၅. စင်္ကမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၉. ပဉ္စမေ ပဿထ နောတိ ပဿထ နု. သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေတိ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ မဟာပညာနံ ယဒိဒံ သာရိပုတ္တော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၉) မဟာပညေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ခန္ဓန္တရံ ဓာတွန္တရံ အာယတနန္တရံ သတိပဋ္ဌာနဗောဓိပက္ခိယဓမ္မန္တရံ တိလက္ခဏာဟတံ ဂမ္ဘီရံ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ မဟာပညာဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ ပထဝိံ ပတ္ထရေန္တော ဝိယ သိနေရုပါဒတော ဝါလိကံ ဥဒ္ဓရန္တော ဝိယ စက္ကဝါဠပဗ္ဗတံ ဘိန္ဒန္တော ဝိယ သိနေရုံ ဥက္ခိပန္တော ဝိယ အာကာသံ ဝိတ္ထာရေန္တော ဝိယ စန္ဒိမသူရိယေ ဥဋ္ဌာပေန္တော ဝိယ စ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ ကထေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ မဟာပညာ’’တိ.

မဟာမောဂ္ဂလ္လာနောပိ ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော’’တိ ဣဒ္ဓိမန္တေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ပရိကမ္မံ အာနိသံသံ အဓိဋ္ဌာနံ ဝိကုဗ္ဗနံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ဣဒ္ဓိမန္တောဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ ကထေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ မဟိဒ္ဓိကာ’’တိ.

မဟာကဿပေါပိ ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဓုတဝါဒါနံ ယဒိဒံ မဟာကဿပေါ’’တိ ဓုတဝါဒေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ဓုတင်္ဂပရိဟာရံ အာနိသံသံ သမောဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ ဘေဒံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ဓုတဝါဒါဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ တထေဝ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ ဗျာကရောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဓုတဝါဒါ’’တိ.

အနုရုဒ္ဓတ္ထေရောပိ ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ ယဒိဒံ အနုရုဒ္ဓေါ’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၂) ဒိဗ္ဗစက္ခုကေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ ပရိကမ္မံ အာနိသံသံ ဥပက္ကိလေသံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ တထေဝ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ ကထေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာ’’တိ.

ပုဏ္ဏတ္ထေရောပိ ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထိကာနံ ယဒိဒံ ပုဏ္ဏော မန္တာဏိပုတ္တော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၆) ဓမ္မကထိကေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ဓမ္မကထာယ သင်္ခေပဝိတ္ထာရဂမ္ဘီရုတ္တာနဝိစိတြကထာဒီသု တံ တံ အာကာရံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ဓမ္မကထိကာဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ ‘‘အာဝုသော၊ ဓမ္မကထိကေန နာမ အာဒိတော ပရိသံ ဝဏ္ဏေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ မဇ္ဈေ သုညတံ ပကာသေတုံ၊ အန္တေ စတုသစ္စဝသေန ကူဋံ ဂဏှိတု’’န္တိ ဧဝံ တံ တံ ဓမ္မကထာနယံ အာစိက္ခတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဓမ္မကထိကာ’’တိ.

ဥပါလိတ္ထေရောပိ ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိနယဓရာနံ ယဒိဒံ ဥပါလီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၂၈) ဝိနယဓရေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ဂရုကလဟုကံ သတေကိစ္ဆအတေကိစ္ဆံ အာပတ္တာနာပတ္တိံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ဝိနယဓရာဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတံ တထေဝ ကထေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဝိနယဓရာ’’တိ.

အာနန္ဒတ္ထေရောပိ ဘဂဝတာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗဟုဿုတာနံ ယဒိဒံ အာနန္ဒော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၂၃) ဗဟုဿုတေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဣတိ နံ ‘‘ဒသဝိဓံ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ အနုသန္ဓိံ ပုဗ္ဗာပရံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ဗဟုဿုတာဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ ‘‘ဣဒံ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒံ ဧဝံ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ သဗ္ဗံ ကထေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ’’တိ.

ဒေဝဒတ္တော ပန ပါပိစ္ဆော ဣစ္ဆာပကတော၊ တေန နံ ‘‘ကုလသင်္ဂဏှနပရိဟာရံ နာနပ္ပကာရကံ ကောဟညတံ ပုစ္ဆိဿာမာ’’တိ ပါပိစ္ဆာဝ ပရိဝါရေန္တိ. သောပိ တေသံ တံ တံ နိယာမံ အာစိက္ခတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗေ ခေါ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ပါပိစ္ဆာ’’တိ.

ကသ္မာ ပနေတေ အဝိဒူရေ စင်္ကမိံသူတိ. ‘‘ဒေဝဒတ္တော သတ္ထရိ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော အနတ္ထမ္ပိ ကာတုံ ဥပက္ကမေယျာ’’တိ အာရက္ခဂ္ဂဟဏတ္ထံ. အထ ဒေဝဒတ္တော ကသ္မာ စင်္ကမီတိ? ‘‘အကာရကော အယံ၊ ယဒိ ကာရကော ဘဝေယျ၊ န ဣဓ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ အတ္တနော ကတဒေါသပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. ကိံ ပန ဒေဝဒတ္တော ဘဂဝတော အနတ္ထံ ကာတုံ သမတ္ထော၊ ဘဂဝတော ဝါ အာရက္ခကိစ္စံ အတ္ထီတိ? နတ္ထိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ၊ အာနန္ဒ၊ အနဝကာသော၊ ယံ တထာဂတော ပရူပက္ကမေန ပရိနိဗ္ဗာယေယျာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၄၁). ဘိက္ခူ ပန သတ္ထရိ ဂါရဝေန အာဂတာ. တေနေဝ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝတွာ ‘‘ဝိဿဇ္ဇေဟိ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ ဝိဿဇ္ဇာပေသိ. ပဉ္စမံ.