၁. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ယံ ပါရာဇိကကဏ္ဍဿ၊ သင်္ဂီတံ သမနန္တရံ၊

တဿ တေရသကဿာယမပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ.

၂၃၄. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သေယျသကော အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရတီတိ ဧတ္ထ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ. သေယျသကောတိ တဿ ဘိက္ခုနော နာမံ. အနဘိရတောတိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော ကာမရာဂပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနော န ပန ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော. သော တေန ကိသော ဟောတီတိ သော သေယျသကော တေန အနဘိရတဘာဝေန ကိသော ဟောတိ.

အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီတိ ဧတ္ထ ဥဒါယီတိ တဿ ထေရဿ နာမံ၊ အယဉှိ သေယျသကဿ ဥပဇ္ဈာယော လာဠုဒါယီ နာမ ဘန္တမိဂသပ္ပဋိဘာဂေါ နိဒ္ဒါရာမတာဒိမနုယုတ္တာနံ အညတရော လောလဘိက္ခု. ကစ္စိ နော တွန္တိ ကစ္စိ နု တွံ. ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇာတိအာဒီသု ယာဝတာ အတ္ထောတိ ယာဝဒတ္ထံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာဝတာ တေ ဘောဇနေန အတ္ထော ယတ္တကံ တွံ ဣစ္ဆသိ တတ္တကံ ဘုဉ္ဇ၊ ယတ္တကံ ကာလံ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝါ ဝါ သုပိတုံ ဣစ္ဆသိ တတ္တကံ သုပ၊ မတ္တိကာဒီဟိ ကာယံ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ စုဏ္ဏာဒီဟိ ဃံသိတွာ ယတ္တကံ နှာနံ ဣစ္ဆသိ တတ္တကံ နှာယ၊ ဥဒ္ဒေသေန ဝါ ပရိပုစ္ဆာယ ဝါ ဝတ္တပဋိပတ္တိယာ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနေန ဝါ အတ္ထော နတ္ထီတိ. ယဒါ တေ အနဘိရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယသ္မိံ ကာလေ တဝ ကာမရာဂဝသေန ဥက္ကဏ္ဌိတတာ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တတာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတီတိ ကာမရာဂေါ စိတ္တံ ဓံသေတိ ပဓံသေတိ ဝိက္ခိပတိ စေဝ မိလာပေတိ စ. တဒါ ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေဟီတိ တသ္မိံ ကာလေ ဟတ္ထေန ဝါယမိတွာ အသုစိမောစနံ ကရောဟိ၊ ဧဝဉှိ တေ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဘဝိဿတိ. ဣတိ တံ ဥပဇ္ဈာယော အနုသာသိ ယထာ တံ ဗာလော ဗာလံ မဂေါ မဂံ.

၂၃၅. တေသံ မုဋ္ဌဿတီနံ အသမ္ပဇာနာနံ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တာနန္တိ သတိသမ္ပဇညံ ပဟာယ နိဒ္ဒံ ဩတရန္တာနံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တာနံ အဗျာကတော ဘဝင်္ဂဝါရော ပဝတ္တတိ၊ သတိသမ္ပဇညဝါရော ဂဠတိ၊ တထာပိ သယနကာလေ မနသိကာရော ကာတဗ္ဗော. ဒိဝါ သုပန္တေန ယာဝ နှာတဿ ဘိက္ခုနော ကေသာ န သုက္ခန္တိ တာဝ သုပိတွာ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီတိ သဥဿာဟေန သုပိတဗ္ဗံ. ရတ္တိံ သုပန္တေန ဧတ္တကံ နာမ ရတ္တိဘာဂံ သုပိတွာ စန္ဒေန ဝါ တာရကာယ ဝါ ဣဒံ နာမ ဌာနံ ပတ္တကာလေ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီတိ သဥဿာဟေန သုပိတဗ္ဗံ. ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီသု စ ဒသသု ကမ္မဋ္ဌာနေသု ဧကံ အညံ ဝါ စိတ္တရုစိယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာဝ နိဒ္ဒါ ဩက္ကမိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ကရောန္တော ဟိ သတော သမ္ပဇာနော သတိဉ္စ သမ္ပဇညဉ္စ အဝိဇဟိတွာဝ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမတီတိ ဝုစ္စတိ. တေ ပန ဘိက္ခူ ဗာလာ လောလာ ဘန္တမိဂသပ္ပဋိဘာဂါ န ဧဝမကံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တေသံ မုဋ္ဌဿတီနံ အသမ္ပဇာနာနံ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တာန’’န္တိ.

အတ္ထိ စေတ္ထ စေတနာ လဗ္ဘတီတိ ဧတ္ထ စ သုပိနန္တေ အဿာဒစေတနာ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘတိ. အတ္ထေသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတနာ၊ သာ စ ခေါ အဗ္ဗောဟာရိကာတိ ဘိက္ခဝေ ဧသာ အဿာဒစေတနာ အတ္ထိ၊ သာ စ ခေါ အဝိသယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ အဗ္ဗောဟာရိကာ၊ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ န ဟောတိ. ဣတိ ဘဂဝါ သုပိနန္တေ စေတနာယ အဗ္ဗောဟာရိကဘာဝံ ဒဿေတွာ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ၊ သဉ္စေတနိကာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ အညတြ သုပိနန္တာ သံဃာဒိသေသော’’တိ သာနုပညတ္တိကံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေသိ.

၂၃၆-၂၃၇. တတ္ထ သံဝိဇ္ဇတိ စေတနာ အဿာတိ သဉ္စေတနာ၊ သဉ္စေတနာဝ သဉ္စေတနိကာ၊ သဉ္စေတနာ ဝါ အဿာ အတ္ထီတိ သဉ္စေတနိကာ. ယသ္မာ ပန ယဿ သဉ္စေတနိကာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ ဟောတိ သော ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော ဟောတိ၊ သာ စဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရံ အကတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော’’တိ ဧဝမဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဇာနန္တောတိ ဥပက္ကမာမီတိ ဇာနန္တော. သဉ္ဇာနန္တောတိ သုက္ကံ မောစေမီတိ သဉ္ဇာနန္တော၊ တေနေဝ ဥပက္ကမဇာနနာကာရေန သဒ္ဓိံ ဇာနန္တောတိ အတ္ထော. စေစ္စာတိ မောစနဿာဒစေတနာဝသေန စေတေတွာ ပကပ္ပေတွာ. အဘိဝိတရိတွာတိ ဥပက္ကမဝသေန မဒ္ဒန္တော နိရာသင်္ကစိတ္တံ ပေသေတွာ. ဝီတိက္ကမောတိ ဧဝံ ပဝတ္တဿ ယော ဝီတိက္ကမော အယံ သဉ္စေတနိကာသဒ္ဒဿ သိခါပ္ပတ္တော အတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဣဒါနိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီတိ ဧတ္ထ ယဿ သုက္ကဿ ဝိဿဋ္ဌိ တံ တာဝ သင်္ချာတော ဝဏ္ဏဘေဒတော စ ဒဿေတုံ ‘‘သုက္ကန္တိ ဒသ သုက္ကာနီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုက္ကာနံ အာသယဘေဒတော ဓာတုနာနတ္တတော စ နီလာဒိဝဏ္ဏဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဝိဿဋ္ဌီတိ ဝိဿဂ္ဂေါ၊ အတ္ထတော ပနေတံ ဌာနာစာဝနံ ဟောတိ၊ တေနာဟ – ‘‘ဝိဿဋ္ဌီတိ ဌာနတောစာဝနာ ဝုစ္စတီ’’တိ. တတ္ထ ဝတ္ထိသီသံ ကဋိ ကာယောတိ တိဓာ သုက္ကဿ ဌာနံ ပကပ္ပေန္တိ၊ ဧကော ကိရာစရိယော ‘‘ဝတ္ထိသီသံ သုက္ကဿ ဌာန’’န္တိ အာဟ. ဧကော ‘‘ကဋီ’’တိ၊ ဧကော ‘‘သကလော ကာယော’’တိ၊ တေသု တတိယဿ ဘာသိတံ သုဘာသိတံ. ကေသလောမနခဒန္တာနဉှိ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနံ ဥစ္စာရပဿာဝခေဠသိင်္ဃာဏိကာထဒ္ဓသုက္ခစမ္မာနိ စ ဝဇ္ဇေတွာ အဝသေသော ဆဝိမံသလောဟိတာနုဂတော သဗ္ဗောပိ ကာယော ကာယပ္ပသာဒဘာဝဇီဝိတိန္ဒြိယာဗဒ္ဓပိတ္တာနံ သမ္ဘဝဿ စ ဌာနမေဝ. တထာ ဟိ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေနာဘိဘူတာနံ ဟတ္ထီနံ ဥဘောဟိ ကဏ္ဏစူဠိကာဟိ သမ္ဘဝေါ နိက္ခမတိ၊ မဟာသေနရာဇာ စ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတော သမ္ဘဝဝေဂံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော သတ္ထေန ဗာဟုသီသံ ဖာလေတွာ ဝဏမုခေန နိက္ခန္တံ သမ္ဘဝံ ဒဿေသီတိ.

ဧတ္ထ ပန ပဌမဿ အာစရိယဿ ဝါဒေ မောစနဿာဒေန နိမိတ္တေ ဥပက္ကမတော ယတ္တကံ ဧကာ ခုဒ္ဒကမက္ခိကာ ပိဝေယျ တတ္တကေ အသုစိမှိ ဝတ္ထိသီသတော မုဉ္စိတွာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေ ဗဟိ နိက္ခန္တေ ဝါ အနိက္ခန္တေ ဝါ သံဃာဒိသေသော. ဒုတိယဿ ဝါဒေ တထေဝ ကဋိတော မုစ္စိတွာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေ၊ တတိယဿ ဝါဒေ တထေဝ သကလကာယံ သင်္ခေါဘေတွာ တတော မုစ္စိတွာ ဒကသောတံ ဩတိဏ္ဏမတ္တေ ဗဟိ နိက္ခန္တေ ဝါ အနိက္ခန္တေ ဝါ သံဃာဒိသေသော. ဒကသောတောရောဟဏဉ္စေတ္ထ အဓိဝါသေတွာ အန္တရာ နိဝါရေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ ဝုတ္တံ၊ ဌာနာ စုတဉှိ အဝဿံ ဒကသောတံ ဩတရတိ. တသ္မာ ဌာနာ စာဝနမတ္တေနေဝေတ္ထ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သာ စ ခေါ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမန္တဿေဝ ဟတ္ထပရိကမ္မပါဒပရိကမ္မဂတ္တပရိကမ္မကရဏေန သစေပိ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. အယံ သဗ္ဗာစရိယသာဓာရဏဝိနိစ္ဆယော.

အညတြ သုပိနန္တာတိ ဧတ္ထ သုပိနော ဧဝ သုပိနန္တော၊ တံ ဌပေတွာ အပနေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဉ္စ ပန သုပိနံ ပဿန္တော စတူဟိ ကာရဏေဟိ ပဿတိ ဓာတုက္ခောဘတော ဝါ အနုဘူတပုဗ္ဗတော ဝါ ဒေဝတောပသံဟာရတော ဝါ ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော ဝါတိ.

တတ္ထ ပိတ္တာဒီနံ ခေါဘကရဏပစ္စယယောဂေန ခုဘိတဓာတုကော ဓာတုက္ခောဘတော သုပိနံ ပဿတိ၊ ပဿန္တော စ နာနာဝိဓံ သုပိနံ ပဿတိ – ပဗ္ဗတာ ပတန္တော ဝိယ၊ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဝိယ၊ ဝါဠမိဂဟတ္ထီစောရာဒီဟိ အနုဗဒ္ဓေါ ဝိယ ဟောတိ. အနုဘူတပုဗ္ဗတော ပဿန္တော ပုဗ္ဗေ အနုဘူတပုဗ္ဗံ အာရမ္မဏံ ပဿတိ. ဒေဝတောပသံဟာရတော ပဿန္တဿ ဒေဝတာ အတ္ထကာမတာယ ဝါ အနတ္ထကာမတာယ ဝါ အတ္ထာယ ဝါ အနတ္ထာယ ဝါ နာနာဝိဓာနိ အာရမ္မဏာနိ ဥပသံဟရန္တိ၊ သော တာသံ ဒေဝတာနံ အာနုဘာဝေန တာနိ အာရမ္မဏာနိ ပဿတိ. ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော ပဿန္တော ပုညာပုညဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇိတုကာမဿ အတ္ထဿ ဝါ အနတ္ထဿ ဝါ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘူတံ သုပိနံ ပဿတိ၊ ဗောဓိသတ္တဿမာတာ ဝိယ ပုတ္တပဋိလာဘနိမိတ္တံ၊ ဗောဓိသတ္တော ဝိယ ပဉ္စ မဟာသုပိနေ (အ. နိ. ၅.၁၉၆)၊ ကောသလရာဇာ ဝိယ သောဠသ သုပိနေတိ.

တတ္ထ ယံ ဓာတုက္ခောဘတော အနုဘူတပုဗ္ဗတော စ သုပိနံ ပဿတိ န တံ သစ္စံ ဟောတိ. ယံ ဒေဝတောပသံဟာရတော ပဿတိ တံ သစ္စံ ဝါ ဟောတိ အလီကံ ဝါ၊ ကုဒ္ဓါ ဟိ ဒေဝတာ ဥပါယေန ဝိနာသေတုကာမာ ဝိပရီတမ္ပိ ကတွာ ဒဿေန္တိ. ယံ ပန ပုဗ္ဗနိမိတ္တတော ပဿတိ တံ ဧကန္တသစ္စမေဝ ဟောတိ. ဧတေသဉ္စ စတုန္နံ မူလကာရဏာနံ သံသဂ္ဂဘေဒတောပိ သုပိနဘေဒေါ ဟောတိယေဝ.

တဉ္စ ပနေတံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ သုပိနံ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာဝ ပဿန္တိ အပ္ပဟီနဝိပလ္လာသတ္တာ၊ အသေက္ခာ ပန န ပဿန္တိ ပဟီနဝိပလ္လာသတ္တာ. ကိံ ပနေတံ ပဿန္တော သုတ္တော ပဿတိ ပဋိဗုဒ္ဓေါ၊ ဥဒါဟု နေဝ သုတ္တော န ပဋိဗုဒ္ဓေါတိ? ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ တာဝ သုတ္တော ပဿတိ အဘိဓမ္မဝိရောဓော အာပဇ္ဇတိ၊ ဘဝင်္ဂစိတ္တေန ဟိ သုပတိ တံ ရူပနိမိတ္တာဒိအာရမ္မဏံ ရာဂါဒိသမ္ပယုတ္တံ ဝါ န ဟောတိ၊ သုပိနံ ပဿန္တဿ စ ဤဒိသာနိ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အထ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပဿတိ ဝိနယဝိရောဓော အာပဇ္ဇတိ၊ ယဉှိ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပဿတိ တံ သဗ္ဗောဟာရိကစိတ္တေန ပဿတိ၊ သဗ္ဗောဟာရိကစိတ္တေန စ ကတေ ဝီတိက္ကမေ အနာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ. သုပိနံ ပဿန္တေန ပန ကတေပိ ဝီတိက္ကမေ ဧကန္တံ အနာပတ္တိ ဧဝ. အထ နေဝ သုတ္တော န ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပဿတိ၊ ကော နာမ ပဿတိ၊ ဧဝဉ္စ သတိ သုပိနဿ အဘာဝေါဝ အာပဇ္ဇတီတိ၊ န အဘာဝေါ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ကပိမိဒ္ဓပရေတော ပဿတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ကပိမိဒ္ဓပရေတော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သုပိနံ ပဿတီ’’တိ. ကပိမိဒ္ဓပရေတောတိ မက္ကဋနိဒ္ဒါယ ယုတ္တော. ယထာ ဟိ မက္ကဋဿ နိဒ္ဒါ လဟုပရိဝတ္တာ ဟောတိ၊ ဧဝံ ယာ နိဒ္ဒါ ပုနပ္ပုနံ ကုသလာဒိစိတ္တဝေါကိဏ္ဏတ္တာ လဟုပရိဝတ္တာ၊ ယဿာ ပဝတ္တိယံ ပုနပ္ပုနံ ဘဝင်္ဂတော ဥတ္တရဏံ ဟောတိ တာယ ယုတ္တော သုပိနံ ပဿတိ၊ တေနာယံ သုပိနော ကုသလောပိ ဟောတိ အကုသလောပိ အဗျာကတောပိ. တတ္ထ သုပိနန္တေ စေတိယဝန္ဒနဓမ္မဿဝနဓမ္မဒေသနာဒီနိ ကရောန္တဿ ကုသလော၊ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ကရောန္တဿ အကုသလော၊ ဒွီဟိ အန္တေဟိ မုတ္တော အာဝဇ္ဇနတဒါရမ္မဏက္ခဏေ အဗျာကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သွာယံ ဒုဗ္ဗလဝတ္ထုကတ္တာ စေတနာယ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎိတုံ အသမတ္ထော၊ ပဝတ္တေ ပန အညေဟိ ကုသလာကုသလေဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိတော ဝိပါကံ ဒေတိ. ကိဉ္စာပိ ဝိပါကံ ဒေတိ? အထ ခေါ အဝိသယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ အဗ္ဗောဟာရိကာဝ သုပိနန္တစေတနာ. တေနာဟ – ‘‘ဌပေတွာ သုပိနန္တ’’န္တိ.

သံဃာဒိသေသောတိ ဣမဿ အာပတ္တိနိကာယဿ နာမံ. တသ္မာ ယာ အညတြ သုပိနန္တာ သဉ္စေတနိကာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ၊ အယံ သံဃာဒိသေသော နာမ အာပတ္တိနိကာယောတိ ဧဝမေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ သံဃော အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အဿာတိ သံဃာဒိသေသော. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ဣမံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာတုကာမဿ ယံ တံ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ၊ တဿ အာဒိမှိ စေဝ ပရိဝါသဒါနတ္ထာယ အာဒိတော သေသေ စ မဇ္ဈေ မာနတ္တဒါနတ္ထာယ မူလာယ ပဋိကဿနေန ဝါ သဟ မာနတ္တဒါနတ္ထာယ အဝသာနေ အဗ္ဘာနတ္ထာယ သံဃော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော. န ဟေတ္ထ ဧကမ္ပိ ကမ္မံ ဝိနာ သံဃေန သက္ကာ ကာတုန္တိ သံဃော အာဒိမှိ စေဝ သေသေ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အဿာတိ သံဃာဒိသေသောတိ. ဗျဉ္ဇနံ ပန အနာဒိယိတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘သံဃောဝ တဿာ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ဒေတိ၊ မူလာယ ပဋိကဿတိ၊ မာနတ္တံ ဒေတိ၊ အဗ္ဘေတိ န သမ္ဗဟုလာ န ဧကပုဂ္ဂလော၊ တေန ဝုစ္စတိ သံဃာဒိသေသော’’တိ ဣဒမဿ ပဒဘာဇနံ –

‘‘သံဃာဒိသေသောတိ ယံ ဝုတ္တံ၊ တံ သုဏောဟိ ယထာတထံ၊

သံဃောဝ ဒေတိ ပရိဝါသံ၊ မူလာယ ပဋိကဿတိ၊

မာနတ္တံ ဒေတိ အဗ္ဘေတိ၊ တေနေတံ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. (ပရိ. ၃၃၉) –

ပရိဝါရေ ဝစနကာရဏဉ္စ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ပရိဝါသဒါနာဒီနိ သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ ဝိတ္ထာရတော အာဂတာနိ၊ တတ္ထေဝ နေသံ သံဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ.

တဿေဝ အာပတ္တိနိကာယဿာတိ တဿ ဧဝ အာပတ္တိသမူဟဿ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အယံ ဧကာဝ အာပတ္တိ၊ ရူဠှိသဒ္ဒေန ပန အဝယဝေ သမူဟဝေါဟာရေန ဝါ ‘‘နိကာယော’’တိ ဝုတ္တော – ‘‘ဧကော ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ဧကော ဝိညာဏက္ခန္ဓော’’တိအာဒီသု ဝိယ.

ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ ပဒါနုက္ကမေန ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ ဣမံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အာပဇ္ဇန္တဿ ဥပါယဉ္စ ကာလဉ္စ အဓိပ္ပါယဉ္စ အဓိပ္ပါယဝတ္ထုဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေ မောစေတီ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ ဟိ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ ဥပါယော ဒဿိတော၊ အဇ္ဈတ္တရူပေ ဝါ မောစေယျ ဗဟိဒ္ဓါရူပေ ဝါ ဥဘယတ္ထ ဝါ အာကာသေ ဝါ ကဋိံ ကမ္ပေန္တော၊ ဣတော ပရံ အညော ဥပါယော နတ္ထိ. တတ္ထ ရူပေ ဃဋ္ဋေတွာ မောစေန္တောပိ ရူပေန ဃဋ္ဋေတွာ မောစေန္တောပိ ရူပေ မောစေတိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ရူပေ ဟိ သတိ သော မောစေတိ န ရူပံ အလဘိတွာ. ရာဂူပတ္ထမ္ဘာဒီဟိ ပန ပဉ္စဟိ ကာလော ဒဿိတော. ရာဂူပတ္ထမ္ဘာဒိကာလေသု ဟိ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဟောတိ၊ ယဿ ကမ္မနိယတ္တေ သတိ မောစေတိ. ဣတော ပရံ အညော ကာလော နတ္ထိ၊ န ဟိ ဝိနာ ရာဂူပတ္ထမ္ဘာဒီဟိ ပုဗ္ဗဏှာဒယော ကာလဘေဒါ မောစနေ နိမိတ္တံ ဟောန္တိ.

အာရောဂျတ္ထာယာတိအာဒီဟိ ဒသဟိ အဓိပ္ပါယော ဒဿိတော၊ ဧဝရူပေန ဟိ အဓိပ္ပါယဘေဒေန မောစေတိ န အညထာ. နီလာဒီဟိ ပန ဒသဟိ နဝမဿ အဓိပ္ပါယဿ ဝတ္ထု ဒဿိတံ၊ ဝီမံသန္တော ဟိ နီလာဒီသု အညတရဿ ဝသေန ဝီမံသတိ န တေဟိ ဝိနိမုတ္တန္တိ.

၂၃၈. ဣတော ပရံ ပန ဣမေသံယေဝ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီနံ ပဒါနံ ပကာသနတ္ထံ ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေတိ အဇ္ဈတ္တံ ဥပါဒိန္နေ ရူပေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ အဇ္ဈတ္တံ ဥပါဒိန္နေ ရူပေတိ အတ္တနော ဟတ္ထာဒိဘေဒေ ရူပေ. ဗဟိဒ္ဓါ ဥပါဒိန္နေတိ ပရဿ တာဒိသေယေဝ. အနုပါဒိန္နေတိ တာဠစ္ဆိဒ္ဒါဒိဘေဒေ. တဒုဘယေတိ အတ္တနော စ ပရဿ စ ရူပေ၊ ဥဘယဃဋ္ဋနဝသေနေတံ ဝုတ္တံ. အတ္တနော ရူပေန စ အနုပါဒိန္နရူပေန စ ဧကတော ဃဋ္ဋနေပိ လဗ္ဘတိ. အာကာသေ ဝါယမန္တဿာတိ ကေနစိ ရူပေန အဃဋ္ဋေတွာ အာကာသေယေဝ ကဋိကမ္ပနပယဩဂေန အင်္ဂဇာတံ စာလေန္တဿ.

ရာဂူပတ္ထမ္ဘေတိ ရာဂဿ ဗလဝဘာဝေ၊ ရာဂေန ဝါ အင်္ဂဇာတဿ ဥပတ္ထမ္ဘေ၊ ထဒ္ဓဘာဝေ သဉ္ဇာတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကမ္မနိယံ ဟောတီတိ မောစနကမ္မက္ခမံ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီသု ဥပက္ကမာရဟံ ဟောတိ.

ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌူပတ္ထမ္ဘေတိ ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌေန အင်္ဂဇာတေ ဥပတ္ထမ္ဘေ. ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကာ နာမ လောမသပါဏကာ ဟောန္တိ၊ တေသံ လောမေဟိ ဖုဋ္ဌံ အင်္ဂဇာတံ ကဏ္ဍုံ ဂဟေတွာ ထဒ္ဓံ ဟောတိ၊ တတ္ထ ယသ္မာ တာနိ လောမာနိ အင်္ဂဇာတံ ဍံသန္တာနိ ဝိယ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌေနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အတ္ထတော ပန ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကလောမဝေဓနေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၂၃၉. အရောဂေါ ဘဝိဿာမီတိ မောစေတွာ အရောဂေါ ဘဝိဿာမိ. သုခံ ဝေဒနံ ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ မောစနေန စ မုစ္စနုပ္ပတ္တိယာ မုတ္တပစ္စယာ စ ယာ သုခါ ဝေဒနာ ဟောတိ၊ တံ ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ အတ္ထော. ဘေသဇ္ဇံ ဘဝိဿတီတိ ဣဒံ မေ မောစိတံ ကိဉ္စိဒေဝ ဘေသဇ္ဇံ ဘဝိဿတိ. ဒါနံ ဒဿာမီတိ မောစေတွာ ကီဋကိပိလ္လိကာဒီနံ ဒါနံ ဒဿာမိ. ပုညံ ဘဝိဿတီတိ မောစေတွာ ကီဋာဒီနံ ဒေန္တဿ ပုညံ ဘဝိဿတိ. ယညံ ယဇိဿာမီတိ မောစေတွာ ကီဋာဒီနံ ယညံ ယဇိဿာမိ. ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ မန္တပဒံ ဝတွာ ဒဿာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သဂ္ဂံ ဂမိဿာမီတိ မောစေတွာ ကီဋာဒီနံ ဒိန္နဒါနေန ဝါ ပုညေန ဝါ ယညေန ဝါ သဂ္ဂံ ဂမိဿာမိ. ဗီဇံ ဘဝိဿတီတိ ကုလဝံသင်္ကုရဿ ဒါရကဿ ဗီဇံ ဘဝိဿတိ၊ ‘‘ဣမိနာ ဗီဇေန ပုတ္တော နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန မောစေတီတိ အတ္ထော. ဝီမံသတ္ထာယာတိ ဇာနနတ္ထာယ. နီလံ ဘဝိဿတီတိအာဒီသု ဇာနိဿာမိ တာဝ ကိံ မေ မောစိတံ နီလံ ဘဝိဿတိ ပီတကာဒီသု အညတရဝဏ္ဏန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ခိဍ္ဍာဓိပ္ပါယောတိ ခိဍ္ဍာပသုတော၊ တေန တေန အဓိပ္ပါယေန ကီဠန္တော မောစေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၂၄၀. ဣဒါနိ ယဒိဒံ ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေ မောစေတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ တတ္ထ ယထာ မောစေန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တေသဉ္စ ပဒါနံ ဝသေန ယတ္တကော အာပတ္တိဘေဒေါ ဟောတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဒဿေန္တော ‘‘အဇ္ဈတ္တရူပေ စေတေတိ ဥပက္ကမတိ မုစ္စတိ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ စေတေတီတိ မောစနဿာဒသမ္ပယုတ္တာယ စေတနာယ မုစ္စတူတိ စေတေတိ. ဥပက္ကမတီတိ တဒနုရူပံ ဝါယာမံ ကရောတိ. မုစ္စတီတိ ဧဝံ စေတေန္တဿ တဒနုရူပေန ဝါယာမေန ဝါယမတော သုက္ကံ ဌာနာ စဝတိ. အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာတိ ဣမေဟိ တီဟိ အင်္ဂေဟိ အဿ ပုဂ္ဂလဿ သံဃာဒိသေသော နာမ အာပတ္တိနိကာယော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော ဗဟိဒ္ဓါရူပေတိအာဒီသုပိ အဝသေသေသု အဋ္ဌဝီသတိယာ ပဒေသု.

ဧတ္ထ ပန ဒွေ အာပတ္တိသဟဿာနိ နီဟရိတွာ ဒဿေတဗ္ဗာနိ. ကထံ? အဇ္ဈတ္တရူပေ တာဝ ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ အာရောဂျတ္ထာယ နီလံ မောစေန္တဿ ဧကာ အာပတ္တိ၊ အဇ္ဈတ္တရူပေယေဝ ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ အာရောဂျတ္ထာယ ပီတာဒီနံ မောစနဝသေန အပရာ နဝါတိ ဒသ. ယထာ စ အာရောဂျတ္ထာယ ဒသ၊ ဧဝံ သုခါဒီနံ နဝန္နံ ပဒါနံ အတ္ထာယ ဧကေကပဒေ ဒသ ဒသ ကတွာ နဝုတိ၊ ဣတိ ဣမာ စ နဝုတိ ပုရိမာ စ ဒသာတိ ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ တာဝ သတံ. ယထာ ပန ရာဂူပတ္ထမ္ဘေ ဧဝံ ဝစ္စူပတ္ထမ္ဘာဒီသုပိ စတူသု ဧကေကသ္မိံ ဥပတ္ထမ္ဘေ သတံ သတံ ကတွာ စတ္တာရိ သတာနိ၊ ဣတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပုရိမဉ္စ ဧကန္တိ အဇ္ဈတ္တရူပေ တာဝ ပဉ္စန္နံ ဥပတ္ထမ္ဘာနံ ဝသေန ပဉ္စ သတာနိ. ယထာ စ အဇ္ဈတ္တရူပေ ပဉ္စ၊ ဧဝံ ဗဟိဒ္ဓါရူပေ ပဉ္စ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါရူပေ ပဉ္စ၊ အာကာသေ ကဋိံ ကမ္ပေန္တဿ ပဉ္စာတိ သဗ္ဗာနိပိ စတုန္နံ ပဉ္စကာနံ ဝသေန ဒွေ အာပတ္တိသဟဿာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ဣဒါနိ အာရောဂျတ္ထာယာတိအာဒီသု တာဝ ဒသသု ပဒေသု ပဋိပါဋိယာ ဝါ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝါ ဟေဋ္ဌာ ဝါ ဂဟေတွာ ဥပရိ ဂဏှန္တဿ၊ ဥပရိ ဝါ ဂဟေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဂဏှန္တဿ၊ ဥဘတော ဝါ ဂဟေတွာ မဇ္ဈေ ဌပေန္တဿ၊ မဇ္ဈေ ဝါ ဂဟေတွာ ဥဘတော ဟရန္တဿ၊ သဗ္ဗမူလံ ဝါ ကတွာ ဂဏှန္တဿ စေတနူပက္ကမမောစနေ သတိ ဝိသင်္ကေတော နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အာရောဂျတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စာ’’တိ ခဏ္ဍစက္ကဗဒ္ဓစက္ကာဒိဘေဒဝိစိတ္တံ ပါဠိမာဟ.

တတ္ထ အာရောဂျတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ အာရောဂျတ္ထဉ္စ ဘေသဇ္ဇတ္ထဉ္စာ တိ ဧဝံ အာရောဂျပဒံ သဗ္ဗပဒေဟိ ယောဇေတွာ ဝုတ္တမေကံ ခဏ္ဍစက္ကံ. သုခပဒါဒီနိ သဗ္ဗပဒေဟိ ယောဇေတွာ ယာဝ အတ္တနော အတ္တနော အတီတာနန္တရပဒံ တာဝ အာနေတွာ ဝုတ္တာနိ နဝ ဗဒ္ဓစက္ကာနီတိ ဧဝံ ဧကေကမူလကာနိ ဒသ စက္ကာနိ ဟောန္တိ၊ တာနိ ဒုမူလကာဒီဟိ သဒ္ဓိံ အသမ္မောဟတော ဝိတ္ထာရေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အတ္ထော ပနေတ္ထ ပါကဋောယေဝ.

ယထာ စ အာရောဂျတ္ထာယာတိအာဒီသု ဒသသု ပဒေသု၊ ဧဝံ နီလာဒီသုပိ ‘‘နီလဉ္စ ပီတကဉ္စ စေတေတိ ဥပက္ကမတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒသ စက္ကာနိ ဝုတ္တာနိ၊ တာနိပိ အသမ္မောဟတော ဝိတ္ထာရေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အတ္ထော ပနေတ္ထ ပါကဋောယေဝ.

ပုန အာရောဂျတ္ထဉ္စ နီလဉ္စ အာရောဂျတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ နီလဉ္စ ပီတကဉ္စာတိ ဧကေနေကံ ဒွီဟိ ဒွေ။ပေ။ ဒသဟိ ဒသာတိ ဧဝံ ပုရိမပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္ဆိမပဒါနိ ယောဇေတွာ ဧကံ မိဿကစက္ကံ ဝုတ္တံ.

ဣဒါနိ ယသ္မာ ‘‘နီလံ မောစေဿာမီ’’တိ စေတေတွာ ဥပက္ကမန္တဿ ပီတကာဒီသု မုတ္တေသုပိ ပီတကာဒိဝသေန စေတေတွာ ဥပက္ကမန္တဿ ဣတရေသု မုတ္တေသုပိ နေဝတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော၊ တသ္မာ ဧတမ္ပိ နယံ ဒဿေတုံ ‘‘နီလံ မောစေဿာမီတိ စေတေတိ ဥပက္ကမတိ ပီတကံ မုစ္စတီ’’တိအာဒိနာ နယေန စက္ကာနိ ဝုတ္တာနိ. တတော ပရံ သဗ္ဗပစ္ဆိမပဒံ နီလာဒီဟိ နဝဟိ ပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ကုစ္ဆိစက္ကံ နာမ ဝုတ္တံ. တတော ပီတကာဒီနိ နဝ ပဒါနိ ဧကေန နီလပဒေနေဝ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ပိဋ္ဌိစက္ကံ နာမ ဝုတ္တံ. တတော လောဟိတကာဒီနိ နဝ ပဒါနိ ဧကေန ပီတကပဒေနေဝ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ဒုတိယံ ပိဋ္ဌိစက္ကံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ လောဟိတကပဒါဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဣတရာနိ နဝ နဝ ပဒါနိ ယောဇေတွာ အညာနိပိ အဋ္ဌ စက္ကာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဧဝံ ဒသဂတိကံ ပိဋ္ဌိစက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧဝံ ခဏ္ဍစက္ကာဒီနံ အနေကေသံ စက္ကာနံ ဝသေန ဝိတ္ထာရတော ဂရုကာပတ္တိမေဝ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အင်္ဂဝသေနေဝ ဂရုကာပတ္တိဉ္စ လဟုကာပတ္တိဉ္စ အနာပတ္တိဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘စေတေတိ ဥပက္ကမတိ မုစ္စတီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုရိမနယေန အဇ္ဈတ္တရူပါဒီသု ရာဂါဒိဥပတ္ထမ္ဘေ သတိ အာရောဂျာဒီနံ အတ္ထာယ စေတေန္တဿ ဥပက္ကမိတွာ အသုစိမောစနေ တိဝင်္ဂသမ္ပန္နာ ဂရုကာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဒုတိယေန နယေန စေတေန္တဿ ဥပက္ကမန္တဿ စ မောစနေ အသတိ ဒုဝင်္ဂသမ္ပန္နာ လဟုကာ ထုလ္လစ္စယာပတ္တိ. ‘‘စေတေတိ န ဥပက္ကမတိ မုစ္စတီ’’တိအာဒီဟိ ဆဟိ နယေဟိ အနာပတ္တိ.

အယံ ပန အာပတ္တာနာပတ္တိဘေဒေါ သဏှော သုခုမော၊ တသ္မာ သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတဗ္ဗော. သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတွာ ကုက္ကုစ္စံ ပုစ္ဆိတေန အာပတ္တိ ဝါ အနာပတ္တိ ဝါ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ၊ ဝိနယကမ္မံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ. အသလ္လက္ခေတွာ ကရောန္တော ဟိ ရောဂနိဒါနံ အဇာနိတွာ ဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တော ဝေဇ္ဇော ဝိယ ဝိဃာတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ တံ ပုဂ္ဂလံ တိကိစ္ဆိတုံ သမတ္ထော ဟောတိ. တတြာယံ သလ္လက္ခဏဝိဓိ – ကုက္ကုစ္စေန အာဂတော ဘိက္ခု ယာဝတတိယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘‘ကတရေန ပယောဂေန ကတရေန ရာဂေန အာပန္နောသီ’’တိ. သစေ ပဌမံ အညံ ဝတွာ ပစ္ဆာ အညံ ဝဒတိ န ဧကမဂ္ဂေန ကထေတိ၊ သော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘တွံ န ဧကမဂ္ဂေန ကထေသိ ပရိဟရသိ၊ န သက္ကာ တဝ ဝိနယကမ္မံ ကာတုံ ဂစ္ဆ သောတ္ထိံ ဂဝေသာ’’တိ. သစေ ပန တိက္ခတ္တုမ္ပိ ဧကမဂ္ဂေနေဝ ကထေတိ၊ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကရောတိ၊ အထဿ အာပတ္တာနာပတ္တိဂရုကလဟုကာပတ္တိဝိနိစ္ဆယတ္ထံ ဧကာဒသန္နံ ရာဂါနံ ဝသေန ဧကာဒသ ပယောဂါ သမဝေက္ခိတဗ္ဗာ.

တတြိမေ ဧကာဒသ ရာဂါ – မောစနဿာဒေါ၊ မုစ္စနဿာဒေါ၊ မုတ္တဿာဒေါ၊ မေထုနဿာဒေါ၊ ဖဿဿာဒေါ၊ ကဏ္ဍုဝနဿာဒေါ၊ ဒဿနဿာဒေါ၊ နိသဇ္ဇဿာဒေါ၊ ဝါစဿာဒေါ၊ ဂေဟဿိတပေမံ၊ ဝနဘင်္ဂိယန္တိ. တတ္ထ မောစေတုံ အဿာဒေါ မောစနဿာဒေါ၊ မုစ္စနေ အဿာဒေါ မုစ္စနဿာဒေါ၊ မုတ္တေ အဿာဒေါ မုတ္တဿာဒေါ၊ မေထုနေ အဿာဒေါ မေထုနဿာဒေါ၊ ဖဿေ အဿာဒေါ ဖဿဿာဒေါ၊ ကဏ္ဍုဝနေ အဿာဒေါ ကဏ္ဍုဝနဿာဒေါ၊ ဒဿနေ အဿာဒေါ ဒဿနဿာဒေါ၊ နိသဇ္ဇာယ အဿာဒေါ နိသဇ္ဇဿာဒေါ၊ ဝါစာယ အဿာဒေါ ဝါစဿာဒေါ၊ ဂေဟဿိတံ ပေမံ ဂေဟဿိတပေမံ၊ ဝနဘင်္ဂိယန္တိ ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖဖလာဒိ ဝနတော ဘဉ္ဇိတွာ အာဟဋံ. ဧတ္ထ စ နဝဟိ ပဒေဟိ သမ္ပယုတ္တအဿာဒသီသေန ရာဂေါ ဝုတ္တော. ဧကေန ပဒေန သရူပေနေဝ၊ ဧကေန ပဒေန ဝတ္ထုနာ ဝုတ္တော၊ ဝနဘင်္ဂေါ ဟိ ရာဂဿ ဝတ္ထု န ရာဂေါယေဝ.

ဧတေသံ ပန ရာဂါနံ ဝသေန ဧဝံ ပယောဂါ သမဝေက္ခိတဗ္ဗာ – မောစနဿာဒေ မောစနဿာဒစေတနာယ စေတေန္တော စေဝ အဿာဒေန္တော စ ဥပက္ကမတိ မုစ္စတိ သံဃာဒိသေသော. တထေဝ စေတေန္တော စ အဿာဒေန္တော စ ဥပက္ကမတိ န မုစ္စတိ ထုလ္လစ္စယံ. သစေ ပန သယနကာလေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတော ဟုတွာ ဦရုနာ ဝါ မုဋ္ဌိနာ ဝါ အင်္ဂဇာတံ ဂါဠှံ ပီဠေတွာ မောစနတ္ထာယ သဥဿာဟောဝ သုပတိ၊ သုပန္တဿ စဿ အသုစိ မုစ္စတိ သံဃာဒိသေသော. သစေ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ အသုဘမနသိကာရေန ဝူပသမေတွာ သုဒ္ဓစိတ္တော သုပတိ၊ သုပန္တဿ မုတ္တေပိ အနာပတ္တိ.

မုစ္စနဿာဒေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုစ္စမာနံ အဿာဒေတိ န ဥပက္ကမတိ အနာပတ္တိ. သစေ ပန မုစ္စမာနံ အဿာဒေန္တော ဥပက္ကမတိ၊ တေန ဥပက္ကမေန မုတ္တေ သံဃာဒိသေသော. အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုစ္စမာနေ ‘‘မာ ကာသာဝံ ဝါ သေနာသနံ ဝါ ဒုဿီ’’တိ အင်္ဂဇာတံ ဂဟေတွာ ဇဂ္ဂနတ္ထာယ ဥဒကဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ.

မုတ္တဿာဒေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုတ္တေ ဌာနာ စုတေ အသုစိမှိ ပစ္ဆာ အဿာဒေန္တဿ ဝိနာ ဥပက္ကမေန မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ အဿာဒေတွာ ပုန မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

မေထုနဿာဒေ မေထုနရာဂေန မာတုဂါမံ ဂဏှာတိ၊ တေန ပယောဂေန အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မေထုနဓမ္မဿ ပယောဂတ္တာ ပန တာဒိသေ ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ သီသံ ပတ္တေ ပါရာဇိကံ. သစေ မေထုနရာဂေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဖဿဿာဒေ ဒုဝိဓော ဖဿော – အဇ္ဈတ္တိကော၊ ဗာဟိရော စ. အဇ္ဈတ္တိကေ တာဝ အတ္တနော နိမိတ္တံ ထဒ္ဓံ မုဒုကန္တိ ဇာနိဿာမီတိ ဝါ လောလဘာဝေန ဝါ ကီဠာပယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ ကီဠာပေန္တော အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော. ဗာဟိရဖဿေ ပန ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန မာတုဂါမဿ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ပရာမသတော စေဝ အာလိင်္ဂတော စ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ကာယသံသဂ္ဂသံဃာဒိသေသံ ပန အာပဇ္ဇတိ. သစေ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ ဝိသဋ္ဌိပစ္စယာပိ သံဃာဒိသေသော.

ကဏ္ဍုဝနဿာဒေ ဒဒ္ဒုကစ္ဆုပိဠကပါဏကာဒီနံ အညတရဝသေန ကဏ္ဍုဝမာနံ နိမိတ္တံ ကဏ္ဍုဝနဿာဒေ နေဝ ကဏ္ဍုဝတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ကဏ္ဍုဝနဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဒဿနဿာဒေ ဒဿနဿာဒေန ပုနပ္ပုနံ မာတုဂါမဿ အနောကာသံ ဥပနိဇ္ဈာယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မာတုဂါမဿ အနောကာသုပနိဇ္ဈာနေ ပန ဒုက္ကဋံ. သစေ ဒဿနဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

နိသဇ္ဇဿာဒေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇဿာဒရာဂေန နိသိန္နဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ရဟော နိသဇ္ဇပစ္စယာ ပန အာပန္နာယ အာပတ္တိယာ ကာရေတဗ္ဗော. သစေ နိသဇ္ဇဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဝါစဿာဒေ ဝါစဿာဒရာဂေန မာတုဂါမံ မေထုနသန္နိဿိတာဟိ ဝါစာဟိ ဩဘာသန္တဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသံဃာဒိသေသံ ပန အာပဇ္ဇတိ. သစေ ဝါစဿာဒေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဂေဟဿိတပေမေ မာတရံ ဝါ မာတုပေမေန ဘဂိနိံ ဝါ ဘဂိနိပေမေန ပုနပ္ပုနံ ပရာမသတော စေဝ အာလိင်္ဂတော စ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ဂေဟဿိတပေမေန ပန ဖုသနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ. သစေ ဂေဟဿိတပေမေန ရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော.

ဝနဘင်္ဂေ ဣတ္ထိပုရိသာ အညမညံ ကိဉ္စိဒေဝ တမ္ဗူလဂန္ဓပုပ္ဖဝါသာဒိပ္ပကာရံ ပဏ္ဏာကာရံ မိတ္တသန္ထဝဘာဝဿ ဒဠှဘာဝတ္ထာယ ပေသေန္တိ အယံ ဝနဘင်္ဂေါ နာမ. တဉ္စေ မာတုဂါမော ကဿစိ သံသဋ္ဌဝိဟာရိကဿ ကုလူပကဘိက္ခုနော ပေသေတိ၊ တဿ စ ‘‘အသုကာယ နာမ ဣဒံ ပေသိတ’’န္တိ သာရတ္တဿ ပုနပ္ပုနံ ဟတ္ထေဟိ တံ ဝနဘင်္ဂံ ကီဠာပယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ ဝနဘင်္ဂေ သာရတ္တော ပုန အဿာဒေတွာ မောစနတ္ထာယ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာ မောစေတိ၊ သံဃာဒိသေသော. သစေ ဥပက္ကမန္တေပိ န မုစ္စတိ၊ ထုလ္လစ္စယံ.

ဧဝမေတေသံ ဧကာဒသန္နံ ရာဂါနံ ဝသေန ဣမေ ဧကာဒသ ပယောဂေ သမေဝေက္ခိတွာ အာပတ္တိ ဝါ အနာပတ္တိ ဝါ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ. သလ္လက္ခေတွာ သစေ ဂရုကာ ဟောတိ ‘‘ဂရုကာ’’တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ. သစေ လဟုကာ ဟောတိ ‘‘လဟုကာ’’တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ. တဒနုရူပဉ္စ ဝိနယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ ကတံ သုကတံ ဟောတိ ရောဂနိဒါနံ ဉတွာ ဝေဇ္ဇေန ကတဘေသဇ္ဇမိဝ၊ တဿ စ ပုဂ္ဂလဿ သောတ္ထိဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

၂၆၂. စေတေတိ န ဥပက္ကမတီတိအာဒီသု မောစနဿာဒစေတနာယ စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မောစနဿာဒပီဠိတော ‘‘အဟော ဝတ မုစ္စေယျာ’’တိ စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ န မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မောစနဿာဒေန န စေတေတိ၊ ဖဿဿာဒေန ကဏ္ဍုဝနဿာဒေန ဝါ ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. တထေဝ န စေတေတိ၊ ဥပက္ကမတိ၊ န မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ကာမဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေန္တော မောစနတ္ထာယ န စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. သစေ ပနဿ ဝိတက္ကယတောပိ န မုစ္စတိ ဣဒံ အာဂတမေဝ ဟောတိ၊ ‘‘န စေတေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ န မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တီ’’တိ.

အနာပတ္တိ သုပိနန္တေနာတိ သုတ္တဿ သုပိနေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ ဝိယ ကာယသံသဂ္ဂါဒီနိ အာပဇ္ဇန္တဿ ဝိယ သုပိနန္တေနေဝ ကာရဏေန ယဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ တဿ အနာပတ္တိ. သုပိနေ ပန ဥပ္ပန္နာယ အဿာဒစေတနာယ သစဿ ဝိသယော ဟောတိ၊ နိစ္စလေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ န ဟတ္ထေန နိမိတ္တံ ကီဠာပေတဗ္ဗံ၊ ကာသာဝပစ္စတ္ထရဏရက္ခဏတ္ထံ ပန ဟတ္ထပုဋေန ဂဟေတွာ ဇဂ္ဂနတ္ထာယ ဥဒကဋ္ဌာနံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

နမောစနာဓိပ္ပါယဿာတိ ယဿ ဘေသဇ္ဇေန ဝါ နိမိတ္တံ အာလိမ္ပန္တဿ ဥစ္စာရာဒီနိ ဝါ ကရောန္တဿ နမောစနာဓိပ္ပါယဿ မုစ္စတိ၊ တဿာပိ အနာပတ္တိ. ဥမ္မတ္တကဿ ဒုဝိဓဿာပိ အနာပတ္တိ. ဣဓ သေယျသကော အာဒိကမ္မိကော၊ တဿ အနာပတ္တိ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ ကာယစိတ္တတော သမုဋ္ဌာတိ. ကိရိယာ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒွိဝေဒနံ၊ သုခမဇ္ဈတ္တဒွယေနာတိ.

၂၆၃. ဝိနီတဝတ္ထူသု သုပိနဝတ္ထု အနုပညတ္တိယံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဥစ္စာရပဿာဝဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

ဝိတက္ကဝတ္ထုသ္မိံ ကာမဝိတက္ကန္တိ ဂေဟဿိတကာမဝိတက္ကံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ အထ ခေါ ဝိတက္ကဂတိကေန န ဘဝိတဗ္ဗံ. ဥဏှောဒကဝတ္ထူသု ပဌမံ ဥတ္တာနမေဝ. ဒုတိယေ သော ဘိက္ခု မောစေတုကာမော ဥဏှောဒကေန နိမိတ္တံ ပဟရိတွာ ပဟရိတွာ နှာယိ၊ တေနဿ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. တတိယေ ဥပက္ကမဿ အတ္ထိတာယ ထုလ္လစ္စယံ. ဘေသဇ္ဇကဏ္ဍုဝနဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

၂၆၄. မဂ္ဂဝတ္ထူသု ပဌမဿ ထုလဦရုကဿ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တဿ သမ္ဗာဓဋ္ဌာနေ ဃဋ္ဋနာယ အသုစိ မုစ္စိ၊ တဿ နမောစနာဓိပ္ပါယတ္တာ အနာပတ္တိ. ဒုတိယဿ တထေဝ မုစ္စိ၊ မောစနာဓိပ္ပါယတ္တာ ပန သံဃာဒိသေသော. တတိယဿ န မုစ္စိ၊ ဥပက္ကမသဗ္ဘာဝတော ပန ထုလ္လစ္စယံ. တသ္မာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တေန ဥပ္ပန္နေ ပရိဠာဟေ န ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဂမနံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ အသုဘာဒိမနသိကာရေန စိတ္တံ ဝူပသမေတွာ သုဒ္ဓစိတ္တေန ကမ္မဋ္ဌာနံ အာဒါယ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ဌိတော ဝိနောဒေတုံ န သက္ကောတိ၊ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ နိသီဒိတွာ ဝိနောဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာဒါယ သုဒ္ဓစိတ္တေနေဝ ဂန္တဗ္ဗံ.

ဝတ္ထိဝတ္ထူသု တေ ဘိက္ခူ ဝတ္ထိံ ဒဠှံ ဂဟေတွာ ပူရေတွာ ပူရေတွာ ဝိဿဇ္ဇေန္တာ ဂါမဒါရကာ ဝိယ ပဿာဝမကံသု. ဇန္တာဃရဝတ္ထုသ္မိံ ဥဒရံ တာပေန္တဿ မောစနာဓိပ္ပါယဿာပိ အမောစနာဓိပ္ပါယဿာပိ မုတ္တေ အနာပတ္တိယေဝ. ပရိကမ္မံ ကရောန္တဿ နိမိတ္တစာလနဝသေန အသုစိ မုစ္စိ၊ တသ္မာ အာပတ္တိဋ္ဌာနေ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ.

၂၆၅. ဦရုဃဋ္ဋာပနဝတ္ထူသု ယေသံ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ တေ အင်္ဂဇာတမ္ပိ ဖုသာပေသုန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧဝံ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. သာမဏေရာဒိဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

၂၆၆. ကာယတ္ထမ္ဘနဝတ္ထုသ္မိံ ကာယံ ထမ္ဘေန္တဿာတိ စိရံ နိသီဒိတွာ ဝါ နိပဇ္ဇိတွာ ဝါ နဝကမ္မံ ဝါ ကတွာ အာလသိယဝိမောစနတ္ထံ ဝိဇမ္ဘေန္တဿ.

ဥပနိဇ္ဈာယနဝတ္ထုသ္မိံ သစေပိ ပဋသတံ နိဝတ္ထာ ဟောတိ ပုရတော ဝါ ပစ္ဆတော ဝါ ဌတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ နာမ ဩကာသေ နိမိတ္တ’’န္တိ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အနိဝတ္ထာနံ ဂါမဒါရိကာနံ နိမိတ္တံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ပန ကိမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ နိမိတ္တေ ဧသေဝ နယော. ဣတော စိတော စ အဝိလောကေတွာ ပန ဒိဝသမ္ပိ ဧကပယောဂေန ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ဧကမေဝ ဒုက္ကဋံ. ဣတော စိတော စ ဝိလောကေတွာ ပုနပ္ပုနံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တဿ ပယောဂေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ဥမ္မီလနနိမီလနဝသေန ပန န ကာရေတဗ္ဗော. သဟသာ ဥပနိဇ္ဈာယိတွာ ပုန ပဋိသင်္ခါယ သံဝရေ တိဋ္ဌတော အနာပတ္တိ၊ တံ သံဝရံ ပဟာယ ပုန ဥပနိဇ္ဈာယတော ဒုက္ကဋမေဝ.

၂၆၇. တာဠစ္ဆိဒ္ဒါဒိဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. နှာနဝတ္ထူသု ယေ ဥဒကသောတံ နိမိတ္တေန ပဟရိံသု တေသံ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဥဒဉ္ဇလဝတ္ထူသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ ဥဒဉ္ဇလန္တိ ဥဒကစိက္ခလ္လော ဝုစ္စတိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဣတော ပရာနိ သဗ္ဗာနေဝ ဥဒကေ ဓာဝနာဒိဝတ္ထူနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အယံ ပန ဝိသေသော. ပုပ္ဖါဝဠိယဝတ္ထူသု သစေပိ နမောစနာဓိပ္ပါယဿ အနာပတ္တိ၊ ကီဠနပစ္စယာ ပန ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ.

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.