဂနတ္ထာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

‘‘သကဋံ ဒေထာ’’တိပိ အညာတကအပ္ပဝါရိတေ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဝိညတ္တိဧဝ ဟောတိ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနေ ပန ဝဋ္ဋတိ၊ တာဝကာလိကံ ဝဋ္ဋတိ ကမ္မံ ကတွာ ပုန ဒါတဗ္ဗံ. သစေ နေမိယာဒီနိ ဘိဇ္ဇန္တိ ပါကတိကာနိ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ. နဋ္ဌေ ဂီဝါ ဟောတိ. ‘‘တုမှာကမေဝ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ ဒါရုဘဏ္ဍံ နာမ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧသ နယော ဝါသိဖရသုကုဌာရီကုဒါလနိခါဒနေသု. ဝလ္လိအာဒီသု စ ပရပရိဂ္ဂဟိတေသု. ဂရုဘဏ္ဍပ္ပဟောနကေသုယေဝ စ ဝလ္လိအာဒီသု ဝိညတ္တိ ဟောတိ၊ န တတော ဩရံ.

အနဇ္ဈာဝုတ္ထကံ ပန ယံကိဉ္စိ အာဟရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ရက္ခိတဂေါပိတဋ္ဌာနေယေဝ ဟိ ဝိညတ္တိ နာမ ဝုစ္စတိ. သာ ဒွီသု ပစ္စယေသု သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သေနာသနပစ္စယေ ပန ‘‘အာဟရ ဒေဟီ’’တိ ဝိညတ္တိမတ္တမေဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ ပရိကထောဘာသနိမိတ္တကမ္မာနိ ဝဋ္ဋန္တိ. တတ္ထ ဥပေါသထာဂါရံ ဝါ ဘောဇနသာလံ ဝါ အညံ ဝါ ယံကိဉ္စိ သေနာသနံ ဣစ္ဆတော ‘‘ဣမသ္မိံ ဝတ ဩကာသေ ဧဝရူပံ သေနာသနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝါ ‘‘ယုတ္တ’’န္တိ ဝါ ‘‘အနုရူပ’’န္တိ ဝါတိအာဒိနာ နယေန ဝစနံ ပရိကထာ နာမ. ‘‘ဥပါသကာ တုမှေ ကုဟိံ ဝသထာ’’တိ? ‘‘ပါသာဒေ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ကိံ ဘိက္ခူနံ ပန ဥပါသကာ ပါသာဒေါ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဧဝမာဒိဝစနံ ဩဘာသော နာမ. မနုဿေ ဒိသွာ ရဇ္ဇုံ ပသာရေတိ၊ ခီလေ အာကောဋာပေတိ. ‘‘ကိံ ဣဒံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဓ အာဝါသံ ကရိဿာမာ’’တိ ဧဝမာဒိကရဏံ ပန နိမိတ္တကမ္မံ နာမ. ဂိလာနပစ္စယေ ပန ဝိညတ္တိပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ပဂေဝ ပရိကထာဒီနိ.

မနုဿာ ဥပဒ္ဒုတာ ယာစနာယ ဥပဒ္ဒုတာ ဝိညတ္တိယာတိ တေသံ ဘိက္ခူနံ တာယ ယာစနာယ စ ဝိညတ္တိယာ စ ပီဠိတာ. ဥဗ္ဗိဇ္ဇန္တိပီတိ ‘‘ကိံ နု အာဟရာပေဿန္တီ’’တိ ဥဗ္ဗေဂံ ဣဉ္ဇနံ စလနံ ပဋိလဘန္တိ. ဥတ္တသန္တိပီတိ အဟိံ ဝိယ ဒိသွာ သဟသာ တသိတွာ ဥက္ကမန္တိ. ပလာယန္တိပီတိ ဒူရတောဝ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယန္တိ. အညေနပိ ဂစ္ဆန္တီတိ ယံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ တံ ပဟာယ နိဝတ္တိတွာ ဝါမံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒွါရမ္ပိ ထကေန္တိ.

၃၄၄. ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေတိ ဣတိ ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ဂရဟိတွာ တဒနုရူပဉ္စ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ပုနပိ ဝိညတ္တိယာ ဒေါသံ ပါကဋံ ကုရုမာနော ဣမိနာ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ နယေန တီဏိ ဝတ္ထူနိ ဒဿေသိ. တတ္ထ မဏိကဏ္ဌောတိ သော ကိရ နာဂရာဇာ သဗ္ဗကာမဒဒံ မဟဂ္ဃံ မဏိံ ကဏ္ဌေ ပိလန္ဓိတွာ စရတိ၊ တသ္မာ ‘‘မဏိကဏ္ဌော’’ တွေဝ ပညာယိတ္ထ. ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ ကရိတွာ အဋ္ဌာသီတိ သော ကိရ တေသံ ဒွိန္နံ ဣသီနံ ကနိဋ္ဌော ဣသိ မေတ္တာဝိဟာရီ အဟောသိ၊ တသ္မာ နာဂရာဇာ နဒိတော ဥတ္တရိတွာ ဒေဝဝဏ္ဏံ နိမ္မိနိတွာ တဿ သန္တိကေ နိသီဒိတွာ သမ္မောဒနီယံ ကထံ ကတွာ တံ ဒေဝဝဏ္ဏံ ပဟာယ သကဝဏ္ဏမေဝ ဥပဂန္တွာ တံ ဣသိံ ပရိက္ခိပိတွာ ပသန္နာကာရံ ကရောန္တော ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ ကရိတွာ ဆတ္တံ ဝိယ ဓာရယမာနော မုဟုတ္တံ ဌတွာ ပက္ကမတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ ကရိတွာ အဋ္ဌာသီ’’တိ. မဏိမဿ ကဏ္ဌေ ပိလန္ဓနန္တိ မဏိံ အဿ ကဏ္ဌေ ပိလန္ဓိတံ၊ အာမုက္ကန္တိ အတ္ထော. ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသီတိ တေန ဒေဝဝဏ္ဏေန အာဂန္တွာ တာပသေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒမာနော ဧကသ္မိံ ပဒေသေ အဋ္ဌာသိ.

မမန္နပါနန္တိ မမ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ. ဝိပုလန္တိ ဗဟုလံ. ဥဠာရန္တိ ပဏီတံ. အတိယာစကောသီတိ အတိဝိယ ယာစကော၊ အသိ ပုနပ္ပုနံ ယာစသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သုသူတိ တရုဏော၊ ထာမသမ္ပန္နော ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တပုရိသော. သက္ခရာ ဝုစ္စတိ ကာဠသိလာ၊ တတ္ထ ဓောတော အသိ ‘‘သက္ခရဓောတော နာမာ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ သက္ခရဓောတော ပါဏိမှိ အဿာတိ သက္ခရဓောတပါဏိ၊ ပါသာဏေ ဓောတနိသိတခဂ္ဂဟတ္ထောတိ အတ္ထော. ယထာ သော အသိဟတ္ထော ပုရိသော တာသေယျ၊ ဧဝံ တာသေသိ မံ သေလံ ယာစမာနော၊ မဏိံ ယာစန္တောတိ အတ္ထော.

န တံ ယာစေတိ တံ န ယာစေယျ. ကတရံ? ယဿ ပိယံ ဇိဂီသေတိ ယံ အဿ သတ္တဿ ပိယန္တိ ဇာနေယျ.

ကိမင်္ဂံ ပန မနုဿဘူတာနန္တိ မနုဿဘူတာနံ အမနာပါတိ ကိမေဝေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ.

၃၄၅. သကုဏသံဃဿ သဒ္ဒေန ဥဗ္ဗာဠှောတိ သော ကိရ သကုဏသံဃော ပဌမယာမဉ္စ ပစ္ဆိမယာမဉ္စ နိရန္တရံ သဒ္ဒမေဝ ကရောတိ၊ သော ဘိက္ခု တေန သဒ္ဒေန ပီဠိတော ဟုတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ အဂမာသိ. တေနာဟ – ‘‘ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမီ’’တိ.

ကုတော စ တွံ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆသီတိ ဧတ္ထ နိသိန္နော သော ဘိက္ခု န အာဂစ္ဆတိ ဝတ္တမာနသမီပေ ပန ဧဝံ ဝတ္တုံ လဗ္ဘတိ. တေနာဟ – ‘‘ကုတော စ တွံ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆသီ’’တိ၊ ကုတော အာဂတောသီတိ အတ္ထော. တတော အဟံ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆာမီတိ ဧတ္ထာပိ သော ဧဝ နယော. ဥဗ္ဗာဠှောတိ ပီဠိတော၊ ဥက္ကဏ္ဌာပိတော ဟုတွာတိ အတ္ထော.

သော သကုဏသံဃော ‘‘ဘိက္ခု ပတ္တံ ယာစတီ’’တိ ဧတ္ထ န တေ သကုဏာ ဘိက္ခုနော ဝစနံ ဇာနန္တိ၊ ဘဂဝါ ပန အတ္တနော အာနုဘာဝေန ယထာ ဇာနန္တိ တထာ အကာသိ.

၃၄၆. အပါဟံ တေ န ဇာနာမီတိ အပိ အဟံ တေ ဇနေ ‘‘ကေ ဝါ ဣမေ၊ ကဿ ဝါ ဣမေ’’တိ န ဇာနာမိ. သင်္ဂမ္မ ယာစန္တီတိ သမာဂန္တွာ ဝဂ္ဂဝဂ္ဂါ ဟုတွာ ယာစန္တိ. ယာစကော အပ္ပိယော ဟောတီတိ ယော ယာစတိ သော အပ္ပိယော ဟောတိ. ယာစံ အဒဒမပ္ပိယောတိ ယာစန္တိ ယာစိတံ ဝုစ္စတိ၊ ယာစိတမတ္ထံ အဒဒန္တောပိ အပ္ပိယော ဟောတိ. အထ ဝါ ယာစန္တိ ယာစန္တဿ၊ အဒဒမပ္ပိယောတိ အဒေန္တော အပ္ပိယော ဟောတိ. မာ မေ ဝိဒေဿနာ အဟူတိ မာ မေ အပ္ပိယဘာဝေါ အဟု၊ အဟံ ဝါ တဝ၊ တွံ ဝါ မမ ဝိဒေဿော အပ္ပိယော မာ အဟောသီတိ အတ္ထော.

၃၄၇. ဒုဿံဟရာနီတိ ကသိဂေါရက္ခာဒီဟိ ဥပါယေဟိ ဒုက္ခေန သံဟရဏီယာနိ.

၃၄၈-၉. သညာစိကာယ ပန ဘိက္ခုနာတိ ဧတ္ထ သညာစိကာ နာမ သယံ ပဝတ္တိတယာစနာ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ ‘‘သညာစိကာယာ’’တိ အတ္တနော ယာစနာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ သယံ ယာစိတကေဟိ ဥပကရဏေဟီတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန သာ သယံယာစိတကေဟိ ကယိရမာနာ သယံ ယာစိတွာ ကယိရမာနာ ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ အတ္ထပရိယာယံ ဒဿေတုံ ‘‘သယံ ယာစိတွာ ပုရိသမ္ပီ’’တိ ဧဝမဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ.

ဥလ္လိတ္တာတိ အန္တောလိတ္တာ. အဝလိတ္တာတိ ဗဟိလိတ္တာ. ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာတိ အန္တရဗာဟိရလိတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ကာရယမာနေနာတိ ဣမဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ကာရာပေန္တေနာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ ဧဝဉှိ ဗျဉ္ဇနံ သမေတိ. ယသ္မာ ပန သညာစိကာယ ကုဋိံ ကရောန္တေနာပိ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ကရောန္တော ဝါ ဟောတု ကာရာပေန္တော ဝါ ဥဘောပေတေ ‘‘ကာရယမာနေနာ’’တိ ဣမိနာဝ ပဒေန သင်္ဂဟိတာတိ ဧတမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ကရောန္တော ဝါ ကာရာပေန္တော ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ပန ကရောန္တေန ဝါ ကာရာပေန္တေန ဝါတိ ဝဒေယျ၊ ဗျဉ္ဇနံ ဝိလောမိတံ ဘဝေယျ၊ န ဟိ ကာရာပေန္တော ကရောန္တော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အတ္ထမတ္တမေဝေတ္ထ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အတ္တုဒ္ဒေသန္တိ ‘‘မယှံ ဧသာ’’တိ ဧဝံ အတ္တာ ဥဒ္ဒေသော အဿာတိ အတ္တုဒ္ဒေသာ၊ တံ အတ္တုဒ္ဒေသံ. ယသ္မာ ပန ယဿာ အတ္တာ ဥဒ္ဒေသော သာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဟောတိ၊ တသ္မာ အတ္ထပရိယာယံ ဒဿေန္တော ‘‘အတ္တုဒ္ဒေသန္တိ အတ္တနော အတ္ထာယာ’’တိ အာဟ. ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာတိ ပမာဏယုတ္တာ ကာရေတဗ္ဗာ. တတြိဒံ ပမာဏန္တိ တဿာ ကုဋိယာ ဣဒံ ပမာဏံ. သုဂတဝိဒတ္ထိယာတိ သုဂတဝိဒတ္ထိ နာမ ဣဒါနိ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ တိဿော ဝိဒတ္ထိယော ဝဍ္ဎကီဟတ္ထေန ဒိယဍ္ဎော ဟတ္ထော ဟောတိ. ဗာဟိရိမေန မာနေနာတိ ကုဋိယာ ဗဟိကုဋ္ဋမာနေန ဒွါဒသ ဝိဒတ္ထိယော၊ မိနန္တေန ပန သဗ္ဗပဌမံ ဒိန္နော မဟာမတ္တိကပရိယန္တော န ဂဟေတဗ္ဗော. ထုသပိဏ္ဍပရိယန္တေန မိနိတဗ္ဗံ. ထုသပိဏ္ဍဿဥပရိ သေတကမ္မံ အဗ္ဗောဟာရိကံ. သစေ ထုသပိဏ္ဍေန အနတ္ထိကော မဟာမတ္တိကာယ ဧဝ နိဋ္ဌာပေတိ၊ မဟာမတ္တိကာဝ ပရိစ္ဆေဒေါ.

တိရိယန္တိ ဝိတ္ထာရတော. သတ္တာတိ သတ္တ သုဂတဝိဒတ္ထိယော. အန္တရာတိ ဣမဿ ပန အယံ နိဒ္ဒေသော၊ ‘‘အဗ္ဘန္တရိမေန မာနေနာ’’တိ၊ ကုဋ္ဋဿ ဗဟိ အန္တံ အဂ္ဂဟေတွာ အဗ္ဘန္တရိမေန အန္တေန မိနိယမာနေ တိရိယံ သတ္တ သုဂတဝိဒတ္ထိယော ပမာဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ယော ပန လေသံ ဩဍ္ဍေန္တော ယထာဝုတ္တပ္ပမာဏမေဝ ကရိဿာမီတိ ဒီဃတော ဧကာဒသ ဝိဒတ္ထိယော တိရိယံ အဋ္ဌ ဝိဒတ္ထိယော၊ ဒီဃတော ဝါ တေရသ ဝိဒတ္ထိယော တိရိယံ ဆ ဝိဒတ္ထိယော ကရေယျ၊ န ဝဋ္ဋတိ. ဧကတောဘာဂေန အတိက္ကန္တမ္ပိ ဟိ ပမာဏံ အတိက္ကန္တမေဝ ဟောတိ. တိဋ္ဌတု ဝိဒတ္ထိ၊ ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ ဒီဃတော ဝါ ဟာပေတွာ တိရိယံ တိရိယတော ဝါ ဟာပေတွာ ဒီဃံ ဝဍ္ဎေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ဥဘတော ဝဍ္ဎနေ? ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အာယာမတော ဝါ ဝိတ္ထာရတော ဝါ အန္တမသော ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ အတိက္ကမိတွာ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ ပယောဂေ ဒုက္ကဋ’’န္တိအာဒိ (ပါရာ. ၃၅၃). ယထာဝုတ္တပ္ပမာဏာ ဧဝ ပန ဝဋ္ဋတိ. ယာ ပန ဒီဃတော သဋ္ဌိဟတ္ထာပိ ဟောတိ တိရိယံ တိဟတ္ထာ ဝါ ဦနကစတုဟတ္ထာ ဝါ ယတ္ထ ပမာဏယုတ္တော မဉ္စော ဣတော စိတော စ န ပရိဝတ္တတိ၊ အယံ ကုဋီတိ သင်္ချံ န ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ အယမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ပစ္ဆိမကောဋိယာ စတုဟတ္ထဝိတ္ထာရာ ဝုတ္တာ၊ တတော ဟေဋ္ဌာ အကုဋိ. ပမာဏိကာပိ ပန အဒေသိတဝတ္ထုကာ ဝါ သာရမ္ဘာ ဝါ အပရိက္ကမနာ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ. ပမာဏိကာ ဒေသိတဝတ္ထုကာ အနာရမ္ဘာ သပရိက္ကမနာဝ ဝဋ္ဋတိ. ပမာဏတော ဦနတရမ္ပိ စတုဟတ္ထံ ပဉ္စဟတ္ထမ္ပိ ကရောန္တေန ဒေသိတဝတ္ထုကာဝ ကာရေတဗ္ဗာ. ပမာဏာတိက္ကန္တဉ္စ ပန ကရောန္တော လေပပရိယောသာနေ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ.

တတ္ထ လေပေါ စ အလေပေါ စ လေပေါကာသော စ အလေပေါကာသော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေယျထိဒံ – လေပေါတိ ဒွေ လေပါ – မတ္တိကာလေပေါ စ သုဓာလေပေါ စ. ဌပေတွာ ပန ဣမေ ဒွေ လေပေ အဝသေသော ဘသ္မဂေါမယာဒိဘေဒေါ လေပေါ၊ အလေပေါ. သစေပိ ကလလလေပေါ ဟောတိ၊ အလပေါ ဧဝ. လေပေါကာသောတိ ဘိတ္တိယော စေဝ ဆဒနဉ္စ၊ ဌပေတွာ ပန ဘိတ္တိစ္ဆဒနေ အဝသေသော ထမ္ဘတုလာပိဋ္ဌသင်္ဃာဋဝါတပါနဓူမစ္ဆိဒ္ဒါဒိ အလေပါရဟော ဩကာသော သဗ္ဗောပိ အလေပေါကာသောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဘိက္ခူ အဘိနေတဗ္ဗာ ဝတ္ထုဒေသနာယာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ ကုဋိံ ကာရေတုကာမော ဟောတိ၊ တတ္ထ ဝတ္ထုဒေသနတ္ထာယ ဘိက္ခူ နေတဗ္ဗာ. တေန ကုဋိကာရကေနာတိအာဒိ ပန ယေန ဝိဓိနာ တေ ဘိက္ခူ အဘိနေတဗ္ဗာ၊ တဿ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကုဋိဝတ္ထုံ သောဓေတွာတိ န ဝိသမံ အရညံ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ၊ ကုဋိဝတ္ထုံ ပန ပဌမမေဝ သောဓေတွာ သမတလံ သီမမဏ္ဍလသဒိသံ ကတွာ ပစ္ဆာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိတွာ နေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. ဧဝမဿ ဝစနီယောတိ သံဃော ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗော အဿ. ပရတော ပန ‘‘ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ’’တိ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ. နော စေ သဗ္ဗော သံဃော ဥဿဟတီတိ သစေ သဗ္ဗော သံဃော န ဣစ္ဆတိ၊ သဇ္ဈာယမနသိကာရာဒီသု ဥယျုတ္တာ တေ တေ ဘိက္ခူ ဟောန္တိ. သာရမ္ဘံ အနာရမ္ဘန္တိ သဥပဒ္ဒဝံ အနုပဒ္ဒဝံ. သပရိက္ကမနံ အပရိက္ကမနန္တိ သဥပစာရံ အနုပစာရံ.

ပတ္တကလ္လန္တိ ပတ္တော ကာလော ဣမဿ ဩလောကနဿာတိ ပတ္တကာလံ၊ ပတ္တကာလမေဝ ပတ္တကလ္လံ. ဣဒဉ္စ ဝတ္ထုံဩလောကနတ္ထာယ သမ္မုတိကမ္မံ အနုသာဝနာနယေန ဩလောကေတွာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပရတော ပန ဝတ္ထုဒေသနာကမ္မံ ယထာဝုတ္တာယ ဧဝ ဉတ္တိယာ စ အနုသာဝနာယ စ ကာတဗ္ဗံ၊ ဩလောကေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ.

၃၅၃. ကိပိလ္လိကာနန္တိ ရတ္တကာဠပိင်္ဂလာဒိဘေဒါနံ ယာသံ ကာသဉ္စိ ကိပိလ္လိကာနံ. ကိပီလ္လကာနန္တိပိ ပါဌော. အာသယောတိ နိဗဒ္ဓဝသနဋ္ဌာနံ၊ ယထာ စ ကိပိလ္လိကာနံ ဧဝံ ဥပစိကာဒီနမ္ပိ နိဗဒ္ဓဝသနဋ္ဌာနံယေဝ အာသယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယတ္ထ ပန တေ ဂေါစရတ္ထာယ အာဂန္တွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ သဗ္ဗေသမ္ပိ တာဒိသော သဉ္စရဏပ္ပဒေသော အဝါရိတော၊ တသ္မာ တတ္ထ အပနေတွာ သောဓေတွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣမာနိ တာဝ ဆ ဌာနာနိသတ္တာနုဒ္ဒယာယ ပဋိက္ခိတ္တာနိ.

ဟတ္ထီနံ ဝါတိ ဟတ္ထီနံ ပန နိဗဒ္ဓဝသနဋ္ဌာနမ္ပိ နိဗဒ္ဓဂေါစရဋ္ဌာနမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ သီဟာဒီနံ အာသယော စ ဂေါစရာယ ပက္ကမန္တာနံ နိဗဒ္ဓဂမနမဂ္ဂေါ စ န ဝဋ္ဋတိ. ဧတေသံ ဂေါစရဘူမိ န ဂဟိတာ. ယေသံ ကေသဉ္စီတိ အညေသမ္ပိ ဝါဠာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ. ဣမာနိ သတ္တ ဌာနာနိ သပ္ပဋိဘယာနိ ဘိက္ခူနံ အာရောဂျတ္ထာယ ပဋိက္ခိတ္တာနိ. သေသာနိ နာနာဥပဒ္ဒဝေဟိ သဥပဒ္ဒဝါနိ. တတ္ထ ပုဗ္ဗဏ္ဏနိဿိတန္တိ ပုဗ္ဗဏ္ဏံ နိဿိတံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ ဝိရုဟနကခေတ္တသာမန္တာ ဌိတံ. ဧသေဝ နယော အပရဏ္ဏနိဿိတာဒီသုပိ. ဧတ္ထ ပန အဗ္ဘာဃာတန္တိ ကာရဏာဃရံ ဝေရိဃရံ၊ စောရာနံ မာရဏတ္ထာယ ကတန္တိ ကုရုန္ဒိအာဒီသု.

အာဃာတနန္တိ ဓမ္မဂန္ဓိကာ ဝုစ္စတိ. သုသာနန္တိ မဟာသုသာနံ. သံသရဏန္တိ အနိဗ္ဗိဇ္ဈဂမနီယော ဂတပစ္စာဂတမဂ္ဂေါ ဝုစ္စတိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

န သက္ကာ ဟောတိ ယထာယုတ္တေန သကဋေနာတိ ဒွီဟိ ဗလိဗဒ္ဒေဟိ ယုတ္တေန သကဋေန ဧကံ စက္ကံ နိဗ္ဗောဒကပတနဋ္ဌာနေ ဧကံ ဗဟိ ကတွာ အာဝိဇ္ဇိတုံ န သက္ကာ ဟောတိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘စတူဟိ ယုတ္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. သမန္တာ နိဿေဏိယာ အနုပရိဂန္တုန္တိ နိဿေဏိယံ ဌတွာ ဂေဟံ ဆာဒေန္တေဟိ န သက္ကာ ဟောတိ သမန္တာ နိဿေဏိယာ အာဝိဇ္ဇိတုံ. ဣတိ ဧဝရူပေ သာရမ္ဘေ စ အပရိက္ကမနေ စ ဌာနေ န ကာရေတဗ္ဗာ. အနာရမ္ဘေ ပန သပရိက္ကမနေ ကာရေတဗ္ဗာ၊ တံ ဝုတ္တပဋိပက္ခနယေန ပါဠိယံ အာဂတမေဝ.

ပုန သညာစိကာ နာမာတိ ဧဝမာဒိ ‘‘သာရမ္ဘေ စေ ဘိက္ခု ဝတ္ထုသ္မိံ အပရိက္ကမနေ သညာစိကာယ ကုဋိံ ကာရေယျာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တသံယာစိကာဒီနံ အတ္ထပ္ပကာသနတ္ထံ ဝုတ္တံ.

ပယောဂေ ဒုက္ကဋန္တိ ဧဝံ အဒေသိတဝတ္ထုကံ ဝါ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ဝါ ကုဋိံ ကာရေဿာမီတိ အရညတော ရုက္ခာ ဟရဏတ္ထာယ ဝါသိံ ဝါ ဖရသုံ ဝါ နိသေတိ ဒုက္ကဋံ၊ အရညံ ပဝိသတိ ဒုက္ကဋံ၊ တတ္ထ အလ္လတိဏာနိ ဆိန္ဒတိ ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယံ၊ သုက္ခာနိ ဆိန္ဒတိ ဒုက္ကဋံ. ရုက္ခေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဘူမိံ သောဓေတိ ခဏတိ၊ ပံသုံ ဥဒ္ဓရတိ၊ စိနာတိ၊ ဧဝံ ယာဝ ပါစီရံ ဗန္ဓတိ တာဝ ပုဗ္ဗပယောဂေါ နာမ ဟောတိ. တသ္မိံ ပုဗ္ဗပယောဂေ သဗ္ဗတ္ထ ပါစိတ္တိယဋ္ဌာနေ ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဒုက္ကဋဋ္ဌာနေ ဒုက္ကဋံ၊ တတော ပဋ္ဌာယ သဟပယောဂေါ နာမ. တတ္ထ ထမ္ဘေဟိ ကာတဗ္ဗာယ ထမ္ဘံ ဥဿာပေတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ဣဋ္ဌကာဟိ စိနိတဗ္ဗာယ ဣဋ္ဌကံ အာစိနာတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ဧဝံ ယံ ယံ ဥပကရဏံ ယောဇေတိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ပယောဂေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. တစ္ဆန္တဿ ဟတ္ထဝါရေ ဟတ္ထဝါရေ တဒတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တဿ ပဒေ ပဒေ ဒုက္ကဋံ. ဧဝံ ကတံ ပန ဒါရုကုဋ္ဋိကံ ဝါ ဣဋ္ဌကကုဋ္ဋိကံ ဝါ သိလာကုဋ္ဋိကံ ဝါ အန္တမသော ပဏ္ဏသာလမ္ပိ သဘိတ္တိစ္ဆဒနံ လိမ္ပိဿာမီတိ သုဓာယ ဝါ မတ္တိကာယ ဝါ လိမ္ပန္တဿ ပယောဂေ ပယောဂေ ယာဝ ထုလ္လစ္စယံ န ဟောတိ၊ တာဝ ဒုက္ကဋံ. ဧတံ ပန ဒုက္ကဋံ မဟာလေပေနေဝ ဝဋ္ဋတိ၊ သေတရတ္တဝဏ္ဏကရဏေ ဝါ စိတ္တကမ္မေ ဝါ အနာပတ္တိ.

ဧကံ ပိဏ္ဍံ အနာဂတေတိ ယော သဗ္ဗပစ္ဆိမော ဧကော လေပပိဏ္ဍော၊ တံ ဧကံ ပိဏ္ဍံ အသမ္ပတ္တေ ကုဋိကမ္မေ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဣဒါနိ ဒွီဟိ ပိဏ္ဍေဟိ နိဋ္ဌာနံ ဂမိဿတီတိ တေသု ပဌမပိဏ္ဍဒါနေ ထုလ္လစ္စယန္တိ.

တသ္မိံ ပိဏ္ဍေ အာဂတေတိ ယံ ဧကံ ပိဏ္ဍံ အနာဂတေ ကုဋိကမ္မေ ထုလ္လစ္စယံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ အဝသာနပိဏ္ဍေ အာဂတေ ဒိန္နေ ဌပိတေ လေပဿ ဃဋိတတ္တာ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿ. ဧဝံ လေမ္ပန္တဿ စ အန္တောလေပေ ဝါ အန္တောလေပေန သဒ္ဓိံ ဘိတ္တိဉ္စ ဆဒနဉ္စ ဧကာဗဒ္ဓံ ကတွာ ဃဋိတေ ဗဟိလေပေ ဝါ ဗဟိလေပေန သဒ္ဓိံ ဃဋိတေ သံဃာဒိသေသော. သစေ ပန ဒွါရဗဒ္ဓံ ဝါ ဝါတပါနံ ဝါ အဋ္ဌပေတွာဝ မတ္တိကာယ လိမ္ပတိ၊ တသ္မိဉ္စ တဿောကာသံ ပုန ဝဍ္ဎေတွာ ဝါ အဝဍ္ဎေတွာ ဝါ ဌပိတေ လေပေါ န ဃဋီယတိ ရက္ခတိ တာဝ၊ ပုန လိမ္ပန္တဿ ပန ဃဋိတမတ္တေ သံဃာဒိသေသော. သစေ တံ ဌပိယမာနံ ပဌမံ ဒိန္နလေပေန သဒ္ဓိံ နိရန္တရမေဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ၊ ပဌမမေဝ သံဃာဒိသေသော. ဥပစိကာမောစနတ္ထံ အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တေန အပ္ပတ္တစ္ဆဒနံ ကတွာ ဘိတ္တိံ လိမ္ပတိ၊ အနာပတ္တိ. ဥပစိကာမောစနတ္ထမေဝ ဟေဋ္ဌာ ပါသာဏကုဋ္ဋံ ကတွာ တံ အလိမ္ပိတွာ ဥပရိ လိမ္ပတိ၊ လေပေါ န ဃဋိယတိ နာမ၊ အနာပတ္တိယေဝ.

ဣဋ္ဌကကုဋ္ဋိကာယ ဣဋ္ဌကာဟိယေဝ ဝါတပါနေ စ ဓူမနေတ္တာနိ စ ကရောတိ၊ လေပဃဋနေနေဝ အာပတ္တိ. ပဏ္ဏသာလံ လိမ္ပတိ၊ လေပဃဋနေနေဝ အာပတ္တိ. တတ္ထ အာလောကတ္ထာယ အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တံ ဌပေတွာ လိမ္ပတိ၊ လေပေါ န ဃဋီယတိ နာမ၊ အနာပတ္တိယေဝ. သစေ ‘‘ဝါတပါနံ လဒ္ဓါ ဧတ္ထ ဌပေဿာမီ’’တိ ကရောတိ၊ ဝါတပါနေ ဌပိတေ လေပဃဋနေန အာပတ္တိ. သစေ မတ္တိကာယ ကုဋ္ဋံ ကရောတိ၊ ဆဒနလေပေန သဒ္ဓိံ ဃဋနေ အာပတ္တိ. ဧကော ဧကပိဏ္ဍာဝသေသံ ကတွာ ဌပေတိ၊ အညော တံ ဒိသွာ ‘‘ဒုက္ကတံ ဣဒ’’န္တိ ဝတ္တသီသေန လိမ္ပတိ ဥဘိန္နမ္ပိ အနာပတ္တိ.

၃၅၄. ဘိက္ခု ကုဋိံ ကရောတီတိ ဧဝမာဒီနိ ဆတ္တိံသ စတုက္ကာနိ အာပတ္တိဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ၊ တတ္ထ သာရမ္ဘာယ ဒုက္ကဋံ၊ အပရိက္ကမနာယ ဒုက္ကဋံ၊ ပမာဏာတိက္ကန္တာယ သံဃာဒိသေသော၊ အဒေသိတဝတ္ထုကာယ သံဃာဒိသေသော၊ ဧတေသံ ဝသေန ဝေါမိဿကာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၃၅၅. အာပတ္တိ ဒွိန္နံ သံဃာဒိသေသေန ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနန္တိအာဒီသု စ ဒွီဟိ သံဃာဒိသေသေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနန္တိအာဒိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၃၆၁. သော စေ ဝိပ္ပကတေ အာဂစ္ဆတီတိအာဒီသု ပန အယံ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော. သောတိ သမာဒိသိတွာ ပက္ကန္တဘိက္ခု. ဝိပ္ပကတေတိ အနိဋ္ဌိတေ ကုဋိကမ္မေ. အညဿ ဝါ ဒါတဗ္ဗာတိ အညဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ စဇိတွာ ဒါတဗ္ဗာ. ဘိန္ဒိတွာ ဝါ ပုန ကာတဗ္ဗာတိ ကိတ္တကေန ဘိန္နာ ဟောတိ၊ သစေ ထမ္ဘာ ဘူမိယံ နိခါတာ၊ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာ. သစေ ပါသာဏာနံ ဥပရိ ဌပိတာ၊ အပနေတဗ္ဗာ. ဣဋ္ဌကစိတာယ ယာဝ မင်္ဂလိဋ္ဌကာ တာဝ ကုဋ္ဋာ အပစိနိတဗ္ဗာ. သင်္ခေပတော ဘူမိသမံ ကတွာ ဝိနာသိတာ ဘိန္နာ ဟောတိ၊ ဘူမိတော ဥပရိ စတုရင်္ဂုလမတ္တေပိ ဌိတေ အဘိန္နာဝ. သေသံ သဗ္ဗစတုက္ကေသု ပါကဋမေဝ. န ဟေတ္ထ အညံ ကိဉ္စိ အတ္ထိ၊ ယံ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဒုဗ္ဗိညေယျံ သိယာ.

၃၆၃. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတန္တိအာဒီသု ပန အတ္တနာ အာရဒ္ဓံ ကုဋိံ. အတ္တနာ ပရိယောသာပေတီတိ မဟာမတ္တိကာယ ဝါ ထုသမတ္တိကာယ ဝါ ယာယ ကတံ ပရိယောသိတဘာဝံ ပါပေတုကာမော ဟောတိ၊ တာယ အဝသာနပိဏ္ဍံ ဒေန္တော ပရိယောသာပေတိ.

ပရေဟိ ပရိယောသာပေတီတိ အတ္တနောဝ အတ္ထာယ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ. အတ္တနာ ဝါ ဟိ ဝိပ္ပကတာ ဟောတု ပရေဟိ ဝါ ဥဘယေဟိ ဝါ၊ တံ စေ အတ္တနော အတ္ထာယ အတ္တနာ ဝါ ပရိယောသာပေတိ၊ ပရေဟိ ဝါ ပရိယောသာပေတိ၊ အတ္တနာ စ ပရေဟိ စာတိ ယုဂနဒ္ဓံ ဝါ ပရိယောသာပေတိ၊ သံဃာဒိသေသောယေဝါတိ အယမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော.

ကုရုန္ဒိယံပန ဝုတ္တံ – ‘‘ဒွေ တယော ဘိက္ခူ ‘ဧကတော ဝသိဿာမာ’တိ ကရောန္တိ၊ ရက္ခတိ တာဝ၊ အဝိဘတ္တတ္တာ အနာပတ္တိ. ‘ဣဒံ ဌာနံ တဝ၊ ဣဒံ မမာ’တိ ဝိဘဇိတွာ ကရောန္တိ အာပတ္တိ. သာမဏေရော စ ဘိက္ခု စ ဧကတော ကရောန္တိ၊ ယာဝ အဝိဘတ္တာ တာဝ ရက္ခတိ. ပုရိမနယေန ဝိဘဇိတွာ ကရောန္တိ၊ ဘိက္ခုဿ အာပတ္တီ’’တိ.

၃၆၄. အနာပတ္တိ လေဏေတိအာဒီသု လေဏံ မဟန္တမ္ပိ ကရောန္တဿ အနာပတ္တိ. န ဟေတ္ထ လေပေါ ဃဋီယတိ. ဂုဟမ္ပိ ဣဋ္ဌကာဂုဟံ ဝါ သိလာဂုဟံ ဝါ ဒါရုဂုဟံ ဝါ ဘူမိဂုဟံ ဝါ မဟန္တမ္ပိ ကရောန္တဿ အနာပတ္တိ.

တိဏကုဋိကာယာတိ သတ္တဘူမိကောပိ ပါသာဒေါ တိဏပဏ္ဏစ္ဆဒနော ‘‘တိဏကုဋိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. အဋ္ဌကထာသု ပန ကုက္ကုဋစ္ဆိကဂေဟန္တိ ဆဒနံ ဒဏ္ဍကေဟိ ဇာလဗဒ္ဓံ ကတွာ တိဏေဟိ ဝါ ပဏ္ဏေဟိ ဝါ ဆာဒိတကုဋိကာဝ ဝုတ္တာ၊ တတ္ထ အနာပတ္တိ. မဟန္တမ္ပိ တိဏစ္ဆဒနဂေဟံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဥလ္လိတ္တာဒိဘာဝေါ ဧဝ ဟိ ကုဋိယာ လက္ခဏံ၊ သော စ ဆဒနမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. စင်္ကမနသာလာယံ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတု’’န္တိအာဒီနိ (စူဠဝ. ၂၆၀) စေတ္ထ သာဓကာနိ၊ တသ္မာ ဥဘတော ပက္ခံ ဝါ ကူဋဗဒ္ဓံ ဝါ ဝဋ္ဋံ ဝါ စတုရဿံ ဝါ ယံ ‘‘ဣမံ ဧတဿ ဂေဟဿ ဆဒန’’န္တိ ဆဒနသင်္ခေပေန ကတံ ဟောတိ၊ တဿ ဘိတ္တိလေပေန သဒ္ဓိံ လေပေ ဃဋိတေ အာပတ္တိ. သစေ ပန ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တစ္ဆဒနဿ ဂေဟဿ လေပရက္ခဏတ္ထံ ဥပရိ တိဏေန ဆာဒေန္တိ၊ ဧတ္တာဝတာ တိဏကုဋိ နာမ န ဟောတိ. ကိံ ပနေတ္ထ အဒေသိတဝတ္ထုကပ္ပမာဏာတိက္ကန္တပစ္စယာဝ အနာပတ္တိ၊ ဥဒါဟု သာရမ္ဘအပရိက္ကမနပစ္စယာပီတိ သဗ္ဗတ္ထာပိ အနာပတ္တိ. တထာ ဟိ တာဒိသံ ကုဋိံ သန္ဓာယ ပရိဝါရေ ဝုတ္တံ –

‘‘ဘိက္ခု သညာစိကာယ ကုဋိံ ကရောတိ၊

အဒေသိတဝတ္ထုကံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ၊

သာရမ္ဘံ အပရိက္ကမနံ အနာပတ္တိ၊

ပဉှာ မေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. (ပရိ. ၄၇၉)၊

အညဿတ္ထာယာတိ ကုဋိလက္ခဏပ္ပတ္တမ္ပိ ကုဋိံ အညဿ ဥပဇ္ဈာယဿ ဝါ အာစရိယဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ အတ္ထာယ ကရောန္တဿ အနာပတ္တိ. ယံ ပန ‘‘အာပတ္တိ ကာရုကာနံ တိဏ္ဏံ ဒုက္ကဋာန’’န္တိအာဒိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ၊ တံ ယထာသမာဒိဋ္ဌာယ အကရဏပစ္စယာ ဝုတ္တံ.

ဝါသာဂါရံ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထာတိ အတ္တနော ဝသနတ္ထာယ အဂါရံ ဌပေတွာ အညံ ဥပေါသထာဂါရံ ဝါ ဇန္တာဃရံ ဝါ ဘောဇနသာလာ ဝါ အဂ္ဂိသာလာ ဝါ ဘဝိဿတီတိ ကာရေတိ၊ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တိ. သစေပိဿ ဟောတိ ‘‘ဥပေါသထာဂါရဉ္စ ဘဝိဿတိ၊ အဟဉ္စ ဝသိဿာမိ ဇန္တာဃရဉ္စ ဘောဇနသာလာ စ အဂ္ဂိသာလာ စ ဘဝိဿတိ၊ အဟဉ္စ ဝသိဿာမီ’’တိ ကာရိတေပိ အာနာပတ္တိယေဝ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘အနာပတ္တီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အတ္တနော ဝါသာဂါရတ္ထာယ ကရောန္တဿေဝ အာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥမ္မတ္တကဿ အာဒိကမ္မိကာနဉ္စ အာဠဝကာနံ ဘိက္ခူနံ အနာပတ္တိ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဆသမုဋ္ဌာနံ ကိရိယဉ္စ ကိရိယာကိရိယဉ္စ၊ ဣဒဉှိ ဝတ္ထုံ ဒေသာပေတွာ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ကရောတော ကိရိယတော သမုဋ္ဌာတိ၊ ဝတ္ထုံ အဒေသာပေတွာ ကရောတော ကိရိယာကိရိယတော၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.