၅. သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၉၆. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ သဉ္စရိတ္တံ. တတ္ထ ပဏ္ဍိတာတိ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတာ ဂတိမန္တာ. ဗျတ္တာတိ ဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတာ၊ ဥပါယေန သမန္နာဂတာ ဥပါယညူ ဝိသာရဒါ. မေဓာဝိနီတိ မေဓာယ သမန္နာဂတာ၊ ဒိဋ္ဌံ ဒိဋ္ဌံ ကရောတိ. ဒက္ခာတိ ဆေကာ. အနလသာတိ ဥဋ္ဌာနဝီရိယသမ္ပန္နာ. ဆန္နာတိ အနုစ္ဆဝိကာ.

ကိသ္မိံ ဝိယာတိ ကိစ္ဆံ ဝိယ ကိလေသော ဝိယ၊ ဟိရိ ဝိယ အမှာကံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ကုမာရိကာယ ဝတ္တုန္တိ ‘‘ဣမံ တုမှေ ဂဏှထာ’’တိ ကုမာရိကာယ ကာရဏာ ဝတ္တုံ.

အာဝါဟာဒီသု အာဝါဟောတိ ဒါရကဿ ပရကုလတော ဒါရိကာယ အာဟရဏံ. ဝိဝါဟောတိ အတ္တနော ဒါရိကာယ ပရကုလပေသနံ. ဝါရေယျန္တိ ‘‘ဒေထ နော ဒါရကဿ ဒါရိက’’န္တိ ယာစနံ၊ ဒိဝသနက္ခတ္တမုဟုတ္တပရိစ္ဆေဒကရဏံ ဝါ.

၂၉၇. ပုရာဏဂဏကိယာတိ ဧကဿ ဂဏကဿ ဘရိယာယ၊ သာ တသ္မိံ ဇီဝမာနေ ဂဏကီတိ ပညာယိတ္ထ၊ မတေ ပန ပုရာဏဂဏကီတိ သင်္ခံ ဂတာ. တိရောဂါမောတိ ဗဟိဂါမော၊ အညော ဂါမောတိ အဓိပ္ပါယော. မနုဿာတိ ဥဒါယိဿ ဣမံ သဉ္စရိတ္တကမ္မေ ယုတ္တပယုတ္တဘာဝံ ဇာနနကမနုဿာ.

သုဏိသဘောဂေနာတိ ယေန ဘောဂေန သုဏိသာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ ဟောတိ ရန္ဓာပနပစာပနပအဝေသနာဒိနာ၊ တေန ဘုဉ္ဇိံသု. တတော အပရေန ဒါသိဘောဂေနာတိ မာသာတိက္ကမေ ယေန ဘောဂေန ဒါသီ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ ဟောတိ ခေတ္တကမ္မကစဝရဆဍ္ဍနဥဒကာဟရဏာဒိနာ၊ တေန ဘုဉ္ဇိံသု. ဒုဂ္ဂတာတိ ဒလိဒ္ဒါ၊ ယတ္ထ ဝါ ဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဟောတိ တာဒိသံ ကုလံ ဂတာ. မာယျော ဣမံ ကုမာရိကန္တိ မာ အယျော ဣမံ ကုမာရိကံ. အာဟာရူပဟာရောတိ အာဟာရော စ ဥပဟာရော စ ဂဟဏဉ္စ ဒါနဉ္စ၊ န အမှေဟိ ကိဉ္စိ အာဟဋံ န ဥပါဟဋံ တယာ သဒ္ဓိံ ကယဝိက္ကယော ဝေါဟာရော အမှာကံ နတ္ထီတိ ဒီပေန္တိ. သမဏေန ဘဝိတဗ္ဗံ အဗျာဝဋေန၊ သမဏော အဿ သုသမဏောတိ သမဏေန နာမ ဤဒိသေသု ကမ္မေသု အဗျာဝဋေန အဗျာပါရေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ဘဝန္တော ဟိ သမဏော သုသမဏော အဿာတိ၊ ဧဝံ နံ အပသာဒေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ တွံ န မယံ တံ ဇာနာမာ’’တိ အာဟံသု.

၂၉၈. သဇ္ဇိတောတိ သဗ္ဗူပကရဏသမ္ပန္နော မဏ္ဍိတပသာဓိတော ဝါ.

၃၀၀. ဓုတ္တာတိ ဣတ္ထိဓုတ္တာ. ပရိစာရေန္တာတိ မနာပိယေသု ရူပါဒီသု ဣတော စိတော စ သမန္တာ ဣန္ဒြိယာနိ စာရေန္တာ၊ ကီဠန္တာ အဘိရမန္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဗ္ဘုတမကံသူတိ ယဒိ ကရိဿတိ တွံ ဧတ္တကံ ဇိတော၊ ယဒိ န ကရိဿတိ အဟံ ဧတ္တကန္တိ ပဏမကံသု. ဘိက္ခူနံ ပန အဗ္ဘုတံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယော ကရောတိ ပရာဇိတေန ဒါတဗ္ဗန္တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ.

ကထဉှိ နာမ အယျော ဥဒါယီ တင်္ခဏိကန္တိ ဧတ္ထ တင်္ခဏောတိ အစိရကာလော ဝုစ္စတိ. တင်္ခဏိကန္တိ အစိရကာလာဓိကာရိကံ.

၃၀၁. သဉ္စရိတ္တံ သမာပဇ္ဇေယျာတိ သဉ္စရဏဘာဝံ သမာပဇ္ဇေယျ. ယသ္မာ ပန တံ သမာပဇ္ဇန္တေန ကေနစိ ပေသိတေန ကတ္ထစိ ဂန္တဗ္ဗံ ဟောတိ၊ ပရတော စ ‘‘ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသမတိ’’န္တိ အာဒိဝစနတော ဣဓ ဣတ္ထိပုရိသာ အဓိပ္ပေတာ၊ တသ္မာ တမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣတ္ထိယာ ဝါ ပဟိတော ပုရိသဿ သန္တိကေ ဂစ္ဆတိ၊ ပုရိသေန ဝါ ပဟိတော ဣတ္ထိယာ သန္တိကေ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧဝမဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသမတိံ ပုရိသဿ ဝါ ဣတ္ထိမတိန္တိ ဧတ္ထ အာရောစေယျာတိ ပါဌသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ တေနေဝဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ပုရိသဿ မတိံ ဣတ္ထိယာ အာရောစေတိ၊ ဣတ္ထိယာ မတိံ ပုရိသဿ အာရောစေတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ တံ တေသံ မတိံ အဓိပ္ပါယံ အဇ္ဈာသယံ ဆန္ဒံ ရုစိံ အာရောစေတိ၊ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဇာယတ္တနေ ဝါ ဇာရတ္တနေ ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဇာယတ္တနေတိ ဇာယာဘာဝေ. ဇာရတ္တနေတိ ဇာရဘာဝေ. ပုရိသဿ ဟိ မတိံ ဣတ္ထိယာ အာရောစေန္တော ဇာယတ္တနေ အာရောစေတိ၊ ဣတ္ထိယာ မတိံ ပုရိသဿ အာရောစေန္တော ဇာရတ္တနေ အာရောစေတိ၊ အပိစ ပုရိသဿေဝ မတိံ ဣတ္ထိယာ အာရောစေန္တော ဇာယတ္တနေ ဝါ အာရောစေတိ နိဗဒ္ဓဘရိယာဘာဝေ၊ ဇာရတ္တနေ ဝါ မိစ္ဆာစာရဘာဝေ. ယသ္မာ ပနေတံ အာရောစေန္တေန ‘‘တွံ ကိရဿ ဇာယာ ဘဝိဿသီ’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ ဝတ္တဗ္ဗတာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာယတ္တနေ ဝါတိ ဇာယာ ဘဝိဿသိ၊ ဇာရတ္တနေ ဝါတိ ဇာရီ ဘဝိဿသီ’’တိ အဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. ဧတေနေဝ စ ဥပါယေန ဣတ္ထိယာ မတိံ ပုရိသဿ အာရောစနေပိ ပတိ ဘဝိဿသိ၊ သာမိကော ဘဝိဿသိ၊ ဇာရော ဘဝိဿသီတိ ဝတ္တဗ္ဗတာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အန္တမသော တင်္ခဏိကာယပီတိ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန ယာ အယံ တင်္ခဏေ မုဟုတ္တမတ္တေ ပဋိသံဝသိတဗ္ဗတော တင်္ခဏိကာတိ ဝုစ္စတိ၊ မုဟုတ္တိကာတိ အတ္ထော. တဿာပိ ‘‘မုဟုတ္တိကာ ဘဝိဿသီ’’တိ ဧဝံ ပုရိသမတိံ အာရောစေန္တဿ သံဃာဒိသေသော. ဧတေနေဝုပါယေန ‘‘မုဟုတ္တိကော ဘဝိဿသီ’’တိ ဧဝံ ပုရိသဿ ဣတ္ထိမတိံ အာရောစေန္တောပိ သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၃၀၃. ဣဒါနိ ‘‘ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသမတိ’’န္တိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပေတာ ဣတ္ထိယော ပဘေဒတော ဒဿေတွာ တာသု သဉ္စရိတ္တဝသေန အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒသ ဣတ္ထိယော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မာတုရက္ခိတာတိ မာတရာ ရက္ခိတာ. ယထာ ပုရိသေန သံဝါသံ န ကပ္ပေတိ၊ ဧဝံ မာတရာ ရက္ခိတာ၊ တေနဿ ပဒဘာဇနေပိ ဝုတ္တံ – ‘‘မာတာ ရက္ခတိ ဂေါပေတိ ဣဿရိယံ ကာရေတိ ဝသံ ဝတ္တေတီ’’တိ. တတ္ထ ရက္ခတီတိ ကတ္ထစိ ဂန္တုံ န ဒေတိ. ဂေါပေတီတိ ယထာ အညေ န ပဿန္တိ၊ ဧဝံ ဂုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတိ. ဣဿရိယံ ကာရေတီတိ သေရိဝိဟာရမဿာ နိသေဓေန္တီ အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တတိ. ဝသံ ဝတ္တေတီတိ ‘‘ဣဒံ ကရောဟိ၊ ဣဒံ မာ အကာသီ’’တိ ဧဝံ အတ္တနော ဝသံ တဿာ ဥပရိ ဝတ္တေတိ. ဧတေနုပါယေန ပိတုရက္ခိတာဒယောပိ ဉာတဗ္ဗာ. ဂေါတ္တံ ဝါ ဓမ္မော ဝါ န ရက္ခတိ၊ သဂေါတ္တေဟိ ပန သဟဓမ္မိကေဟိ စ ဧကံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတေဟိ ဧကဂဏပရိယာပန္နေဟိ စ ရက္ခိတာ ‘‘ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ တေသံ ပဒါနံ ‘‘သဂေါတ္တာ ရက္ခန္တီ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ.

သဟ အာရက္ခေနာတိ သာရက္ခာ. သဟ ပရိဒဏ္ဍေနာတိ သပရိဒဏ္ဍာ. တာသံ နိဒ္ဒေသာ ပါကဋာဝ. ဣမာသု ဒသသု ပစ္ဆိမာနံ ဒွိန္နမေဝ ပုရိသန္တရံ ဂစ္ဆန္တီနံ မိစ္ဆာစာရော ဟောတိ၊ န ဣတရာသံ.

ဓနက္ကီတာဒီသု အပ္ပေန ဝါ ဗဟုနာ ဝါ ဓနေန ကီတာ ဓနက္ကီတာ. ယသ္မာ ပန သာ န ကီတမတ္တာ ဧဝ သံဝါသတ္ထာယ ပန ကီတတ္တာ ဘရိယာ၊ တသ္မာဿ နိဒ္ဒေသေ ဓနေန ကိဏိတွာ ဝါသေတီတိ ဝုတ္တံ.

ဆန္ဒေန အတ္တနော ရုစိယာ ဝသတီတိ ဆန္ဒဝါသိနီ. ယသ္မာ ပန သာ န အတ္တနော ဆန္ဒမတ္တေနေဝ ဘရိယာ ဟောတိ ပုရိသေန ပန သမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ၊ တသ္မာဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ပိယော ပိယံ ဝါသေတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဘောဂေန ဝသတီတိ ဘောဂဝါသိနီ. ဥဒုက္ခလမုသလာဒိဃရူပကရဏံ လဘိတွာ ဘရိယာဘာဝံ ဂစ္ဆန္တိယာ ဇနပဒိတ္ထိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ.

ပဋေန ဝသတီတိ ပဋဝါသိနီ. နိဝါသနမတ္တမ္ပိ ပါဝုရဏမတ္တမ္ပိ လဘိတွာ ဘရိယာဘာဝံ ဥပဂစ္ဆန္တိယာ ဒလိဒ္ဒိတ္ထိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ.

ဩဒပတ္တကိနီတိ ဥဘိန္နံ ဧကိဿာ ဥဒကပါတိယာ ဟတ္ထေ ဩတာရေတွာ ‘‘ဣဒံ ဥဒကံ ဝိယ သံသဋ္ဌာ အဘေဇ္ဇာ ဟောထာ’’တိ ဝတွာ ပရိဂ္ဂဟိတာယ ဝေါဟာရနာမမေတံ၊ နိဒ္ဒေသေပိဿ ‘‘တာယ သဟ ဥဒကပတ္တံ အာမသိတွာ တံ ဝါသေတီ’’တိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဩဘဋံ ဩရောပိတံ စုမ္ဗဋမဿာတိ ဩဘဋစုမ္ဗဋာ၊ ကဋ္ဌဟာရိကာဒီနံ အညတရာ၊ ယဿာ သီသတော စုမ္ဗဋံ ဩရောပေတွာ ဃရေ ဝါသေတိ၊ တဿာ ဧတံ အဓိဝစနံ.

ဒါသီ စာတိ အတ္တနောယေဝ ဒါသီ စ ဟောတိ ဘရိယာ စ.

ကမ္မကာရီ နာမ ဂေဟေ ဘတိယာ ကမ္မံ ကရောတိ၊ တာယ သဒ္ဓိံ ကောစိ ဃရာဝါသံ ကပ္ပေတိ အတ္တနော ဘရိယာယ အနတ္ထိကော ဟုတွာ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကမ္မကာရီ စ ဘရိယာ စာ’’တိ.

ဓဇေန အာဟဋာ ဓဇာဟဋာ၊ ဥဿိတဒ္ဓဇာယ သေနာယ ဂန္တွာ ပရဝိသယံ ဝိလုမ္ပိတွာ အာနီတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ တံ ကောစိ ဘရိယံ ကရောတိ၊ အယံ ဓဇာဟဋာ နာမ. မုဟုတ္တိကာ ဝုတ္တနယာဧဝ၊ ဧတာသံ ဒသန္နမ္ပိ ပုရိသန္တရဂမနေ မိစ္ဆာစာရော ဟောတိ. ပုရိသာနံ ပန ဝီသတိယာပိ ဧတာသု မိစ္ဆာစာရော ဟောတိ၊ ဘိက္ခုနော စ သဉ္စရိတ္တံ ဟောတီတိ.

၃၀၅. ဣဒါနိ ပုရိသော ဘိက္ခုံ ပဟိဏတီတိအာဒီသု ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ သော ဘိက္ခု တဿ ပုရိသဿ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမံ မာတုရက္ခိတံ ဗြူဟိ၊ ဟောဟိ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာ ဓနက္ကီတာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဝစနံ ‘‘သာဓု ဥပါသကာ’’တိ ဝါ ‘‘ဟောတူ’’တိ ဝါ ‘‘အာရောစေဿာမီ’’တိ ဝါ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝါ သီသကမ္ပနာဒီဟိ ဝါ သမ္ပဋိစ္ဆတိ. ဝီမံသတီတိ ဧဝံ ပဋိဂ္ဂဏှိတွာ တဿာ ဣတ္ထိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ သာသနံ အာရောစေတိ. ပစ္စာဟရတီတိ တေန အာရောစိတေ သာ ဣတ္ထီ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆတု ဝါ ပဋိက္ခိပတု ဝါ လဇ္ဇာယ ဝါ တုဏှီ ဟောတု၊ ပုန အာဂန္တွာ တဿ ပုရိသဿ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတိ.

ဧတ္တာဝတာ ဣမာယ ပဋိဂ္ဂဟဏာရောစနပစ္စာဟရဏသင်္ခါတာယ တိဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ သံဃာဒိသေသော ဟောတိ. သာ ပန တဿ ဘရိယာ ဟောတု ဝါ မာ ဝါ၊ အကာရဏမေတံ. သစေ ပန သော မာတုရက္ခိတာယ သန္တိကံ ပေသိတော တံ အဒိသွာ တဿာ မာတုယာ တံ သာသနံ အာရောစေတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိမဋ္ဌံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝိသင်္ကေတန္တိ မဟာပဒုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာသုမတ္ထေရော ပန မာတာ ဝါ ဟောတု ပိတာ ဝါ အန္တမသော ဂေဟဒါသီပိ အညော ဝါပိ ယော ကောစိ တံ ကိရိယံ သမ္ပာဒေဿတိ၊ တဿ ဝုတ္တေပိ ဝိမဋ္ဌံ နာမ န ဟောတိ၊ တိဝင်္ဂသမ္ပတ္တိကာလေ အာပတ္တိယေဝ.

နနု ယထာ ‘‘ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာမီ’’တိ ဝတ္တုကာမော ဝိရဇ္ဈိတွာ ‘‘ဓမ္မံ ပစ္စက္ခာမီ’’တိ ဝဒေယျ ပစ္စက္ခာတာဝဿ သိက္ခာ. ယထာ ဝါ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’’တိ ဝတ္တုကာမော ဝိရဇ္ဈိတွာ ‘‘ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’’တိ ဝဒေယျ အာပန္နောဝဿ ပါရာဇိကံ. ဧဝံသမ္ပဒမိဒန္တိ အာဟ. တံ ပနေတံ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အန္တေဝါသိံ ဝီမံသာပေတွာ အတ္တနာ ပစ္စာဟရတိ၊ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ ဣမိနာ သမေတိ၊ တသ္မာ သုဘာသိတံ.

ယထာ စ ‘‘မာတုရက္ခိတံ ဗြူဟီ’’တိ ဝုတ္တဿ ဂန္တွာ တဿာ အာရောစေတုံ သမတ္ထာနံ မာတာဒီနမ္ပိ ဝဒတော ဝိသင်္ကေတော နတ္ထိ၊ ဧဝမေဝ ‘‘ဟောဟိ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာ ဓနက္ကီတာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဟောဟိ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာ ဆန္ဒဝါသိနီ’’တိ ဧဝံ ပါဠိယံ ဝုတ္တေသု ဆန္ဒဝါသိနိအာဒီသု ဝစနေသု အညတရဝသေန ဝါ အဝုတ္တေသုပိ ‘‘ဟောဟိ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာ ဇာယာ ပဇာပတိ ပုတ္တမာတာ ဃရဏီ ဃရသာမိနီ ဘတ္တရန္ဓိကာ သုဿူသိကာ ပရိစာရိကာ’’တိဧဝမာဒီသု သံဝါသပရိဒီပကေသု ဝစနေသု အညတရဝသေန ဝါ ဝဒန္တဿာပိ ဝိသင်္ကေတော နတ္ထိ တိဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ အာပတ္တိယေဝ. ‘‘မာတုရက္ခိတံ ဗြူဟီ’’တိ ပေသိတဿ ပန ဂန္တွာ အညာသု ပိတုရက္ခိတာဒီသု အညတရံ ဝဒန္တဿ ဝိသင်္ကေတံ. ဧသ နယော ‘‘ပိတုရက္ခိတံ ဗြူဟီ’’တိအာဒီသုပိ.

ကေဝလဉှေတ္ထ ဧကမူလကဒုမူလကာဒိဝသေန ‘‘ပုရိသဿ မာတာ ဘိက္ခုံ ပဟိဏတိ၊ မာတုရက္ခိတာယ မာတာ ဘိက္ခုံ ပဟိဏတီ’’တိ ဧဝမာဒီနံ မူလဋ္ဌာနဉ္စ ဝသေန ပေယျာလဘေဒေါယေဝ ဝိသေသော. သောပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယတ္တာ ပါဠိအနုသာရေနေဝ သက္ကာ ဇာနိတုန္တိ နာဿ ဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ အာဒရံ ကရိမှ.

၃၃၈. ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိအာဒီသု ပန ဒွီသု စတုက္ကေသု ပဌမစတုက္ကေ အာဒိပဒေန တိဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ သံဃာဒိသေသော၊ မဇ္ဈေ ဒွီဟိ ဒုဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ အန္တေ ဧကေန ဧကင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ. ဒုတိယစတုက္ကေ အာဒိပဒေန ဒုဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ မဇ္ဈေ ဒွီဟိ ဧကင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ၊ အန္တေ ဧကေန အင်္ဂါဘာဝတော အနာပတ္တိ. တတ္ထ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ အာဏာပကဿ သာသနံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ဝီမံသတီတိ ပဟိတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တံ အာရောစေတိ. ပစ္စာဟရတီတိ ပုန အာဂန္တွာ မူလဋ္ဌဿ အာရောစေတိ.

န ပစ္စာဟရတီတိ အာရောစေတွာ ဧတ္တောဝ ပက္ကမတိ. ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ဝီမံသတီတိ ပုရိသေန ‘‘ဣတ္ထန္နာမံ ဂန္တွာ ဗြူဟီ’’တိ ဝုစ္စမာနော ‘‘သာဓူ’’တိ တဿ သာသနံ ပဋိဂ္ဂဏှိတွာ တံ ပမုဿိတွာ ဝါ အပ္ပမုဿိတွာ ဝါ အညေန ကရဏီယေန တဿာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ကိဉ္စိဒေဝ ကထံ ကထေန္တော နိသီဒတိ၊ ဧတ္တာဝတာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ဝီမံသတိ နာမာ’’တိ ဝုစ္စတိ. အထ နံ သာ ဣတ္ထီ သယမေဝ ဝဒတိ ‘‘တုမှာကံ ကိရ ဥပဋ္ဌာကော မံ ဂေဟေ ကာတုကာမော’’တိ ဧဝံ ဝတွာ စ ‘‘အဟံ တဿ ဘရိယာ ဘဝိဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘န ဘဝိဿာမီ’’တိ ဝါ ဝဒတိ. သော တဿာ ဝစနံ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တုဏှီဘူတောဝ ဥဋ္ဌာယာသနာ တဿ ပုရိသဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတိ၊ ဧတ္တာဝတာ ‘‘န ဝီမံသတိ ပစ္စာဟရတိ နာမာ’’တိ ဝုစ္စတိ. န ဝီမံသတိ န ပစ္စာဟရတီတိ ကေဝလံ သာသနာရောစနကာလေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိယေဝ၊ ဣတရံ ပန ဒွယံ န ကရောတိ.

န ပဋိဂ္ဂဏှာတိ ဝီမံသတိ ပစ္စာဟရတီတိ ကောစိ ပုရိသော ဘိက္ခုဿ ဌိတဋ္ဌာနေ ဝါ နိသိန္နဋ္ဌာနေ ဝါ တထာရူပိံ ကထံ ကထေတိ၊ ဘိက္ခု တေန အပ္ပဟိတောပိ ပဟိတော ဝိယ ဟုတွာ ဣတ္ထိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဟောဟိ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝီမံသိတွာ တဿာ ရုစိံ ဝါ အရုစိံ ဝါ ပုန အာဂန္တွာ ဣမဿ အာရောစေတိ. တေနေဝ နယေန ဝီမံသိတွာ အပစ္စာဟရန္တော ‘‘န ပဋိဂ္ဂဏှာတိ ဝီမံသတိ န ပစ္စာဟရတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တေနေဝ နယေန ဂတော အဝီမံသိတွာ တာယ သမုဋ္ဌာပိတံ ကထံ သုတွာ ပဌမစတုက္ကဿ တတိယပဒေ ဝုတ္တနယေန အာဂန္တွာ ဣမဿ အာရောစေန္တော ‘‘န ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ဝီမံသတိ ပစ္စာဟရတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. စတုတ္ထပဒံ ပါကဋမေဝ.

သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာဏာပေတီတိအာဒိနယာ ပါကဋာယေဝ. ယထာ ပန သမ္ဗဟုလာပိ ဧကဝတ္ထုမှိ အာပဇ္ဇန္တိ၊ ဧဝံ ဧကဿပိ သမ္ဗဟုလဝတ္ထူသု သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထံ? ပုရိသော ဘိက္ခုံ အာဏာပေတိ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘန္တေ၊ အသုကသ္မိံ နာမ ပါသာဒေ သဋ္ဌိမတ္တာ ဝါ သတ္တတိမတ္တာ ဝါ ဣတ္ထိယော ဌိတာ တာ ဝဒေဟိ၊ ဟောထ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာယော’’တိ. သော သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ အာရောစေတွာ ပုန တံ သာသနံ ပစ္စာဟရတိ. ယတ္တကာ ဣတ္ထိယော တတ္တကာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပရိဝါရေပိ –

‘‘ပဒဝီတိဟာရမတ္တေန၊ ဝါစာယ ဘဏိတေန စ၊

သဗ္ဗာနိ ဂရုကာနိ သပ္ပဋိကမ္မာနိ၊

စတုသဋ္ဌိ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇေယျ ဧကတော၊

ပဉှာမေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. (ပရိ. ၄၈၀)၊

ဣမံ ကိရ အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ အယံ ပဉှော ဝုတ္တော. ဝစနသိလိဋ္ဌတာယ စေတ္ထ ‘‘စတုသဋ္ဌိ အာပတ္တိယော’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ကရောန္တော ပန သတမ္ပိ သဟဿမ္ပိ အာပဇ္ဇတီတိ. ယထာ စ ဧကေန ပေသိတဿ ဧကဿ သမ္ဗဟုလာသု ဣတ္ထီသု သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော၊ ဧဝံ ဧကော ပုရိသော သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ ဧကိဿာ သန္တိကံ ပေသေတိ၊ သဗ္ဗေသံ သံဃာဒိသေသော. ဧကော သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ သမ္ဗဟုလာနံ ဣတ္ထီနံ သန္တိကံ ပေသေတိ၊ ဣတ္ထိဂဏနာယ သံဃာဒိသေသာ. သမ္ဗဟုလာ ပုရိသာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဧကိဿာ သန္တိကံ ပေသေန္တိ၊ ပုရိသဂဏနာယ သံဃာဒိသေသာ. သမ္ဗဟုလာ ဧကံ သမ္ဗဟုလာနံ ဣတ္ထီနံ သန္တိကံ ပေသေန္တိ၊ ဝတ္ထုဂဏနာယ သံဃာဒိသေသာ. သမ္ဗဟုလာ သမ္ဗဟုလေ ဧကိဿာ သန္တိကံ ပေသေန္တိ၊ ဝတ္ထုဂဏနာယ သံဃာဒိသေသာ. သမ္ဗဟုလာ ပုရိသာ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ သမ္ဗဟုလာနံ ဣတ္ထီနံ သန္တိကံ ပေသေန္တိ၊ ဝတ္ထုဂဏနာယ သံဃာဒိသေသာ. ဧသ နယော ‘‘ဧကာ ဣတ္ထီ ဧကံ ဘိက္ခု’’န္တိအာဒီသုပိ. ဧတ္ထ စ သဘာဂဝိဘာဂတာ နာမ အပ္ပမာဏံ၊ မာတာပိတုနမ္ပိ ပဉ္စသဟဓမ္မိကာနမ္ပိ သဉ္စရိတ္တကမ္မံ ကရောန္တဿ အာပတ္တိယေဝ.

ပုရိသော ဘိက္ခုံ အာဏာပေတိ ဂစ္ဆ ဘန္တေတိ စတုက္ကံ အင်္ဂဝသေန အာပတ္တိဘေဒ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တဿ ပစ္ဆိမပဒေ အန္တေဝါသီ ဝီမံသိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ပစ္စာဟရတီတိ အာဂန္တွာ အာစရိယဿ အနာရောစေတွာ ဧတ္တောဝ ဂန္တွာ တဿ ပုရိသဿ အာရောစေတိ. အာပတ္တိ ဥဘိန္နံ ထုလ္လစ္စယဿာတိ အာစရိယဿ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ စ ဝီမံသာပိတတ္တာ စ ဒွီဟင်္ဂေဟိ ထုလ္လစ္စယံ၊ အန္တေဝါသိကဿ ဝီမံသိတတ္တာ စ ပစ္စာဟဋတ္တာ စ ဒွီဟင်္ဂေဟိ ထုလ္လစ္စယံ. သေသံ ပါကဋမေဝ.

၃၃၉. ဂစ္ဆန္တော သမ္ပာဒေတီတိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စေဝ ဝီမံသတိ စ. အာဂစ္ဆန္တော ဝိသံဝါဒေတီတိ န ပစ္စာဟရတိ. ဂစ္ဆန္တော ဝိသံဝါဒေတီတိ န ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. အာဂစ္ဆန္တော သမ္ပာဒေတီတိ ဝီမံသတိ စေဝ ပစ္စာဟရတိ စ. ဧဝံ ဥဘယတ္ထ ဒွီဟင်္ဂေဟိ ထုလ္လစ္စယံ. တတိယပဒေ အာပတ္တိ၊ စတုတ္ထေ အနာပတ္တိ.

၃၄၀. အနာပတ္တိ သံဃဿ ဝါ စေတိယဿ ဝါ ဂိလာနဿ ဝါ ကရဏီယေန ဂစ္ဆတိ ဥမ္မတ္တကဿ အာဒိကမ္မိကဿာတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခုသံဃဿ ဥပေါသထာဂါရံ ဝါ ကိဉ္စိ ဝါ ဝိပ္ပကတံ ဟောတိ. တတ္ထ ကာရုကာနံ ဘတ္တဝေတနတ္ထာယ ဥပါသကော ဝါ ဥပါသိကာယ သန္တိကံ ဘိက္ခုံ ပဟိဏေယျ၊ ဥံပါသိကာ ဝါ ဥပါသကဿ၊ ဧဝရူပေန သံဃဿ ကရဏီယေန ဂစ္ဆန္တဿ အနာပတ္တိ. စေတိယကမ္မေ ကယိရမာနေပိ ဧသေဝ နယော. ဂိလာနဿ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယပိ ဥပါသကေန ဝါ ဥပါသိကာယ သန္တိကံ ဥပါသိကာယ ဝါ ဥပါသကဿ သန္တိကံ ပဟိတဿ ဂစ္ဆတော အနာပတ္တိ. ဥမ္မတ္တကအာဒိကမ္မိကာ ဝုတ္တနယာ ဧဝ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ဆသမုဋ္ဌာနံ၊ သီသုက္ခိပနာဒိနာ ကာယဝိကာရေန သာသနံ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ဝီမံသိတွာ ပုန အာဂန္တွာ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ဧဝ အာရောစေန္တဿ ကာယတော သမုဋ္ဌာတိ. အာသနသာလာယ နိသိန္နဿ ‘‘ဣတ္ထန္နာမာ အာဂမိဿတိ၊ တဿာ စိတ္တံ ဇာနေယျာထာ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တံ အာဂတံ ဝတွာ တဿာ ဂတာယ ပုန တသ္မိံ ပုရိသေ အာဂတေ အာရောစေန္တဿ ဝါစတော သမုဋ္ဌာတိ. ဝါစာယ ‘‘သာဓူ’’တိ သာသနံ ဂဟေတွာ အညေန ကရဏီယေန တဿာ ဃရံ ဂန္တွာ အညတ္ထ ဝါ ဂမနကာလေ တံ ဒိသွာ ဝစီဘေဒေနေဝ ဝီမံသိတွာ ပုန အညေနေဝ ကရဏီယေန တတော အပက္ကမ္မ ကဒါစိဒေဝ တံ ပုရိသံ ဒိသွာ အာရောစေန္တဿာပိ ဝါစတောဝ သမုဋ္ဌာတိ. ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနန္တဿ ပန ခီဏာသဝဿာပိ ကာယဝါစတော သမုဋ္ဌာတိ. ကထံ? သစေ ဟိဿ မာတာပိတရော ကုဇ္ဈိတွာ အလံဝစနီယာ ဟောန္တိ၊ တဉ္စ ဘိက္ခုံ ဃရံ ဥပဂတံ ထေရပိတာ ဝဒတိ ‘‘မာတာ တေ တာတ မံ မဟလ္လကံ ဆဍ္ဍေတွာ ဉာတိကုလံ ဂတာ၊ ဂစ္ဆ တံ မံ ဥပဋ္ဌာတုံ ပေသေဟီ’’တိ. သော စေ ဂန္တွာ တံ ဝတွာ ပုန ပိတုနော တဿာ အာဂမနံ ဝါ အနာဂမနံ ဝါ အာရောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော. ဣမာနိ တီဏိ အစိတ္တကသမုဋ္ဌာနာနိ.

ပဏ္ဏတ္တိံ ပန ဇာနိတွာ ဧတေဟေဝ တီဟိ နယေဟိ သဉ္စရိတ္တံ သမာပဇ္ဇတော ကာယစိတ္တတော ဝါစာစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ. ဣမာနိ တီဏိ ပဏ္ဏတ္တိဇာနနစိတ္တေန သစိတ္တကသမုဋ္ဌာနာနိ. ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ ကုသလာဒိဝသေန စေတ္ထ တီဏိ စိတ္တာနိ၊ သုခါဒိဝသေန တိဿော ဝေဒနာတိ.

၃၄၁. ဝိနီတဝတ္ထူသု အာဒိတော ဝတ္ထုပဉ္စကေ ပဋိဂ္ဂဟိတမတ္တတ္တာ ဒုက္ကဋံ.

ကလဟဝတ္ထုသ္မိံ သမ္မောဒနီယံ အကာသီတိ တံ သညာပေတွာ ပုန ဂေဟဂမနီယံ

အကာသိ. နာလံဝစနီယာတိ န ပရိစ္စတ္တာတိ အတ္ထော. ယာ ဟိ ယထာ ယထာ ယေသု ယေသု ဇနပဒေသု ပရိစ္စတ္တာ ပရိစ္စတ္တာဝ ဟောတိ၊ ဘရိယာဘာဝံ အတိက္ကမတိ၊ အယံ ‘‘အလံဝစနီယာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဧသာ ပန န အလံဝစနီယာ ကေနစိဒေဝ ကာရဏေန ကလဟံ ကတွာ ဂတာ၊ တေနေဝေတ္ထ ဘဂဝါ ‘‘အနာပတ္တီ’’တိ အာဟ. ယသ္မာ ပန ကာယသံသဂ္ဂေ ယက္ခိယာ ထုလ္လစ္စယံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒီသုပိ ယက္ခိပေတိယော ထုလ္လစ္စယဝတ္ထုမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဋ္ဌကထာသု ပနေတံ န ဝိစာရိတံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.