၂. သံဃာဒိသေသကဏ္ဍံ

၁. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ယံ ပါရာဇိကကဏ္ဍဿ၊ သင်္ဂီတံ သမနန္တရံ၊

တဿ တေရသကဿာယမပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ.

၂၃၄. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သေယျသကော အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရတီတိ ဧတ္ထ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ. သေယျသကောတိ တဿ ဘိက္ခုနော နာမံ. အနဘိရတောတိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော ကာမရာဂပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနော န ပန ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော. သော တေန ကိသော ဟောတီတိ သော သေယျသကော တေန အနဘိရတဘာဝေန ကိသော ဟောတိ.

အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီတိ ဧတ္ထ ဥဒါယီတိ တဿ ထေရဿ နာမံ၊ အယဉှိ သေယျသကဿ ဥပဇ္ဈာယော လာဠုဒါယီ နာမ ဘန္တမိဂသပ္ပဋိဘာဂေါ နိဒ္ဒါရာမတာဒိမနုယုတ္တာနံ အညတရော လောလဘိက္ခု. ကစ္စိ နော တွန္တိ ကစ္စိ နု တွံ. ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇာတိအာဒီသု ယာဝတာ အတ္ထောတိ ယာဝဒတ္ထံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာဝတာ တေ ဘောဇနေန အတ္ထော ယတ္တကံ တွံ ဣစ္ဆသိ တတ္တကံ ဘုဉ္ဇ၊ ယတ္တကံ ကာလံ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝါ ဝါ သုပိတုံ ဣစ္ဆသိ တတ္တကံ သုပ၊ မတ္တိကာဒီဟိ ကာယံ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ စုဏ္ဏာဒီဟိ ဃံသိတွာ ယတ္တကံ နှာနံ ဣစ္ဆသိ တတ္တကံ နှာယ၊ ဥဒ္ဒေသေန ဝါ ပရိပုစ္ဆာယ ဝါ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနေန ဝါ အတ္ထော နတ္ထီတိ. ယဒါ တေ အနဘိရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယသ္မိံ ကာလေ တဝ ကာမရာဂဝသေန ဥက္ကဏ္ဌိတတာ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တတာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတီတိ ကာမရာဂေါ စိတ္တံ ဓံသေတိ ပဓံသေတိ ဝိက္ခိပတိ စေဝ မိလာပေတိ စ. တဒါ ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေဟီတိ တသ္မိံ ကာလေ ဟတ္ထေန ဝါယမိတွာ အသုစိမောစနံ ကရောဟိ၊ ဧဝဉှိ တေ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဘဝိဿတိ. ဣတိ တံ ဥပဇ္ဈာယော အနုသာသိ ယထာ တံ ဗာလော ဗာလံ မဂေါ မဂံ.

၂၃၅. တေသံ မုဋ္ဌဿတီနံ အသမ္ပဇာနာနံ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တာနန္တိ သတိသမ္ပဇညံ ပဟာယ နိဒ္ဒံ ဩတရန္တာနံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တာနံ အဗျာကတော ဘဝင်္ဂဝါရော ပဝတ္တတိ၊ သတိသမ္ပဇညဝါရော ဂဠတိ၊ တထာပိ သယနကာလေ မနသိကာရော ကာတဗ္ဗော. ဒိဝါ သုပန္တေန ယာဝ နှာတဿ ဘိက္ခုနော ကေသာ န သုက္ခန္တိ တာဝ သုပိတွာ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီတိ သဥဿာဟေန သုပိတဗ္ဗံ. ရတ္တိံ သုပန္တေန ဧတ္တကံ နာမ ရတ္တိဘာဂံ သုပိတွာ စန္ဒေန ဝါ တာရကာယ ဝါ ဣဒံ နာမ ဌာနံ ပတ္တကာလေ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီတိ သဥဿာဟေန သုပိတဗ္ဗံ. ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီသု စ ဒသသု ကမ္မဋ္ဌာနေသု ဧကံ အညံ ဝါ စိတ္တရုစိယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာဝ နိဒ္ဒါ ဩက္ကမိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ကရောန္တော ဟိ သတော သမ္ပဇာနော သတိဉ္စ သမ္ပဇညဉ္စ အဝိဇဟိတွာဝ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမတီတိ ဝုစ္စတိ. တေ ပန ဘိက္ခူ ဗာလာ လောလာ ဘန္တမိဂသပ္ပဋိဘာဂါ န ဧဝမကံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တေသံ မုဋ္ဌဿတီနံ အသမ္ပဇာနာနံ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တာန’’န္တိ.

အတ္ထိ စေတ္ထ စေတနာ လဗ္ဘတီတိ ဧတ္ထ စ သုပိနန္တေ အဿာဒစေတနာ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘတိ. အတ္ထေသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတနာ၊ သာ စ ခေါ အဗ္ဗောဟာရိကာတိ ဘိက္ခဝေ ဧသာ အဿာဒစေတနာ အတ္ထိ၊ သာ စ ခေါ အဝိသယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ အဗ္ဗောဟာရိကာ၊ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ န ဟောတိ. ဣတိ ဘဂဝါ သုပိနန္တေ စေတနာယ အဗ္ဗောဟာရိကဘာဝံ ဒဿေတွာ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ၊ သဉ္စေတနိကာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ အညတြ သုပိနန္တာ သံဃာဒိသေသော’’တိ သာနုပညတ္တိကံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေသိ.

၂၃၆-၂၃၇. တတ္ထ သံဝိဇ္ဇတိ စေတနာ အဿာတိ သဉ္စေတနာ၊ သဉ္စေတနာဝ သဉ္စေတနိကာ၊ သဉ္စေတနာ ဝါ အဿာ အတ္ထီတိ သဉ္စေတနိကာ. ယသ္မာ ပန ယဿ သဉ္စေတနိကာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ ဟောတိ သော ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော ဟောတိ၊ သာ စဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရံ အကတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော’’တိ ဧဝမဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဇာနန္တောတိ ဥပက္ကမာမီတိ ဇာနန္တော. သဉ္ဇာနန္တောတိ သုက္ကံ မောစေမီတိ သဉ္ဇာနန္တော၊ တေနေဝ ဥပက္ကမဇာနနာကာရေန သဒ္ဓိံ ဇာနန္တောတိ အတ္ထော. စေစ္စာတိ မောစနဿာဒစေတနာဝသေန စေတေတွာ ပကပ္ပေတွာ. အဘိဝိတရိတွာတိ ဥပက္ကမဝသေန မဒ္ဒန္တော နိရာသင်္ကစိတ္တံ ပေသေတွာ. ဝီတိက္ကမောတိ ဧဝံ ပဝတ္တဿ ယော ဝီတိက္ကမော အယံ သဉ္စေတနိကာသဒ္ဒဿ သိခါပ္ပတ္တော အတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဣဒါနိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီတိ ဧတ္ထ ယဿ သုက္ကဿ ဝိဿဋ္ဌိ တံ တာဝ သင်္ချာတော ဝဏ္ဏဘေဒတော စ ဒဿေတုံ ‘‘သုက္ကန္တိ ဒသ သုက္ကာနီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုက္ကာနံ အာသယဘေဒတော ဓာတုနာနတ္တတော စ နီလာဒိဝဏ္ဏဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဝိဿဋ္ဌီတိ ဝိဿဂ္ဂေါ၊ အတ္ထတော ပနေတံ ဌာနာစာဝနံ ဟောတိ၊ တေနာဟ – ‘‘ဝိဿဋ္ဌီတိ ဌာနတောစာဝနာ ဝုစ္စတီ’’တိ. တတ္ထ ဝတ္ထိသီသံ ကဋိ ကာယောတိ တိဓာ သုက္ကဿ ဌာနံ ပကပ္ပေန္တိ၊ ဧကော ကိရာစရိယော ‘‘ဝတ္ထိသီသံ သုက္ကဿ ဌာန’’န္တိ အာဟ. ဧကော ‘‘ကဋီ’’တိ၊ ဧကော ‘‘သကလော ကာယော’’တိ၊ တေသု တတိယဿ ဘာသိတံ သုဘာသိတံ. ကေသလောမနခဒန္တာနဉှိ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနံ ဥစ္စာရပဿာဝခေဠသိင်္ဃာဏိကာထဒ္ဓသုက္ခစမ္မာနိ စ ဝဇ္ဇေတွာ အဝသေသော ဆဝိမံသလောဟိတာနုဂတော သဗ္ဗောပိ ကာယော ကာယပ္ပသာဒဘာဝဇီဝိတိန္ဒြိယာဗဒ္ဓပိတ္တာနံ သမ္ဘဝဿ စ ဌာနမေဝ. တထာ ဟိ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေနာဘိဘူတာနံ ဟတ္ထီနံ ဥဘောဟိ ကဏ္ဏစူဠိကာဟိ သမ္ဘဝေါ နိက္ခမတိ၊ မဟာသေနရာဇာ စ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတော သမ္ဘဝဝေဂံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော သတ္ထေန ဗာဟုသီသံ ဖာလေတွာ ဝဏမုခေန နိက္ခန္တံ သမ္ဘဝံ ဒဿေသီတိ.

ဧတ္ထ ပန ပဌမဿ အာစရိယဿ ဝါဒေ မောစနဿာဒေန နိမိတ္တေ ဥပက္ကမတော ယတ္တကံ ဧကာ ခုဒ္ဒကမက္ခိကာ ပိဝေယျ တတ္တကေ အသုစိမှိ ဝတ္ထိသီသတော မုဉ္စိတွာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေ ဗဟိ နိက္ခန္တေ ဝါ အနိက္ခန္တေ ဝါ သံဃာဒိသေသော. ဒုတိယဿ ဝါဒေ တထေဝ ကဋိတော မုစ္စိတွာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေ၊ တတိယဿ ဝါဒေ တထေဝ သကလကာယံ သင်္ခေါဘေတွာ တတော မုစ္စိတွာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေ ဗဟိ နိက္ခန္တေ ဝါ အနိက္ခန္တေ ဝါ သံဃာဒိသေသော. ဒကသောတောရောဟဏဉ္စေတ္ထ အဓိဝါသေတွာ အန္တရာ နိဝါရေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ ဝုတ္တံ၊ ဌာနာ စုတဉှိ အဝဿံ ဒကသောတံ ဩတရတိ. တသ္မာ ဌာနာ စာဝနမတ္တေနေဝေတ္ထ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ စ ခေါ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမန္တဿေဝ ဟတ္ထပရိကမ္မပါဒပရိကမ္မဂတ္တပရိကမ္မကရဏေန သစေပိ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. အယံ သဗ္ဗာစရိယသာဓာရဏဝိနိစ္ဆယော.

အညတြ သုပိနန္တာတိ ဧတ္ထ သုပိနော ဧဝ သုပိနန္တော၊ တံ ဌပေတွာ အပနေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဉ္စ ပန သုပိနံ ပဿန္တော စတူဟိ ကာရဏေဟိ ပဿတိ ဓာတုက္ခောဘတော ဝါ အနုဘူတပုဗ္ဗတော ဝါ ဒေဝတောပသံဟာရတော ဝါ ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော ဝါတိ.

တတ္ထ ပိတ္တာဒီနံ ခေါဘကရဏပစ္စယယောဂေန ခုဘိတဓာတုကော ဓာတုက္ခောဘတော သုပိနံ ပဿတိ၊ ပဿန္တော စ နာနာဝိဓံ သုပိနံ ပဿတိ – ပဗ္ဗတာ ပတန္တော ဝိယ၊ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဝိယ၊ ဝါဠမိဂဟတ္ထီစောရာဒီဟိ အနုဗဒ္ဓေါ ဝိယ ဟောတိ. အနုဘူတပုဗ္ဗတော ပဿန္တော ပုဗ္ဗေ အနုဘူတပုဗ္ဗံ အာရမ္မဏံ ပဿတိ. ဒေဝတောပသံဟာရတော ပဿန္တဿ ဒေဝတာ အတ္ထကာမတာယ ဝါ အနတ္ထကာမတာယ ဝါ အတ္ထာယ ဝါ အနတ္ထာယ ဝါ နာနာဝိဓာနိ အာရမ္မဏာနိ ဥပသံဟရန္တိ၊ သော တာသံ ဒေဝတာနံ အာနုဘာဝေန တာနိ အာရမ္မဏာနိ ပဿတိ. ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော ပဿန္တော ပုညာပုညဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇိတုကာမဿ အတ္ထဿ ဝါ အနတ္ထဿ ဝါ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘူတံ သုပိနံ ပဿတိ၊ ဗောဓိသတ္တဿမာတာ ဝိယ ပုတ္တပဋိလာဘနိမိတ္တံ၊ ဗောဓိသတ္တော ဝိယ ပဉ္စ မဟာသုပိနေ (အ. နိ. ၅.၁၉၆)၊ ကောသလရာဇာ ဝိယ သောဠသ သုပိနေတိ.

တတ္ထ ယံ ဓာတုက္ခောဘတော အနုဘူတပုဗ္ဗတော စ သုပိနံ ပဿတိ န တံ သစ္စံ ဟောတိ. ယံ ဒေဝတောပသံဟာရတော ပဿတိ တံ သစ္စံ ဝါ ဟောတိ အလီကံ ဝါ၊ ကုဒ္ဓါ ဟိ ဒေဝတာ ဥပါယေန ဝိနာသေတုကာမာ ဝိပရီတမ္ပိ ကတွာ ဒဿေန္တိ. ယံ ပန ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော ပဿတိ တံ ဧကန္တသစ္စမေဝ ဟောတိ. ဧတေသဉ္စ စတုန္နံ မူလကာရဏာနံ သံသဂ္ဂဘေဒတောပိ သုပိနဘေဒေါ ဟောတိယေဝ.

တဉ္စ ပနေတံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ သုပိနံ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာဝ ပဿန္တိ အပ္ပဟီနဝိပလ္လာသတ္တာ၊ အသေက္ခာ ပန န ပဿန္တိ ပဟီနဝိပလ္လာသတ္တာ. ကိံ ပနေတံ ပဿန္တော သုတ္တော ပဿတိ ပဋိဗုဒ္ဓေါ၊ ဥဒါဟု နေဝ သုတ္တော န ပဋိဗုဒ္ဓေါတိ? ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ တာဝ သုတ္တော ပဿတိ အဘိဓမ္မဝိရောဓော အာပဇ္ဇတိ၊ ဘဝင်္ဂစိတ္တေန ဟိ သုပတိ တံ ရူပနိမိတ္တာဒိအာရမ္မဏံ ရာဂါဒိသမ္ပယုတ္တံ ဝါ န ဟောတိ၊ သုပိနံ ပဿန္တဿ စ ဤဒိသာနိ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အထ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပဿတိ ဝိနယဝိရောဓော အာပဇ္ဇတိ၊ ယဉှိ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပဿတိ တံ သဗ္ဗောဟာရိကစိတ္တေန ပဿတိ၊ သဗ္ဗောဟာရိကစိတ္တေန စ ကတေ ဝီတိက္ကမေ အနာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ. သုပိနံ ပဿန္တေန ပန ကတေပိ ဝီတိက္ကမေ ဧကန္တံ အနာပတ္တိ ဧဝ. အထ နေဝ သုတ္တော န ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပဿတိ၊ ကော နာမ ပဿတိ၊ ဧဝဉ္စ သတိ သုပိနဿ အဘာဝေါဝ အာပဇ္ဇတီတိ၊ န အဘာဝေါ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ကပိမိဒ္ဓပရေတော ပဿတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ကပိမိဒ္ဓပရေတော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သုပိနံ ပဿတီ’’တိ. ကပိမိဒ္ဓပရေတောတိ မက္ကဋနိဒ္ဒါယ ယုတ္တော. ယထာ ဟိ မက္ကဋဿ နိဒ္ဒါ လဟုပရိဝတ္တာ ဟောတိ၊ ဧဝံ ယာ နိဒ္ဒါ ပုနပ္ပုနံ ကုသလာဒိစိတ္တဝေါကိဏ္ဏတ္တာ လဟုပရိဝတ္တာ၊ ယဿာ ပဝတ္တိယံ ပုနပ္ပုနံ ဘဝင်္ဂတော ဥတ္တရဏံ ဟောတိ တာယ ယုတ္တော သုပိနံ ပဿတိ၊ တေနာယံ သုပိနော ကုသလောပိ ဟောတိ အကုသလောပိ အဗျာကတောပိ. တတ္ထ သုပိနန္တေ စေတိယဝန္ဒနဓမ္မဿဝနဓမ္မဒေသနာဒီနိ ကရောန္တဿ ကုသလော၊ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ကရောန္တဿ အကုသလော၊ ဒွီဟိ အန္တေဟိ မုတ္တော အာဝဇ္ဇနတဒါရမ္မဏက္ခဏေ အဗျာကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သွာယံ ဒုဗ္ဗလဝတ္ထုကတ္တာ စေတနာယ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎိတုံ အသမတ္ထော၊ ပဝတ္တေ ပန အညေဟိ ကုသလာကုသလေဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိတော ဝိပါကံ ဒေတိ. ကိဉ္စာပိ ဝိပါကံ ဒေတိ? အထ ခေါ အဝိသယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ အဗ္ဗောဟာရိကာဝ သုပိနန္တစေတနာ. တေနာဟ – ‘‘ဌပေတွာ သုပိနန္တ’’န္တိ.

သံဃာဒိသေသောတိ ဣမဿ အာပတ္တိနိကာယဿ နာမံ. တသ္မာ ယာ အညတြ သုပိနန္တာ သဉ္စေတနိကာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ၊ အယံ သံဃာဒိသေသော နာမ အာပတ္တိနိကာယောတိ ဧဝမေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ သံဃော အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အဿာတိ သံဃာဒိသေသော. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ဣမံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာတုကာမဿ ယံ တံ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ၊ တဿ အာဒိမှိ စေဝ ပရိဝါသဒါနတ္ထာယ အာဒိတော သေသေ စ မဇ္ဈေ မာနတ္တဒါနတ္ထာယ မူလာယ ပဋိကဿနေန ဝါ သဟ မာနတ္တဒါနတ္ထာယ အဝသာနေ အဗ္ဘာနတ္ထာယ သံဃော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော. န ဟေတ္ထ ဧကမ္ပိ ကမ္မံ ဝိနာ သံဃေန သက္ကာ ကာတုန္တိ သံဃော အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အဿာတိ သံဃာဒိသေသောတိ. ဗျဉ္ဇနံ ပန အနာဒိယိတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘သံဃောဝ တဿာ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ဒေတိ၊ မူလာယ ပဋိကဿတိ၊ မာနတ္တံ ဒေတိ၊ အဗ္ဘေတိ န သမ္ဗဟုလာ န ဧကပုဂ္ဂလော၊ တေန ဝုစ္စတိ သံဃာဒိသေသော’’တိ ဣဒမဿ ပဒဘာဇနံ –

‘‘သံဃာဒိသေသောတိ ယံ ဝုတ္တံ၊ တံ သုဏောဟိ ယထာတထံ၊

သံဃောဝ ဒေတိ ပရိဝါသံ၊ မူလာယ ပဋိကဿတိ၊

မာနတ္တံ ဒေတိ အဗ္ဘေတိ၊ တေနေတံ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. (ပရိ. ၃၃၉) –

ပရိဝါရေ ဝစနကာရဏဉ္စ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ပရိဝါသဒါနာဒီနိ သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ ဝိတ္ထာရတော အာဂတာနိ၊ တတ္ထေဝ နေသံ သံဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ.

တဿေဝ အာပတ္တိနိကာယဿာတိ တဿ ဧဝ အာပတ္တိသမူဟဿ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အယံ ဧကာဝ အာပတ္တိ၊ ရူဠှိသဒ္ဒေန ပန အဝယဝေ သမူဟဝေါဟာရေန ဝါ ‘‘နိကာယော’’တိ ဝုတ္တော – ‘‘ဧကော ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ဧကော ဝိညာဏက္ခန္ဓော’’တိအာဒီသု ဝိယ.

ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ ပဒါနုက္ကမေန ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ ဣမံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အာပဇ္ဇန္တဿ ဥပါယဉ္စ ကာလဉ္စ အဓိပ္ပါယဉ္စ အဓိပ္ပါယဝတ္ထုဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေ မောစေတီ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ ဟိ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ ဥပါယော ဒဿိတော၊ အဇ္ဈတ္တရူပေ ဝါ မောစေယျ ဗဟိဒ္ဓါရူပေ ဝါ ဥဘယတ္ထ ဝါ အာကာသေ ဝါ ကဋိံ ကမ္ပေန္တော၊ ဣတော ပရံ အညော ဥပါယော နတ္ထိ. တတ္ထ ရူပေ ဃဋ္ဋေတွာ မောစေန္တောပိ ရူပေန ဃဋ္ဋေတွာ မောစေန္တောပိ ရူပေ မောစေတိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ရူပေ ဟိ သတိ သော မောစေတိ န ရူပံ အလဘိတွာ. ရာဂူပတ္ထမ္ဘာဒီဟိ ပန ပဉ္စဟိ ကာလော ဒဿိတော. ရာဂူပတ္ထမ္ဘာဒိကာလေသု ဟိ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဟောတိ၊ ယဿ ကမ္မနိယတ္တေ သတိ မောစေတိ. ဣတော ပရံ အညော ကာလော နတ္ထိ၊ န ဟိ ဝိနာ ရာဂူပတ္ထမ္ဘာဒီဟိ ပုဗ္ဗဏှာဒယော ကာလဘေဒါ မောစနေ နိမိတ္တံ ဟောန္တိ.

အာရောဂျတ္ထာယာတိအာဒီဟိ ဒသဟိ အဓိပ္ပါယော ဒဿိတော၊ ဧဝရူပေန ဟိ အဓိပ္ပါယဘေဒေန မောစေတိ န အညထာ. နီလာဒီဟိ ပန ဒသဟိ နဝမဿ အဓိပ္ပါယဿ ဝတ္ထု ဒဿိတံ၊ ဝီမံသန္တော ဟိ နီလာဒီသု အညတရဿ ဝသေန ဝီမံသတိ န တေဟိ ဝိနိမုတ္တန္တိ.

၂၃၈. ဣတော ပရံ ပန ဣမေသံယေဝ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီနံ ပဒါနံ ပကာသနတ္ထံ ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေတိ အဇ္ဈတ္တံ ဥပါဒိန္နေ ရူပေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ အဇ္ဈတ္တံ ဥပါဒိန္နေ ရူပေတိ အတ္တနော ဟတ္ထာဒိဘေဒေ ရူပေ. ဗဟိဒ္ဓါ ဥပါဒိန္နေတိ ပရဿ တာဒိသေယေဝ. အနုပါဒိန္နေတိ တာဠစ္ဆိဒ္ဒါဒိဘေဒေ. တဒုဘယေတိ အတ္တနော စ ပရဿ စ ရူပေ၊ ဥဘယဃဋ္ဋနဝသေနေတံ ဝုတ္တံ. အတ္တနော ရူပေန စ အနုပါဒိန္နရူပေန စ ဧကတော ဃဋ္ဋနေပိ လဗ္ဘတိ. အာကာသေ ဝါယမန္တဿာတိ ကေနစိ ရူပေန အဃဋ္ဋေတွာ အာကာသေယေဝ ကဋိကမ္ပနပယဩဂေန အင်္ဂဇာတံ စာလေန္တဿ.

ရာဂူပတ္ထမ္ဘေတိ ရာဂဿ ဗလဝဘာဝေ၊ ရာဂေန ဝါ အင်္ဂဇာတဿ ဥပတ္ထမ္ဘေ၊ ထဒ္ဓဘာဝေ သဉ္ဇာတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကမ္မနိယံ ဟောတီတိ မောစနကမ္မက္ခမံ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီသု ဥပက္ကမာရဟံ ဟောတိ.

ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌူပတ္ထမ္ဘေတိ ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌေန အင်္ဂဇာတေ ဥပတ္ထမ္ဘေ. ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကာ နာမ လောမသပါဏကာ ဟောန္တိ၊ တေသံ လောမေဟိ ဖုဋ္ဌံ အင်္ဂဇာတံ ကဏ္ဍုံ ဂဟေတွာ ထဒ္ဓံ ဟောတိ၊ တတ္ထ ယသ္မာ တာနိ လောမာနိ အင်္ဂဇာတံ ဍံသန္တာနိ ဝိယ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌေနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အတ္ထတော ပန ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကလောမဝေဓနေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၂၃၉. အရောဂေါ ဘဝိဿာမီတိ မောစေတွာ အရောဂေါ ဘဝိဿာမိ. သုခံ ဝေဒနံ ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ မောစနေန စ မုစ္စနုပ္ပတ္တိယာ မုတ္တပစ္စယာ စ ယာ သုခါ ဝေဒနာ ဟောတိ၊ တံ ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ အတ္ထော. ဘေသဇ္ဇံ ဘဝိဿတီတိ ဣဒံ မေ မောစိတံ ကိဉ္စိဒေဝ ဘေသဇ္ဇံ ဘဝိဿတိ. ဒါနံ ဒဿာမီတိ မောစေတွာ ကီဋကိပိလ္လိကာဒီနံ ဒါနံ ဒဿာမိ. ပုညံ ဘဝိဿတီတိ မောစေတွာ ကီဋာဒီနံ ဒေန္တဿ ပုညံ ဘဝိဿတိ. ယညံ ယဇိဿာမီတိ မောစေတွာ ကီဋာဒီနံ ယညံ ယဇိဿာမိ. ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ မန္တပဒံ ဝတွာ ဒဿာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဂ္ဂံ ဂမိဿာမီတိ မောစေတွာ ကီဋာဒီနံ ဒိန္နဒါနေန ဝါ ပုညေန ဝါ ယညေန ဝါ သဂ္ဂံ ဂမိဿာမိ. ဗီဇံ ဘဝိဿတီတိ ကုလဝံသင်္ကုရဿ ဒါရကဿ ဗီဇံ ဘဝိဿတိ၊ ‘‘ဣမိနာ ဗီဇေန ပုတ္တော နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန မောစေတီတိ အတ္ထော. ဝီမံသတ္ထာယာတိ ဇာနနတ္ထာယ. နီလံ ဘဝိဿတီတိအာဒီသု ဇာနိဿာမိ တာဝ ကိံ မေ မောစိတံ နီလံ ဘဝိဿတိ ပီတကာဒီသု အညတရဝဏ္ဏန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ခိဍ္ဍာဓိပ္ပါယောတိ ခိဍ္ဍာပသုတော၊ တေန တေန အဓိပ္ပါယေန ကီဠန္တော မောစေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၂၄၀. ဣဒါနိ ယဒိဒံ ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေ မောစေတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ တတ္ထ ယထာ မောစေန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တေသဉ္စ ပဒါနံ ဝသေန ယတ္တကော အာပတ္တိဘေဒေါ ဟောတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဒဿေန္တော ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေ စေတေတိ ဥပက္ကမတိ မုစ္စတိ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ စေတေတီတိ မောစနဿာဒသမ္ပယုတ္တာယ စေတနာယ မုစ္စတူတိ စေတေတိ. ဥပက္ကမတီတိ တဒနုရူပံ ဝါယာမံ ကရောတိ. မုစ္စတီတိ ဧဝံ စေတေန္တဿ တဒနုရူပေန ဝါယာမေန ဝါယမတော သုက္ကံ ဌာနာ စဝတိ. အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာတိ ဣမေဟိ တီဟိ အင်္ဂေဟိ အဿ ပုဂ္ဂလဿ သံဃာဒိသေသော နာမ အာပတ္တိနိကာယော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော ဗဟိဒ္ဓါရူပေတိအာဒီသုပိ အဝသေသေသု အဋ္ဌဝီသတိယာ ပဒေသု.

ဧတ္ထ ပန ဒွေ အာပတ္တိသဟဿာနိ နီဟရိတွာ ဒဿေတဗ္ဗာနိ. ကထံ? အဇ္ဈတ္တရူပေ တာဝ ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ အာရောဂျတ္ထာယ နီလံ မောစေန္တဿ ဧကာ အာပတ္တိ၊ အဇ္ဈတ္တရူပေယေဝ ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ အာရောဂျတ္ထာယ ပီတာဒီနံ မောစနဝသေန အပရာ နဝါတိ ဒသ. ယထာ စ အာရောဂျတ္ထာယ ဒသ၊ ဧဝံ သုခါဒီနံ နဝန္နံ ပဒါနံ အတ္ထာယ ဧကေကပဒေ ဒသ ဒသ ကတွာ နဝုတိ၊ ဣတိ ဣမာ စ နဝုတိ ပုရိမာ စ ဒသာတိ ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ တာဝ သတံ. ယထာ ပန ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ ဧဝံ ဝစ္စူပတ္ထမ္ဘာဒီသုပိ စတူသု ဧကေကသ္မိံ ဥပတ္ထမ္ဘေ သတံ သတံ ကတွာ စတ္တာရိ သတာနိ၊ ဣတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပုရိမဉ္စ ဧကန္တိ အဇ္ဈတ္တရူပေ တာဝ ပဉ္စန္နံ ဥပတ္ထမ္ဘာနံ ဝသေန ပဉ္စ သတာနိ. ယထာ စ အဇ္ဈတ္တရူပေ ပဉ္စ၊ ဧဝံ ဗဟိဒ္ဓါရူပေ ပဉ္စ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါရူပေ ပဉ္စ၊ အာကာသေ ကဋိံ ကမ္ပေန္တဿ ပဉ္စာတိ သဗ္ဗာနိပိ စတုန္နံ ပဉ္စကာနံ ဝသေန ဒွေ အာပတ္တိသဟဿာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ဣဒါနိ အာရောဂျတ္ထာယာတိအာဒီသု တာဝ ဒသသု ပဒေသု ပဋိပါဋိယာ ဝါ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝါ ဟေဋ္ဌာ ဝါ ဂဟေတွာ ဥပရိ ဂဏှန္တဿ၊ ဥပရိ ဝါ ဂဟေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဂဏှန္တဿ၊ ဥဘတော ဝါ ဂဟေတွာ မဇ္ဈေ ဌပေန္တဿ၊ မဇ္ဈေ ဝါ ဂဟေတွာ ဥဘတော ဟရန္တဿ၊ သဗ္ဗမူလံ ဝါ ကတွာ ဂဏှန္တဿ စေတနူပက္ကမမောစနေ သတိ ဝိသင်္ကေတော နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အာရောဂျတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စာ’’တိ ခဏ္ဍစက္ကဗဒ္ဓစက္ကာဒိဘေဒဝိစိတ္တံ ပါဠိမာဟ.

တတ္ထ အာရောဂျတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ အာရောဂျတ္ထဉ္စ ဘေသဇ္ဇတ္ထဉ္စာ တိ ဧဝံ အာရောဂျပဒံ သဗ္ဗပဒေဟိ ယောဇေတွာ ဝုတ္တမေကံ ခဏ္ဍစက္ကံ. သုခပဒါဒီနိ သဗ္ဗပဒေဟိ ယောဇေတွာ ယာဝ အတ္တနော အတ္တနော အတီတာနန္တရပဒံ တာဝ အာနေတွာ ဝုတ္တာနိ နဝ ဗဒ္ဓစက္ကာနီတိ ဧဝံ ဧကေကမူလကာနိ ဒသ စက္ကာနိ ဟောန္တိ၊ တာနိ ဒုမူလကာဒီဟိ သဒ္ဓိံ အသမ္မောဟတော ဝိတ္ထာရေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အတ္ထော ပနေတ္ထ ပါကဋောယေဝ.

ယထာ စ အာရောဂျတ္ထာယာတိအာဒီသု ဒသသု ပဒေသု၊ ဧဝံ နီလာဒီသုပိ ‘‘နီလဉ္စ ပီတကဉ္စ စေတေတိ ဥပက္ကမတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒသ စက္ကာနိ ဝုတ္တာနိ၊ တာနိပိ အသမ္မောဟတော ဝိတ္ထာရေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အတ္ထော ပနေတ္ထ ပါကဋောယေဝ.

ပုန အာရောဂျတ္ထဉ္စ နီလဉ္စ အာရောဂျတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ နီလဉ္စ ပီတကဉ္စာတိ ဧကေနေကံ ဒွီဟိ ဒွေ။ပေ။ ဒသဟိ ဒသာတိ ဧဝံ ပုရိမပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္ဆိမပဒါနိ ယောဇေတွာ ဧကံ မိဿကစက္ကံ ဝုတ္တံ.

ဣဒါနိ ယသ္မာ ‘‘နီလံ မောစေဿာမီ’’တိ စေတေတွာ ဥပက္ကမန္တဿ ပီတကာဒီသု မုတ္တေသုပိ ပီတကာဒိဝသေန စေတေတွာ ဥပက္ကမန္တဿ ဣတရေသု မုတ္တေသုပိ နေဝတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော၊ တသ္မာ ဧတမ္ပိ နယံ ဒဿေတုံ ‘‘နီလံ မောစေဿာမီတိ စေတေတိ ဥပက္ကမတိ ပီတကံ မုစ္စတီ’’တိအာဒိနာ နယေန စက္ကာနိ ဝုတ္တာနိ. တတော ပရံ သဗ္ဗပစ္ဆိမပဒံ နီလာဒီဟိ နဝဟိ ပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ကုစ္ဆိစက္ကံ နာမ ဝုတ္တံ. တတော ပီတကာဒီနိ နဝ ပဒါနိ ဧကေန နီလပဒေနေဝ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ပိဋ္ဌိစက္ကံ နာမ ဝုတ္တံ. တတော လောဟိတကာဒီနိ နဝ ပဒါနိ ဧကေန ပီတကပဒေနေဝ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ဒုတိယံ ပိဋ္ဌိစက္ကံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ လောဟိတကပဒါဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဣတရာနိ နဝ နဝ ပဒါနိ ယောဇေတွာ အညာနိပိ အဋ္ဌ စက္ကာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဧဝံ ဒသဂတိကံ ပိဋ္ဌိစက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧဝံ ခဏ္ဍစက္ကာဒီနံ အနေကေသံ စက္ကာနံ ဝသေန ဝိတ္ထာရတော ဂရုကာပတ္တိမေဝ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အင်္ဂဝသေနေဝ ဂရုကာပတ္တိဉ္စ လဟုကာပတ္တိဉ္စ အနာပတ္တိဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘စေတေတိ ဥပက္ကမတိ မုစ္စတီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုရိမနယေန အဇ္ဈတ္တရူပါဒီသု ရာဂါဒိဥပတ္ထမ္ဘေ သတိ အာရောဂျာဒီနံ အတ္ထာယ စေတေန္တဿ ဥပက္ကမိတွာ အသုစိမောစနေ တိဝင်္ဂသမ္ပန္နာ ဂရုကာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဒုတိယေန နယေန စေတေန္တဿ ဥပက္ကမန္တဿ စ မောစနေ အသတိ ဒုဝင်္ဂသမ္ပန္နာ လဟုကာ ထုလ္လစ္စယာပတ္တိ. ‘‘စေတေတိ န ဥပက္ကမတိ မုစ္စတီ’’တိအာဒီဟိ ဆဟိ နယေဟိ အနာပတ္တိ.

အယံ ပန အာပတ္တာနာပတ္တိဘေဒေါ သဏှော သုခုမော၊ တသ္မာ သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတဗ္ဗော. သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတွာ ကုက္ကုစ္စံ ပုစ္ဆိတေန အာပတ္တိ ဝါ အနာပတ္တိ ဝါ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ၊ ဝိနယကမ္မံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ. အသလ္လက္ခေတွာ ကရောန္တော ဟိ ရောဂနိဒါနံ အဇာနိတွာ ဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တော ဝေဇ္ဇော ဝိယ ဝိဃာတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ တံ ပုဂ္ဂလံ တိကိစ္ဆိတုံ သမတ္ထော ဟောတိ. တတြာယံ သလ္လက္ခဏဝိဓိ – ကုက္ကုစ္စေန အာဂတော ဘိက္ခု ယာဝတတိယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘‘ကတရေန ပယောဂေန ကတရေန ရာဂေန အာပန္နောသီ’’တိ. သစေ ပဌမံ အညံ ဝတွာ ပစ္ဆာ အညံ ဝဒတိ န ဧကမဂ္ဂေန ကထေတိ၊ သော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘တွံ န ဧကမဂ္ဂေန ကထေသိ ပရိဟရသိ၊ န သက္ကာ တဝ ဝိနယကမ္မံ ကာတုံ ဂစ္ဆ သောတ္ထိံ ဂဝေသာ’’တိ. သစေ ပန တိက္ခတ္တုမ္ပိ ဧကမဂ္ဂေနေဝ ကထေတိ၊ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကရောတိ၊ အထဿ အာပတ္တာနာပတ္တိဂရုကလဟုကာပတ္တိဝိနိစ္ဆယတ္ထံ ဧကာဒသန္နံ ရာဂါနံ ဝသေန ဧကာဒသ ပယောဂါ သမဝေက္ခိတဗ္ဗာ.

တတြိမေ ဧကာဒသ ရာဂါ – မောစနဿာဒေါ၊ မုစ္စနဿာဒေါ၊ မုတ္တဿာဒေါ၊ မေထုနဿာဒေါ၊ ဖဿဿာဒေါ၊ ကဏ္ဍုဝနဿာဒေါ၊ ဒဿနဿာဒေါ၊ နိသဇ္ဇဿာဒေါ၊ ဝါစဿာဒေါ၊ ဂေဟဿိတပေမံ၊ ဝနဘင်္ဂိယန္တိ. တတ္ထ မောစေတုံ အဿာဒေါ မောစနဿာဒေါ၊ မုစ္စနေ အဿာဒေါ မုစ္စနဿာဒေါ၊ မုတ္တေ အဿာဒေါ မုတ္တဿာဒေါ၊ မေထုနေ အဿာဒေါ မေထုနဿာဒေါ၊ ဖဿေ အဿာဒေါ ဖဿဿာဒေါ၊ ကဏ္ဍုဝနေ အဿာဒေါ ကဏ္ဍုဝနဿာဒေါ၊ ဒဿနေ အဿာဒေါ ဒဿနဿာဒေါ၊ နိသဇ္ဇာယ အဿာဒေါ နိသဇ္ဇဿာဒေါ၊ ဝါစာယ အဿာဒေါ ဝါစဿာဒေါ၊ ဂေဟဿိတံ ပေမံ ဂေဟဿိတပေမံ၊ ဝနဘင်္ဂိယန္တိ ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖဖလာဒိ ဝနတော ဘဉ္ဇိတွာ အာဟဋံ. ဧတ္ထ စ နဝဟိ ပဒေဟိ သမ္ပယုတ္တအဿာဒသီသေန ရာဂေါ ဝုတ္တော. ဧကေန ပဒေန သရူပေနေဝ၊ ဧကေန ပဒေန ဝတ္ထုနာ ဝုတ္တော၊ ဝနဘင်္ဂေါ ဟိ ရာဂဿ ဝတ္ထု န ရာဂေါယေဝ.

ဧတေသံ ပန ရာဂါနံ ဝသေန ဧဝံ ပယောဂါ သမဝေက္ခိတဗ္ဗာ – မောစနဿာဒေ မောစနဿာဒစေတနာယ စေတေန္တော စေဝ အဿာဒေန္တော စ ဥပက္ကမတိ မုစ္စတိ သံဃာဒိသေသော. တထေဝ စေတေန္တော စ အဿာဒေန္တော စ ဥပက္ကမတိ န မုစ္စတိ ထုလ္လစ္စယံ. သစေ ပန သယနကာလေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတော ဟုတွာ ဦရုနာ ဝါ မုဋ္ဌိနာ ဝါ အင်္ဂဇာတံ ဂါဠှံ ပီဠေတွာ မောစနတ္ထာယ သဥဿာဟောဝ သုပတိ၊ သုပန္တဿ စဿ အသုစိ မုစ္စတိ သံဃာဒိသေသော. သစေ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ အသုဘမနသိကာရေန ဝူပသမေတွာ သုဒ္ဓစိတ္တော သုပတိ၊ သုပန္တဿ မုတ္တေပိ အနာပတ္တိ.

မုစ္စနဿာဒေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုစ္စမာနံ အဿာဒေတိ န ဥပက္ကမတိ အနာပတ္တိ. သစေ ပန မုစ္စမာနံ အဿာဒေန္တော ဥပက္ကမတိ၊ တေန ဥပက္ကမေန မုတ္တေ သံဃာဒိသေသော. အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုစ္စမာနေ ‘‘မာ ကာသာဝံ ဝါ သေနာသနံ ဝါ ဒုဿီ’’တိ အင်္ဂဇာတံ ဂဟေတွာ ဇဂ္ဂနတ္ထာယ ဥဒကဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ.

မုတ္တဿာဒေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုတ္တေ ဌာနာ စုတေ အသုစိမှိ ပစ္ဆာ အဿာဒေန္တဿ ဝိနာ ဥပက္ကမေန မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ အဿာဒေတွာ ပုန မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

မေထုနဿာဒေ မေထုနရာဂေန မာတုဂါမံ ဂဏှာတိ၊ တေန ပယောဂေန အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မေထုနဓမ္မဿ ပယောဂတ္တာ ပန တာဒိသေ ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ သီသံ ပတ္တေ ပါရာဇိကံ. သစေ မေထုနရာဂေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဖဿဿာဒေ ဒုဝိဓော ဖဿော – အဇ္ဈတ္တိကော၊ ဗာဟိရော စ. အဇ္ဈတ္တိကေ တာဝ အတ္တနော နိမိတ္တံ ထဒ္ဓံ မုဒုကန္တိ ဇာနိဿာမီတိ ဝါ လောလဘာဝေန ဝါ ကီဠာပယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ ကီဠာပေန္တော အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော. ဗာဟိရဖဿေ ပန ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန မာတုဂါမဿ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ပရာမသတော စေဝ အာလိင်္ဂတော စ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ကာယသံသဂ္ဂသံဃာဒိသေသံ ပန အာပဇ္ဇတိ. သစေ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ ဝိသဋ္ဌိပစ္စယာပိ သံဃာဒိသေသော.

ကဏ္ဍုဝနဿာဒေ ဒဒ္ဒုကစ္ဆုပိဠကပါဏကာဒီနံ အညတရဝသေန ကဏ္ဍုဝမာနံ နိမိတ္တံ ကဏ္ဍုဝနဿာဒေ နေဝ ကဏ္ဍုဝတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ကဏ္ဍုဝနဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဒဿနဿာဒေ ဒဿနဿာဒေန ပုနပ္ပုနံ မာတုဂါမဿ အနောကာသံ ဥပနိဇ္ဈာယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မာတုဂါမဿ အနောကာသုပနိဇ္ဈာနေ ပန ဒုက္ကဋံ. သစေ ဒဿနဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

နိသဇ္ဇဿာဒေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇဿာဒရာဂေန နိသိန္နဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ရဟော နိသဇ္ဇပစ္စယာ ပန အာပန္နာယ အာပတ္တိယာ ကာရေတဗ္ဗော. သစေ နိသဇ္ဇဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဝါစဿာဒေ ဝါစဿာဒရာဂေန မာတုဂါမံ မေထုနသန္နိဿိတာဟိ ဝါစာဟိ ဩဘာသန္တဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသံဃာဒိသေသံ ပန အာပဇ္ဇတိ. သစေ ဝါစဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဂေဟဿိတပေမေ မာတရံ ဝါ မာတုပေမေန ဘဂိနိံ ဝါ ဘဂိနိပေမေန ပုနပ္ပုနံ ပရာမသတော စေဝ အာလိင်္ဂတော စ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ဂေဟဿိတပေမေန ပန ဖုသနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ. သစေ ဂေဟဿိတပေမေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဝနဘင်္ဂေ ဣတ္ထိပုရိသာ အညမညံ ကိဉ္စိဒေဝ တမ္ဗူလဂန္ဓပုပ္ဖဝါသာဒိပ္ပကာရံ ပဏ္ဏာကာရံ မိတ္တသန္ထဝဘာဝဿ ဒဠှဘာဝတ္ထာယ ပေသေန္တိ အယံ ဝနဘင်္ဂေါ နာမ. တဉ္စေ မာတုဂါမော ကဿစိ သံသဋ္ဌဝိဟာရိကဿ ကုလူပကဘိက္ခုနော ပေသေတိ၊ တဿ စ ‘‘အသုကာယ နာမ ဣဒံ ပေသိတ’’န္တိ သာရတ္တဿ ပုနပ္ပုနံ ဟတ္ထေဟိ တံ ဝနဘင်္ဂံ ကီဠာပယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ ဝနဘင်္ဂေ သာရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော. သစေ ဥပက္ကမန္တေပိ န မုစ္စတိ၊ ထုလ္လစ္စယံ.

ဧဝမေတေသံ ဧကာဒသန္နံ ရာဂါနံ ဝသေန ဣမေ ဧကာဒသ ပယောဂေ သမေဝေက္ခိတွာ အာပတ္တိ ဝါ အနာပတ္တိ ဝါ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ. သလ္လက္ခေတွာ သစေ ဂရုကာ ဟောတိ ‘‘ဂရုကာ’’တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ. သစေ လဟုကာ ဟောတိ ‘‘လဟုကာ’’တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ. တဒနုရူပဉ္စ ဝိနယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ ကတံ သုကတံ ဟောတိ ရောဂနိဒါနံ ဉတွာ ဝေဇ္ဇေန ကတဘေသဇ္ဇမိဝ၊ တဿ စ ပုဂ္ဂလဿ သောတ္ထိဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

၂၆၂. စေတေတိ န ဥပက္ကမတီတိအာဒီသု မောစနဿာဒစေတနာယ စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မောစနဿာဒပီဠိတော ‘‘အဟော ဝတ မုစ္စေယျာ’’တိ စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ န မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မောစနဿာဒေန န စေတေတိ၊ ဖဿဿာဒေန ကဏ္ဍုဝနဿာဒေန ဝါ ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. တထေဝ န စေတေတိ၊ ဥပက္ကမတိ၊ န မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ကာမဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေန္တော မောစနတ္ထာယ န စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ ပနဿ ဝိတက္ကယတောပိ န မုစ္စတိ ဣဒံ အာဂတမေဝ ဟောတိ၊ ‘‘န စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ န မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တီ’’တိ.

အနာပတ္တိ သုပိနန္တေနာတိ သုတ္တဿ သုပိနေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ ဝိယ ကာယသံသဂ္ဂါဒီနိ အာပဇ္ဇန္တဿ ဝိယ သုပိနန္တေနေဝ ကာရဏေန ယဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ တဿ အနာပတ္တိ. သုပိနေ ပန ဥပ္ပန္နာယ အဿာဒစေတနာယ သစဿ ဝိသယော ဟောတိ၊ နိစ္စလေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ န ဟတ္ထေန နိမိတ္တံ ကီဠာပေတဗ္ဗံ၊ ကာသာဝပစ္စတ္ထရဏရက္ခဏတ္ထံ ပန ဟတ္ထပုဋေန ဂဟေတွာ ဇဂ္ဂနတ္ထာယ ဥဒကဋ္ဌာနံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

နမောစနာဓိပ္ပါယဿာတိ ယဿ ဘေသဇ္ဇေန ဝါ နိမိတ္တံ အာလိမ္ပန္တဿ ဥစ္စာရာဒီနိ ဝါ ကရောန္တဿ နမောစနာဓိပ္ပါယဿ မုစ္စတိ၊ တဿာပိ အနာပတ္တိ. ဥမ္မတ္တကဿ ဒုဝိဓဿာပိ အနာပတ္တိ. ဣဓ သေယျသကော အာဒိကမ္မိကော၊ တဿ အနာပတ္တိ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ ကာယစိတ္တတော သမုဋ္ဌာတိ. ကိရိယာ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒွိဝေဒနံ၊ သုခမဇ္ဈတ္တဒွယေနာတိ.

၂၆၃. ဝိနီတဝတ္ထူသု သုပိနဝတ္ထု အနုပညတ္တိယံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဥစ္စာရပဿာဝဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

ဝိတက္ကဝတ္ထုသ္မိံ ကာမဝိတက္ကန္တိ ဂေဟဿိတကာမဝိတက္ကံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ အထ ခေါ ဝိတက္ကဂတိကေန န ဘဝိတဗ္ဗံ. ဥဏှောဒကဝတ္ထူသု ပဌမံ ဥတ္တာနမေဝ. ဒုတိယေ သော ဘိက္ခု မောစေတုကာမော ဥဏှောဒကေန နိမိတ္တံ ပဟရိတွာ ပဟရိတွာ နှာယိ၊ တေနဿ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. တတိယေ ဥပက္ကမဿ အတ္ထိတာယ ထုလ္လစ္စယံ. ဘေသဇ္ဇကဏ္ဍုဝနဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

၂၆၄. မဂ္ဂဝတ္ထူသု ပဌမဿ ထုလဦရုကဿ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တဿ သမ္ဗာဓဋ္ဌာနေ ဃဋ္ဋနာယ အသုစိ မုစ္စိ၊ တဿ နမောစနာဓိပ္ပါယတ္တာ အနာပတ္တိ. ဒုတိယဿ တထေဝ မုစ္စိ၊ မောစနာဓိပ္ပါယတ္တာ ပန သံဃာဒိသေသော. တတိယဿ န မုစ္စိ၊ ဥပက္ကမသဗ္ဘာဝတော ပန ထုလ္လစ္စယံ. တသ္မာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တေန ဥပ္ပန္နေ ပရိဠာဟေ န ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဂမနံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ အသုဘာဒိမနသိကာရေန စိတ္တံ ဝူပသမေတွာ သုဒ္ဓစိတ္တေန ကမ္မဋ္ဌာနံ အာဒါယ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ဌိတော ဝိနောဒေတုံ န သက္ကောတိ၊ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ နိသီဒိတွာ ဝိနောဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာဒါယ သုဒ္ဓစိတ္တေနေဝ ဂန္တဗ္ဗံ.

ဝတ္ထိဝတ္ထူသု တေ ဘိက္ခူ ဝတ္ထိံ ဒဠှံ ဂဟေတွာ ပူရေတွာ ပူရေတွာ ဝိဿဇ္ဇေန္တာ ဂါမဒါရကာ ဝိယ ပဿာဝမကံသု. ဇန္တာဃရဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒရံ တာပေန္တဿ မောစနာဓိပ္ပါယဿာပိ အမောစနာဓိပ္ပါယဿာပိ မုတ္တေ အနာပတ္တိယေဝ. ပရိကမ္မံ ကရောန္တဿ နိမိတ္တစာလနဝသေန အသုစိ မုစ္စိ၊ တသ္မာ အာပတ္တိဋ္ဌာနေ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ.

၂၆၅. ဦရုဃဋ္ဋာပနဝတ္ထူသု ယေသံ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ တေ အင်္ဂဇာတမ္ပိ ဖုသာပေသုန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧဝံ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. သာမဏေရာဒိဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

၂၆၆. ကာယတ္ထမ္ဘနဝတ္ထုသ္မိံ ကာယံ ထမ္ဘေန္တဿာတိ စိရံ နိသီဒိတွာ ဝါ နိပဇ္ဇိတွာ ဝါ နဝကမ္မံ ဝါ ကတွာ အာလသိယဝိမောစနတ္ထံ ဝိဇမ္ဘေန္တဿ.

ဥပနိဇ္ဈာယနဝတ္ထုသ္မိံ သစေပိ ပဋသတံ နိဝတ္ထာ ဟောတိ ပုရတော ဝါ ပစ္ဆတော ဝါ ဌတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ နာမ ဩကာသေ နိမိတ္တ’’န္တိ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အနိဝတ္ထာနံ ဂါမဒါရိကာနံ နိမိတ္တံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ပန ကိမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ နိမိတ္တေ ဧသေဝ နယော. ဣတော စိတော စ အဝိလောကေတွာ ပန ဒိဝသမ္ပိ ဧကပယောဂေန ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ဧကမေဝ ဒုက္ကဋံ. ဣတော စိတော စ ဝိလောကေတွာ ပုနပ္ပုနံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ပယောဂေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ဥမ္မီလနနိမီလနဝသေန ပန န ကာရေတဗ္ဗော. သဟသာ ဥပနိဇ္ဈာယိတွာ ပုန ပဋိသင်္ခါယ သံဝရေ တိဋ္ဌတော အနာပတ္တိ၊ တံ သံဝရံ ပဟာယ ပုန ဥပနိဇ္ဈာယတော ဒုက္ကဋမေဝ.

၂၆၇. တာဠစ္ဆိဒ္ဒါဒိဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. နှာနဝတ္ထူသု ယေ ဥဒကသောတံ နိမိတ္တေန ပဟရိံသု တေသံ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဥဒဉ္ဇလဝတ္ထူသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ ဥဒဉ္ဇလန္တိ ဥဒကစိက္ခလ္လော ဝုစ္စတိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဣတော ပရာနိ သဗ္ဗာနေဝ ဥဒကေ ဓာဝနာဒိဝတ္ထူနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အယံ ပန ဝိသေသော. ပုပ္ဖါဝဠိယဝတ္ထူသု သစေပိ နမောစနာဓိပ္ပါယဿ အနာပတ္တိ၊ ကီဠနပစ္စယာ ပန ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ.

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၆၉. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပဒံ. တတြာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ – အရညေ ဝိဟရတီတိ န အာဝေဏိကေ အရညေ၊ ဇေတဝနဝိဟာရဿေဝ ပစ္စန္တေ ဧကပဿေ. မဇ္ဈေ ဂဗ္ဘောတိ တဿ စ ဝိဟာရဿ မဇ္ဈေ ဂဗ္ဘော ဟောတိ. သမန္တာ ပရိယာဂါရောတိ သမန္တာ ပနဿ မဏ္ဍလမာဠပရိက္ခေပေါ ဟောတိ. သော ကိရ မဇ္ဈေ စတုရဿံ ဂဗ္ဘံ ကတွာ ဗဟိ မဏ္ဍလမာဠပရိက္ခေပေန ကတော၊ ယထာ သက္ကာ ဟောတိ အန္တောယေဝ အာဝိဉ္ဆန္တေဟိ ဝိစရိတုံ.

သုပညတ္တန္တိ သုဋ္ဌ ဌပိတံ၊ ယထာ ယထာ ယသ္မိံ ယသ္မိဉ္စ ဩကာသေ ဌပိတံ ပါသာဒိကံ ဟောတိ လောကရဉ္ဇကံ တထာ တထာ တသ္မိံ တသ္မိံ ဩကာသေ ဌပိတံ၊ ဝတ္တသီသေန ဟိ သောံ ဧကကိစ္စမ္ပိ န ကရောတိ. ဧကစ္စေ ဝါတပါနေ ဝိဝရန္တောတိ ယေသု ဝိဝဋေသု အန္ဓကာရော ဟောတိ တာနိ ဝိဝရန္တော ယေသု ဝိဝဋေသု အာလောကော ဟောတိ တာနိ ထကေန္တော.

ဧဝံ ဝုတ္တေ သာ ဗြာဟ္မဏီ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစာတိ ဧဝံ တေန ဗြာဟ္မဏေန ပသံသိတွာ ဝုတ္တေ သာ ဗြာဟ္မဏီ ‘‘ပသန္နော အယံ ဗြာဟ္မဏော ပဗ္ဗဇိတုကာမော မညေ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ နိဂူဟိတဗ္ဗမ္ပိ တံ အတ္တနော ဝိပ္ပကာရံ ပကာသေန္တီ ကေဝလံ တဿ သဒ္ဓါဝိဃာတာပေက္ခာ ဟုတွာ ဧတံ ‘‘ကုတော တဿ ဥဠာရတ္တတာ’’တိအာဒိဝစနမဝေါစ. တတ္ထ ဥဠာရော အတ္တာ အဿာတိ ဥဠာရတ္တာ၊ ဥဠာရတ္တနော ဘာဝေါ ဥဋ္ဌာရတ္တတာ. ကုလိတ္ထီဟီတိအာဒီသု ကုလိတ္ထိယော နာမ ဃရဿာမိနိယော. ကုလဓီတရော နာမ ပုရိသန္တရဂတာ ကုလဓီတရော. ကုလကုမာရိယော နာမ အနိဝိဋ္ဌာ ဝုစ္စန္တိ. ကုလသုဏှာ နာမ ပရကုလတော အာနီတာ ကုလဒါရကာနံ ဝဓုယော.

၂၇၀. ဩတိဏ္ဏောတိ ယက္ခာဒီဟိ ဝိယ သတ္တာ အန္တော ဥပ္ပဇ္ဇန္တေန ရာဂေန ဩတိဏ္ဏော၊ ကူပါဒီနိ ဝိယ သတ္တာ အသမပေက္ခိတွာ ရဇနီယေ ဌာနေ ရဇ္ဇန္တော သယံ ဝါ ရာဂံ ဩတိဏ္ဏော၊ ယသ္မာ ပန ဥဘယထာပိ ရာဂသမင်္ဂိဿေဝေတံ အဓိဝစနံ၊ တသ္မာ ‘‘ဩတိဏ္ဏော နာမ သာရတ္တော အပေက္ခဝါ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော’’တိ ဧဝမဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ သာရတ္တောတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန သုဋ္ဌု ရတ္တော. အပေက္ခဝါတိ ကာယသံသဂ္ဂါပေက္ခာယ အပေက္ခဝါ. ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တောတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေနေဝ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော. ဝိပရိဏတေနာတိ ပရိသုဒ္ဓဘဝင်္ဂသန္တတိသင်္ခါတံ ပကတိံ ဝိဇဟိတွာ အညထာ ပဝတ္တေန၊ ဝိရူပံ ဝါ ပရိဏတေန ဝိရူပံ ပရိဝတ္တေန၊ ယထာ ပရိဝတ္တမာနံ ဝိရူပံ ဟောတိ ဧဝံ ပရိဝတ္တိတွာ ဌိတေနာတိ အဓိပ္ပါယော.

၂၇၁. ယသ္မာ ပနေတံ ရာဂါဒီဟိ သမ္ပယောဂံ နာတိဝတ္တတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဝိပရိဏတန္တိ ရတ္တမ္ပိ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ နယေနဿ ပဒဘာဇနံ ဝတွာ အန္တေ ဣဓာဓိပ္ပေတမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစ ရတ္တံ စိတ္တံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတံ ဝိပရိဏတ’’န္တိ အာဟ.

တဒဟုဇာတာတိ တံဒိဝသံ ဇာတာ ဇာတမတ္တာ အလ္လမံသပေသိဝဏ္ဏာ၊ ဧဝရူပါယပိ ဟိ သဒ္ဓိံ ကာယသံသဂ္ဂေ သံဃာဒိသေသော၊ မေထုနဝီတိက္ကမေ ပါရာဇိကံ၊ ရဟော နိသဇ္ဇဿာဒေ ပါစိတ္တိယဉ္စ ဟောတိ. ပဂေဝါတိ ပဌမမေဝ.

ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇေယျာတိ ဟတ္ထဂ္ဂဟဏာဒိကာယသမ္ပယောဂံ ကာယမိဿီဘာဝံ သမာပဇ္ဇေယျ၊ ယသ္မာ ပနေတံ သမာပဇ္ဇန္တဿ ယော သော ကာယသံသဂ္ဂေါ နာမ သော အတ္ထတော အဇ္ဈာစာရော ဟောတိ၊ ရာဂဝသေန အဘိဘဝိတွာ သညမဝေလံ အာစာရော၊ တသ္မာဿ သင်္ခေပန အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အဇ္ဈာစာရော ဝုစ္စတီ’’တိ ပဒဘာဇနမာဟ.

ဟတ္ထဂ္ဂါဟံ ဝါတိအာဒိဘေဒံ ပနဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထဒဿနံ. တတ္ထ ဟတ္ထာဒီနံ ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ‘‘ဟတ္ထော နာမ ကပ္ပရံ ဥပါဒါယာ’’တိအာဒိမာဟ တတ္ထ ကပ္ပရံ ဥပါဒါယာတိ ဒုတိယံ. မဟာသန္ဓိံ ဥပါဒါယ. အညတ္ထ ပန မဏိဗန္ဓတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဂ္ဂနခါ ဟတ္ထော ဣဓ သဒ္ဓိံ အဂ္ဂဗာဟာယ ကပ္ပရတော ပဋ္ဌာယ အဓိပ္ပေတော.

သုဒ္ဓကေသာ ဝါတိ သုတ္တာဒီဟိ အမိဿာ သုဒ္ဓါ ကေသာယေဝ. ဝေဏီတိ တီဟိ ကေသဝဋ္ဋီဟိ ဝိနန္ဓိတွာ ကတကေသကလာပဿေတံ နာမံ. သုတ္တမိဿာတိ ပဉ္စဝဏ္ဏေန သုတ္တေန ကေသေ မိဿေတွာ ကတာ. မာလာမိဿာတိ ဝဿိကပုပ္ဖါဒီဟိ မိဿေတွာ တီဟိ ကေသဝဋ္ဋီဟိ ဝိနန္ဓိတွာ ကတာ၊ အဝိနဒ္ဓေါပိ ဝါ ကေဝလံ ပုပ္ဖမိဿကော ကေသကလာပေါ ဣဓ ‘‘ဝေဏီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဟိရညမိဿာတိ ကဟာပဏမာလာယ မိဿေတွာ ကတာ. သုဝဏ္ဏမိဿာတိ သုဝဏ္ဏစီရကေဟိ ဝါ ပါမင်္ဂါဒီဟိ ဝါ မိဿေတွာ ကတာ. မုတ္တာမိဿာတိ မုတ္တာဝလီဟိ မိဿေတွာ ကတာ. မဏိမိဿာတိ သုတ္တာရူဠှေဟိ မဏီဟိ မိဿေတွာ ကတာ. ဧတာသု ဟိ ယံကိဉ္စိ ဝေဏိံ ဂဏှန္တဿ သံဃာဒိသေသောယေဝ. ‘‘အဟံ မိဿကဝေဏိံ အဂ္ဂဟေသိ’’န္တိ ဝဒန္တဿ မောက္ခော နတ္ထိ. ဝေဏိဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ကေသာပိ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ယော ဧကမ္ပိ ကေသံ ဂဏှာတိ တဿပိ အာပတ္တိယေဝ.

ဟတ္ထဉ္စ ဝေဏိဉ္စ ဌပေတွာတိ ဣဓ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဟတ္ထဉ္စ သဗ္ဗပ္ပကာရဉ္စ ဝေဏိံ ဌပေတွာ အဝသေသံ သရီရံ ‘‘အင်္ဂ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္နေသု ဟတ္ထာဒီသု ဟတ္ထဿ ဂဟဏံ ဟတ္ထဂ္ဂါဟော၊ ဝေဏိယာ ဂဟဏံ ဝေဏိဂ္ဂါဟော၊ အဝသေသသသရီရဿ ပရာမသနံ အညတရဿ ဝါ အညတရဿ ဝါ အင်္ဂဿ ပရာမသနံ၊ ယော တံ ဟတ္ထဂ္ဂါဟံ ဝါ ဝေဏိဂ္ဂါဟံ ဝါ အညတရဿ ဝါ အညတရဿ ဝါ အင်္ဂဿ ပရာမသနံ သမာပဇ္ဇေယျ၊ တဿ သံဃာဒိသေသော နာမ အာပတ္တိနိကာယော ဟောတီတိ. အယံ သိက္ခာပဒဿ အတ္ထော.

၂၇၂. ယသ္မာ ပန ယော စ ဟတ္ထဂ္ဂါဟော ယော စ ဝေဏိဂ္ဂါဟော ယဉ္စ အဝသေသဿ အင်္ဂဿ ပရာမသနံ တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဘေဒတော ဒွါဒသဝိဓံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ ဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘အာမသနာ ပရာမသနာ’’တိအာဒိနာ နယေနဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဉ္စ ဝုတ္တံ ‘‘အာမသနာ နာမ အာမဋ္ဌမတ္တာ’’တိ ယဉ္စ ‘‘ဆုပနံ နာမ ဖုဋ္ဌမတ္တ’’န္တိ၊ ဣမေသံ အယံ ဝိသေသော – အာမသနာတိ အာမဇ္ဇနာ ဖုဋ္ဌောကာသံ အနတိက္ကမိတွာပိ တတ္ထေဝ သင်္ဃဋ္ဋနာ. အယဉှိ ‘‘အာမဋ္ဌမတ္တာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဆုပနန္တိ အသင်္ဃဋ္ဋေတွာ ဖုဋ္ဌမတ္တံ.

ယမ္ပိ ဥမ္မသနာယ စ ဥလ္လင်္ဃနာယ စ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ဥဒ္ဓံ ဥစ္စာရဏာ’’တိ ဧကမေဝ ပဒံ ဝုတ္တံ. တတြာပိ အယံ ဝိသေသော – ပဌမံ အတ္တနော ကာယဿ ဣတ္ထိယာ ကာယေ ဥဒ္ဓံ ပေသနဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဒုတိယံ ဣတ္ထိယာ ကာယံ ဥက္ခိပနဝသေန၊ သေသံ ပါကဋမေဝ.

၂၇၃. ဣဒါနိ ယွာယံ ဩတိဏ္ဏော ဝိပရိဏတေန စိတ္တေန ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ဧတေသံ ပဒါနံ ဝသေန ဝိတ္ထာရတော အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတ္ထီ စ ဟောတိ ဣတ္ထိသညီ သာရတ္တော စ ဘိက္ခု စ နံ ဣတ္ထိယာ ကာယေန ကာယ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဘိက္ခု စ နံ ဣတ္ထိယာ ကာယေန ကာယန္တိ သော သာရတ္တော စ ဣတ္ထိသညီ စ ဘိက္ခု အတ္တနော ကာယေန. နန္တိ နိပါတမတ္တံ. အထ ဝါ ဧတံ တဿာ ဣတ္ထိယာ ဟတ္ထာဒိဘေဒံ ကာယံ. အာမသတိ ပရာမသတီတိ ဧတေသု စေ ဧကေနာပိ အာကာရေန အဇ္ဈာစရတိ၊ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿ. တတ္ထ သကိံ အာမသတော ဧကာ အာပတ္တိ၊ ပုနပ္ပုနံ အာမသတော ပယောဂေ ပယောဂေ သံဃာဒိသေသော.

ပရာမသန္တောပိ သစေ ကာယတော အမောစေတွာဝ ဣတော စိတော စ အတ္တနော ဟတ္ထံ ဝါ ကာယံ ဝါ သဉ္စောပေတိ ဟရတိ ပေသေတိ ဒိဝသမ္ပိ ပရာမသတော ဧကာဝ အာပတ္တိ. သစေ ကာယတော မောစေတွာ မောစေတွာ ပရာမသတိ ပယောဂေ ပယောဂေ အာပတ္တိ.

ဩမသန္တောပိ သစေ ကာယတော အမောစေတွာဝ ဣတ္ထိယာ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပါဒပိဋ္ဌိံ ဩမသတိ ဧကာဝ အာပတ္တိ. သစေ ပန ဥဒရာဒီသု တံ တံ ဌာနံ ပတွာ မုဉ္စိတွာ မုဉ္စိတွာ ဩမသတိ ပယောဂေ ပယောဂေ အာပတ္တိ. ဥမ္မသနာယပိ ပါဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သီသံ ဥမ္မသန္တဿ ဧသေဝ နယော.

ဩလင်္ဃနာယ မာတုဂါမံ ကေသေသု ဂဟေတွာ နာမေတွာ စုမ္ဗနာဒီသု ယံ အဇ္ဈာစာရံ ဣစ္ဆတိ တံ ကတွာ မုဉ္စတော ဧကာဝ အာပတ္တိ. ဥဋ္ဌိတံ ပုနပ္ပုနံ နာမယတော ပယောဂေ ပယောဂေ အာပတ္တိ. ဥလ္လင်္ဃနာယပိ ကေသေသု ဝါ ဟတ္ထေသု ဝါ ဂဟေတွာ ဝုဋ္ဌာပယတော ဧသေဝ နယော.

အာကဍ္ဎနာယ အတ္တနော အဘိမုခံ အာကဍ္ဎန္တော ယာဝ န မုဉ္စတိ တာဝ ဧကာဝ အာပတ္တိ. မုဉ္စိတွာ မုဉ္စိတွာ အာကဍ္ဎန္တဿ ပယောဂေ ပယောဂေ အာပတ္တိ. ပတိကဍ္ဎနာယပိ ပရမ္မုခံ ပိဋ္ဌိယံ ဂဟေတွာ ပဋိပ္ပဏာမယတော ဧသေဝ နယော.

အဘိနိဂ္ဂဏှနာယ ဟတ္ထေ ဝါ ဗာဟာယ ဝါ ဒဠှံ ဂဟေတွာ ယောဇနမ္ပိ ဂစ္ဆတော ဧကာဝ အာပတ္တိ. မုဉ္စိတွာ ပုနပ္ပုနံ ဂဏှတော ပယောဂေ ပယောဂေ အာပတ္တိ. အမုဉ္စိတွာ ပုနပ္ပုနံ ဖုသတော စ အာလိင်္ဂတော စ ပယောဂေ ပယောဂေ အာပတ္တီတိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘မူလဂ္ဂဟဏမေဝ ပမာဏံ၊ တသ္မာ ယာဝ န မုဉ္စတိ တာဝ ဧကာ ဧဝ အာပတ္တီ’’တိ.

အဘိနိပ္ပီဠနာယ ဝတ္ထေန ဝါ အာဘရဏေန ဝါ သဒ္ဓိံ ပီဠယတော အင်္ဂံ အဖုသန္တဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ ဖုသန္တဿ သံဃာဒိသေသော၊ ဧကပယောဂေန ဧကာ အာပတ္တိ၊ နာနာပယောဂေန နာနာ.

ဂဟဏဆုပနေသု အညံ ကိဉ္စိ ဝိကာရံ အကရောန္တောပိ ဂဟိတမတ္တဖုဋ္ဌမတ္တေနာပိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ.

ဧဝမေတေသု အာမသနာဒီသု ဧကေနာပိ အာကာရေန အဇ္ဈာစာရတော ဣတ္ထိယာ ဣတ္ထိသညိဿ သံဃာဒိသေသော၊ ဝေမတိကဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ ပဏ္ဍကပုရိသတိရစ္ဆာနဂတသညိဿာပိ ထုလ္လစ္စယမေဝ. ပဏ္ဍကေ ပဏ္ဍကသညိဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ ဝေမတိကဿ ဒုက္ကဋံ. ပုရိသတိရစ္ဆာနဂတဣတ္ထိသညိဿာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ပုရိသေ ပုရိသသညိဿာပိ ဝေမတိကဿာပိ ဣတ္ထိပဏ္ဍကတိရစ္ဆာနဂတသညိဿာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. တိရစ္ဆာနဂတေပိ သဗ္ဗာကာရေန ဒုက္ကဋမေဝါတိ. ဣမာ ဧကမူလကနယေ ဝုတ္တာ အာပတ္တိယော သလ္လက္ခေတွာ ဣမိနာဝ ဥပါယေန ‘‘ဒွေ ဣတ္ထိယော ဒွိန္နံ ဣတ္ထီန’’န္တိအာဒိဝသေန ဝုတ္တေ ဒုမူလကနယေပိ ဒိဂုဏာ အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ စ ဒွီသု ဣတ္ထီသု ဒွေ သံဃာဒိသေသာ၊ ဧဝံ သမ္ဗဟုလာသု သမ္ဗဟုလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ယော ဟိ ဧကတော ဌိတာ သမ္ဗဟုလာ ဣတ္ထိယော ဗာဟာဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဂဏှာတိ သော ယတ္တကာ ဣတ္ထိယော ဖုဋ္ဌာ တာသံ ဂဏနာယ သံဃာဒိသေသေ အာပဇ္ဇတိ၊ မဇ္ဈဂတာနံ ဂဏနာယ ထုလ္လစ္စယေ. တာ ဟိ တေန ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန အာမဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ယော ပန သမ္ဗဟုလာနံ အင်္ဂုလိယော ဝါ ကေသေ ဝါ ဧကတော ကတွာ ဂဏှာတိ၊ သော အင်္ဂုလိယော စ ကေသေ စ အဂဏေတွာ ဣတ္ထိယော ဂဏေတွာ သံဃာဒိသေသေဟိ ကာရေတဗ္ဗော. ယာသဉ္စ ဣတ္ထီနံ အင်္ဂုလိယော ဝါ ကေသာ ဝါ မဇ္ဈဂတာ ဟောန္တိ၊ တာသံ ဂဏနာယ ထုလ္လစ္စယေ အာပဇ္ဇတိ. တာ ဟိ တေန ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန အာမဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ သမ္ဗဟုလာ ပန ဣတ္ထိယော ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေဟိ ရဇ္ဇုဝတ္ထာဒီဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဂဏှန္တော သဗ္ဗာသံယေဝ အန္တောပရိက္ခေပဂတာနံ ဂဏနာယ ထုလ္လစ္စယေ အာပဇ္ဇတိ. မဟာပစ္စရိယံ အဖုဋ္ဌာသု ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယသ္မာ ပါဠိယံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓေန အာမသနံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗမ္ပိ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေနေဝ သင်္ဂဟေတွာ မဟာအဋ္ဌကထာယဉ္စ ကုရုန္ဒိယဉ္စ ဝုတ္တော ပုရိမနယောယေဝေတ္ထ ယုတ္တတရော ဒိဿတိ.

ယော ဟိ ဟတ္ထေန ဟတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဋိပါဋိယာ ဌိတာသု ဣတ္ထီသု သမသာရာဂေါ ဧကံ ဟတ္ထေ ဂဏှာတိ၊ သော ဂဟိတိတ္ထိယာ ဝသေန ဧကံ သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဣတရာသံ ဂဏနာယ ပုရိမနယေနေဝ ထုလ္လစ္စယေ. သစေ သော တံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ဝတ္ထေ ဝါ ပုပ္ဖေ ဝါ ဂဏှာတိ၊ သဗ္ဗာသံ ဂဏနာယ ထုလ္လစ္စယေ အာပဇ္ဇတိ. ယထေဝ ဟိ ရဇ္ဇုဝတ္ထာဒီဟိ ပရိက္ခိပန္တေန သဗ္ဗာပိ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန အာမဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ တထာ ဣဓာပိ သဗ္ဗာပိ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန အာမဋ္ဌာ ဟောန္တိ. သစေ ပန တာ ဣတ္ထိယော အညမညံ ဝတ္ထကောဋိယံ ဂဟေတွာ ဌိတာ ဟောန္တိ၊ တတြ စေသော ပုရိမနယေနေဝ ပဌမံ ဣတ္ထိံ ဟတ္ထေ ဂဏှာတိ ဂဟိတာယ ဝသေန သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဣတရာသံ ဂဏနာယ ဒုက္ကဋာနိ. သဗ္ဗာသဉှိ တာသံ တေန ပုရိမနယေနေဝ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ အာမဋ္ဌံ ဟောတိ. သစေ ပန သောပိ တံ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေယေဝ ဂဏှာတိ တဿာ ဝသေန ထုလ္လစ္စယံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဣတရာသံ ဂဏနာယ အနန္တရနယေနေဝ ဒုက္ကဋာနိ.

ယော ပန ဃနဝတ္ထနိဝတ္ထံ ဣတ္ထိံ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ဝတ္ထေ ဃဋ္ဋေတိ၊ ထုလ္လစ္စယံ. ဝိရဠဝတ္ထနိဝတ္ထံ ဃဋ္ဋေတိ၊ တတြ စေ ဝတ္ထန္တရေဟိ ဣတ္ထိယာ ဝါ နိက္ခန္တလောမာနိ ဘိက္ခုံ ဘိက္ခုနော ဝါ ပဝိဋ္ဌလောမာနိ ဣတ္ထိံ ဖုသန္တိ၊ ဥဘိန္နံ လောမာနိယေဝ ဝါ လောမာနိ ဖုသန္တိ၊ သံဃာဒိသေသော. ဥပါဒိန္နကေန ဟိ ကမ္မဇရူပေန ဥပါဒိန္နကံ ဝါ အနုပါဒိန္နကံ ဝါ အနုပါဒိန္နကေနပိ ကေနစိ ကေသာဒိနာ ဥပါဒိန္နကံ ဝါ အနုပါဒိန္နကံ ဝါ ဖုသန္တောပိ သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇတိယေဝ.

တတ္ထ ကုရုန္ဒိယံ ‘‘လောမာနိ ဂဏေတွာ သံဃာဒိသေသော’’တိ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘လောမာနိ ဂဏေတွာ အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော၊ ဧကမေဝ သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇတိ. သံဃိကမဉ္စေ ပန အပစ္စတ္ထရိတွာ နိပန္နော လောမာနိ ဂဏေတွာ ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တဒေဝ ယုတ္တံ. ဣတ္ထိဝသေန ဟိ အယံ အာပတ္တိ၊ န ကောဋ္ဌာသဝသေနာတိ.

ဧတ္ထာဟ ‘‘ယော ပန ‘ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဂဏှိဿာမီ’တိ ကာယံ ဂဏှာတိ၊ ‘ကာယံ ဂဏှိဿာမီ’တိ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဂဏှာတိ၊ သော ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. မဟာသုမတ္ထေရော တာဝ ‘‘ယထာဝတ္ထုကမေဝါ’’တိ ဝဒတိ. အယံ ကိရဿ လဒ္ဓိ –

‘‘ဝတ္ထု သညာ စ ရာဂေါ စ၊ ဖဿပ္ပဋိဝိဇာနနာ၊

ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌနိဒ္ဒေသေ၊ ဂရုကံ တေန ကာရယေ’’တိ.

ဧတ္ထ ‘‘ဝတ္ထူ’’တိ ဣတ္ထီ. ‘‘သညာ’’တိ ဣတ္ထိသညာ. ‘‘ရာဂေါ’’တိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ. ‘‘ဖဿပ္ပဋိဝိဇာနနာ’’တိ ကာယသံသဂ္ဂဖဿဇာနနာ. တသ္မာ ယော ဣတ္ထိယာ ဣတ္ထိသညီ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ‘‘ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဂဟေဿာမီ’’တိ ပဝတ္တောပိ ကာယံ ဖုသတိ၊ ဂရုကံ သံဃာဒိသေသံယေဝ အာပဇ္ဇတိ. ဣတရောပိ ထုလ္လစ္စယန္တိ မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ –

‘‘သညာယ ဝိရာဂိတမှိ၊ ဂဟဏေ စ ဝိရာဂိတေ၊

ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌနိဒ္ဒေသေ၊ ဂရုကံ တတ္ထ န ဒိဿတီ’’တိ.

အဿာပါယံ လဒ္ဓိ ဣတ္ထိယာ ဣတ္ထိသညိနော ဟိ သံဃာဒိသေသော ဝုတ္တော. ဣမိနာ စ ဣတ္ထိသညာ ဝိရာဂိတာ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓသညာ ဥပ္ပါဒိတာ၊ တံ ဂဏှန္တဿ ပန ထုလ္လစ္စယံ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ စ ဂဟဏမ္ပိ ဝိရာဂိတံ တံ အဂ္ဂဟေတွာ ဣတ္ထီ ဂဟိတာ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ ဣတ္ထိသညာယ အဘာဝတော သံဃာဒိသေသော န ဒိဿတိ၊ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓဿ အဂ္ဂဟိတတ္တာ ထုလ္လစ္စယံ န ဒိဿတိ၊ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ဖုဋ္ဌတ္တာ ပန ဒုက္ကဋံ. ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ဟိ ဣမံ နာမ ဝတ္ထုံ ဖုသတော အနာပတ္တီတိ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဒုက္ကဋမေဝါတိ.

ဣဒဉ္စ ပန ဝတွာ ဣဒံ စတုက္ကမာဟ. ‘‘သာရတ္တံ ဂဏှိဿာမီ’တိ သာရတ္တံ ဂဏှိ သံဃာဒိသေသော၊ ‘ဝိရတ္တံ ဂဏှိဿာမီ’တိ ဝိရတ္တံ ဂဏှိ ဒုက္ကဋံ၊ ‘သာရတ္တံ ဂဏှိဿာမီ’တိ ဝိရတ္တံ ဂဏှိ ဒုက္ကဋံ၊ ‘ဝိရတ္တံ ဂဏှိဿာမီ’တိ သာရတ္တံ ဂဏှိ ဒုက္ကဋမေဝါ’’တိ. ကိဉ္စာပိ ဧဝမာဟ? အထ ခေါ မဟာသုမတ္ထေရဝါဒေါယေဝေတ္ထ ‘‘ဣတ္ထိ စ ဟောတိ ဣတ္ထိသညီ သာရတ္တော စ ဘိက္ခု စ နံ ဣတ္ထိယာ ကာယေန ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ အာမသတိ ပရာမသတိ။ပေ။ ဂဏှာတိ ဆုပတိ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ ဣမာယ ပါဠိယာ ‘‘ယော ဟိ ဧကတော ဌိတာ သမ္ဗဟုလာ ဣတ္ထိယော ဗာဟာဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဂဏှာတိ၊ သော ယတ္တကာ ဣတ္ထိယော ဖုဋ္ဌာ တာသံ ဂဏနာယ သံဃာဒိသေသေ အာပဇ္ဇတိ၊ မဇ္ဈဂတာနံ ဂဏနာယ ထုလ္လစ္စယေ’’တိအာဒီဟိ အဋ္ဌကထာဝိနိစ္ဆယေဟိ စ သမေတိ. ယဒိ ဟိ သညာဒိဝိရာဂေန ဝိရာဂိတံ နာမ ဘဝေယျ ‘‘ပဏ္ဍကော စ ဟောတိ ဣတ္ထိသညီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ‘‘ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓဉ္စ ဟောတိ ကာယသညီ စာ’’တိအာဒိနာပိ နယေန ပါဠိယံ ဝိသေသံ ဝဒေယျ. ယသ္မာ ပန သော န ဝုတ္တော၊ တသ္မာ ဣတ္ထိယာ ဣတ္ထိသညာယ သတိ ဣတ္ထိံ အာမသန္တဿ သံဃာဒိသေသော၊ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ အာမသန္တဿ ထုလ္လစ္စယန္တိ ယထာဝတ္ထုကမေဝ ယုဇ္ဇတိ.

မဟာပစ္စရိယမ္ပိ စေတံ ဝုတ္တံ – ‘‘နီလံ ပါရုပိတွာ သယိတာယ ကာဠိတ္ထိယာ ကာယံ ဃဋ္ဋေဿာမီ’တိ ကာယံ ဃဋ္ဋေတိ၊ သံဃာဒိသေသော၊ ‘ကာယံ ဃဋ္ဋေဿာမီ’တိ နီလံ ဃဋ္ဋေတိ၊ ထုလ္လစ္စယံ၊ ‘နီလံ ဃဋ္ဋေဿာမီ’တိ ကာယံ ဃဋ္ဋေတိ၊ သံဃာဒိသေသော၊ ‘နီလံ ဃဋ္ဋေဿာမီ’တိ နီလံ ဃဋ္ဋေတိ၊ ထုလ္လစ္စယ’’န္တိ. ယောပါယံ ‘‘ဣတ္ထီ စ ပဏ္ဍကော စာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝတ္ထုမိဿကနယော ဝုတ္တော၊ တသ္မိမ္ပိ ဝတ္ထု သညာဝိမတိဝသေန ဝုတ္တာ အာပတ္တိယော ပါဠိယံ အသမ္မုယှန္တေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကာယေနကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓဝါရေ ပန ဣတ္ထိယာ ဣတ္ထိသညိဿ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဂဏှတော ထုလ္လစ္စယံ၊ သေသေ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋံ. ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေနကာယဝါရေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေနကအာယပ္ပဋိဗဒ္ဓဝါရေ စ နိဿဂ္ဂိယေနကာယဝါရာဒီသု စဿ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋမေဝ.

‘‘ဣတ္ထီ စ ဟောတိ ဣတ္ထိသညီ သာရတ္တော စ ဣတ္ထီ စ နံ ဘိက္ခုဿ ကာယေန ကာယ’’န္တိအာဒိဝါရော ပန ဘိက္ခုမှိ မာတုဂါမဿ ရာဂဝသေန ဝုတ္တော. တတ္ထ ဣတ္ထီ စ နံ ဘိက္ခုဿ ကာယေန ကာယန္တိ ဘိက္ခုမှိ သာရတ္တာ ဣတ္ထီ တဿ နိသိန္နောကာသံ ဝါ နိပန္နောကာသံ ဝါ ဂန္တွာ အတ္တနော ကာယေန တံ ဘိက္ခုဿ ကာယံ အာမသတိ။ပေ။ ဆုပတိ. သေဝနာဓိပ္ပါယော ကာယေန ဝါယမတိ၊ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတီတိ ဧဝံ တာယ အာမဋ္ဌော ဝါ ဆုပိတော ဝါ သေဝနာဓိပ္ပါယော ဟုတွာ သစေ ဖဿပ္ပဋိဝိဇာနနတ္ထံ ဤသကမ္ပိ ကာယံ စာလေတိ ဖန္ဒေတိ၊ သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇတိ.

ဒွေ ဣတ္ထိယောတိ ဧတ္ထ ဒွေ သံဃာဒိသေသေ အာပဇ္ဇတိ၊ ဣတ္ထိယာ စ ပဏ္ဍကေ စ သံဃာဒိသေသေန သဟ ဒုက္ကဋံ. ဧတေန ဥပါယေန ယာဝ ‘‘နိဿဂ္ဂိယေန နိဿဂ္ဂိယံ အာမသတိ၊ သေဝနာဓိပ္ပါယော ကာယေန ဝါယမတိ န စ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ တာဝ ပုရိမနယေနေဝ အာပတ္တိဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ ကာယေန ဝါယမတိ န စ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတီတိ အတ္တနာ နိဿဋ္ဌံ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဣတ္ထိံ အတ္တနော နိဿဂ္ဂိယေန ပုပ္ဖေန ဝါ ဖလေန ဝါ ပဟရန္တိံ ဒိသွာ ကာယေန ဝိကာရံ ကရောတိ၊ အင်္ဂုလိံ ဝါ စာလေတိ၊ ဘမုကံ ဝါ ဥက္ခိပတိ၊ အက္ခိံ ဝါ နိခဏတိ၊ အညံ ဝါ ဧဝရူပံ ဝိကာရံ ကရောတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာယေန ဝါယမတိ န စ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတီ’’တိ. အယမ္ပိ ကာယေန ဝါယမိတတ္တာ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဒွီသု ဣတ္ထီသု ဒွေ၊ ဣတ္ထီပဏ္ဍကေသုပိ ဒွေ ဧဝ ဒုက္ကဋေ အာပဇ္ဇတိ.

၂၇၉. ဧဝံ ဝတ္ထုဝသေန ဝိတ္ထာရတော အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ လက္ခဏဝသေန သင်္ခေပတော အာပတ္တိဘေဒဉ္စ အနာပတ္တိဘေဒဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘သေဝနာဓိပ္ပါယော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုရိမနယေ ဣတ္ထိယာ ဖုဋ္ဌော သမာနော သေဝနာဓိပ္ပါယော ကာယေန ဝါယမတိ၊ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတီတိ တိဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ သံဃာဒိသေသော. ဒုတိယေ နယေ နိဿဂ္ဂိယေန နိဿဂ္ဂိယာမသနေ ဝိယ ဝါယမိတွာ အဆုပနေ ဝိယ စ ဖဿဿ အပ္ပဋိဝိဇာနနတော ဒုဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ. တတိယေ ကာယေန အဝါယမတော အနာပတ္တိ. ယော ဟိ သေဝနာဓိပ္ပါယောပိ နိစ္စလေန ကာယေန ကေဝလံ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတိ သာဒိယတိ အနုဘောတိ၊ တဿ စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တေ အာပတ္တိယာ အဘာဝတော အနာပတ္တိ. စတုတ္ထေ ပန နိဿဂ္ဂိယေန နိဿဂ္ဂိယာမသနေ ဝိယ ဖဿပ္ပဋိဝိဇာနနာပိ နတ္ထိ၊ ကေဝလံ စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တမေဝ၊ တသ္မာ အနာပတ္တိ. မောက္ခာဓိပ္ပါယဿ သဗ္ဗာကာရေသု အနာပတ္တိယေဝ.

ဧတ္ထ ပန ယော ဣတ္ထိယာ ဂဟိတော တံ အတ္တနော သရီရာ မောစေတုကာမော ပဋိပ္ပဏာမေတိ ဝါ ပဟရတိ ဝါ အယံ ကာယေန ဝါယမတိ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတိ. ယော အာဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ တတော မုဉ္စိတုကာမော ဥတ္တာသေတွာ ပလာပေတိ၊ အယံ ကာယေန ဝါယမတိ န စ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတိ. ယော တာဒိသံ ဒီဃဇာတိံ ကာယေ အာရူဠှံ ဒိသွာ ‘‘သဏိကံ ဂစ္ဆတု ဃဋ္ဋိယမာနာ အနတ္ထာယ သံဝတ္တေယျာ’’တိ န ဃဋ္ဋေတိ၊ ဣတ္ထိမေဝ ဝါ အင်္ဂံ ဖုသမာနံ ဉတွာ ‘‘ဧသာ ‘အနတ္ထိကော အယံ မယာ’တိ သယမေဝ ပက္ကမိဿတီ’’တိ အဇာနန္တော ဝိယ နိစ္စလော ဟောတိ၊ ဗလဝိတ္ထိယာ ဝါ ဂါဠှံ အာလိင်္ဂိတွာ ဂဟိတော ဒဟရဘိက္ခု ပလာယိတုကာမောပိ သုဋ္ဌု ဂဟိတတ္တာ နိစ္စလော ဟောတိ၊ အယံ န စ ကာယေန ဝါယမတိ၊ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတိ. ယော ပန အာဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ ‘‘အာဂစ္ဆတု တာဝ တတော နံ ပဟရိတွာ ဝါ ပဏာမေတွာ ဝါ ပက္ကမိဿာမီ’’တိ နိစ္စလော ဟောတိ၊ အယံ မောက္ခာဓိပ္ပါယော န စ ကာယေန ဝါယမတိ၊ န စ ဖဿံ ပဋိဝိဇာနာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၂၈၀. အသဉ္စိစ္စာတိ ဣမိနာ ဥပါယေန ဣမံ ဖုသိဿာမီတိ အစေတေတွာ၊ ဧဝဉှိ အစေတေတွာ ပတ္တပ္ပဋိဂ္ဂဟဏာဒီသု မာတုဂါမဿ အင်္ဂေ ဖုဋ္ဌေပိ အနာပတ္တိ.

အသတိယာတိ အညဝိဟိတော ဟောတိ မာတုဂါမံ ဖုသာမီတိ သတိ နတ္ထိ၊ ဧဝံ အသတိယာ ဟတ္ထပါဒပသာရဏာဒိကာလေ ဖုသန္တဿ အနာပတ္တိ.

အဇာနန္တဿာတိ ဒါရကဝေသေန ဌိတံ ဒါရိကံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ အဇာနန္တော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဖုသတိ၊ ဧဝံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ အဇာနန္တဿ ဖုသတော အနာပတ္တိ.

အသာဒိယန္တဿာတိ ကာယသံသဂ္ဂံ အသာဒိယန္တဿ၊ တဿ ဗာဟာပရမ္ပရာယ နီတဘိက္ခုဿ ဝိယ အနာပတ္တိ. ဥမ္မတ္တကာဒယော ဝုတ္တနယာဧဝ. ဣဓ ပန ဥဒါယိတ္ထေရော အာဒိကမ္မိကော၊ တဿ အနာပတ္တိ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ ကာယစိတ္တတော သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒွိဝေဒနံ၊ သုခမဇ္ဈတ္တဒွယေနာတိ.

၂၈၁. ဝိနီတဝတ္ထူသု – မာတုယာ မာတုပေမေနာတိ မာတုပေမေန မာတုယာ ကာယံ အာမသိ. ဧသ နယော ဓီတုဘဂိနိဝတ္ထူသု. တတ္ထ ယသ္မာ မာတာ ဝါ ဟောတု ဓီတာ ဝါ ဣတ္ထီ နာမ သဗ္ဗာပိ ဗြဟ္မစရိယဿ ပါရိပန္ထိကာဝ. တသ္မာ ‘‘အယံ မေ မာတာ အယံ ဓီတာ အယံ မေ ဘဂိနီ’’တိ ဂေဟဿိတပေမေန အာမသတောပိ ဒုက္ကဋမေဝ ဝုတ္တံ.

ဣမံ ပန ဘဂဝတော အာဏံ အနုဿရန္တေန သစေပိ နဒီသောတေန ဝုယှမာနံ မာတရံ ပဿတိ နေဝ ဟတ္ထေန ပရာမသိတဗ္ဗာ. ပဏ္ဍိတေန ပန ဘိက္ခုနာ နာဝါ ဝါ ဖလကံ ဝါ ကဒလိက္ခန္ဓော ဝါ ဒါရုက္ခန္ဓော ဝါ ဥပသံဟရိတဗ္ဗော. တသ္မိံ အသတိ ကာသာဝမ္ပိ ဥပသံဟရိတွာ ပုရတော ဌပေတဗ္ဗံ၊ ‘‘ဧတ္ထ ဂဏှာဟီ’’တိ ပန န ဝတ္တဗ္ဗာ. ဂဟိတေ ပရိက္ခာရံ ကဍ္ဎာမီတိ ကဍ္ဎန္တေန ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ဘာယတိ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ ‘‘မာ ဘာယီ’’တိ သမဿာသေတဗ္ဗာ. သစေ ဘာယမာနာ ပုတ္တဿ သဟသာ ခန္ဓေ ဝါ အဘိရုဟတိ၊ ဟတ္ထေ ဝါ ဂဏှာတိ၊ န ‘‘အပေဟိ မဟလ္လိကေ’’တိ နိဒ္ဓုနိတဗ္ဗာ၊ ထလံ ပါပေတဗ္ဗာ. ကဒ္ဒမေ လဂ္ဂါယပိ ကူပေ ပတိတာယပိ ဧသေဝ နယော.

တတြပိ ဟိ ယောတ္တံ ဝါ ဝတ္ထံ ဝါ ပက္ခိပိတွာ ဟတ္ထေန ဂဟိတဘာဝံ ဉတွာ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာ၊ နတွေဝ အာမသိတဗ္ဗာ. န ကေဝလဉ္စ မာတုဂါမဿ သရီရမေဝ အနာမာသံ၊ နိဝါသနပါဝုရဏမ္ပိ အာဘရဏဘဏ္ဍမ္ပိ တိဏဏ္ဍုပကံ ဝါ တာဠပဏ္ဏမုဒ္ဒိကံ ဝါ ဥပါဒါယ အနာမာသမေဝ၊ တဉ္စ ခေါ နိဝါသနပါရုပနံ ပိဠန္ဓနတ္ထာယ ဌပိတမေဝ. သစေ ပန နိဝါသနံ ဝါ ပါရုပနံ ဝါ ပရိဝတ္တေတွာ စီဝရတ္ထာယ ပါဒမူလေ ဌပေတိ ဝဋ္ဋတိ. အာဘရဏဘဏ္ဍေသု ပန သီသပသာဓနကဒန္တသူစိအာဒိကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ‘‘ဣမံ ဘန္တေ တုမှာကံ ဂဏှထာ’’တိ ဒိယျမာနံ သိပါဋိကာသူစိအာဒိဥပကရဏတ္ထာယ ဂဟေတဗ္ဗံ. သုဝဏ္ဏရဇတမုတ္တာဒိမယံ ပန အနာမာသမေဝ ဒီယျမာနမ္ပိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ကေဝလဉ္စ ဧတာသံ သရီရူပဂမေဝ အနာမာသံ၊ ဣတ္ထိသဏ္ဌာနေန ကတံ ကဋ္ဌရူပမ္ပိ ဒန္တရူပမ္ပိ အယရူပမ္ပိ လောဟရူပမ္ပိ တိပုရူပမ္ပိ ပေါတ္ထကရူပမ္ပိ သဗ္ဗရတနရူပမ္ပိ အန္တမသော ပိဋ္ဌမယရူပမ္ပိ အနာမာသမေဝ. ပရိဘောဂတ္ထာယ ပန ‘‘ဣဒံ တုမှာကံ ဟောတူ’’တိ လဘိတွာ ဌပေတွာ သဗ္ဗရတနမယံ အဝသေသံ ဘိန္ဒိတွာ ဥပကရဏာရဟံ ဥပကရဏေ ပရိဘောဂါရဟံ ပရိဘောဂေ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ယထာ စ ဣတ္ထိရူပကံ၊ ဧဝံ သတ္တဝိဓမ္ပိ ဓညံ အနာမာသံ. တသ္မာ ခေတ္တမဇ္ဈေန ဂစ္ဆတာ တတ္ထဇာတကမ္ပိ ဓညဖလံ န အာမသန္တေန ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ဃရဒွါရေ ဝါ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ ဓညံ ပသာရိတံ ဟောတိ ပဿေန စ မဂ္ဂေါ အတ္ထိ န မဒ္ဒန္တေန ဂန္တဗ္ဗံ. ဂမနမဂ္ဂေ အသတိ မဂ္ဂံ အဓိဋ္ဌာယ ဂန္တဗ္ဗံ. အန္တရဃရေ ဓညဿ ဥပရိ အာသနံ ပညာပေတွာ ဒေန္တိ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကေစိ အာသနသာလာယံ ဓညံ အာကိရန္တိ၊ သစေ သက္ကာ ဟောတိ ဟရာပေတုံ ဟရာပေတဗ္ဗံ၊ နော စေ ဧကမန္တံ ဓညံ အမဒ္ဒန္တေန ပီဌကံ ပညပေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ. သစေ ဩကာသော န ဟောတိ၊ မနုဿာ ဓညမဇ္ဈေယေဝ အာသနံ ပညပေတွာ ဒေန္တိ၊ နိသီဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထဇာတကာနိ မုဂ္ဂမာသာဒီနိ အပရဏ္ဏာနိပိ တာလပနသာဒီနိ ဝါ ဖလာနိ ကီဠန္တေန န အာမသိတဗ္ဗာနိ. မနုဿေဟိ ရာသိကတေသုပိ ဧသေဝ နယော. အရညေ ပန ရုက္ခတော ပတိတာနိ ဖလာနိ ‘‘အနုပသမ္ပန္နာနံ ဒဿာမီ’’တိ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

မုတ္တာ၊ မဏိ၊ ဝေဠုရိယော၊ သင်္ခေါ၊ သိလာ၊ ပဝါဠံ၊ ရဇတံ၊ ဇာတရူပံ၊ လောဟိတင်္ကော၊ မသာရဂလ္လန္တိ ဣမေသု ဒသသု ရတနေသု မုတ္တာ အဓောတာ အနိဝိဒ္ဓါ ယထာဇာတာဝ အာမသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သေသာ အနာမာသာတိ ဝဒန္တိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘မုတ္တာ ဓောတာပိ အဓောတာပိ အနာမာသာ ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယ စ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ကုဋ္ဌရောဂဿ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ပန ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အန္တမသော ဇာတိဖလိကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗောပိ နီလပီတာဒိဝဏ္ဏဘေဒေါ မဏိ ဓောတဝိဒ္ဓဝဋ္ဋိတော အနာမာသော၊ ယထာဇာတော ပန အာကရမုတ္တော ပတ္တာဒိဘဏ္ဍမူလတ္ထံ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တော. သောပိ မဟာပစ္စရိယံ ပဋိက္ခိတ္တော၊ ပစိတွာ ကတော ကာစမဏိယေဝေကော ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တော. ဝေဠုရိယေပိ မဏိသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော.

သင်္ခေါ ဓမနသင်္ခေါ စ ဓောတဝိဒ္ဓေါ စ ရတနမိဿော အနာမာသော. ပါနီယသင်္ခေါ ဓောတောပိ အဓောတောပိ အာမာသောဝ သေသဉ္စ အဉ္ဇနာဒိဘေသဇ္ဇတ္ထာယပိ ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သိလာ ဓောတဝိဒ္ဓါ ရတနသံယုတ္တာ မုဂ္ဂဝဏ္ဏာဝ အနာမာသာ. သေသာ သတ္ထကနိသာနာဒိအတ္ထာယ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧတ္ထ စ ရတနသံယုတ္တာတိ သုဝဏ္ဏေန သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ပစိတွာ ကတာတိ ဝဒန္တိ. ပဝါဠံ ဓောတဝိဒ္ဓံ အနာမာသံ. သေသံ အာမာသံ ဘဏ္ဍမူလတ္ထဉ္စ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ဓောတမ္ပိ အဓောတမ္ပိ သဗ္ဗံ အနာမာသံ၊ န စ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ ကတဘဏ္ဍမ္ပိ အကတဘဏ္ဍမ္ပိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဗီဇတော ပဋ္ဌာယ အနာမာသဉ္စ အသမ္ပဋိစ္ဆိယဉ္စ၊ ဥတ္တရရာဇပုတ္တော ကိရ သုဝဏ္ဏစေတိယံ ကာရေတွာ မဟာပဒုမတ္ထေရဿ ပေသေသိ. ထေရော ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ပဋိက္ခိပိ. စေတိယဃရေ သုဝဏ္ဏပဒုမသုဝဏ္ဏဗုဗ္ဗုဠကာဒီနိ ဟောန္တိ၊ ဧတာနိပိ အနာမာသာနိ. စေတိယဃရဂေါပကာ ပန ရူပိယဆဍ္ဍကဋ္ဌာနေ ဌိတာ၊ တသ္မာ တေသံ ကေဠာပယိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒိယံ ပန တံ ပဋိက္ခိတ္တံ. သုဝဏ္ဏစေတိယေ ကစဝရမေဝ ဟရိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္တကမေဝ အနုညာတံ. အာရကူဋလောဟမ္ပိ ဇာတရူပဂတိကမေဝ အနာမာသန္တိ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. သေနာသနပရိဘောဂေါ ပန သဗ္ဗကပ္ပိယော၊ တသ္မာ ဇာတရူပရဇတမယာ သဗ္ဗေပိ သေနာသနပရိက္ခာရာ အာမာသာ. ဘိက္ခူနံ ဓမ္မဝိနယဝဏ္ဏနဋ္ဌာနေ ရတနမဏ္ဍပေ ကရောန္တိ ဖလိကတ္ထမ္ဘေ ရတနဒါမပတိမဏ္ဍိတေ၊ တတ္ထ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ဘိက္ခူနံ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

လောဟိတင်္ကမသာရဂလ္လာ ဓောတဝိဒ္ဓါ အနာမာသာ၊ ဣတရေ အာမာသာ၊ ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဝုတ္တာ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ဓောတာပိ အဓောတာပိ သဗ္ဗသော အနာမာသာ န စ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

သဗ္ဗံ အာဝုဓဘဏ္ဍံ အနာမာသံ၊ ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယ ဒီယျမာနမ္ပိ န သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. သတ္ထဝဏိဇ္ဇာ နာမ န ဝဋ္ဋတိ. သုဒ္ဓဓနုဒဏ္ဍောပိ ဓနုဇိယာပိ ပတောဒေါပိ အင်္ကုသောပိ အန္တမသော ဝါသိဖရသုအာဒီနိပိ အာဝုဓသင်္ခေပေန ကတာနိ အနာမာသာနိ. သစေ ကေနစိ ဝိဟာရေ သတ္တိ ဝါ တောမရော ဝါ ဌပိတော ဟောတိ၊ ဝိဟာရံ ဇဂ္ဂန္တေန ‘‘ဟရန္တူ’’တိ သာမိကာနံ ပေသေတဗ္ဗံ. သစေ န ဟရန္တိ၊ တံ အစာလေန္တေန ဝိဟာရော ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗော. ယုဒ္ဓဘူမိယံ ပတိတံ အသိံ ဝါ သတ္တိံ ဝါ တောမရံ ဝါ ဒိသွာ ပါသာဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ အသိံ ဘိန္ဒိတွာ သတ္ထကတ္ထာယ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣတရာနိပိ ဝိယောဇေတွာ ကိဉ္စိ သတ္ထကတ္ထာယ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ ကိဉ္စိ ကတ္တရဒဏ္ဍာဒိအတ္ထာယ. ‘‘ဣဒံ ဂဏှထာ’’တိ ဒီယျမာနံ ပန ‘‘ဝိနာသေတွာ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ကရိဿာမီ’’တိ သဗ္ဗမ္ပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

မစ္ဆဇာလပက္ခိဇာလာဒီနိပိ ဖလကဇာလိကာဒီနိ သရပရိတ္တာနာနီပိ သဗ္ဗာနိ အနာမာသာနိ. ပရိဘောဂတ္ထာယ လဗ္ဘမာနေသု ပန ဇာလံ တာဝ ‘‘အာသနဿ ဝါ စေတိယဿ ဝါ ဥပရိ ဗန္ဓိဿာမိ၊ ဆတ္တံ ဝါ ဝေဌေဿာမီ’’တိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သရပရိတ္တာနံ သဗ္ဗမ္ပိ ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပရူပရောဓနိဝါရဏဉှိ ဧတံ န ဥပရောဓကရန္တိ ဖလကံ ဒန္တကဋ္ဌဘာဇနံ ကရိဿာမီတိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

စမ္မဝိနဒ္ဓါနိ ဝီဏာဘေရိအာဒီနိ အနာမာသာနိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘ဘေရိသင်္ဃာဋောပိ ဝီဏာသင်္ဃာဋောပိ တုစ္ဆပေါက္ခရမ္ပိ မုခဝဋ္ဋိယံ အာရောပိတစမ္မမ္ပိ ဝီဏာဒဏ္ဍကောပိ သဗ္ဗံ အနာမာသ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဩနဟိတုံ ဝါ ဩနဟာပေတုံ ဝါ ဝါဒေတုံ ဝါ ဝါဒါပေတုံ ဝါ န လဗ္ဘတိယေဝ. စေတိယင်္ဂဏေ ပူဇံ ကတွာ မနုဿေဟိ ဆဍ္ဍိတံ ဒိသွာပိ အစာလေတွာဝ အန္တရန္တရေ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ကစဝရဆဍ္ဍနကာလေ ပန ကစဝရနိယာမေနေဝ ဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ပရိဘောဂတ္ထာယ လဗ္ဘမာနေသု ပန ဝီဏာဒေါဏိကဉ္စ ဘေရိပေါက္ခရဉ္စ ဒန္တကဋ္ဌဘာဇနံ ကရိဿာမ စမ္မံ သတ္ထကကောသကန္တိ ဧဝံ တဿ တဿ ပရိက္ခာရဿ ဥပကရဏတ္ထာယ ဂဟေတွာ တထာ တထာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ပုရာဏဒုတိယိကာဝတ္ထု ဥတ္တာနမေဝ. ယက္ခိဝတ္ထုသ္မိံ သစေပိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိဒေဝိယာ ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇတိ ထုလ္လစ္စယမေဝ. ပဏ္ဍကဝတ္ထု စ သုတ္တိတ္ထိဝတ္ထု စ ပါကဋမေဝ. မတိတ္ထိဝတ္ထုသ္မိံ ပါရာဇိကပ္ပဟောနကကာလေ ထုလ္လစ္စယံ၊ တတော ပရံ ဒုက္ကဋံ. တိရစ္ဆာနဂတဝတ္ထုသ္မိံ နာဂမာဏဝိကာယပိ သုပဏ္ဏမာဏဝိကာယပိ ကိန္နရိယာပိ ဂါဝိယာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ဒါရုဓီတလိကာဝတ္ထုသ္မိံ န ကေဝလံ ဒါရုနာ ဧဝ၊ အန္တမသော စိတ္တကမ္မလိခိတေပိ ဣတ္ထိရူပေ ဒုက္ကဋမေဝ.

၂၈၂. သမ္ပီဠနဝတ္ထု ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သင်္ကမဝတ္ထုသ္မိံ ဧကပဒိကသင်္ကမော ဝါ ဟောတု သကဋမဂ္ဂသင်္ကမော ဝါ၊ စာလေဿာမီတိ ပယောဂေ ကတမတ္တေဝ စာလေတု ဝါ မာ ဝါ၊ ဒုက္ကဋံ. မဂ္ဂဝတ္ထု ပါကဋမေဝ. ရုက္ခဝတ္ထုသ္မိံ ရုက္ခော မဟန္တော ဝါ ဟောတု မဟာဇမ္ဗုပ္ပမာဏော ခုဒ္ဒကော ဝါ၊ တံ စာလေတုံ သက္ကောတု ဝါ မာ ဝါ၊ ပယောဂမတ္တေန ဒုက္ကဋံ. နာဝါဝတ္ထုသ္မိမ္ပိ ဧသေဝ နယော. ရဇ္ဇဝတ္ထုသ္မိံ ယံ ရဇ္ဇုံ အာဝိဉ္ဆန္တော ဌာနာ စာလေတုံ သက္ကောတိ၊ တတ္ထ ထုလ္လစ္စယံ. ယာ မဟာရဇ္ဇု ဟောတိ၊ ဤသကမ္ပိ ဌာနာ န စလတိ၊ တတ္ထ ဒုက္ကဋံ. ဒဏ္ဍေပိ ဧသေဝ နယော. ဘူမိယံ ပတိတမဟာရုက္ခောပိ ဟိ ဒဏ္ဍဂ္ဂဟဏေနေဝ ဣဓ ဂဟိတော. ပတ္တဝတ္ထု ပါကဋမေဝ. ဝန္ဒနဝတ္ထုသ္မိံ ဣတ္ထီ ပါဒေ သမ္ဗာဟိတွာ ဝန္ဒိတုကာမာ ဝါရေတဗ္ဗာ ပါဒါ ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗာ၊ နိစ္စလေန ဝါ ဘဝိတဗ္ဗံ. နိစ္စလဿ ဟိ စိတ္တေန သာဒိယတောပိ အနာပတ္တိ. အဝသာနေ ဂဟဏဝတ္ထုပါကဋမေဝါတိ.

ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၈၃. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ အာဒိဿာတိ အပဒိသိတွာ. ဝဏ္ဏမ္ပိ ဘဏတီတိအာဒီနိ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿန္တိ. ဆိန္နိကာတိ ဆိန္နဩတ္တပ္ပါ. ဓုတ္တိကာတိ သဌာ. အဟိရိကာယောတိ နိလ္လဇ္ဇာ. ဥဟသန္တီတိ သိတံ ကတွာ မန္ဒဟသိတံ ဟသန္တိ. ဥလ္လပန္တီတိ ‘‘အဟော အယျော’’တိအာဒိနာ နယေန ဥစ္စကရဏိံ နာနာဝိဓံ ပလောဘနကထံ ကထေန္တိ. ဥဇ္ဇဂ္ဃန္တီတိ မဟာဟသိတံ ဟသန္တိ. ဥပ္ပဏ္ဍေန္တီတိ ‘‘ပဏ္ဍကော အယံ၊ နာယံ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ နယေန ပရိဟာသံ ကရောန္တိ.

၂၈၅. သာရတ္တောတိ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစဿာဒရာဂေန သာရတ္တော. အပေက္ခဝါ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တောတိ ဝုတ္တနယမေဝ၊ ကေဝလံ ဣဓ ဝါစဿာဒရာဂေါ ယောဇေတဗ္ဗော. မာတုဂါမံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဟိ ဝါစာဟီတိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပေတံ မာတုဂါမံ ဒဿေန္တော ‘‘မာတုဂါမော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိညူ ပဋိဗလာ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လံ အာဇာနိတုန္တိ ယာ ပဏ္ဍိတာ သာတ္ထကနိရတ္ထကကထံ အသဒ္ဓမ္မသဒ္ဓမ္မပဋိသံယုတ္တကထဉ္စ ဇာနိတုံ ပဋိဗလာ၊ အယံ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. ယာ ပန မဟလ္လိကာပိ ဗာလာ ဧလမူဂါ အယံ ဣဓ အနဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေတိ.

ဩဘာသေယျာတိ အဝဘာသေယျ နာနာပ္ပကာရကံ အသဒ္ဓမ္မဝစနံ ဝဒေယျ. ယသ္မာ ပနေဝံ ဩဘာသန္တဿ ယော သော ဩဘာသော နာမ၊ သော အတ္ထတော အဇ္ဈာစာရော ဟောတိ ရာဂဝသေန အဘိဘဝိတွာ သညမဝေလံ အာစာရော၊ တသ္မာ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဩဘာသေယျာတိ အဇ္ဈာစာရော ဝုစ္စတီ’’တိ အာဟ. ယထာ တန္တိ ဧတ္ထ တန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ ယထာ ယုဝါ ယုဝတိန္တိ အတ္ထော.

ဒွေ မဂ္ဂေ အာဒိဿာတိအာဒိ ယေနာကာရေန ဩဘာသတော သံဃာဒိသေသော ဟောတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒွေ မဂ္ဂေတိ ဝစ္စမဂ္ဂဉ္စ ပဿာဝမဂ္ဂဉ္စ. သေသံ ဥဒ္ဒေသေ တာဝ ပါကဋမေဝ. နိဒ္ဒေသေ ပန ထောမေတီတိ ‘‘ဣတ္ထိလက္ခဏေန သုဘလက္ခဏေန သမန္နာဂတာသီ’’တိ ဝဒတိ၊ န တာဝ သီသံ ဧတိ. ‘‘တဝ ဝစ္စမဂ္ဂေါ စ ပဿာဝမဂ္ဂေါ စ ဤဒိသော တေန နာမ ဤဒိသေန ဣတ္ထိလက္ခဏေန သုဘလက္ခဏေန သမန္နာဂတာသီ’’တိ ဝဒတိ၊ သီသံ ဧတိ၊ သံဃာဒိသေသော. ဝဏ္ဏေတိ ပသံသတီတိ ဣမာနိ ပန ထောမနပဒဿေဝ ဝေဝစနာနိ.

ခုံသေတီတိ ဝါစာပတောဒေန ဃဋ္ဋေတိ. ဝမ္ဘေတီတိ အပသာဒေတိ. ဂရဟတီတိ ဒေါသံ ဒေတိ. ပရတော ပန ပါဠိယာ အာဂတေဟိ ‘‘အနိမိတ္တာသီ’’တိအာဒီဟိ ဧကာဒသဟိ ပဒေဟိ အဃဋိတေ သီသံ န ဧတိ၊ ဃဋိတေပိ တေသု သိခရဏီသိ သမ္ဘိန္နာသိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာသီတိ ဣမေဟိ တီဟိ ဃဋိတေယေဝ သံဃာဒိသေသော.

ဒေဟိ မေတိ ယာစနာယပိ ဧတ္တကေနေဝ သီသံ န ဧတိ၊ ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ဒေဟီ’’တိ ဧဝံ မေထုနဓမ္မေန ဃဋိတေ ဧဝ သံဃာဒိသေသော.

ကဒါ တေ မာတာ ပသီဒိဿတီတိအာဒီသု အာယာစနဝစနေသုပိ ဧတ္တကေနေဝ သီသံ န ဧတိ၊ ‘‘ကဒါ တေ မာတာ ပသီဒိဿတိ၊ ကဒါ တေ မေထုနံ ဓမ္မံ လဘိဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘တဝ မာတရိ ပသန္နာယ မေထုနံ ဓမ္မံ လဘိဿာမီ’’တိ ဝါ အာဒိနာ ပန နယေန မေထုနဓမ္မေန ဃဋိတေယေဝ သံဃာဒိသေသော.

ကထံ တွံ သာမိကဿ ဒေသီတိအာဒီသု ပုစ္ဆာဝစနေသုပိ မေထုနဓမ္မန္တိ ဝုတ္တေယေဝ သံဃာဒိသေသော၊ န ဣတရထာ. ဧဝံ ကိရ တွံ သာမိကဿ ဒေသီတိ ပဋိပုစ္ဆာဝစနေသုပိ ဧသေဝ နယော.

အာစိက္ခနာယ ပုဋ္ဌော ဘဏတီတိ ‘‘ကထံ ဒဒမာနာ သာမိကဿ ပိယာ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ပုဋ္ဌော အာစိက္ခတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဧဝံ ဒေဟိ ဧဝံ ဒဒမာနာ’’တိ ဝုတ္တေပိ သီသံ န ဧတိ. ‘‘မေထုနဓမ္မံ ဧဝံ ဒေဟိ ဧဝံ ဥပနေဟိ ဧဝံ မေထုနဓမ္မံ ဒဒမာနာ ဥပနယမာနာ ပိယာ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ပန နယေန မေထုနဓမ္မေန ဃဋိတေယေဝ သံဃာဒိသေသော. အနုသာသနီဝစနေသုပိ ဧသေဝ နယော.

အက္ကောသနိဒ္ဒေသေ – အနိမိတ္တာသီတိ နိမိတ္တရဟိတာသိ၊ ကုဉ္စိကပဏာလိမတ္တမေဝ တဝ ဒကသောတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

နိမိတ္တမတ္တာသီတိ တဝ ဣတ္ထိနိမိတ္တံ အပရိပုဏ္ဏံ သညာမတ္တမေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အလောဟိတာတိ သုက္ခသောတာ. ဓုဝလောဟိတာတိ နိစ္စလောဟိတာ ကိလိန္နဒကသောတာ. ဓုဝစောဠာတိ နိစ္စပက္ခိတ္တာဏိစောဠာ၊ သဒါ အာဏိစောဠကံ သေဝသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဂ္ဃရန္တီတိ သဝန္တီ၊ သဒါ တေ မုတ္တံ သဝတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သိခရဏီတိ ဗဟိနိက္ခန္တအာဏိမံသာ. ဣတ္ထိပဏ္ဍကာတိ အနိမိတ္တာဝ ဝုစ္စတိ. ဝေပုရိသိကာတိ သမဿုဒါဌိကာ ပုရိသရူပါ ဣတ္ထီ. သမ္ဘိန္နာတိ သမ္ဘိန္နဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂါ. ဥဘတောဗျဉ္ဇနာတိ ဣတ္ထိနိမိတ္တေန စ ပုရိသနိမိတ္တေန စာတိ ဥဘောဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ သမန္နာဂတာ.

ဣမေသု စ ပန ဧကာဒသသု ပဒေသု သိခရဏီသိ သမ္ဘိန္နာသိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာသီတိ ဣမာနိယေဝ တီဏိ ပဒါနိ သုဒ္ဓါနိ သီသံ ဧန္တိ. ဣတိ ဣမာနိ စ တီဏိ ပုရိမာနိ စ ဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂမေထုနဓမ္မပဒါနိ တီဏီတိ ဆ ပဒါနိ သုဒ္ဓါနိ အာပတ္တိကရာနိ. သေသာနိ အနိမိတ္တာတိအာဒီနိ ‘‘အနိမိတ္တေ မေထုနဓမ္မံ မေ ဒေဟီ’’တိ ဝါ ‘‘အနိမိတ္တာသိ မေထုနဓမ္မံ မေ ဒေဟီ’’တိ ဝါ အာဒိနာ နယေန မေထုနဓမ္မေန ဃဋိတာနေဝ အာပတ္တိကရာနိ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၂၈၆. ဣဒါနိ ယွာယံ ဩတိဏ္ဏော ဝိပရိဏတေန စိတ္တေန ဩဘာသတိ၊ တဿ ဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂေ အာဒိဿ ဧတေသံ ဝဏ္ဏဘဏနာဒီနံ ဝသေန ဝိတ္ထာရတော အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတ္ထီ စ ဟောတိ ဣတ္ထိသညီ’’တိအာဒိမာဟ. တေသံ အတ္ထော ကာယသံသဂ္ဂေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အယံ ပန ဝိသေသော – အဓက္ခကန္တိ အက္ခကတော ပဋ္ဌာယ အဓော. ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလ ဇာဏုမဏ္ဍလတော ပဋ္ဌာယ ဥဒ္ဓံ. ဥဗ္ဘက္ခကန္တိ အက္ခကတော ပဋ္ဌာယ ဥဒ္ဓံ. အဓော ဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ ဇာဏုမဏ္ဍလတော ပဋ္ဌာယ အဓော. အက္ခကံ ပန ဇာဏုမဏ္ဍလဉ္စ ဧတ္ထေဝ ဒုက္ကဋက္ခေတ္တေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ ဘိက္ခုနိယာ ကာယသံသဂ္ဂေ ဝိယ. န ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဂရုကာပတ္တိံ သာဝသေသံ ပညပေန္တီတိ. ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓန္တိ ဝတ္ထံ ဝါ ပုပ္ဖံ ဝါ အာဘရဏံ ဝါ.

၂၈၇. အတ္ထပုရေက္ခာရဿာတိ အနိမိတ္တာတိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထံ ကထေန္တဿ၊ အဋ္ဌကထံ ဝါ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တဿ.

ဓမ္မပုရေက္ခာရဿာတိ ပါဠိံ ဝါစေန္တဿ ဝါ သဇ္ဈာယန္တဿ ဝါ. ဧဝံ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ ပုရက္ခတွာ ဘဏန္တဿ အတ္ထပုရေက္ခာရဿ စ ဓမ္မပုရေက္ခာရဿ စ အနာပတ္တိ.

အနုသာသနိပုရေက္ခာရဿာတိ ‘‘ဣဒါနိပိ အနိမိတ္တာသိ ဥဘတ္တောဗျဉ္ဇနာသိ အပ္ပမာဒံ ဣဒါနိ ကရေယျာသိ၊ ယထာ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပါ န ဟောဟိသီ’’တိ ဧဝံ အနုသိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ ဘဏန္တဿ အနုသာသနိပုရေက္ခာရဿ အနာပတ္တိ. ယော ပန ဘိက္ခုနီနံ ပါဠိံ ဝါစေန္တော ပကတိဝါစနာမဂ္ဂံ ပဟာယ ဟသန္တော ဟသန္တော ‘‘သိခရဏီသိ သမ္ဘိန္နာသိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာသီ’’တိ ပုနပ္ပုနံ ဘဏတိ၊ တဿ အာပတ္တိယေဝ. ဥမ္မတ္တကဿ အနာပတ္တိ. ဣဓ အာဒိကမ္မိကော ဥဒါယိတ္ထေရော၊ တဿ အနာပတ္တိ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဣဒံ သိက္ခာပဒံ တိသမုဋ္ဌာနံ ကာယစိတ္တတော ဝါစာစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒွိဝေဒနန္တိ.

၂၈၈. ဝိနီတဝတ္ထူသု လောဟိတဝတ္ထုသ္မိံ သော ဘိက္ခု ဣတ္ထိယာ လောဟိတကံ နိမိတ္တံ သန္ဓာယာဟ – ဣတရာ န အညာသိ၊ တသ္မာ ဒုက္ကဋံ.

ကက္ကသလောမန္တိ ရဿလောမေဟိ ဗဟုလောမံ. အာကိဏ္ဏလောမန္တိ ဇဋိတလောမံ. ခရလောမန္တိ ထဒ္ဓလောမံ. ဒီဃလောမန္တိ အရဿလောမံ. သဗ္ဗံ ဣတ္ထိနိမိတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

၂၈၉. ဝါပိတံ ခေါ တေတိ အသဒ္ဓမ္မံ သန္ဓာယာဟ၊ သာ အသလ္လက္ခေတွာ နော စ ခေါ ပဋိဝုတ္တန္တိ အာဟ. ပဋိဝုတ္တံ နာမ ဥဒကဝပ္ပေ ဗီဇေဟိ အပ္ပတိဋ္ဌိတောကာသေ ပါဏကေဟိ ဝိနာသိတဗီဇေ ဝါ ဩကာသေ ပုန ဗီဇံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဒကေန အာသိတ္တံ၊ ထလဝပ္ပေ ဝိသမပတိတာနံ ဝါ ဗီဇာနံ သမကရဏတ္ထာယ ပုန အဋ္ဌဒန္တကေန သမီကတံ၊ တေသု အညတရံ သန္ဓာယ ဧသာ အာဟ.